Enerji şirketinin geçen yılın ilk çeyreğinde 1,76 dolar olan hisse başına net karı, bu yılın ilk çeyreğinde 1 dolara indi. Chevron'un net kârı da ocak-mart döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 37 azalarak 2,2 milyar dolara düştü. Şirket, 2025'in ocak-mart döneminde 3,5 milyar dolar kâr elde etmişti.

Chevron'un geçen yılın ilk çeyreğinde 2 dolar olan hisse başına net kârı da bu yılın ilk çeyreğinde 1,11 dolara düştü. İki enerji şirketinin de düzeltilmiş kârları, piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Şubat ayı sonundaki ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıklar, petrol arzını daraltarak enerji fiyatlarının sert bir şekilde yükselmesine yol açmıştı.

Öne çıkanlar

• Pentagon OpenAI, Alphabet, Nvidia, SpaceX, Microsoft, Amazon ve Reflection ile, bu şirketlerin yapay zeka araçlarının kurumun gizli ağlarında “yasal operasyonel amaçlarla” kullanılmasına yönelik anlaşmalar yaptığını duyurdu.

• Bakanlığa göre şirketlerin yapay zeka yetenekleri, veri analizini kolaylaştırmak, “durum farkındalığını artırmak ve karmaşık operasyon ortamlarında savaşçıların karar alma süreçlerini güçlendirmek” amacıyla Pentagon’un ağlarına entegre edilecek.

• Pentagon, bu anlaşmaların “ABD ordusunu yapay zeka odaklı bir savaş gücü haline getirme sürecini hızlandıracağını” belirtti.

Anthropic’in Trump yönetimi ile anlaşmazlığı

Anthropic ve Pentagon yetkilileri şubat ayında bir sözleşme anlaşmazlığı yaşadı. Bu süreçte Anthropic, ABD Savunma Bakanlığı’nın yapay zeka modellerine sınırsız erişim talebini reddettiğini açıkladı. Şirket yaptığı açıklamada, Pentagon'un kendileriyle çalışmayı sonlandırması halinde “başka bir sağlayıcıya sorunsuz bir geçişin sağlanması için çaba göstereceğini” belirtti ve bakanlığın teknolojisini kitlesel gözetleme ve tam otonom silahlar için kullanma yönündeki iddia edilen talebine itiraz ettiğini ekledi. 

Anlaşmazlığın ardından, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD Başkanı Donald Trump’ın tüm federal kurumlara bu şirketin teknolojisini kullanmayı durdurma talimatını vermesinden kısa bir süre sonra, Anthropic’i ulusal güvenlik açısından bir tedarik zinciri riski olarak ilan edeceğini söyledi. Anthropic, bu yasak nedeniyle mart ayında Trump yönetimine dava açarak hükümeti “hukuka aykırı bir misilleme kampanyası” yürütmekle suçladı. Bir federal temyiz mahkemesi, bu ayın başlarında Anthropic’in Pentagon’un kararını geçici olarak durdurma talebini reddetti. ABD Savunma Bakanlığı’nın teknoloji sorumlusu Emil Michael CNBC’ye verdiği röportajda, Anthropic’in hala kara listede olduğunu söyledi.

Alphabet gecenin kazananı oldu ve hisselerini piyasa öncesi işlemlerde yaklaşık yüzde 7 yükseltti. Amazon hisseleri (yüzde 2,3) da artarken, Microsoft yüzde 2,4 ve Meta yüzde 9 geriledi.

Yapay zekadan getiri sağlayan tek şirket Alphabet

Alphabet’in hisseleri, şirketin yapay zeka hizmetlerine yönelik iş talebi sayesinde beklenenden daha hızlı büyümesi nedeniyle yükseldi. Google’ın ana şirketinin geliri yüzde 22 artarak 109,9 milyar dolara ulaştı. Bu da konsensüs tahmininin 2,9 milyar dolar üzerindeydi. En önemlisi, Alphabet’in Google Cloud geliri yüzde 63 artarak 20 milyar dolara çıktı ve bulut sipariş birikimi neredeyse iki katına çıkarak 460 milyar doların üzerine ulaştı.

Hisse yükseldi çünkü Alphabet, diğer üç rakibine kıyasla yapay zeka yatırımından hızlı geri dönüş sağladığını gösterdi. Alphabet CEO’su Sundar Pichai, bilanço görüşmesi sırasında yapay zeka çözümlerinin ilk kez Google Cloud için ana büyüme itici gücü olduğunu söyledi. Pichai, “Kısa vadede hesaplama kapasitesi açısından sınırlıyız. Talebi karşılayabilseydik bulut gelirimiz daha yüksek olurdu" dedi. 

Analistler, ortalama olarak yüzde 10,6 yükselmesi beklenen Google’ın daha fazla yapay zeka çipine sahip olması durumunda daha da hızlı büyüyebileceği varsayımıyla hedef fiyatlarını artırdı. Pivotal Research hedef fiyatını Wall Street’in en yüksek seviyesi olan 470 dolara yükseltti. BMO Capital ve Bank of America da olumlu hedeflerini yineledi ve BofA’dan Justin Post, GOOGL’yi şirketinin en iyi hisse tercihi olarak nitelendirdi.

Amazon'un sermaye harcamaları tepkiyi sınırlıyor

Beklentileri aşan büyümeye rağmen yatırımcılar temkinli davrandı çünkü sermaye harcamaları artarken serbest nakit akışı çöktü. Amazon’un toplam geliri, AWS ve reklam gelirleri hızlı şekilde büyüdü. Şirketin 181,5 milyar dolarlık toplam geliri, 177,3 milyar dolarlık konsensüs tahmininin 4,2 milyar dolar üzerindeydi. AWS’nin yüzde 28 büyüyerek 37,6 milyar dolara ulaşması, son 15 çeyrekteki en hızlı artış oldu. AWS gelir sipariş birikimi, 2025’in dördüncü çeyreğinden 2026’nın ilk çeyreğine yüzde 49 artarak 364 milyar dolara çıktı. Bu arada reklam geliri yüzde 24 artarak 17,2 milyar dolara yükseldi. Bu da iş kolunu son 12 ayda 70 milyar doların üzerinde bir gelir hızına taşıdı.

Yatırımcıların coşkusu, artan sermaye harcamaları ile düşen serbest nakit akışının birleşimi nedeniyle sınırlı kaldı. Amazon’un yıllık sermaye harcaması bütçesinin 200 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu geçen yılki 131 milyar dolara göre yüzde 53 daha yüksek. Buna karşılık son 12 aylık serbest nakit akışı, 2025’in ilk çeyreğindeki 25,9 milyar dolardan 2026’nın ilk çeyreğinde 1,2 milyar dolara düşerek yüzde 95 geriledi.

Buna rağmen iyimser analistler, AWS’de artan sermaye harcamalarının bulut sipariş birikimini de artırmasını bekliyor. UBS analisti Stephen Ju’ya göre AWS, 2026’da yüzde 38 büyüme yakalayabilir. Bu da piyasa konsensüsünün 12 puan üzerinde ve bu durum 2027 faaliyet karı tahmininin konsensüsün yüzde 39 üzerinde olmasına katkı sağlayarak 304 dolarlık hedef fiyatı destekler. Amazon hissesi için son hedef fiyat olan 320 dolar, yüzde 22 yukarı yönlü potansiyele işaret ediyor.

Microsoft'un büyük başarıları gölgelendi

Microsoft, gelir ve yapay zeka ivmesi açısından beklentileri aştı ancak sermaye harcaması beklentileri hisse üzerinde baskı yarattı. Toplam gelir, yapay zeka ve Azure gelirleri beklentilerin üzerine çıktı. Toplam gelir yüzde 18 artarak 82,9 milyar dolara ulaştı. Bu da tahminlerin 1,5 milyar dolar üzerindeydi. Azure gelir büyümesi yüzde 40’a çıktı ve Microsoft’un yapay zeka işinin yıllık gelir hızı yüzde 123 artarak 37 milyar dolara ulaştı.

Microsoft bu sonuçları kutladı. CEO Satya Nadella, yatırımcı görüşmesinde bu çeyreğin “ajan tabanlı bilişime doğru en önemli platform dönüşümlerinden birinin başlangıcını” işaret ettiğini söyledi. Microsoft’un piyasa değeri 2026’da zaten 357 milyar dolar azalmıştı. Açıklamadan sonra da hisse fiyatı düştü. Bunun muhtemel nedeni sermaye harcamalarındaki sıçrama. CFO Amy Hood, artan bellek çipi maliyetleri nedeniyle 2026 yılı sermaye harcaması tahminini yaklaşık 190 milyar dolara yükseltti. Bu konsensüsün 35 milyar dolar üzerinde. Bazı analistler iyimserliğini korudu. Jefferies analisti Brent Thill, raporun “hoş bir sürpriz” olduğunu belirterek Microsoft’un “CIO’ların kesmeyi en son düşüneceği şey” olduğunu söyledi. 12 aylık hedef fiyat sunan 30 Wall Street analistine göre Microsoft hissesi düşük değerlenmiş durumda. Ortalama hedef olan 553,52 dolara ulaşmak için hissenin yaklaşık yüzde 31 yükselmesi gerekiyor.

Meta'da yatırımcılar harcamalara odaklandı

Microsoft’a benzer şekilde Meta da beklentileri aşan gelir büyümesi açıkladı ancak yatırımcılar artan sermaye harcamaları ve diğer olumsuzluklara odaklandı. Toplam gelir yüzde 33 artarak 56,3 milyar dolara çıktı. Yapay zeka destekli hedeflemenin ortalama reklam fiyatını yüzde 12 artırmasıyla reklam gösterimleri yüzde 19 yükseldi. Facebook’un ana şirketinin düzeltilmiş hisse başına kârı 7,31 dolar oldu. Bu da 6,79 dolarlık tahminlerin 52 sent üzerinde.

Yatırımcılar Meta’nın olumsuz yönlerine odaklandı. Artan bileşen fiyatları ve veri merkezi maliyetleri, şirketin sermaye harcaması tahminini 10 milyar dolar artırarak 135 milyar dolara çıkardı. Yatırımcılar ayrıca Reality Labs’teki 4 milyar doların üzerindeki zarara ve 2026 Mart ayına kıyasla çeyrek boyunca günlük aktif kullanıcı sayısının 3,56 milyara düşmesine de tepki verdi; bu düşüş kısmen İran’daki internet kesintilerinden kaynaklandı.

Analistler iyimserliğini koruyor. 36 Wall Street analistine göre ortalama 832,37 dolarlık hedef fiyata ulaşmak için hissenin yüzde 24,4 yükselmesi gerekiyor. İyimserler arasında Evercore ISI’den Mark Mahaney de var. Analist 900 dolarlık hedef fiyatla “al” tavsiyesini korudu. Truist’ten Youssef Squali ise, “Meta üst gelir büyümesini daha hızlı sağladığı sürece yatırım yapma hakkını kazanmaya devam ediyor” dedi.

Dış ticaret verileri

Çelik ürünleri ihracatı martta, geçen yılın aynı ayına kıyasla miktar yönünden yüzde 5 artışla 1,5 milyon ton, değer yönünden de yüzde 0,5 yükselişle 1 milyar dolar oldu. İhracat, ocak-mart döneminde 2025'in aynı dönemine kıyasla miktar itibarıyla yüzde 6,8 azalışla 3,5 milyon ton, değer itibarıyla da yüzde 9,4 gerileyerek 2,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Çelik ürünleri ithalatı ise martta 2025'in aynı ayına göre miktar yönünden yüzde 38,2 artışla 1,6 milyon ton, değer yönünden de yüzde 23,4 yükselişle 1,1 milyar dolar olarak kayıtlara geçti. İthalat, ocak-mart döneminde de geçen yılın aynı dönemine kıyasla miktar itibarıyla yüzde 2,6 artışla 4,3 milyon tona çıkarken değer itibarıyla yüzde 1,5 azalarak 3 milyar dolara geriledi. Geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 84,5 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 77,8 olarak kaydedildi.

Öne çıkanlar

• Zuckerberg, Meta’daki maliyetlerin ana itici güçlerinin “hesaplama ve altyapı” ile “insan odaklı unsurlar” olduğunu söyledi. Şirketin yapay zekaya yaptığı artan yatırımları kabul ederek, “bu da şirketin boyutunu bir miktar küçültmemiz gerektiği anlamına geliyor” dedi.

• Birden fazla kaynağa göre Meta, yapay zeka harcamalarını dengelemek amacıyla yakında iş gücünü yüzde 10 azaltmayı ve 8 bin çalışanı işten çıkarmayı planlıyor.

• Zuckerberg ayrıca çalışanlara, yapay zeka araçlarının hız ve verimliliğini dikkate alarak ekip boyutlarını küçültebileceklerini söyledi. CEO, “Eskiden bir ekip 50 ya da 100 kişiden oluşuyorduysa ve şimdi bu işi 10 kişi yapabiliyorsa, o ekipte 50 ya da 100 kişinin bulunması ileride verimsiz olabilir. Bu yüzden bunu düzeltmemiz gerekiyor" dedi.

• Meta CEO’su, ekip boyutlarının küçültülmesinin mutlaka işten çıkarma anlamına gelmediğini de belirterek, yapay zekanın çalışanlara “daha fazla yeni projeyi hızla başlatma” imkanı sağlayabileceğini ekledi.

• Zuckerberg ayrıca, ABD’nin şubat ayı sonlarında İran’a yönelik saldırılar başlatmasının ardından petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte Meta’nın reklam işinde bir “gidişat değişikliği” yaşandığını söyledi. Petrol fiyatlarının artmasıyla tüketicilerin yakıta daha fazla harcama yaptığını, bunun da reklamların etkilediği “isteğe bağlı harcamalara” daha az bütçe ayırmalarına neden olduğunu belirtti.

• Meta’nın perşembe günü açıkladığı ilk çeyrek kazanç raporunda paylaştığı en güncel sermaye harcaması 125 milyar ila 145 milyar dolar. Bu rakam, önceki 115 milyar ila 135 milyar dolarlık aralıktan bir artışı ifade ediyor. Meta, Amazon ve Google gibi teknoloji devleri bu yıl yapay zekaya toplamda 750 milyar dolar harcama yolunda ilerliyor. Bu büyük yatırımlar yatırımcıları tedirgin etmiş ve Meta hisselerinin perşembe günü yaklaşık yüzde 9 düşüşle kapanmasına yol açmıştır.

Arka plan

Meta’daki işten çıkarmaların 20 Mayıs’ta başlaması planlanıyor. Şirket ayrıca altı bin açık pozisyonu doldurma planlarından da vazgeçiyor. Bloomberg tarafından ilk kez aktarılan bir notta, Meta’nın insan kaynaklarından sorumlu yöneticisi Janelle Gale, çalışanlara işten çıkarmaların “şirketi daha verimli yönetme ve yaptığımız diğer yatırımları dengeleme çabalarının bir parçası” olduğunu söyledi.

Meta’nın sermaye harcamaları, yapay zeka ortaklıkları kurması ve kendi yapay zeka teknolojilerini geliştirmeye odaklanmasıyla hızla arttı ve 2025’te yaptığı 72,2 milyar dolarlık harcamayı potansiyel olarak iki katına çıkarabilir. Şirket, OpenAI, Google ve Anthropic gibi rakiplerin modelleriyle rekabet edebileceğini ya da onları aşabileceğini iddia ettiği, büyük beklenti yaratan Muse Spark adlı yapay zeka modelini piyasaya sürdü. Meta’nın ayrıca Amazon ve Nvidia gibi şirketlerle milyarlarca dolar değerinde yapay zeka eğitimi ve altyapı anlaşmaları bulunuyor.

Fiyat artışı oranları

İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi'ndeki artış oranı nisanda bir önceki aya göre en yüksek yüzde 11,09 ile giyim ve ayakkabı harcamaları grubunda görüldü. Bunu yüzde 8,80 ile konut, yüzde 6,49 ile haberleşme, yüzde 2,57 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 2,36 ile ev eşyası, yüzde 1,83 ile sağlık, yüzde 1,80 ile çeşitli mal ve hizmetler, yüzde 1,58 ile lokanta ve oteller, yüzde 0,87 ile alkollü içecekler ve tütün, yüzde 0,48 ile ulaştırma, yüzde 0,03 ile eğitim harcamaları grubu izledi.

Eğlence ve kültür harcama grubunda ise yüzde 0,12 azalış görüldü. İstanbul'da nisan ayı fiyat indeksinin belirlenmesinde giyim ve ayakkabı harcamaları grubunda yer alan ürünlerde mevsim değişiminin devreye girmesi etkili oldu. Konut ve haberleşme harcama gruplarında yer alan bazı ürün ve hizmetlerde kamu kaynaklı yukarı yönlü fiyat değişimleri, gıda ve alkolsüz içecekler harcama grubunda mevsim geçiş etkisinin görülmesi ile diğer harcama gruplarında piyasa koşullarına bağlı olarak izlenen fiyat değişimleri de etki etti.

Toptan eşyada en yüksek artış mensucatta

Nisanda bir önceki aya göre toptan eşya fiyatlarının en çok arttığı grup yüzde 10,62 ile mensucat oldu. Bunu yüzde 9,15 ile işlenmemiş maddeler, yüzde 7,83 ile kimyevi maddeler, yüzde 3,68 ile inşaat malzemeleri, yüzde 3,64 ile yakacak ve enerji maddeleri, yüzde 2,55 ile madenler ve yüzde 1,11 ile gıda maddeleri takip etti. Yıllık artış ise inşaat malzemelerinde yüzde 32,93, madenlerde yüzde 27,13, gıda maddelerinde yüzde 26,51, yakacak ve enerjide yüzde 21,53, mensucatta yüzde 19,95, işlenmemiş maddelerde yüzde 14,84, kimyevi maddelerde ise yüzde 12,26 oldu.

Avrupa piyasalarında saat 10.25 itibarıyla Stoxx Europe 600 gösterge endeksi yüzde 0,1 düşüşle 611 puanda, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,38 azalışla 10.339 puanda seyrediyor. Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), Euro Bölgesi'nde enflasyonun nisan ayında yüzde 3'e yükselmesine rağmen faiz oranlarını değiştirmeyerek beklentilere paralel hareket etti.

ECB Başkanı'ndan enflasyon açıklaması

ECB Başkanı Christine Lagarde, yaptığı açıklamada makroekonomik görünümde risklerin farklı yönlerde yoğunlaştığını belirtti. Lagarde, enflasyon görünümüne ilişkin olaraksa enerji fiyatlarındaki yükselişin kısa vadede enflasyonu yüzde 2 hedefinin belirgin şekilde üzerinde tutacağını ifade etti.

İngiltere Merkez Bankası (BoE) benzer şekilde faizleri sabit tutarak bekle-gör stratejisini sürdürdü. Yatırımcılar, nisan ayında Euro Bölgesi'nde yüzde 3'e, Almanya'da ise yüzde 2,9'a yükselen enflasyonun ardından ECB'den ilk faiz artış hamlesinin haziran ayında gelebileceğini öngörüyor. Analistler, bugün takvimde önemli bir veri bulunmadığını belirtti.

Öne çıkanlar

• Geçen hafta bildirilen Tesla’nın revize edilmiş 2026 bütçesi de (üç ay önceki 20 milyar dolardan 25 milyar dolara yükseltildi) eklendiğinde, bu beş şirketin bu yıl toplamda 750 milyar dolara kadar harcama yapması bekleniyor. Bu rakam, geçen yılın harcamalarının iki katından fazla.

• Alphabet, sermaye harcaması tahminini 175-185 milyar dolar aralığından 180–190 milyar dolar aralığına yükseltti; bu da 5 milyar dolarlık bir artış anlamına geliyor.

• Meta da harcama tahminini 115-135 milyar dolardan 125-145 milyar dolara çıkararak 10 milyar dolarlık bir artış yaptı.

• Microsoft, daha önce bu yılki harcamalar için bir tahmin sunmamışken, yaklaşık 150 milyar dolar olan analist beklentilerinin üzerinde, 190 milyar dolarlık bir harcama öngördü. Bu da geçen yılın neredeyse üç katı.

• Amazon, birinci çeyrek kazançlarında harcama tahminini artırmadı ancak 200 milyar dolarlık öngörüsü, son on yılda herhangi bir ABD şirketinin tek bir yıl için yaptığı en büyük sermaye harcaması taahhüdü olarak listenin başında yer alıyor. Şirket, harcamaların çoğunun yapay zekaya, ayrıca uydu işine gideceğini belirtti.

• 22 Nisan’daki kazanç çağrısında Tesla, şirketin otonom sürüş yazılımları, insansı robotlar ve şirket içi çip üretimi gibi alanlarda yapay zekaya daha fazla yönelmesiyle birlikte tahminini 20 milyar dolardan 25 milyar dolara yükseltti.

• Alphabet hisseleri yüzde 7 yükselirken, Amazon’un hisseleri yüzde 2 düştü, Microsoft yüzde 5 geriledi ve Meta yüzde 10 değer kaybetti.

• Elon Musk 22 Nisan’daki kazanç çağrısında Tesla’nın 25 milyar dolarlık harcamasını Amazon’un 200 milyar dolarlık ve Alphabet’in 175-185 milyar dolarlık tahminleriyle karşılaştırarak Tesla’nın da aynı yarışın parçası olduğunu vurguladı. Bu bütçe, yapay zeka altyapısını, Intel ile ortaklaşa yürütülen 3 milyar dolarlık bir yapay zeka çip araştırma tesisini ve Tesla’nın Optimus insansı robotunun bu yaz başlayacak üretimini kapsıyor. 5 milyar dolarlık bu artış, Tesla’nın son güncellemesinden yalnızca üç ay sonra geldi ve kazanç sonrası hisse artışlarını da sildi.

Arka plan

Yapay zeka sektörünün büyük kısmının üzerinde çalıştığı altyapıyı elinde bulunduran dört büyük teknoloji şirketinin birinci çeyrek sonuçları, iyi finansal sonuçların tek başına yeterli olmadığını açıkça gösterdi. Gelir ve büyüme dahil birçok ölçütte Wall Street beklentilerini aşmalarına rağmen Amazon, Microsoft ve Meta’nın hisseleri düşüş gösterdi; en sert kaybı ise Meta yaşadı. Alphabet ise bu yılki harcama tahminini 190 milyar dolara kadar artırmasına rağmen piyasadan olumlu tepki alan tek şirket oldu. Alphabet CEO’su Sundar Pichai, çarşamba günü analistlere şirketin “hesaplama kapasitesi açısından kısıtlı” olduğunu ve Google’ın bulut işinin yerine getirilmeyi bekleyen 460 milyar dolardan fazla imzalanmış sözleşmeye sahip olduğunu söyledi; bu da harcamalardaki artışı gerekçelendiriyor. 

Yapay zeka için hesaplama gücüne olan talep, bu şirketlerin inşa edebileceğinden daha hızlı artıyor: müşteriler veri merkezlerinde yer kiralamak için sıraya girerken, çoğunlukla Nvidia tarafından üretilen özel yapay zeka çiplerinde de kıtlık yaşanıyor. Yapay zeka yarışında hiçbir şirket, bir rakip büyük bir müşteri kazanırken kapasitesinin yetersiz kalmasını istemiyor; bu da harcamalardaki artışı tetikliyor. Ancak Wall Street hala temkinli, çünkü yapay zekadan elde edilecek gelirlerin bu devasa harcamaları karşılayıp karşılamayacağı henüz bilinmiyor.

Öne çıkanlar

• OpenAI’ın avukatı Musk’a xAI’ın OpenAI’dan teknoloji “damıtıp damıtmadığını” sordu. Musk buna, “Genel olarak yapay zeka şirketleri diğer yapay zeka şirketlerini damıtır” şeklinde yanıt verdi.

• Damıtma, daha büyük bir yapay zeka modelinin çıktılarının daha küçük bir modeli eğitmek için kullanılması anlamına geliyor. Musk, xAI’ın kendi yapay zeka modellerini eğitmek için OpenAI teknolojisini “kısmen” kullandığını söyledi.

• OpenAI’ın hizmet şartları, çıktılarının rakip yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılmasını yasaklıyor.

Yapay zeka damıtması nedir?

Damıtma, bir yapay zeka modelinin daha küçük bir modeli eğitmesi anlamına gelir. Bu sayede daha küçük model, daha az hesaplama gücü kullanarak verimli şekilde çalışabilir. Bu yöntem, sıfırdan bir yapay zeka modeli oluşturmanın genellikle gerektirdiği yüksek maliyetler olmadan küçük modelin eğitilmesini mümkün kılar.

Damıtma konusundaki tartışmanın merkezinde, bir şirketin yapay zeka teknolojisinin, araştırma ve geliştirme için gereken yüksek maliyetlere katlanmadan başka bir yapay zeka modeli oluşturmak için kullanılması yer alıyor. ChatGPT ve Google’ın Gemini gibi yapay zeka modellerinin önceki sürümlerini eğitmek onlarca milyon dolara mal oldu. Daha gelişmiş modellerin geliştirilmesiyle bu maliyetlerin daha da artması bekleniyor. OpenAI ve Anthropic teknolojilerini damıttığı iddia edilen Çinli yapay zeka girişimi DeepSeek, R1 modelini eğitmenin yalnızca 294 bin dolara mal olduğunu iddia etti. Anthropic ayrıca damıtmanın ulusal güvenlik için risk oluşturduğunu belirtti ve bu yılın başlarında yaptığı bir açıklamada, damıtılmış modellerin biyolojik silah üretimini veya siber saldırıları önlemek için konulan güvenlik önlemlerinden yoksun olabileceğini söyledi.

Arka plan

OpenAI, bu yılın başlarında şüpheli damıtma faaliyetleri nedeniyle bazı hesapları yasakladı. Şirket, DeepSeek’i OpenAI teknolojisini kullanarak açık kaynak modelini eğitmekle suçladı; bu modelin, OpenAI gibi önde gelen yapay zeka şirketlerinin modelleri kadar ya da onlardan daha verimli ve daha ucuz olduğu iddia ediliyordu. Anthropic de DeepSeek’i ve Moonshot AI ile MiniMax gibi diğer Çinli şirketleri, kendi yapay zeka modeli Claude’un yeteneklerini kullanarak modellerini geliştirmek için “endüstriyel ölçekli kampanyalar” yürütmekle suçladı. Anthropic, hizmet şartlarının ihlal edildiğini belirterek, söz konusu üç şirketin yaklaşık 24 bin sahte hesap üzerinden Claude ile 16 milyon etkileşim gerçekleştirdiğini tespit etti. Anthropic bu damıtma suçlamalarını gündeme getirdiğinde, Musk da geçen yıl Anthropic’in yapay zeka modellerini eğitmek için korsan kitaplar kullandığı iddiasıyla açılan davayı çözmek amacıyla yaptığı 1,5 milyar dolarlık anlaşmayı hatırlatan bir tweet ile karşılık verdi.
 

Musk serveti azalan tek kişi oldu

Net serveti 35 milyar dolar (yüzde 4) azalarak yaklaşık 782 milyar dolara düşen Musk, son 30 günde serveti azalan ilk 10’daki tek kişi oldu. Bunun başlıca nedeni, Forbes’un Musk’ın 1,25 trilyon dolar değerindeki SpaceX’teki payına ilişkin tahminini, nisan ayında yayımlanan güncellenmiş Alaska şirket dosyasına dayanarak yüzde 43’ten yüzde 40’a düşürmesiydi.

Page’in Google’daki kurucu ortağı Sergey Brin, ayın en çok kazanan ikinci ismi oldu ve net serveti 70 milyar dolar artarak yaklaşık 289 milyar dolara yükseldi. Böylece 4. sıradan 3. sıraya çıktı. Brin, yerini üçüncü en büyük kazanç sağlayan Jeff Bezos ile değiştirdi. Bezos’un serveti Amazon hisselerinin yüzde 27 yükselmesiyle 49 milyar dolar artsa da bir basamak gerileyerek 4. sıraya düştü. Ayın dördüncü en büyük kazananı Michael Dell oldu. Dell’in serveti, Dell Technologies ve Broadcom hisselerinin sırasıyla yüzde 27 ve yüzde 35 artmasıyla 34 milyar dolar yükselerek yaklaşık 177 milyar dolara ulaştı. Dell, 8. sıradan 7. sıraya yükselerek Jensen Huang ile yer değiştirdi. Ayın beşinci en büyük kazananı olan Nvidia kurucu ortağı Huang, şirket hisselerinin yüzde 14 artması sayesinde 22 milyar dolar daha zenginleşti.

Jim Walton üç yıl sonra listeye döndü

Walmart varisi Jim Walton, yaklaşık  üç yıl sonra ilk kez ilk 10’a girerek iki basamak yükselip 10. sıraya yerleşti ve geçen ay ilk 10’a giren kardeşi Rob Walton’un hemen arkasına geçti. Rob Walton bu ay 9. sıradaki yerini korudu. Walmart hisselerinin yüzde 6 yükselmesiyle her iki Walton kardeşin serveti de 7 milyar dolar artarak sırasıyla yaklaşık 147 milyar dolar ve 150 milyar dolara ulaştı. Jim Walton, lüks ürünler devi LVMH’nin Fransız patronu Bernard Arnault’nun yerini aldı. Arnault, geçen ay ilk 10’da yer alıp bu ay listeden düşen tek isim oldu. Serveti 1 milyar dolardan az bir düşüşle yaklaşık 142 milyar dolara gerileyen Arnault, 10. sıradan 11. sıraya düştü. Bu Arnault’nun üç yıldan uzun bir sürenin ardından ilk kez ilk 10 dışında kalması ve listenin ay sonunda yalnızca Amerikalılardan oluştuğu ilk durum oldu.

Forbes, 1987’den bu yana dünyanın milyarderlerini takip ediyor. Mart 2026’da yayımlanan yıllık listede 3 bin 428 milyarder tespit edildi. Aşağıda, Forbes’a göre 1 Mayıs 2026 itibarıyla dünyanın en zengin 10 kişisi yer alıyor. Hisse senetleri düzenli olarak dalgalandığından, bu servetler genellikle günlük olarak değişebiliyor. Forbes, bu günlük değişimleri Gerçek Zamanlı Milyarderler Listesi'yle takip ediyor.

1. Elon Musk

Net servet: 782 milyar dolar (geçen aya göre 35 milyar dolar az)
Kaynak: SpaceX, Tesla
Yaş: 54

2. Larry Page

Net servet: 313 milyar dolar (geçen aya göre 76 milyar dolar artış)
Kaynak: Google
Yaş: 53

3. Sergey Brin

Net servet: 289 milyar dolar (geçen aya göre 70 milyar dolar artış)
Kaynak: Google
Yaş: 52

4. Jeff Bezos

Net servet: 272 milyar dolar (geçen aya göre 49 milyar dolar artış)
Kaynak: Amazon
Yaş: 62

5. Mark Zuckerberg

Net servet: 210 milyar dolar (geçen aya göre 14 milyar dolar artış)
Kaynak: Meta (Facebook)
Yaş: 41

6. Larry Ellison

Net servet: 205 milyar dolar (geçen aya göre 16 milyar dolar artış)
Kaynak: Oracle
Yaş: 81

7. Michael Dell

Net servet: 177 milyar dolar (geçen aya göre 34 milyar dolar artış)
Kaynak: Dell Technologies
Yaş: 61

8. Jensen Huang

Net servet: 173 milyar dolar (geçen aya göre 22 milyar dolar artış)
Kaynak: Yarı iletkenler
Yaş: 63

9. Rob Walton

Net servet: 150 milyar dolar (geçen aya göre 7 milyar dolar artış)
Kaynak: Walmart
Yaş: 81

10. Jim Walton

Net servet: 147 milyar dolar (geçen aya göre 7 milyar dolar artış)
Kaynak: Walmart
Yaş: 77
 

Açıklamada, mart ayı sonunda ülkenin ulusal borcunun GSYH'sinin yüzde 100,2'sine ulaştığı kaydedildi. CRFB Başkanı Maya MacGuineas, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Ulusal borç artık ABD ekonomisinden daha büyük ve tarihsel ortalamanın yaklaşık iki katı. Son yıllarda mali gidişata dair pek çok uyarı yapıldı ancak bu gelişme özellikle güçlü bir alarm niteliğinde. Asıl soru, Washington'daki liderlerin bunu dikkate alıp almayacağıdır" ifadelerini kullandı.

Borcun GSYH'nin yüzde 100'ünü aşmasının ardından, İkinci Dünya Savaşı sonrasında görülen yüzde 106'lık rekor seviyenin de yakında aşılabileceğini belirten MacGuineas, bu kez borçlanmanın küresel bir savaş gibi olağanüstü bir durumdan değil, iki partinin de zor mali kararları ertelemesinden kaynaklandığını savundu.

"Artan borç ekonomik refahı olumsuz etkiliyor"

MacGuineas, artan borcun ekonomik refahı ve gelecek nesilleri olumsuz etkilediğini vurgulayarak, yüksek borcun gelir artışını yavaşlattığını, faiz oranlarını yükselttiğini ve enflasyonist baskıları artırdığını kaydetti. Çözüm için borç artışının durdurulması gerektiğine işaret eden MacGuineas, yeni harcamaların veya vergi indirimlerinin daha güçlü mali kurallarla dengelenmesini önerdi. MacGuineas, "Borcu istikrara kavuşturmak ve ekonomideki payını azaltmak için çok daha ileri gitmemiz gerekecek, yaklaşık 10 trilyon dolarlık bir bütçe açığı azaltımına ihtiyacımız var" değerlendirmesinde bulundu.

Fitch'ten uyarı

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'ten yapılan açıklamada da ABD'nin genişleyen bütçe açıkları ve yükselen borç seviyesinin ülkenin kredi notu açısından temel bir zorluk oluşturduğunu belirtti. Kredi derecelendirme kuruluşu, yapısal olarak yüksek seyreden bütçe açıklarının ABD'nin borç yükünü diğer "AA" kredi notu kategorisindeki ülkelerin oldukça üzerine taşımaya devam edeceğini kaydetti.

ABD'de mali görünümün geçen yıl kabul edilen vergi indirimi yasası nedeniyle 2026'da daha da bozulacağına işaret edilen açıklamada, ancak gümrük tarifelerinden elde edilen gelirlerin bu etkinin yaklaşık yarısını dengelemesinin beklendiği bildirildi. ABD'nin hükümet içi yükümlülükler dahil toplam brüt borcu ise yaklaşık 39 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor.

Buna göre yüzde 2 olarak uygulanan konaklama vergisi, 31 Aralık 2026'ya kadar yüzde 1 olacak. Karar hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanlığı yürütecek. 

Buna göre Banka, firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüşümünde sağlanan destek uygulamasının süresini 30 Nisan 2026'dan 31 Temmuz 2026 tarihine kadar uzatılmasını kararlaştırdı. Söz konusu düzenleme, firmaların yurt dışından elde ettikleri döviz gelirlerinin Türk lirasına dönüşümünü teşvik eden destek uygulamasının devamını öngörüyor.

Tahminler iyimser değil

New York Times’ın haberine göre ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı Tahran nükleer programından vazgeçene kadar sürdüreceğini söylemesinin ardından, petrol fiyatları keskin bir artış gösterdi. Aynı gazetede David Wallace-Wells bunu “Her şeyi kapsayan bir savaş” olarak nitelendirdi ve savaş başladığından beri seyahat ve yaşam tarzını etkileyen bazı sorunları şöyle özetledi:

• Dünya genelinde ülkeler evden çalışma politikaları ve dört günlük çalışma haftaları uygulamaya koydu.
• Amerikalılar savaşın başlangıcından bu yana benzine fazladan 15 milyar dolar harcadı.
• Uluslararası Enerji Ajansı birkaç hafta önce, yalnızca altı haftalık jet yakıtı kalmış olabileceği uyarısında bulundu.
• Lufthansa gibi havayolları yakıt tasarrufu için 20 bin uçuşu iptal ediyor ve ABD’de düşük maliyetli havayolları iflasla karşı karşıya.

Gıda üretimi ile taşımacılığı üzerindeki etkiler daha da yıkıcı olabilir; Financial Times’ın “yaklaşan küresel gıda krizi” olarak adlandırdığı durum buna işaret ediyor. Avrupa’da Uluslararası Enerji Ajansı, evden çalışma ve daha az seyahat etme gibi enerji tasarrufu önerileri sundu ve seyahat sektörü bazı bölgelerde rezervasyonlarda düşüş işaretleri görmeye başladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise çatışmanın AB’ye artan enerji maliyetleri nedeniyle günde yaklaşık 500 milyon euro’ya mal olduğunu söyledi.

Politico bu hafta başka bir endişe kaynağına dikkat çekti: Avrupa’nın petrol ve gaz rezervlerini gerçek zamanlı izleme ve analiz etme konusunda bilgi eksiklikleri var bu da ne kadar yakıt kaldığı konusunda belirsizlik yaratıyor ve acil kararların zamanlamasını ve şeklini etkileyebilir. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran’daki savaşın Covid ya da Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle kıyaslanabilecek ekonomik sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu ve enerji krizleri açısından bunun “hayal edebileceğimizin ötesinde” olduğunu söyledi.

Küresel turizm rezervasyonları etkilendi

Sonuç olarak tatil maliyetleri artıyor ve çatışma ile enerji arzı ve güvenlik endişelerinin tatil rezervasyon kararlarını etkilediğine dair işaretler şimdiden görülüyor. Dijital bilet platformu TrainPal, yakıt kıtlığı duyurularının ardından Birleşik Krallık’ta yurtiçi tren yolculuklarında keskin bir artış gördü. Nisan ayında, geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık yüzde 40 artışla şimdiye kadarki en yüksek tren bileti satışına ulaşıldı.

Avrupa Seyahat Komisyonu’nun son raporuna göre Avrupalıların yüzde 82’si bu yaz seyahat etmeyi planlıyor ancak bunu Avrupa içinde yapmayı tercih ediyor. Gezginler daha temkinli davranıyor, daha az ve daha kısa seyahatler planlıyor ve daha ölçülü bütçeler ayırıyor. Örneğin, Alliance France Tourisme için yapılan bir Ifop anketine göre Fransızlar bu yaz daha az seyahat etmeyi ve daha az harcamayı planlıyor.

ABD’de veriler, uzun mesafeli uçuşlara olan talebin zayıfladığını ve Amerikalıların bu yaz daha fazla evde tatil planladığını gösteriyor. Küresel tatil şirketi Trafalgar’ın verilerine göre ABD’li gezginler için Kuzey Amerika satışları yıllık bazda yüzde 13 artmış durumda. Going’e göre Florida, Meksika ve Karayipler yılın en güçlü uçuş fırsatlarını sunan bölgeler arasında. Sonuç olarak, çatışmanın tetiklediği enerji krizinin yalnızca fiyatları artırmakla kalmadığı, aynı zamanda talebi de yeniden şekillendirdiği açıkça görülüyor; kazananlar ise eve daha yakın destinasyonlar ile demiryolu ve karayolu tatilleri oluyor.

Fas ile İspanya arasında planlanan demiryolu tüneli, Cebelitarık Boğazı’nın altından geçerek iki kıtayı birbirine bağlamayı hedefliyor. On yıllardır konuşulan bu proje, bugün yeniden hız kazanmış durumda.

Bu sadece bir altyapı yatırımı değil. Bu, küresel güç dengelerini ve ticaret yollarını etkileyebilecek bir jeoekonomik hamle.

2030 Dünya Kupası bir katalizör mü?

Projenin yeniden ivme kazanmasının arkasında önemli bir faktör var: 2030 FIFA Dünya Kupası.

İspanya, Portekiz ve Fas’ın ortaklaşa düzenleyeceği bu küresel organizasyon, ulaşım altyapısını hızlandırma yönünde güçlü bir siyasi irade oluşturmuş durumda.

Ancak gerçekçi takvimler, projenin 2030’a yetişmesinin zor olduğunu gösteriyor. Daha olası senaryo, tünelin 2035–2040 arasında tamamlanması.

Güzergâh: 42 kilometrelik stratejik hat

Planlanan hat, İspanya’daki Punta Paloma ile Fas’ın kuzeyindeki Tanca yakınlarında yer alan Cape Malabata arasında uzanıyor.

Toplam uzunluğu yaklaşık 42 kilometre olan bu hattın 27 kilometresi deniz altından geçecek. Bu tamamlandığında Madrid ile Kazablanka arasındaki yolculuk süresi yaklaşık 5,5 saate inecek.

Bu, sadece yolculuk süresinin kısalması değil; iki kıta arasında ekonomik entegrasyonun hızlanması anlamına geliyor.

Mühendisliğin sınırları zorlanıyor

Bu proje sık sık Manş Denizi altındaki Channel Tunnel ile karşılaştırılıyor. Ancak Cebelitarık tüneli, teknik açıdan çok daha zorlu.

Boğazın derinliği bazı noktalarda 900 metreye ulaşıyor. Üstelik proje, Afrika ve Avrasya tektonik plakalarının kesiştiği bir bölgede yer alıyor. Bu da deprem riskini artırıyor.

Buna ek olarak, 2025 yılında yapılan jeolojik çalışmalar, sert kaya yapıları ve kırılgan zeminlerin inşaatı daha da karmaşık hale getirdiğini ortaya koydu.

Yine de Alman mühendislik şirketi Herrenknecht tarafından yapılan değerlendirmeler, modern teknolojilerle bu zorlukların aşılabileceğini gösteriyor.

6 milyar mı 23 milyar mı?

Projenin maliyeti hâlâ net değil. Tahminler 6 milyar Euro ile 23 milyar Euro arasında değişiyor.

İspanya ve Fas’ın ana finansör olması beklenirken, uluslararası yatırımcılar ve kalkınma bankalarının da sürece dahil olması gündemde.

Mart 2026’da İspanya’nın devlet şirketi SECEGSA için yeni fon ayırması, projenin artık ciddi bir yatırım aşamasına geçtiğini gösteriyor.

Yeni bir ticaret ve enerji koridoru

Bu tünel tamamlandığında ortaya çıkacak tablo, sadece ulaşım değil, enerji ve ticaret açısından da dönüştürücü olabilir.

Afrika, genç nüfusu ve hızla büyüyen ekonomileriyle küresel sistemde ağırlığını artırıyor. Avrupa ise enerji güvenliği ve tedarik zinciri çeşitlendirmesi arayışında.

Bu bağlantı, Afrika’nın kaynaklarını Avrupa pazarlarına daha hızlı ulaştırabilir. Aynı zamanda Avrupa’nın yatırımlarını Afrika’ya daha etkin yönlendirmesini sağlayabilir.

Kısacası, bu proje bir ulaşım hattı değil; bir ekonomik entegrasyon platformu.

Türkiye için uyarı mı fırsat mı?

Bu gelişme, Türkiye açısından dikkatle analiz edilmesi gereken bir kırılma noktasıdır.

Türkiye uzun yıllardır Avrupa ile Asya arasında bir köprü olarak konumlanıyor. Ancak yeni projeler, yeni bağlantı hatları yaratıyor.

Fas-İspanya tüneli, Afrika ile Avrupa arasında doğrudan bir bağlantı kurarak alternatif bir lojistik eksen oluşturabilir. Bu da Türkiye’nin transit rolünü yeniden düşünmesini gerektirir.

Bu bir tehdit olmak zorunda değil. Ama kesinlikle bir uyarıdır.

Türkiye’nin Orta Koridor, enerji altyapısı ve lojistik ağlarını hızlandırması artık bir tercih değil, zorunluluk haline geliyor.

Dünya yeni hatlar çiziyor

Cebelitarık’ın altından geçecek bu tünel, sadece iki kıtayı değil, geleceğin ekonomik haritasını da yeniden şekillendirebilir.

Henüz her şey kesin değil. Teknik zorluklar, maliyetler ve siyasi dalgalanmalar süreci geciktirebilir.

Ama yön belli:

Dünya yeni bağlantılar kuruyor.

Ve bu bağlantılar, yarının kazananlarını belirleyecek.

Telif hakkı davası

Ancak bunun bir bedeli var: Profesyonel müzisyenler. İlk günlerinde Suno, yapay zeka modelini internetten alınan on milyonlarca telif hakkı korumalı şarkıyla eğittiğini söylemiş ve bu durum büyük bir tepkiye yol açmıştı. 2024’te Katy Perry, Billie Eilish ve Nicki Minaj dahil yaklaşık 200 sanatçı, yapay zeka şirketlerini sanatçıların çalışmalarını izinsiz kullanarak model eğitmekle eleştirdi. Temmuz 2024’te Universal Music Group, Sony Music, Warner Music Group ve Amerika Kayıt Endüstrisi Birliği, Suno’ya büyük bir dava açarak modelini eğitmek için YouTube’dan milyonlarca telifli kaydı izinsiz indirip ne hak sahiplerinden izin aldığını ne de ödeme yaptığını iddia etti.

Suno bu iddiaları reddetti ve dava hala sürüyor. Shulman, “Yaptığımız şey yasadışı değil. Bu çok fazla müzik dinleyip ondan öğrenmek gibi” diye açıklıyor bu durumu. Ona göre Suno aslında oyun alanını eşitliyor. Müzik dünyasında adaletsiz bir dengesizlik var: üretim tarihsel olarak küçük bir yetenekli grup ile sınırlıydı. Çoğu insan sadece ya müzik dinler ya da konserlerde eşlik eder. Davul ve gitar çalmada ortalama olduğunu kabul eden Shulman’a göre teknik beceri eksikliği kimsenin müzisyen olmasına engel olmamalı. Yapay zeka ile artık bu mümkün.

Eleştiriler şirketin büyümesini engellemedi

Müzik sektörünün şikayetleri, dört yıllık girişimin büyük bir başarı yakalamasını engellemedi. Girişimin yıllıklandırılmış geliri ekimde 100 milyon dolardan (o ay yaklaşık 8 milyon dolar) şubatta 300 milyon dolarla (o ay yaklaşık 25 milyon dolar) üç katına çıktı. Forbes tahminlerine göre 2025’te şirketin geliri yaklaşık 150 milyon dolardı.

Risk sermayedarları da ikna olmuş durumda. Suno Menlo Ventures, Lightspeed Venture Partners ve Matrix gibi önde gelen yatırım firmalarından 375 milyon dolar fon topladı ve Kasım ayında 2,45 milyar dolar değerlemeye ulaştı. Bu yıl şirket, 2025’teki ilk çıkışının ardından dünyanın en umut verici yapay zeka girişimlerini listeleyen Forbes AI 50 listesine yeniden girdi.

Bugün 2 milyondan fazla kullanıcı, yüzlerce şarkı üretip indirebilmek için aylık 8 ila 24 dolar ödüyor ve oluşturdukları içeriklerin ticari lisansına da sahip oluyorlar. Çoğu kişi sisteme kendi sözlerini veya önceden kaydedilmiş ses notlarını giriyor, ardından “melankolik indie pop” ya da “yumuşak pop piyano baladı” gibi kısa bir stil ve tür açıklaması ekliyor. Hobi amaçlı kullanıcılar vokallere davul ritmi eklemek veya seslerinin tonunu ayarlamak için kullanabiliyor.

Menlo ortağı ve Suno’nun 250 milyon dolarlık Seri C yatırım turunu yöneten Amy Wu, “Tüketiciler araçlarla deney yapmaz. Bir ürünü ancak onlara gerçekten keyif veriyor ve hayatlarına değer katıyorsa kullanırlar” diyor. Tepkilere rağmen bazı profesyonel müzik yapımcıları ve söz yazarları da programa sıcak bakıyor. Yazılmış sözleri yazılıma yapıştırıp farklı fikirler üretmek için bir tür demo makinesi gibi kullanıyorlar, ardından ses düzenleme programlarında geliştirmeye devam ediyorlar. Ancak bunu gizli yapıyorlar.

“Müzik endüstrisinin Ozempic’i olduk”

Shulman, “Müzik endüstrisinin Ozempic’i olduk. Herkes kullanıyor ama kimse konuşmak istemiyor” diyor. Eylül ayında Suno, kullanıcıların parçalar oluşturmasına, düzenlemesine ve katmanlamasına olanak tanıyan Studio adlı bir ses iş istasyonu başlattı ve yapımcıların iş akışlarını hızlandırdı. Ancak Suno, hevesli söz yazarları veya annesinin doğum günü için özel bir şarkı yapmak isteyenler için eğlenceli olabilir; peki gerçekten insanlar yapay zeka müziği dinlemek istiyor mu? 

Bunlar hem Suno hem de sektör için varoluşsal sorular. Başta mahkemede Suno’ya karşı mücadele eden plak şirketleri ise zamanla yumuşamaya başladı. Kasım 2025’te Suno, Warner ile anlaşmaya vararak müzik üretim modeli için lisanslı kayıtlar kullanmayı ve indirmeleri ücretli abonelerle sınırlamayı kabul etti. Bu iki taraf için de kazan-kazan oldu. 2025’te 6,7 milyar dolar gelir elde eden plak şirketi için bu ortaklık, CEO Robert Kyncl’in dediği gibi “yeni bir gelir kaynağı” ve sanatçılar ile söz yazarlarıyla paylaşılabilecek bir gelir akışı sağlıyor. “Suno gibi araçlar herkesin üretmesini inanılmaz derecede kolaylaştırıyor,” diyor.

Öte yandan 2025’te 14,4 milyar dolar gelir elde eden Universal Music Group gibi şirketlerle çıkmaz sürüyor. Bu şirket, yapay zeka ile üretilen şarkıların yalnızca belirli uygulamalarla sınırlı kalması gerektiğini düşünüyor. Bu içeriklerin sosyal medya ve müzik platformlarında paylaşılması, sanatçılarla rekabet etmelerine ve zaten küçülen telif havuzundan pay almalarını zorlaştırıyor.

UMG’nin dijitalden sorumlu üst yöneticisi Michael Nash, Billboard podcast’inde bu konunun Suno ile yapılan uzlaşma görüşmelerinde temel anlaşmazlık noktası olduğunu söyledi. Bu mesele çözülene kadar müzakereler durma noktasında. Müzik Sanatçıları Koalisyonu’nun yöneticisi Ron Gubitz, “Dünyada sınırlı sayıda kulak ve insanların müzik dinlemek için ayırabileceği sınırlı zaman var. Sanatçıların milyonlarca parça üretebilen bir makineyle rekabet etmek zorunda kalmamasını istiyoruz” ifadelerini kullandı.

Ancak Shulman, bir noktada zaten kazandığını biliyor. İnsanları yapay zeka müziğini sosyal medyada paylaşmaktan vazgeçirmeye çalışmanın anlamsız olduğunu düşünüyor, çünkü Suno’nun gelecekte müzik üretiminin ayrılmaz bir parçası olacağını öngörüyor. Ayrıca müzik endüstrisinin “sabit pasta” anlayışını da eleştiriyor: Yapay zeka daha fazla insanı müzikle etkileşime sokarsa, bu tüm sanatçılar için daha fazla gelir anlamına gelebilir. CEO, “Yapay zeka ile üretilmiş müzik ve üretilmemiş müzik arasında bir ayrım olan bir dünyaya gitmek istemiyorum. Her şeyin bir yerinde yapay zeka olacak. Çok sayıda profesyonel Suno kullanıyor ve dinlediğiniz müziklerin içinde küçük parçalar halinde yer alacak” diyor. 

Yeni bir rapor, Polymarket platformunda “yüksek olasılıklı” askeri operasyon bahislerinin yarısından fazlasının doğru çıktığını ortaya koyarken, bu durumun tahmin piyasalarının bilgi güvenliği açısından sanılandan daha büyük bir risk taşıyabileceğine işaret etti.

Askeri bahislerde dikkat çekici başarı oranı

Kâr amacı gütmeyen Yolsuzlukla Mücadele Veri Kolektifi’nin (ACDC) analizine göre, askeri ve savunma odaklı piyasalarda yüksek riskli olarak sınıflandırılan bahislerin (yüzde 35 veya altı olasılık ve en az 2 bin 500 dolar tutar) ortalama kazanma oranı yüzde 52 seviyesinde gerçekleşti.

Bu oran, siyasi içerikli tüm piyasalardaki yüzde 25’lik başarı oranı ve platform genelindeki yüzde 14’lük ortalamanın oldukça üzerinde bulunuyor.

İçeriden bilgi riski gündemde

Araştırma, özellikle askeri operasyonların zamanlaması ve sonucu hakkında içeriden bilgiye sahip kişilerin bahis yapmasının, gizli bilgilerin erken ifşa edilmesine yol açabileceği yönündeki kaygıları güçlendiriyor.

Ocak 2021 ile Mart 2026 arasında 400 binden fazla işlemi inceleyen rapor, ABD’de açılan dikkat çekici bir davanın hemen ardından yayımlandı. ABD savcıları, Venezuela lideri Nicolás Maduro’ya yönelik bir operasyonun planlanmasında yer aldığı öne sürülen bir askeri personelin, bu operasyon üzerine bahis yaparak 400 bin doların üzerinde kazanç sağladığını iddia etti.

Aktif görevdeki asker Gannon Ken Van Dyke’ın, gizli bilgilere erişimi olduğu dönemde çeşitli askeri gelişmelere ilişkin toplam 33 bin doların üzerinde bahis yaptığı öne sürülürken, Van Dyke suçlamaları reddetti.

Benzer vakalar artıyor

Söz konusu dava, ABD’de tahmin piyasalarında içeriden bilgi kullanımıyla ilgili açılan ilk dava olma özelliğini taşıyor. Daha önce İsrail’de de bir yedek asker ve bir sivilin, askeri operasyonlara dair gizli bilgileri kullanarak bahis oynadığı iddiasıyla dava açılmıştı.

ACDC’ye göre, sonuçların sınırlı sayıda kişi tarafından belirlenebildiği siyasi ve askeri piyasalar yapısal olarak içeriden bilgiye dayalı işlemlere açık. Bu durum yalnızca bilgi güvenliğini tehdit etmekle kalmıyor, aynı zamanda sıradan yatırımcıları da dezavantajlı hale getiriyor.

Siyasetçilerden uyarı

ABD’li Demokrat siyasetçiler de konuyla ilgili endişelerini dile getirdi. Arizona Temsilcisi Yassamin Ansari, askeri olaylar üzerine bahis yapılmasını “ciddi bir ulusal güvenlik riski” olarak nitelendirirken, New York Temsilcisi Ritchie Torres ise bu tür piyasaların kamu görevlileri için “kişisel kazanç uğruna politika yönlendirme” riski taşıdığını söyledi.

Kültürel olaylarda da şüpheli hareketler

Rapora göre, sadece askeri değil, kültürel etkinliklere yönelik bahislerde de olağandışı hareketler gözlemleniyor. Ödül törenleri veya albüm lansmanları gibi konularda açılan piyasalarda yüksek olasılıklı bahislerin yüzde 29’u başarıyla sonuçlandı.

Nitekim Nobel Barış Ödülü sürecinde, Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado lehine son anda görülen yoğun bahis hareketleri olası bilgi sızıntısı şüphesini gündeme getirmişti.

Piyasa manipülasyonu endişesi

Manipülasyon ihtimali de tartışma konusu olmaya devam ediyor. Fransa’da hava tahmin servisinin, Paris’teki sıcaklık ölçümlerinde tespit ettiği anormalliklerin, Polymarket’teki zamanlaması dikkat çeken bahislerle örtüşmesi üzerine konu polise taşındı.

Yüksek işlem hacmi dikkat çekiyor

Platformda jeopolitik gelişmelere yönelik piyasalarda ciddi işlem hacimleri oluştu. ABD-İran ilişkilerine dair bir piyasada 63 milyon dolarlık hacim görülürken, Çin’in Tayvan’a yönelik olası bir hamlesine ilişkin bahislerde 23 milyon dolar işlem yapıldı. Buna karşın spor bahisleri hâlâ baskın konumda; Super Bowl şampiyonuna yönelik bahislerin hacmi 700 milyon doları aştı.

Platformlardan savunma

Polymarket, raporla ilgili yorum yapmazken, daha önce gizli bilgilere dayalı işlemleri yasakladığını açıklamıştı. Şirket, şüpheli durumları ABD Adalet Bakanlığı’na bildirdiğini ve soruşturmalarla iş birliği yaptığını belirtiyor.

Rakip platform Kalshi ise düzenleyici çerçeveye uyumunu öne çıkararak, piyasa gözetim firmalarıyla iş birlikleri kurduğunu ve şiddet içeren olaylara yönelik bazı bahisleri yasakladığını duyurdu.

Öte yandan akademik çalışmalar, tahmin piyasalarının “kalabalıkların bilgeliğinden” ziyade “bilgili azınlığın etkisiyle” şekillendiğini gösteriyor. Londra Ekonomi Okulu’ndan Roberto Gómez Cram liderliğindeki araştırmaya göre, hesapların yalnızca yüzde 3’ü fiyat oluşumunun büyük kısmını belirliyor.

Bu küçük grup piyasaya yön verirken, geri kalan kullanıcıların çoğu bilgi üretmek yerine hacim sağlayarak bu yatırımcıların kazanç elde etmesine zemin hazırlıyor.

ABD’li askere bahis suçlaması: Maduro operasyonundan 400 bin dolar kazandı

İran savaşı etkisi: Polymarket ve Kalshi aylık trafik zirvelerine ulaştı

ABD'li yatırımcılar Çin'den kaçınıyor

On yıl önce Silikon Vadisi yatırımcıları Çinli girişimlere yatırım yapmak için yarışıyordu. Bugün ise bunu yapan çok az kişi kaldı. Meta’nın Manus’u satın alması gibi anlaşmalar, Çin’in teknoloji sektörünün Amerikan sermayesinden uzaklaşmasıyla zaten nadir hale geldi. Pekin’in müdahalesi bu ayrımı daha da keskinleştiriyor. Yatırımcılar ve kurucular, bu adımın parçalanan bir ekosistemi yansıttığını söylüyor. Çinli girişimler artık yerel pazara yönelik ürünler geliştirip yurt içinde finansman sağlarken, ABD’li yatırımcılar bu tür yatırımların getirdiği incelemelerden kaçınıyor.

San Francisco merkezli girişim sermayesi şirketi Kyber Knight’ın yatırımcısı Linus Liang, “Eskiden kazananı büyük kurucular ve serbest piyasalar belirlerdi ancak giderek dış güçler son sözü söyleyebilir hale geliyor” dedi. Liang, firmalarının riskler ve karmaşıklık nedeniyle sınır ötesi yatırımlar konusunda zaten temkinli olduğunu söyledi. Ancak Manus olayı, yapay zeka ürünleri ve yeteneklerinin artık “stratejik ulusal varlıklar” gibi görüldüğünü ortaya koyduğunu belirtti.

Toplam işlem değeri 7,8 milyar dolara geriledi

Bu durum zaten zayıf olan piyasayı daha da soğuttu. Özel yatırımları takip eden PitchBook’a göre Çinli şirketler ile yabancı yatırımcılar arasındaki anlaşmalar 2021’den bu yana keskin biçimde azaldı. 2024’te anlaşma sayısı 2021 zirvesine göre yüzde 73 düşerken, toplam işlem değeri 54 milyar dolardan 7,8 milyar dolara geriledi. Ancak durum her zaman böyle değildi. 2010’larda Amerikan yatırım firmaları, Silikon Vadisi tarzı büyümeden etkilenerek ve Washington’daki yetkililrein teşvikiyle Çin’e akın etti. Goldman Sachs ve Fidelity, e-ticaret devi Alibaba’nın erken yatırımcıları arasındaydı. Tiger Global ve Coatue Management, “Çin’in Uber’i” olarak bilinen Didi Chuxing’e erken yatırım yaptı. General Atlantic ve Sequoia Capital ise TikTok’un ana şirketi ByteDance’i destekledi. Ancak 2016’ya gelindiğinde döndemin ABD Başkanı Barrack Obama yönetimindeki yetkililer haksız rekabet ve devlet müdahalesi konusunda endişelerini dile getirmeye başlamıştı.

Gerilim, 2020’de TikTok’u yasaklamaya çalışan Donald Trump döneminde tırmandı. Birkaç yıl sonra Kongre’nin, askeri bağlantıları olan Çinli şirketlere yapılan ABD girişim sermayesi yatırımlarını incelemesiyle ilişkiler daha da kötüleşti. ABD'nin eski başkanı Joe Biden, yapay zeka dahil bazı Çin teknolojilerine ABD yatırımlarını yasaklayan bir başkanlık kararnamesi yayımladı.

O zamandan bu yana birçok firma geri çekildi. Çin’de büyük varlığı olan Sequoia ve GGV Capital gibi bazı firmalar Çin fonlarını ayrı şirketlere böldü. GGV, ABD işini Notable Capital olarak yeniden adlandırırken Asya işini Granite Asia olarak markalaştırdı. Sequoia ise Çin birimini ayırarak HSG adıyla yeniden yapılandırdı.

Çoğu Çin'de kalmayı tercih ediyor

Çinli kurucular artık yatırımcılarının yapısını en baştan düşünmek zorunda. Aşırı Çin finansmanı, yasal incelemelerden çekinen Amerikan yatırımcıları uzaklaştırabilirken, küresel genişleme de TikTok ve hızlı moda perakendecisi Shein gibi şirketlerin karşılaştığı türden istenmeyen ilgiyi çekebilir. Her ikisi de merkezlerini Singapur’a taşımış olsa da Çin bağlantısı algısını ortadan kaldıramadı. ABD ve Çin’de büyük teknoloji şirketlerinde çalışmış ve ABD dışında yurt dışından yatırım toplamış bir Çinli yapay zeka girişimi kurucusu, bir şirketin Çin’den bağımsız olduğunu Silikon Vadisi yatırımcılarına anlatmanın çok fazla çaba gerektirdiğini söyledi. İsminin açıklanmasını istemeyen girişimci, bunun çabaya değmediğini belirtti. Ona göre çoğu kurucu Çin’de kalmayı ve yerel finansman bulmayı tercih ediyor.

Bazıları ise Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Avustralya’daki yatırımcılara yöneliyor. Silikon Vadisi girişim sermayesi firmaları OpenAI ve Anthropic gibi şirketleri destekleyebilirken, kendi ülkelerinde daha az umut vadeden yapay zeka girişimi bulunan diğer bölgelerdeki yatırımcılar Çin’e ilgi göstermeye devam ediyor. Manus bu iki dünyayı birleştirmeye çalıştı. Çinli mühendisler tarafından kurulan ve Çinli bir ana şirkete sahip olan girişim, yurt dışında kurulmuş ve Çin’de yabancı sahipli bir yapı olarak organize edilmişti; Pekin ve Wuhan’da ofisleri vardı.

Silikon Vadisi bunu fark etti. Girişim sermayesi firması Benchmark, Mart 2025’te 75 milyon dolarlık yatırım turuna liderlik etti ve ortağı Chetan Puttagunta, kurucular şirketi Singapur’a taşırken yönetim kuruluna katıldı. Aralık ayına gelindiğinde Manus, yıllık tekrarlayan gelirinin 100 milyon doları aştığını açıkladı.

Meta’nın Manus’u satın alması, birçok kişi tarafından Çinli girişimler için yeni bir model olarak görülmüştü. Artık durum böyle değil. Kaliforniya Menlo Park merkezli girişim sermayesi şirketi Keymaker VC’den yatırımcı Homan Yuen, bu adımın Çinli şirketlerin ABD’den fon toplamak ve büyümek için Singapur’a taşınma sürecini yavaşlatacağını söyledi. Zamanla bunun Çin’in teknoloji ekosistemini güçlendirebileceğini de ekledi. “Satılmaya ya da satın alınmaya çalışmak yerine kendileri için üretmeye devam edecekler” dedi.

Manus anlaşması nasıl iptal olacak?

Çin belirli hassas ve ileri teknolojilerin ihracatı için onay gerektiriyor. Artık yetkililerin yapay zeka ürünlerini de bu kapsama dahil ettiği açık. Satın almanın nasıl iptal edileceği ise belirsizliğini koruyor. Meta aralık sonunda Manus için ödeme yaptıktan sonra fonlar takip eden haftalarda Manus hissedarlarına aktarıldı. İşleme aşina bir kaynağa göre Benchmark dahil girişim sermayesi yatırımcıları, elde edilen gelirleri kendi yatırımcılarına dağıttı. Paranın geri alınmasının zor, hatta imkansız olabileceği belirtiliyor. Meta, aylar boyunca Manus’un teknolojisine ve mühendislerine erişim sağladı ve iki ekibi “derin şekilde entegre” olarak tanımladı.

Meta pazartesi günü yaptığı açıklamada işlemin yürürlükteki yasalara uygun olduğunu ve “uygun bir çözüm” beklediğini söyledi. Şirket daha fazla yorum yapmayı reddetti.  New York’taki Pierson Ferdinand hukuk firmasından avukat Benjamin Qiu, olası bir çözüm yolu sundu. Buna göre Meta, Manus’un çoğunluk hissesini Pekin tarafından onaylanmış yatırımcılara satabilir ve bunun yerine Manus’un teknolojisini lisanslamak için ödeme yapabilir. Bu model, Amerikan yatırımcıların TikTok’un ABD operasyonlarını ByteDance’ten lisansladığı yapıya benziyor. Ancak sonuç ne olursa olsun Çin hükümetinin mesajı net: Üst düzey yetenek ve teknolojinin ülke dışına çıkmasını engellemek istiyor.

“Müstakrizlerin fonları” kalemi değişti

Konsolide bilançoların yükümlülükler bölümünde yer alan “Müstakrizlerin Fonları” başlığı artık “Kredi Müşterilerinin Fonları” adıyla raporlanacak. Bu değişiklik, finansal tablolarda kavramsal sadeleşme ve uyum amacıyla yapıldı.

Katılım bankalarına özel düzenlemeler

Katılım bankacılığına ilişkin Tekdüzen Hesap Planı ve açıklayıcı notlarda yapılan değişiklikler de raporlama sistemine entegre edildi. Bu kapsamda, katılım fonlarının vade yapısını daha detaylı gösterebilmek için bilgi tablolarına yeni kalemler eklendi.

Yeni eklenen başlıklar arasında Katılma Hesapları Yatırım Vekâleti Havuzları (TP, YP ve kıymetli maden YP) yer aldı.

Rakam ifadelerinde standart güncelleme

Düzenleme kapsamında teknik bir değişiklik daha yapılarak, tebliğ metinleri ve eklerinde yer alan “bin” ibareleri “milyon” olarak güncellendi. Böylece finansal verilerin sunumunda daha güncel ve tutarlı bir raporlama standardı benimsendi.

“Yapay zeka modelimiz büyük bir ivme yakaladı”

Bu noktada Google, bulut bilişim biriminde güçlü bir büyüme gösterdiğini belirtti. Bu birim geçen çeyrekte 20 milyar dolar satış gerçekleştirdi. Bu rakam, 18,4 milyar dolarlık beklentiyi aştı. Google’a göre bu birim, yapay zeka yazılımı ve altyapısına olan talep sayesinde “anlamlı bir büyüme hızlanması” yaşadı. Alphabet CEO’su Sundar Pichai analistlerle yaptığı görüşmede, “Yapay zeka modellerimiz büyük bir ivme yakaladı. Ürünlerimiz ve platformlarımız aracılığıyla her gün milyarlarca insanın eline faydalı yapay zeka sunuyoruz” dedi. Pichai, bu dönemin Google’ın Gemini uygulaması da dahil olmak üzere tüketici odaklı yapay zeka hizmetleri için şimdiye kadarki en güçlü çeyrek olduğunu söyledi. Raporun ardından Alphabet hisseleri geç işlemlerde yüzde 6,6 yükselerek diğer yapay zeka devlerini geride bıraktı. Teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 Endeksi vadeli işlemleri yüzde 0,9 arttı.

Meta yatırımcıları ikna edemedi

Meta ise yatırımcıları ikna etmekte daha zorlandı. Şirket, yıllık sermaye harcamalarını 145 milyar dolara kadar çıkaracağını açıklamasının ardından hisseleri yüzde 6’dan fazla düştü. Bu artış kısmen yükselen bileşen maliyetlerinden kaynaklandı. Meta bu konuda yalnız değil. Google ve diğerleri de harcama hedeflerini artırdı. Ancak Meta’nın bu büyük harcamaya karşılık gösterebildiği sonuçlar daha sınırlı. Google’ın aksine bulut bilişim hizmeti satmıyor ve tüketiciye yönelik yapay zeka uygulaması daha yavaş yayılıyor.

Bloomberg Intelligence analisti Mandeep Singh notunda, “En büyük yapay zeka rakipleriyle karşılaştırıldığında, Meta’nın bağımsız uygulaması yeterli kullanıcı etkileşimine ulaşamadı” dedi. Meta CEO’su Mark Zuckerberg, harcamaları artırma kararına güven duyduğunu ifade etti ancak analistlerin sorularına verdiği yanıtlar belirsiz kaldı. Zuckerberg görüşmede, Meta’nın her bir yapay zeka ürününü nasıl geliştireceğine dair “çok net bir planı” olmadığını söyledi. “Bence işlerin nasıl şekillenmesi gerektiğine dair bir fikrimiz var” diyen Zuckerberg, yanıtlarının “tatmin edici olmayabileceğini” de kabul etti.

Amazon’da yüzde 28 artış

Forrester Research analisti Lee Sustar bir notunda, “Yapay zeka liderliğinin potansiyel getirisi bu kadar yüksek görünürken, şirketler bu yatırımları yapmaya devam ediyor. Bu da yatırımcıları ve müşterileri, çıkarlarının nasıl etkilendiğini değerlendirmeye zorluyor” dedi. Amazon’da ise bulut bölümünden elde edilen gelir, bir yıl öncesine göre yüzde 28 artarak 2022’nin ikinci çeyreğinden bu yana en hızlı büyüme oranını kaydetti. Bu iş kolu, şirketin yapay zeka ilerlemesi için önemli bir gösterge olarak görülüyor.

Şirket ayrıca, önde gelen iki yapay zeka girişimi olan OpenAI ve Anthropic’e yaptığı yatırımlardan da fayda sağladı. Bloomberg News’un Anthropic’in 900 milyar doların üzerinde değerlemeyle yeni bir finansman turunu değerlendirdiğini bildirmesinin ardından Amazon hisseleri çarşamba günü yükseldi. Microsoft ise bulut bilişim gelirlerinin harcamalarla birlikte hızlanacağını açıkladı. Şirket, mevcut çeyrekte Azure bulut birimindeki satışların yaklaşık yüzde 40 artmasını ve yılın ikinci yarısında “ılımlı bir hızlanma” bekliyor. Microsoft Office kullanıcılarının küçük bir kısmının Copilot yapay zeka araçları için ödeme yapıyor olması ise endişe yaratmaya devam ediyor. Şirket, ücretli Copilot kullanıcı sayısının önceki çeyreğe göre 5 milyon artarak 20 milyona ulaştığını belirtti.

Öne çıkanlar

• Çarşamba günü San Francisco’daki bölge mahkemesinde açılan birden fazla davada Tumbler Ridge, British Columbia, Kanada’da şubat ayında gerçekleşen ölümcül saldırıda hayatını kaybeden ve yaralanan bazı kurbanların aileleri, OpenAI’ın ChatGPT’sinin “toplu saldırıda rol oynadığını ve OpenAI’ın bunu önleyebileceğini ve önlemesi gerektiğini” iddia etti.

• Mağdurları temsil eden avukat Jay Edelson, firmalarının gelecek haftalarda ondan fazla ek dava açmayı planladığını ve “OpenAI'ın sunabildiği en iyi şeyin, halka arzlarına doğru koşarken boş bir kurumsal özürden ibaret olduğunu” söyledi.

• Çarşamba günü sunulan şikayetler ihmal, ürün sorumluluğu, haksız ölüm ve toplu saldırıya yardım ve yataklık dahil olmak üzere birden fazla suçlamayı içeriyor.

• 10 Şubat’taki ölümcül saldırının ardından günler sonra, Wall Street Journal, saldırganın ChatGPT hesabının dahili bir inceleme sistemi tarafından işaretlendikten sonra yasaklandığını ancak OpenAI yönetiminin yerel polisi bilgilendirmemeye karar verdiğini aktaran bir haber yayımladı. Şirket sözcüsü gazeteye yaptığı açıklamada, hesabın kolluk kuvvetlerine bildirilme kriterlerini karşılamadığını söyledi.

• Geçen hafta Altman, yerel bülten Tumbler Ridgelines’ta yayımlanan bir notta topluluktan özür diledi ve “Haziran ayında yasaklanan hesap konusunda kolluk kuvvetlerini uyarmadığımız için derin bir üzüntü duyuyorum” dedi.

• Forbes’a gönderilen bir açıklamada Edelson, OpenAI ve Altman’ın “yanıt vermeyi reddettiğini, topluluğa yardımcı olmak için tek bir adım atmadığını ve bu tür trajedilerin kendi gözetimleri altında tekrarlanmayacağına dair somut hiçbir adım atmadığını” söyledi.

Arka plan

10 Şubat’ta, Tumbler Ridge kasabasında yaşayan 18 yaşındaki Jesse Van Rootselaar, evinde annesini ve erkek kardeşini vurarak öldürdü. Ardından Tumbler Ridge Ortaokulu'na giderek yeniden ateş açtı; toplamda kendisi dahil yedi kişiyi daha öldürdü ve en az 27 kişiyi yaraladı. Bu olay, Kanada’da 1989’daki École Polytechnique saldırısından bu yana en ölümcül okul saldırısı oldu.

OpenAI’ın halka arz planladığı ve bunun şirketin değerini 1 trilyon dolara kadar çıkarabileceği, geçen yıl Reuters tarafından bildirilmişti. Çarşamba günü açılan davalarda, OpenAI ürünleriyle bağlantılı başka bir şiddet olayına dair haberlerin bu arzı “rayından çıkarabileceği” öne sürülüyor. Davada ayrıca “ChatGPT’yi güvensiz kılan özelliklerin onu tarihin en popüler ürünlerinden biri yapan aynı özelliklerdir” deniliyor.
 

Enflasyon ve güçlü ekonomik veriler etkili oldu

Morgan Stanley’nin yayımladığı değerlendirmede, enflasyonun Fed’in yüzde 2 hedefinin üzerinde kalmaya devam ettiği vurgulandı. Ayrıca son verilerin büyüme ve iş gücü piyasasında güçlü görünümün sürdüğüne işaret ettiği belirtildi.

Bu tablo, kısa vadede faiz indirimine yönelik baskıyı azalttı.

“Fed temkinli kalmaya devam edecek”

Banka, Fed’in para politikasında aceleci davranmayacağını ve daha temkinli bir yaklaşım sürdüreceğini ifade etti. Açıklamada, sıkı para politikasının ekonomiye gecikmeli etkilerinin de dikkate alındığına dikkat çekildi.

Yetkililerin, enflasyondaki düşüşün kalıcı olup olmadığını görmek için beklemede kalmayı tercih ettiği değerlendirildi.

Faiz indirimi beklentisi 2027’ye sarkıyor

Morgan Stanley, mevcut koşulların devam etmesi halinde ilk faiz indirimlerinin 2027’nin başlarında, özellikle ocak ve mart aylarında gerçekleşebileceği öngörüsünde bulundu.

Piyasa fiyatlamaları değişti

Vadeli işlemler piyasasında ise beklentiler hızla revize edildi. CME FedWatch verilerine göre yatırımcılar, Nisan 2027’ye kadar faiz artışı ihtimalini yaklaşık yüzde 44 seviyesinde fiyatlıyor. Bu oran, Fed kararından önce yüzde 8 civarındaydı.

Anlık verilere göre Brent petrol yüzde 2,90 artışla 121,45 dolardan işlem görüyor. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 0,92 değer kazanarak 107,86 dolar seviyesinde bulunuyor. Perşembe günü vadesi dolacak olan ve dokuz gündür yükselen haziran vadeli Brent sözleşmesi ise düşük işlem hacmiyle dikkat çekiyor. Daha aktif olan temmuz vadeli sözleşmeler gün içinde 114,70 dolara kadar tırmandı. 

Aralık vadeli iki Brent sözleşmesi arasındaki fark iki ay önce 3 dolar civarındayken, arzın daralmasıyla 11 doların üzerine çıktı. Brent petrol yıl başından bu yana değerini ikiye katlarken, WTI yüzde 90 civarında yükseldi. Her iki gösterge de üst üste dördüncü kazanç ayına ilerliyor. Enflasyonu körükleyen bu durum, İran çatışmasının aylarca küresel arzı boğabileceği korkularını yansıtıyor.

Askeri seçenekler masada

Axios'un haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü İran'a yönelik yeni askeri saldırı planları hakkında brifing alacak. ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper'ın sunacağı bu brifing, muharebe operasyonlarının yeniden başlamasının ciddi olarak değerlendirildiğini gösteriyor. İsmi açıklanmayan iki kaynağa dayandırılan haber, Orta Doğu'da yeni bir tırmanma potansiyeline işaret ediyor.

Axios, CENTCOM'un muhtemelen altyapı hedeflerini içeren kısa ve güçlü bir saldırı dalgası planı hazırladığını bildirdi. Amiral Cooper, ABD ve İsrail'in savaşı başlatmasından önce, 26 Şubat'ta da benzer bir brifing vermişti. Ayrıca CENTCOM, Amerikan ordusunun ilk kez konuşlandıracağı hipersonik füzelerin Orta Doğu'ya gönderilmesini talep etti.

Tarihin en büyük arz şoku

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a hava saldırıları başlatmasının ardından Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı'nı neredeyse tamamen kapattı. Çatışmaları durduran nisan başındaki ateşkese rağmen ABD ve İran'ın hayati önem taşıyan boğazdaki ablukası devam ediyor. Enerji geçişlerinin sıfıra inmesiyle ham petrol, doğal gaz ve petrol ürünleri akışı durdu. Uluslararası Enerji Ajansı bu durumu tarihin en büyük arz şoku olarak nitelendirdi. Vitol Group ise piyasanın yaklaşık 1 milyar varillik bir arz kaybıyla karşı karşıya olduğunu açıkladı.

Çatışmayı çözmek için yapılan görüşmeler şimdilik çıkmaza girdi. ABD, İran'ın iddia edilen nükleer silah programını tartışmakta ısrar ediyor. İran ise boğaz üzerinde kontrol ve savaş hasarı için tazminat talep ediyor. IG piyasa analisti Tony Sycamore, "İran çatışmasına yakın vadeli bir çözüm veya Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması beklentileri zayıf kalmaya devam ediyor." değerlendirmesini yaptı. 

Trump salı günü petrol şirketleriyle aylarca sürebilecek bir ablukanın etkisini hafifletme yollarını görüştü. Beyaz Saray, toplantıda Amerikan tüketicileri üzerindeki etkinin en aza indirilmesinin ele alındığını duyurdu. Trump ayrıca Axios'a yaptığı ayrı bir açıklamada, nükleer bir anlaşma sağlayana kadar İran limanlarındaki deniz ablukasını kaldırmayacağını söyledi. ABD, 13 Nisan'da savaş gemilerini konuşlandırmasından bu yana onlarca İran gemisini geri çevirdi.

Westpac Emtia Araştırmaları Başkanı Robert Rennie, "Trump, piyasanın tutunduğu savaşın bitmek üzere olduğu umudunu çekip aldı." dedi. Rennie, yatırımcıların artık her iki tarafın da kazandığını düşündüğü ve müzakere teşvikinin olmadığı çirkin bir gerçekle yüzleştiğini ifade etti. 

Üretim ve talep dinamikleri

Kayıpları telafi etmek isteyen küresel alıcılar, Orta Doğu kaynaklı açık için Amerikalı üreticilere yöneldi. ABD ham petrol ihracatı geçen hafta rekor kırarak günlük 6 milyon varilin üzerine çıktı. Bu rakam, 2023'ün sonlarında kırılan yaklaşık 5,3 milyon varillik önceki rekoru geride bıraktı. ABD ayrıca deniz kuvvetleri tarafından el konulan İran bağlantılı iki petrol tankerinin müsadere edilmesini istiyor. El koyma işlemi Trump'ın ekonomik saldırısının bir tırmanışı olarak görülüyor.

Arz endişelerinin ortasında piyasaların gözü pazar günü toplanacak olan OPEC ve müttefiklerine (OPEC+) çevrildi. Reuters'a konuşan kaynaklar, grubun petrol üretim kotalarında günlük yaklaşık 188.000 varillik küçük bir artış üzerinde anlaşabileceğini söyledi. Toplantı, Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) 1 Mayıs'tan itibaren geçerli olmak üzere OPEC'ten ayrılmasının hemen ardından gerçekleşiyor. Körfez ülkesinin çıkışı üretimi artırmasına izin verecek olsa da savaş kaynaklı kesintiler nedeniyle bu durum piyasa temellerini fazla etkilemeyecek.

OANDA Kıdemli Piyasa Analisti Kelvin Wong, "Kısa vadede piyasa katılımcıları Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapanma riskine odaklanmaya devam ediyor." ifadesini kullandı. Wong, bu odaklanmanın BAE'nin kartelden çıkmasının ardından OPEC+'nın zayıflayan olası etkisinden daha ağır bastığını belirtti. 

Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi'nden Karen Young, "Piyasa boğazdaki trafik konusunda herhangi bir çözüme ulaşamayacağımızı fark ediyor." şeklinde konuştu. Young, talep yıkımına ulaşana kadar fiyat baskısının artmak zorunda olduğunu kaydetti. Analistler şu anda mevcut sıkı arz durumunu hafifletmenin en olası yolu olarak petrol talep yıkımını görüyor. 

ING analistleri, yüksek fiyatlar nedeniyle tüketicilerin kullanımı bırakmasıyla günlük yaklaşık 1,6 milyon varillik talep kaybı öngörüyor. Ancak analistler yayımladıkları notta, bu miktar önemli olsa da karşılaşılan arz açığını doldurmak için açıkça yeterli olmadığını vurguladı. Vanda Insights Kurucusu Vandana Hari ise, "Birkaç haftalık bir çıkmaz daha Trump'ın hoşuna gidecek bir şey gibi görünmüyor." değerlendirmesini yaptı. Hari, Hürmüz Boğazı'nın açılması görünene kadar fiyatların yukarıdan başka gidecek yeri olmadığını vurguladı.

Wall Street Journal'ın haberine göre ABD yönetimi, gemilerin Hürmüz Boğazı'nda gezinmesini sağlayacak uluslararası bir koalisyon kurmak istiyor. Gazete bu iddiayı salı günü ABD büyükelçiliklerine gönderilen dahili bir Dışişleri Bakanlığı telgrafına dayandırdı.

Geceleme yapan ziyaretçiler bazında kişi başı ortalama gecelik harcama 102 dolar olarak hesaplanırken, yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarında bu tutar 72 dolar seviyesinde kaldı.

Harcamalarda yeme-içme ilk sırada

Turizm gelirinin dağılımında en büyük payı yeme-içme harcamaları aldı ve toplamın yaklaşık yüzde 27’sini oluşturdu. Bu kalemi uluslararası ulaşım ve konaklama giderleri takip etti.

Konaklama ve sağlık harcamalarında çift haneli artışlar görülmesine rağmen, genel harcama yapısında dengeli ancak sınırlı bir büyüme eğilimi öne çıktı.

Seyahat tercihinde “gezi ve kültür” öne çıkıyor

Türkiye’yi ziyaret edenlerin büyük kısmı seyahatlerini gezi, eğlence ve kültürel faaliyetler amacıyla gerçekleştirdi. Bu motivasyon toplam ziyaretlerin yüzde 55’inden fazlasını oluşturdu.

İkinci sırada ise akraba ve arkadaş ziyareti yer aldı. Yurt dışından gelen Türk vatandaşlarının büyük bölümünün de benzer şekilde sosyal amaçlarla seyahat ettiği görüldü.

Yurt dışı harcamalar gerilerken ziyaret sayısı yükseldi

Turizm giderleri tarafında ise düşüş dikkat çekti. Türkiye’den yurt dışına yapılan harcamalar yüzde 9,1 azalarak 2,2 milyar dolara geriledi.

Buna rağmen yurt dışına çıkan Türk vatandaşlarının sayısı yüzde 13,1 artarak 2,9 milyon kişiye ulaştı. Kişi başına ortalama harcama ise 758 dolar seviyesinde gerçekleşti.

Fed kararı ve faiz beklentileri

ABD Merkez Bankası (Fed) politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tuttu. Ancak karar metninde enflasyona dair artan endişeler dikkat çekti. 1992 yılından bu yana en bölünmüş karara imza atan Fed yetkilileri, oylamayı 8'e karşı 4 oyla tamamladı. 

Dört yetkili, borçlanma maliyetlerinin düşürülmesi eğilimine karşı çıkarak muhalefet şerhi koydu. Piyasalar bu yıl için faiz indirimi beklentilerini tamamen fiyatlamalardan çıkardı. Hatta Mart 2027'ye kadar bir faiz artırımı ihtimali yüzde 5'ten yüzde 30'a fırladı. Bu durum, getirisi olmayan bir varlık olan altının cazibesini baskılıyor.

Orta Doğu gerilimi ve petrolün etkisi

Altın fiyatlarındaki yükselişi sınırlayan en önemli etkenlerden biri de artan petrol fiyatları oldu. Brent tipi ham petrolün varil fiyatı 120 doların, hatta gün içi işlemlerde 124 doların üzerine çıktı. Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan enerji sevkiyatlarının durma noktasına gelmesi brent petrolü destekledi. ABD ve İran arasındaki nükleer görüşmelerin tıkanması da Orta Doğu'daki arz endişelerini derinleştirdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın petrol şirketleriyle İran limanlarına yönelik olası bir ablukayı görüştüğü bildirildi. Trump ayrıca Tahran yönetimine bir an önce anlaşma imzalama çağrısı yaptı. Axios'un haberine göre Trump'ın İran'a yönelik yeni askeri seçenekler hakkında brifing alacak olması piyasalardaki jeopolitik gerilimi artırdı.

Uzman değerlendirmeleri ve piyasa verileri

KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, yatırımcıların altını mevcut seviyelerde bir değer önerisi olarak gördüğünü belirterek, "Diplerden alım yapmak, altının bugünkü toparlanma çabalarında rol oynuyor." dedi. Waterer ayrıca güçlü petrol fiyatlarının ve bunların taşıdığı enflasyon risklerinin altının yakın vadeli yükselişini sınırladığını vurguladı. MKS PAMP SA Araştırma ve Metal Stratejisi Başkanı Nicky Shiels ise stagflasyon ve yüksek faiz anlatısının yeniden odak noktası olduğunu kaydederek, "Fed'in faiz artırımları fikri altın için fiyatlanmamış yeni bir gelişme." değerlendirmesini yaptı.

Oversea-Chinese Banking Corp Stratejisti Christopher Wong da ortamdaki değişimin altın fiyatlarında temkinli olmayı gerektirdiğini savunarak, "Bununla birlikte, orta vadeli yapısal durum merkez bankası talebi ve rezerv çeşitlendirme akışlarıyla desteklenmeye devam ediyor." ifadesini kullandı. 

Dünya Altın Konseyi verilerine göre merkez bankaları ilk çeyrekte altın rezervlerini son bir yılın en hızlı temposunda artırdı. Küresel piyasalarda spot gümüşün onsu 72,63 dolara çıkarken, platin 1.913,86 dolar ve paladyum ise 1.465,14 dolardan işlem gördü. Analistler, yurt içinde dış ticaret dengesi ve haftalık para istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD büyüme verileri ile euro bölgesindeki enflasyon rakamlarının yakından takip edileceğini belirtti.

Halka arz hazırlığındaki OpenAI gelir ve kullanıcı hedeflerini tutturamadı

Wall Street Journal pazartesi günü OpenAI’ın gelir ve kullanıcı büyümesine ilişkin iç hedefleri tutturamadığını bildirdi. Haberde, OpenAI CFO’su Sarah Friar’ın şirketin gelecekteki hesaplama sözleşmelerini ödeyemeyebileceğinden endişe ettiği öne sürüldü. Bu durum kısmen bile doğruysa, en büyük darbeyi CoreWeave alacak çünkü OpenAI şirketin en büyük müşterilerinden biri ve CoreWeave GPU’lar ile veri merkezlerini finanse etmek için çoğu yüksek faizli olmak üzere 40 milyar dolardan fazla borç aldı. CoreWeave’in kamuya açık görüşü ise şu: Yapay zeka hesaplama talebi arzı aşmaya devam ettiği sürece dalgalanmaları atlatabilir.

"Talebin arzı aştığını görmeye devam ediyoruz"

“OpenAI harika bir ortak ancak tek ortağımız değil” diyen bir CoreWeave sözcüsü Meta, Anthropic, Microsoft ve Google gibi diğer büyük müşterilere de dikkat çekti. Sözcü, “Daha fazla şirket yapay zeka geliştirip devreye aldıkça hesaplama talebi artmaya devam ediyor. Yapay zeka ekosisteminde talebin arzı aştığını görmeye devam ediyoruz" diye ekledi.  Sorun şu ki bu “yapay zeka ekosistemi” geniş tabanlı bir tüketici pazarı olmaktan ziyade, çok büyük çekler yazan sınırlı bir harcama grubundan oluşuyor. Trilyonlarca dolarlık altyapı taahhüdü birkaç yerde yoğunlaşmış durumda: Büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları (Oracle, Meta, Microsoft ve Nvidia) ve yapay zeka kapasitesi satın alıp kiralayan yeni oyuncular (CoreWeave, Nebius ve Nscale gibi). CoreWeave’in GPU satın almak, veri merkezleri kurmak ve kapasiteyi laboratuvarlara kiralamayı içeren modeli, bu yoğunlaşmayı hem fırsata hem de kırılganlığa dönüştürüyor.

2025'te en büyük müşterisi Microsoft'tu

2025’te Microsoft, CoreWeave’in gelirinin yüzde 67’sini oluşturdu. Meta ve OpenAI ise diğer kilit müşteriler. OpenAI henüz en büyük gelir kaynağı olmasa da gelecekteki sözleşmelerde çok büyük bir paya sahip: önümüzdeki yedi yıl için CoreWeave’in sözleşmeli gelirinin yaklaşık üçte birini, yani 22 milyar dolardan fazlasını temsil ediyor. DigitalBridge yöneticisi Chris Moon geçen sonbaharda Forbes’a ,“Sorunlu olan şey tek bir noktaya dayanıyor: teknolojide kalan riskin yükünü kim üstlenecek?” dedi.

Talebin ne kadarı kalıcı?

Bu yıl halka açılmayı hedefleyen OpenAI’ın iddialı iç projeksiyonlarını kaçırdığına dair haberler salı günü CoreWeave hisselerinin yüzde 6 düşmesine yol açtı. Nvidia, Oracle ve diğerleri de geriledi ve 100 milyar dolardan fazla piyasa değeri silindi. OpenAI, Wall Street Journal haberini eski verilere dayandığı gerekçesiyle reddetti ve üretken kodlama ürünü Codex’te “patlayıcı” büyüme ile “hızlandırma odaklı bir hesaplama stratejisini” vurguladı. Bu gelişme, büyük yapay zeka laboratuvarlarının gelecek yıllarda altyapıya trilyonlarca dolar yatırım taahhüdünde bulunduğu bir dönemde geliyor. Google bu yıl için 185 milyar dolara kadar bütçe ayırdı; bu, 2025’te harcadığı 90 milyar doların iki katından fazla. Meta ise 135 milyar dolara kadar harcama planlıyor. OpenAI, SoftBank ve Oracle’ın da dahil olduğu 500 milyar dolarlık Project Stargate girişimi, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminin öne çıkan teknoloji projelerinden biri oldu ancak bazı ilerlemelerin durduğu bildiriliyor. Tüm bunların üzerindeki temel soru şu: bugünkü talebin ne kadarı kalıcı, ne kadarı ise faturalar gelir tablosuna yansıdığında yavaşlayacak bir “toprak kapma yarışı”?

OpenAI halka açık bir şirket olsaydı yapay zeka piyasalarında yaratabileceği oynaklık daha da büyük bir soru işareti. Eğer OpenAI gelecekte bulut bilişim sözleşmelerini zamanında ya da tam olarak ödemekte zorlanırsa, en olası senaryo şartların yeniden müzakere edilmesi olur. Sonuçta biraz gelir hiç olmamasından iyidir. Ancak yeniden müzakere de sancısız değil: Daha yavaş gelir artışı, daha düşük hisse fiyatları ve dolayısıyla düşük faizli borç bulmanın zorlaşması anlamına gelebilir.

CoreWeave’in gelecekteki kârlılığı yalnızca OpenAI’a değil, aynı zamanda genel yapay zeka sektörünün büyümesini sürdürmesine bağlı. 2025’te Forbes’a konuşan yöneticiler, OpenAI dışındaki “yatırım yapılabilir” müşterilere, gelir çeşitlendirme planlarına ve sözleşmelerdeki güçlü güvencelere vurgu yaptı. Ancak çelişki şu ki CoreWeave bir yandan OpenAI’a maruziyetini artırırken diğer yandan bunu azaltmayı hedeflediğini söylüyor.

CoreWeave kurucu ortağı ve iş geliştirme direktörü Brannin McBee geçen ağustosta Forbes’a, “Birçok farklı şirket üzerinden bu maruziyeti dağıtıyoruz. Bir yerde bir başarısızlık olursa bu tolere edilebilir. Birkaç başarısızlık olursa bu da tolere edilebilir. Ama soru yapay zekanın gerçekten işe yarayıp yaramayacağı haline gelirse... İşte bu bizim üstlendiğimiz asıl risk.”

CoreWeave’in en büyük destekçilerinden biri geçen sonbaharda, şirkete borç vermenin riskli olmadığını çünkü sözleşmelerin “dünyanın en kaliteli şirketlerinden gelen nakit akışlarıyla tamamen desteklendiğini” söyledi. Burada kastedilen, düşük temerrüt riski nedeniyle daha düşük borçlanma maliyetlerine sahip Microsoft ve Meta gibi “yatırım yapılabilir” şirketlerdi. Borç veren kişi, “Müşterilerin bu sözleşmelerden kaçma ihtimalinin neredeyse hiç olmadığından emin olmak istedik ancak mücbir sebepler gibi istisnalar dışında” dedi.

Blackstone, Mitsubishi ve Morgan Stanley dahil CoreWeave ve başlıca kreditörleri yüksek maliyetli GPU finansman riskini azaltmak için adımlar attı. Ancak yapay zeka gibi yeni bir sektörde hiçbir şey kesin değil. McBee daha önce, büyük yapay zeka model üreticilerinin para kaybetmesinden endişe etmediğini, çünkü modeli eğitmek yerine kullanmanın kârlı olduğunu söylemişti. Beş yıl içinde CoreWeave’in yapay zeka hesaplama kullanımının yüzde 85’inden fazlasının çıkarım amaçlı olmasını bekliyor. Bu gerçekleşirse OpenAI, Anthropic ve diğer büyük oyuncular sözleşmelerini ödeyebilir. Ancak henüz bu noktaya gelinmedi ve OpenAI ile Anthropic hala hızla nakit harcamya devam ediyor.

Kurucular risklerini azalttılar

CoreWeave’in milyarder kurucuları McBee, Michael Intrator ve Brian Venturo ve eski en büyük yatırımcısı Magnetar kişisel risklerini zaten azaltmış görünüyor. 2025’teki halka arzdan bu yana toplamda 6 milyar dolardan fazla nakde çevirdiler. Bunun 4,2 milyar doları Magnetar’a ait, varlık yöneticisi bu ay 650 milyon dolarlık satış yaptı. Yapay zeka altyapı finansmanının geleceğine dair belirsizlik kredi notlarına da yansıyor. Bu notlar, şirketlerin borçlanma kapasitesini ve temerrüt riskini belirlemede önemli. Credit Benchmark verilerine göre veri merkezi kredilerinin kalitesi son altı ayda yüzde 10-12 kötüleşti. Şu anda veri merkezlerine verilen borçların çoğu “çöp” (junk) kredi kategorisinin en üst seviyesinde. Bu yüksek riskli olsa da spekülatif notlar içinde en az riskli seviyeyi ifade ediyor. CoreWeave’in borçlarının büyük kısmı bu kategoride ancak son 8,5 milyar dolarlık anlaşması ilk “yatırım yapılabilir” kredi oldu. Credit Benchmark’ta analitik ürün yöneticisi Ryan Hoffman, “Kimse gerçekten bilmiyor. Çok belirsiz bir dönemde yaşıyoruz. Üç ay sonrasını bile tahmin edebileceğimizi sanmıyorum" diyor. 

Karşılama oranında dikkat çeken düşüş

İhracatın ithalatı karşılama oranı martta ciddi şekilde zayıfladı. Geçen yıl aynı ayda yüzde 76,5 olan oran, bu yıl yüzde 66,1 seviyesine geriledi. Enerji ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda da ihracatın yüzde 5,5 azaldığı, buna karşılık ithalatın yüzde 11,2 arttığı görüldü.

İlk çeyrekte açık 29 milyar dolara yaklaştı

Ocak-mart dönemine bakıldığında da benzer bir eğilim dikkat çekti. Üç aylık süreçte ihracat yüzde 3,2 azalarak 63 milyar 227 milyon dolara gerilerken, ithalat yüzde 4,7 artışla 91 milyar 895 milyon dolara ulaştı. Bu gelişmeler sonucunda dış ticaret açığı yüzde 27,5 artarak 28 milyar 667 milyon dolara çıktı. Aynı dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranı da yüzde 74,4’ten yüzde 68,8’e indi.

İhracatta Avrupa ağırlığı sürüyor

Mart ayında en fazla ihracat yapılan ülke Almanya oldu. Bu ülkeyi Birleşik Krallık, ABD, İtalya ve Fransa izledi. Söz konusu beş ülke, toplam ihracatın yaklaşık üçte birini oluşturdu. Yılın ilk üç ayında da sıralama değişmezken, Almanya liderliğini korudu.

İthalatta Çin ilk sırada

İthalat tarafında ise Çin açık ara ilk sırada yer aldı. Rusya Federasyonu, Almanya, İsviçre ve ABD, Çin’i takip eden ülkeler oldu. İlk beş ülkeden yapılan ithalatın toplam içindeki payı yüzde 40’ın üzerinde gerçekleşti. İlk çeyrek verileri de Çin’in ithalattaki ağırlığının sürdüğünü gösterdi.

Yasal baskılar ve dava riskleri öne çıkıyor

Şirketin finansal sonuçları, dönüşüm sürecinin beraberinde getirdiği zorluklara da işaret etti. Meta, hem Avrupa Birliği’nde hem de ABD’de artan düzenleyici baskıların finansal performans üzerinde “önemli etkiler” yaratabileceği uyarısında bulundu.

Özellikle çocukların çevrim içi güvenliğine yönelik denetimlerin yoğunlaştığı bir dönemde, ABD’de devam eden davaların ciddi mali sonuçlar doğurabileceği ifade edildi. Reşit olmayan kullanıcıları hedef alan olası yasaklar ve açılan çok sayıda dava, şirketin operasyonel risk profilini büyütüyor.

Kullanıcı sayısında çeyreklik düşüş dikkat çekti

Meta, operasyonel verileri ölçmeye başladığından bu yana ilk kez günlük aktif kullanıcı sayısında çeyreklik bazda gerileme yaşandığını açıkladı. Mart ayı itibarıyla günlük aktif kullanıcı sayısı yıllık bazda yüzde 4 artarak 3,56 milyara yükselse de, bir önceki çeyreğe göre düşüş kaydedildi.

Şirket yönetimi bu gerilemeyi İran’daki internet kesintileri ve Rusya’nın WhatsApp’a yönelik erişim sınırlamalarıyla ilişkilendirdi. Analistler ise özellikle Avustralya gibi ülkelerde tartışılan yaş kısıtlamalarının da ilerleyen dönemde kullanıcı büyümesini etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Gelir beklentiyi aştı, rekabet baskısı sürdü

Gelir tarafında Meta, yılın ilk çeyreğinde 56,31 milyar dolar elde ederek piyasa tahminlerinin üzerine çıktı. Ancak bu performans, Alphabet gibi rakiplerin açıkladığı daha güçlü büyüme oranlarının gölgesinde kaldı.

Yapay zeka odaklı dönüşüm ve işten çıkarma planı

Şirketin CEO’su Mark Zuckerberg, 2026’nın yapay zekanın iş süreçlerini köklü biçimde değiştireceği bir yıl olacağını vurguladı. Bu doğrultuda Meta’nın organizasyon yapısını yeniden şekillendirmeyi hedeflediğini belirtti.

Bu strateji kapsamında şirket, mayıs ayından itibaren yaklaşık 8 bin çalışanı kapsayan yeni bir işten çıkarma sürecine hazırlanıyor. Yönetim, daha küçük ekiplerin yapay zeka desteğiyle daha büyük projeleri yürütebileceği bir model üzerinde duruyor.

Piyasa beklentileri: Yatırım mı risk mi?

Meta’nın yüksek ölçekli yatırım planı, piyasalarda iki yönlü değerlendiriliyor. Artan altyapı maliyetlerine rağmen işletme gideri tahminlerinin korunması, verimlilik odaklı bir yaklaşım olarak yorumlanıyor. Ancak yatırımcılar, bu harcamaların ne zaman kârlılığa dönüşeceği konusunda daha net bir yol haritası talep ediyor.

Öte yandan bellek maliyetlerindeki yükselişin sermaye harcamalarını artırması, kısa vadede kâr marjları üzerinde baskı yaratıyor. Yılın ikinci yarısında beklenen mahkeme kararları ve düzenleyici süreçlerin seyri, şirketin piyasa değeri ve büyüme görünümü açısından belirleyici olmaya devam edecek.

Net ihracatçı konuma tarihi geçiş

EIA verilerine göre, İran’daki savaş sonrası oluşan tedarik sorunları nedeniyle rafinerilere yüksek hacimli sevkiyat yapılması, iç piyasadaki stokların hızla azalmasına yol açtı. Bu gelişmenin sonucu olarak ABD, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ilk kez net ham petrol ihracatçısı konumuna yükseldi.

Stratejik rezervlerde de düşüş

Ticari stokların dışında tutulan stratejik petrol rezervlerinde de kayda değer bir gerileme görüldü. Söz konusu rezervler, 7 milyon 100 bin varil azalarak 397 milyon 900 bin varile indi. Bu durum, yalnızca ticari değil, ulusal güvenlik amaçlı stoklarda da çözülme yaşandığını gösterdi.

Benzin stokları da geriledi

Aynı dönemde benzin stoklarında da dikkat çeken bir azalma kaydedildi. Toplam benzin stokları yaklaşık 6 milyon 100 bin varil düşüşle 222 milyon 300 bin varil seviyesine geriledi. Bu gelişme, tüketim tarafının da güçlü seyrettiğine işaret etti.

Üretimde sınırlı artış

Ham petrol üretiminde ise daha sınırlı bir artış gözlendi. 18-24 Nisan haftasında günlük üretim yalnızca bin varil artarak 13 milyon 586 bin varile ulaştı. Bu artış, stoklardaki sert düşüşü dengelemek için yeterli olmadı.

İthalat azalırken ihracat sıçradı

ABD’nin ham petrol ticaretinde ise dikkat çekici bir ayrışma yaşandı. Günlük ithalat, önceki haftaya göre 329 bin varil azalarak 5 milyon 750 bin varile gerilerken, ihracat 1 milyon 640 bin varil artışla 6 milyon 438 bin varile çıktı. Bu tablo, ülkenin dış pazarlara yönelimini net biçimde ortaya koydu.

Yıl geneli üretim beklentisi

EIA’nın yayımladığı “Nisan 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu”na göre, ABD’nin günlük ortalama ham petrol üretiminin yıl genelinde 13 milyon 510 bin varil seviyesinde gerçekleşmesi öngörülüyor. Bu beklenti, üretimde yüksek seviyelerin korunacağına işaret ediyor.

Öne çıkanlar

• Musk, 2015 yılında Altman ile birlikte önde gelen yapay zeka şirketini kurdu. Tesla CEO'su daha sonra kâr amacı gütmeyen yapısından geri adım attığı iddiasıyla şirkete dava açmıştı. Çarşamba günü verdiği ifadede, girişime sağladığı 38 milyon dolarlık finansman için “aptallık yaptığını" söyledi ve şirketin “sonunda 800 milyar dolarlık bir şirkete dönüşecek olan yapıyı kurması için esasen bedava finansman” verdiğini belirtti.

• Musk çarşamba günkü ifadesine OpenAI’ın, “pastasını hem yiyip hem elinde tutmaya çalıştığını” söyleyerek başladı. Şirketin başlangıçta kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak ortaya çıkmasının ona bir “ahlaki üstünlük” sağladığını, ardından ise kâr amaçlı modele geçtiğini ifade etti.

• Milyarder iş insanı, “Pek çok kâr amaçlı teknoloji şirketi kurduğunu ve OpenAI ile de bunu yapabileceğini” belirterek, böyle bir durumda “şirketin büyük bir kısmına sahip olacağını” söyledi ancak bunun yerine “hayır kurumu olacak bir şey yaratmayı seçtiğini” ifade etti.

• Çarşamba öğleden sonra çapraz sorgu başladıktan kısa süre sonra Musk ile OpenAI’ın avukatı William Savitt arasında gergin bir tartışma yaşandı. Savitt, Musk’ın yaklaşık on yıl önceki e-postalarda OpenAI için kâr amacı gütmeyen yapının doğru olup olmadığını sorguladığını öne sürerken, Musk avukatın sorularının “kendisini tuzağa düşürmek için tasarlandığını” söyledi.

• Savitt, Musk’ın OpenAI’a yaptığı 38 milyon dolarlık bağış hakkında sorular yöneltirken, Musk şirketin adını vermesi ve “itibarını ortaya koyması” gibi katkılarının çok daha değerli olduğunu belirtti ve sesini yükselterek “Ben olmasaydım OpenAI var olmazdı” dedi.

• OpenAI’ın avukatları ise kendi yapay zeka şirketi xAI’ın CEO’su olan Musk’ı “kıskançlıkla hareket etmekle” suçladı. Savitt, salı günkü açılış konuşmasında OpenAI’ın “Musk olmadan başarıya ulaşma cesareti gösterdiğini” ve “Musk’ın bundan hoşlanmadığını” belirtti. Ayrıca Musk’ın davayı, “OpenAI’da istediğini elde edemediği için” açtığını ve aslında şirketin kâr amaçlı hale gelmesini istediğini, fakat “tam kontrol” sahibi olamayacağını anlayınca şirkete 1 milyar dolar finansman sağlama sözünden caydığını iddia etti.

Musk neden OpenAI’a dava açtı?

Musk, 2024 yılında OpenAI’a dava açtı ve davada kurucu ortaklar Sam Altman, Greg Brockman ile OpenAI yatırımcısı Microsoft’u da davalı olarak gösterdi. Davanın temelinde Musk’ın, OpenAI’ın insanlığın yararına teknoloji geliştiren kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak faaliyet göstereceğine dair verdiği sözden dönerek kâr maksimize etmeye odaklanan bir şirkete dönüştüğü iddiası yer alıyor.

Musk salı günü kürsüdeki ilk gününde davasının “aslında çok basit” olduğunu belirterek, “Bir hayır kurumunu çalmak kabul edilemez” dedi. Tesla milyarderi ağır yaptırımlar talep ederek 150 milyar dolar tazminat istedi ve bu miktarın OpenAI’ın hayır koluna ödenmesini talep etti. Ayrıca Altman ve Brockman’ın liderlik görevlerinden alınmasını ve OpenAI’ın yeniden kâr amacı gütmeyen yapıya dönmesini istedi. Yargıç geçen hafta Musk’ın dolandırıcılık iddialarını reddetti ancak hayır kurumu güveninin ihlali ve haksız kazanç suçlamalarının davada görülmesine izin verdi.

Forbes değerlemesi

Forbes Gerçek Zamanlı Milyarderler Listesi'ne göre Musk, 775 milyar dolarlık servetiyle dünyanın en zengin insanı konumunda. Kurucu ortaklarından olduğu Tesla’nın yaklaşık yüzde 12’sine ve SpaceX’in yüzde 40’ına sahip, ayrıca yapay zeka şirketi xAI’nin de kurucu ortaklarından biri. Musk, bu yılın başlarında 800 milyar doların üzerinde servete ulaşan ilk kişi oldu. Altman’ın serveti ise yaklaşık 3,4 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. OpenAI’da herhangi bir hisseye sahip değil ve servetinin büyük kısmı Stripe ve Reddit gibi şirketlere yaptığı yatırımlardan geliyor.

• Atılım Faktoring A.Ş. için 274 milyon lira,
• Sümer Faktoring A.Ş. için 1 milyar 67 milyon lira,
• LDR Turizm A.Ş. için 1 milyar lira,
• Aktif Yatırım Bankası A.Ş. için 27 milyar lira tutarında borçlanma aracı ihracına izin verildi.

Ayrıca, Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. için de 250 milyon dolar tutarında tahvil ve finansman bonosu ihracı başvurusu Kurul tarafından onaylandı.

Sermaye artırımı ve kira sertifikası adımları

SPK, şirketlerin özkaynak yapılarını güçlendirmeye yönelik taleplerini de değerlendirdi. Bu kapsamda, A1 Yenilenebilir Enerji Üretim A.Ş. tarafından yapılan 545 milyon liralık sermaye artırımı başvurusu kabul edildi.

Öte yandan, Emlak Varlık Kiralama A.Ş. için 250 milyon lira tutarında kira sertifikası ve varlığa dayalı menkul kıymet (VDMK) ihracı başvurusu da uygun bulundu.

Yeni fonlar ve portföy yönetimi alanında genişleme

Kurul, kolektif yatırım araçları tarafında da yeni oluşumlara yeşil ışık yaktı. Bu çerçevede:

• Arz Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi A.Ş. bünyesinde kurulacak Yirminci Girişim Sermayesi Yatırım Fonu’nun kuruluşuna izin verildi ve katılma paylarının ihracına ilişkin ihraç belgesi onaylandı.

Ayrıca, farklı yatırım stratejilerine sahip şemsiye fonların kuruluşu da Kurul tarafından uygun bulundu. Bunlar arasında:

• BtcTurk Portföy Yönetimi A.Ş. Hisse Senedi Şemsiye Fonu,
• V Portföy Yönetimi A.Ş. bünyesindeki Değişken, Fon Sepeti ve Hisse Senedi Şemsiye fonları yer aldı.

Aracı kurum statüsünde değişiklik

Kurul kararları arasında aracı kurumlara ilişkin bir düzenleme de dikkat çekti. Dinamik Yatırım Menkul Değerler A.Ş., portföy aracılığı faaliyet izninden feragat ederek daha sınırlı yetkilere sahip kısmi yetkili aracı kurum statüsüne geçiş yaptı. Bu değişiklik doğrultusunda şirketin ticaret unvanı da “Dinamik Menkul Değerler A.Ş.” olarak revize edildi.

Piyasaya likidite ve çeşitlilik katkısı

Alınan kararlar, hem şirketlerin finansmana erişimini kolaylaştıran borçlanma araçlarının artmasına hem de yatırımcılar için farklı enstrüman seçeneklerinin genişlemesine işaret ediyor. SPK’nın onayladığı ihraç ve fon yapıları, piyasada likiditeyi desteklerken yatırım araçlarının çeşitlenmesine de katkı sağlayacak nitelikte değerlendiriliyor.

Kararın hukuki dayanağı

Alınan kararın, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde verildiği belirtildi.

27 Nisan itibarıyla geçerli

TCMB’nin 27 Nisan 2026 tarihli kararıyla birlikte ParaQR’nin faaliyet izni resmen iptal edilmiş oldu. Bu gelişmeyle birlikte şirketin elektronik para hizmetleri kapsamındaki yetkisi tamamen sona erdi.

Otomotiv sektörü stratejik önem taşıyor

Kongre üyeleri, otomotiv sanayisinin ABD imalat sektörünün temel direklerinden biri olduğuna dikkat çekti. Yaklaşık 10 milyon kişiye istihdam sağlayan sektörün korunmasının ekonomik olduğu kadar stratejik bir gereklilik olduğu vurgulandı.

“Doğrudan tehdit” uyarısı

Mektupta, Çinli üreticilerin ABD pazarına girişini kolaylaştırabilecek her türlü adımın; yerli üreticiler, çalışanlar ve ulusal güvenlik açısından “doğrudan risk” oluşturacağı ifade edildi. Bu nedenle mevcut bariyerlerin gevşetilmemesi gerektiği açık şekilde belirtildi.

Rekabet koşulları tartışmalı

Kongre üyeleri, Çin otomotiv sektörünün adil rekabet şartlarında faaliyet göstermediğini savundu. Devlet destekleri ve yapısal avantajlar sayesinde Çinli şirketlerin küresel pazarlarda hızla büyüdüğüne dikkat çekilerek, bu genişlemenin Güney Amerika’dan Avrupa’ya kadar birçok bölgede etkisini artırdığı kaydedildi.

“Arka kapı” endişesi

ABD’li yasa yapıcılar, Çinli üreticilerin Meksika ve Kanada üzerinden dolaylı biçimde ABD pazarına girebileceğine de işaret etti. Özellikle ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) kapsamında bu iki ülkenin bir geçiş noktası olarak kullanılabileceği ve bunun ciddi bir açık oluşturduğu dile getirildi.

Veri güvenliği vurgusu

Kongre üyeleri, modern araçların giderek daha fazla dijitalleştiğine ve veri toplama kapasitesinin arttığına dikkat çekti. Bu araçların sürücüler, altyapı ve çevreye ilişkin hassas bilgileri işleyebildiği belirtilerek, Çin bağlantılı sistemlerin ulusal güvenlik açısından risk yaratabileceği ifade edildi.

Sonuç olarak Kongre üyeleri, Çin menşeli araçların herhangi bir ticari düzenleme veya anlaşma aracılığıyla ABD pazarına girişine izin verilmemesi gerektiğini güçlü şekilde yineledi.

“Bu normal değil”

DeepSeek’te kıdemli bir araştırmacı X paylaşımında, “Coşun ve eğlenin” diye yazdı. Birkaç saat sonra başka bir X kullanıcısı şöyle yanıt verdi: “Bu normal değil. Buradaki her yapay zeka şirketi kâr peşinde koşuyor. DeepSeek neden fiyatları bu kadar sert düşürmeye devam ediyor?” Bu doğru bir soru. DeepSeek gerçekten ciddi bir teknik kapasite inşa etti. V4-Pro, 1,6 trilyon parametreli bir Uzmanlar Karışımı (Mixture-of-Experts) mimarisi kullanıyor ve her çıkarım geçişinde 49 milyar aktif parametre çalıştırıyor. 1 milyon tokenlık bağlam penceresini destekliyor. Açık kaynak kıyaslamalarının neredeyse hepsinde üst sıralarda yer alıyor. Birden fazla bağımsız rapora göre güvenilir bir model.

Ancak manşetlerin ima ettiğinin aksine, bu bir frontier model değil. DeepSeek’in kendi teknik makalesi, V4’ün standart akıl yürütme kabiliyetinde GPT-5.4 ve Gemini 3.1-Pro’nun yaklaşık üç ila altı ay gerisinde olduğunu kabul ediyor. Bağımsız bir kıyaslama olan Artificial Analysis Intelligence Index’te GPT-5.5 60, Claude Opus 4.7 57, DeepSeek V4-Pro ise 52 puan alıyor. Bu “yarışın lideri” olmak değil. En zorlu kurumsal iş yüklerinin bulunduğu üst seviye yeteneklerde anlamlı bir fark söz konusu.

DeepSeek’in iddiaları ne kadar doğru?

Çiplerin kökeni ise daha da karmaşık. DeepSeek’in iddiası, V4’ün Nvidia donanımı yerine Huawei Ascend işlemciler üzerinde çalıştığı ve bunun Çin’in yapay zeka altyapısını ABD’den arındırma çabasının bir parçası olduğu yönünde. Gerçek ise daha karmaşık. Tom’s Hardware raporuna göre V4-Pro muhtemelen Nvidia çipleri üzerinde eğitildi, V4-Flash ise muhtemelen Huawei üzerinde. Çıkarım (inference) Ascend üzerinde çalışıyor. Eğitim ise hala Nvidia’ya bağlı ve bu, yığının daha pahalı ve tedarik açısından daha kısıtlı olan kısmı.

Bunların hiçbiri DeepSeek’in bir aldatmaca olduğu anlamına gelmiyor. Ancak hikayenin basitleştirilmiş versiyonunun (Çinli bir laboratuvarın yerli çiplerle yapay zeka ekonomisini altüst ettiği anlatısı) en iyi ihtimalle eksik olduğunu gösteriyor. Eğitim hattı hala Amerikan silikonuna dayanıyor. 

Alibaba’nın Qwen’inin yükselişi

DeepSeek manşetleri işgal ederken, başka bir Çinli yapay zeka laboratuvarı çoğu Amerikalı’nın henüz fark etmediği bir şeyi inşa etti. Alibaba’nın Qwen’i, açık kaynak yapay zekada önemli olan hemen her ölçüte göre zaten kazanmış durumda:

• Qwen, Mart 2026 itibarıyla Hugging Face’te 1 milyar toplam indirmeyi geçti ve bu kilometre taşına tarihteki tüm açık kaynak model ailelerinden daha hızlı ulaştı.
• Yalnızca Şubat 2026’da Qwen 153,6 milyon indirme elde etti. Bu da sekiz rakibinin toplamından (Meta, DeepSeek, OpenAI, Mistral, Nvidia, Zhipu, Moonshot ve MiniMax) daha fazla.
• Qwen, mart itibarıyla tüm küresel açık kaynak model indirmelerinin yüzde 50’sinden fazlasını ele geçirdi.
• Qwen’in Hugging Face üzerinde 180 binden fazla türev modeli var ve bu Google ve Meta’nın toplamından daha fazla.
• Stanford ve UC Berkeley araştırmacıları, 30 ila 50 dolar gibi düşük maliyetlerle kendi üst düzey modellerini Qwen üzerinde eğitti.

MIT Technology Review, nisan analizinde bunu doğrudan şöyle ifade etti: “Ağustos 2025’te sona eren yıl boyunca Çin menşeli açık ağırlıklı modeller, küresel yapay zeka model indirmelerinin yüzde 17,1’ini oluşturarak ABD’nin yüzde 15,86’lık payını az farkla geçti; bu, Çin’in bu ölçütte ilk kez lider olduğu anlamına geliyor.” Bu payın büyük kısmı Qwen’e ait.

Bu dev satın alma hamlesi Kone'yi dünyanın en büyük asansör üreticisi konumuna taşıyacak. İşlem, Avrupa'da yıllardır görülen en büyük devralmalardan biri olarak kayıtlara geçti. Bu anlaşma aynı zamanda Finlandiya tarihinin en büyük satın alması olma özelliğini taşıyor.

LSEG verilerine göre bu hamle, 1980'den bu yana Avrupa'daki en büyük özel sermaye satış işlemi oldu. Birleşme sonucunda 100 binden fazla çalışanı olan dev bir yapı ortaya çıkacak. Yeni şirketin yıllık satışlarının 20.5 milyar euroyu aşması bekleniyor. Yaklaşık 100 ülkede faaliyet gösterecek şirketin genel merkezi yine Finlandiya'da kalacak ve ülkelerde farklı markalar kullanılmaya devam edecek.

Hizmet odaklı strateji ve ABD pazarına açılım

Kone Üst Yöneticisi (CEO) Philippe Delorme, "Bu birleşme, müşterilerin güvenilir ve sürdürülebilir çözüm ve hizmetlere yönelik artan talebini karşılama yeteneğimizi anlamlı bir şekilde artıracaktır." dedi. Delorme, bu satın almanın şirketin hizmet ve modernizasyona yönelik stratejik geçişini hızlandıracağını belirtti.

Bu hamle Kone'nin en karlı alanlar olan bakım ve modernizasyon operasyonlarını ciddi şekilde büyütecek. Avrupa ve Asya'da güçlü olan şirket, anlaşmayla birlikte ABD pazarındaki varlığını da genişletecek. Kuzey Amerika, TKE'nin 2024/2025 mali yılındaki 9.2 milyar euroluk toplam satışlarının yaklaşık üçte birini oluşturuyordu. Kone ise halihazırda gelirlerinin yüzde 35'ini Asya'dan elde ediyor. 

Asansör üreticileri son yıllarda Çin emlak piyasasındaki uzun süreli düşüşten olumsuz etkilenmişti. Bu durum şirketleri farklı bölgelerde büyüme fırsatları aramaya itti.

Finansman ve hisse yapısı detayları

Anlaşmanın tamamlanmasıyla Kone, 5 milyar euro nakit ödeme yapacak. Ayrıca yaklaşık 15.2 milyar euro değerinde 270 milyon yeni hisse ihraç edilecek. Bu miktar, ihraç edilen tüm hisselerin yüzde 33.8'ine ve toplam oyların yüzde 18.3'üne denk gelecek. Yeni hisseler, Advent, Cinven, Thyssenkrupp ve diğer yatırımcıların sahibi olduğu Vertical Topco adlı şirket tarafından tutulacak. 

Kone ayrıca TK Elevator'ın yaklaşık 9.2 milyar euroluk faiz getiren net borcunu üstlenecek. Şirket bu borcu yeniden finanse etmeyi planlıyor. Anlaşma süreci için Kone, Bank of America ve BNP Paribas'tan köprü kredileri sağladı. Kone Finansal İşler Direktörü (CFO) Ilkka Hara, birleşen varlık için sağlam bir yatırım yapılabilir kredi notu elde etmeyi hedeflediklerini söyledi.

Şirketin yönetim kurulu başkanı ve Finlandiyalı milyarder Antti Herlin, işlem tamamlandıktan sonra yaklaşık 1 milyar euroluk yeni hisse satın alacak. Böylece Herlin, birleşik şirketteki oy haklarının yüzde 50'sinden fazlasını kontrol etmeye devam edecek. Toplam oyların yaklaşık yüzde 74.3'üne sahip Kone hissedarları da işlemi desteklemeyi kabul etti.

İşçi sendikasından tepki ve istihdam endişeleri

TKE dünya çapında 50 binden fazla kişiye istihdam sağlıyor. Önerilen anlaşma çalışanlar arasında işten çıkarma endişelerini körükledi. İki şirket de birleşme kapsamında kaç kişinin işten çıkarılabileceğine dair bir açıklama yapmadı.

Alman IG Metall sendikası temsilcisi ve TKE denetim kurulu başkan yardımcısı Knut Giesler sürece sert tepki gösterdi. İşçi temsilcilerinin duyuru öncesinde bilgilendirilmemesinin bir güven ihlali olduğunu belirten Giesler, "Bu duyuruyu büyük bir dehşetle karşılıyorum." dedi. Giesler sözlerine, "Bu bağlamda, sonraki adımlar hakkında detaylı bilgi almak üzere denetim kurulunun önümüzdeki yedi gün içinde gecikmeksizin olağanüstü toplantıya çağrılmasını talep ediyoruz." diye devam etti.

TKE sözcüsü ise şirket ve sahiplerinin IG Metall ve işçi konseyi ile görüşmeler halinde olduğunu bildirdi. Sözcü, tarafların çalışanlara karşı sorumluluklarının bilincinde olduğunu ve çalışanların endişelerini çok ciddiye aldıklarını ifade etti.

Rekabet engelleri ve zorlu onay süreci

Piyasa değeri açısından yeni şirket 29.7 milyar dolarlık ABD merkezli Otis'i ve 36.2 milyar dolarlık İsviçreli Schindler'i geride bırakacak. Analistler, pazarın zaten oldukça yoğunlaşmış olması nedeniyle anlaşmanın zorlu bir antitröst incelemesiyle karşılaşacağını belirtti. Sürece ilk tepkiyi veren Schindler, anlaşmaya itiraz edeceğini şimdiden açıkladı.

CEO Delorme, varlık satışlarını değerlendirmek zorunda kalabileceklerini ancak işlemin onaylanacağından emin olduklarını söyledi. Anlaşmanın en erken 2027'nin ikinci çeyreğinde tamamlanması bekleniyor. Delorme, "Çok çalıştık ve kombinasyonun stratejik mantığını korurken işlemin gerekli tüm düzenleyici onayları alacağından eminiz." değerlendirmesini yaptı. 

Tam uyumu sağlamak için düzenleyicilerle yapıcı bir şekilde çalışmaya hazır olduklarını vurgulayan Delorme, "Ne yapılması gerektiğini tam olarak bildiğimiz için kendimize güveniyoruz. Diğer taraftaki liderlerle saygı çerçevesinde ve işleri birlikte yürütmek için iyi niyetle aynı çizgideyiz." ifadelerini kullandı. Anlaşmanın gerçekleşmemesi halinde Kone'nin gizli tutulan geleneksel bir ayrılma ücreti ödemesi gerekecek. 

Piyasa tepkileri ve uzman analizleri

Birleşmenin yıllık 700 milyon euro maliyet tasarrufu sağlaması bekleniyor. Danske Bank hisse senedi analisti Panu Laitinmaki, "Satın alınan şirketin gelirinin yüzdesi olarak sinerjiler açısından bu, endüstri ortamında olumlu olarak öne çıkan oldukça etkileyici bir anlaşma." şeklinde konuştu. 

Bloomberg Intelligence endüstri analistleri Omid Vaziri ve Bhawin Thakker ise zorluklara dikkat çekti. Analistler, "Kone'nin beklenenden daha büyük olan 29.4 milyar euroluk TKE anlaşması uygulama çıtasını yükseltiyor. Endüstriyel mantık güçlü ancak anlamlı seyreltme, daha yüksek borç ve uzun süreli antitröst riski hataya daha az yer bırakıyor." uyarısını yaptı.

Piyasalardaki ilk tepkiler dalgalı oldu. Helsinki borsasında Kone hisseleri yüzde 4.6 oranında düşüş kaydederek erken kazançlarını sildi. TKE'de yüzde 16.2 hissesi bulunan Almanya merkezli Thyssenkrupp'un hisseleri ise yüzde 8.1 yükseldi. Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo anlaşmayı destekleyerek, "Küresel en üst seviyede büyüyen daha fazla şirkete ihtiyacımız var." ifadesini kullandı.

Kone'nin TKE'ye olan ilgisi yıllar öncesine dayanıyor. Şirket 2020 yılında CVC Capital Partners ile ortaklaşa şirketi almak istemiş ancak antitröst riskleri ve Thyssenkrupp'un 2.5 milyar euroluk avans talebi nedeniyle vazgeçmişti. TKE'nin şu anki sahipleri Advent International ve Cinven ise şirketi 2020'de 18.7 milyar dolara satın almıştı. Görüşmelerin eylül ayında başladığı biliniyor. 

Asansör pazarının devleri

Satış verimliliğini artırıyor

Actively’nin kurucu ortağı ve CEO’su olan 26 yaşındaki Mihir Garimella, “Eğer sınırsız paranız olsaydı, bir milyon satış temsilcisi işe alır ve her şirkete bir tane atardınız. Artık ajanlarla bunu yapabilirsiniz” dedi. Girişimin ilk müşterileri, Actively’nin stratejisinin satış ekiplerinin çalışma şeklini şimdiden değiştirdiğini söylüyor. Fintek şirketi Ramp (32 milyar dolar değerinde), geçen yıl elde ettiği onlarca milyon dolarlık yeni geliri Actively sistemine bağlıyor; yapay zeka destekli anlaşmaların tamamlanma oranı geleneksel yöntemlere göre yaklaşık yüzde 23 daha yüksek. Güvenlik girişimi Verkada ise platformun satış verimliliğini iki katına çıkardığını, temsilcilerin ayda yaklaşık 25 toplantı ayarladığını ve bunun normalde çok daha büyük bir ekip gerektireceğini belirtiyor.

Toplam finansmanı 67,5 milyon dolara ulaştı

Actively bu hafta, TCV ve First Harmonic’in eş liderlik ettiği 45 milyon dolarlık Seri B yatırım turunu 250 milyon dolar değerleme üzerinden tamamladığını duyurdu. Bu tur, şirketin Bain Capital Ventures liderliğinde 17,5 milyon dolar topladığı Seri A turundan sadece bir yıl sonra geldi ve toplam finansmanı 67,5 milyon dolara ulaştı. 

Yapay zeka, yazılımların nasıl geliştirildiğini ve kullanıldığını yeniden şekillendirmeye başlıyor. Daha gelişmiş yeni modeller, kod üretiminden satış fırsatları toplamaya kadar birçok işin tamamen otomatikleştirilebileceğini daha net hale getirdi. Bu da kurumsal yazılım hisselerinin düşmesine neden oldu. Örneğin tasarım platformu Figma’nın hisseleri geçen yıla göre yüzde 50’den fazla düştü çünkü Anthropic’in yeni Claude Design aracı gibi ürünlerin baskısıyla karşı karşıya. Intuit ve ServiceNow hisseleri de bu yıl yaklaşık yüzde 40 geriledi.

Salesforce rekabeti

Salesforce’un hisseleri 2026’da yaklaşık yüzde 30 düşmüş olsa da şirket, kendi yapay zeka paketi Agentforce ile rekabetçi kalabileceğine inanıyor. Şirkete göre Agentforce, müşteriler için 9 milyar dolardan fazla satış üretti ve yaklaşık 800 milyon dolar yıllık yinelenen gelir sağladı. Halihazırda 23 binden fazla şirkette kullanılan Agentforce’a ek olarak, Salesforce’un bu yıl içinde kullanıcı verilerini otomatik analiz edip aksiyon alabilen yeni bir ürün olan Agent Albert’i piyasaya sürmesi bekleniyor. Ancak bazı müşteriler, Salesforce’un yapay zekasının hatalı yanıtlar verdiğini ve sistem dışındaki verileri çekmekte zorlandığını söylüyor. Diğerleri ise teknolojinin daha karmaşık sorularda zorlandığını belirtiyor. Şirket bu iddiaları reddetti. CEO Benioff ise yaklaşan bir “SaaS kıyameti” fikrini küçümseyerek yapay zekanın şirketi güçlendireceğini savundu.

Actively’nin kurucularına göre Salesforce, hala insanların manuel veri girişi yaptığı bir dünya için tasarlanmış yazılıma yapay zeka eklemeye çalışıyor. Bu da klasik bir “yenilikçi ikilemi” durumu. Şirketin 27 yaşındaki kurucu ortağı Anshul Grupta, “Salesforce’un veri modeli 1999’da oluşturuldu yani Mihir’le doğduğumuz yıl. İnsanların her şeyi yaptığı bir dünya için mükemmel bir modeldi ama zemin ayaklarının altından çekildi” dedi. Salesforce ise platformunun yapay zeka ve verinin birlikte çalıştığı birleşik bir sistem olduğunu, sonradan yapay zeka eklenmiş eski bir yapı olmadığını savunuyor.

Actively yatırımcısı ve First Harmonic’in kurucusu Ali Rowghani, Actively’nin ajanların domine ettiği bir dünya için inşa edildiği için avantajlı olduğunu düşünüyor. “Salesforce’un buna karşılık vereceğinden eminim ancak temel varsayımların veya teknolojinin bu şekilde değişmesi girişimler için fırsat yaratır” diyor.

Şirketlerin Actively kullanmak için Salesforce’u tamamen bırakmasına gerek yok. Ortaya koydukları teknoloji e-posta, Slack ve Salesforce dahil olmak üzere ekiplerin zaten kullandığı tüm araçlara entegre oluyor. Garimella’ya göre zamanla değer, verinin tutulduğu yerden ziyade onu kullanan sistemlere kayacak. Salesforce gibi yazılımlar merkezi bilgi kaynağı olmaktan çıkıp daha geniş bir zeka katmanını besleyen birçok girdiden biri haline gelebilir. Gupta, “Bu yeni, sarsıcı teknolojik değişimle bir fırsat penceresi açıldı. Zamanla Salesforce’a daha az güvenmeye başlarsanız, onu değiştirmeye başlayabilirsiniz” dedi.

Kredinin maliyeti kamuoyuna açıklanmazken, önceki yıla kıyasla daha uygun koşullarda sağlandığı ifade edildi.

Uluslararası katılım ve piyasa koşulları

İşleme, önceki yıllardaki mevcut bankaların yanı sıra yeni uluslararası finans kuruluşlarının da katılım sağladığı bildirildi. Bu durum, krediye olan ilginin korunduğunu gösterdi.

Ziraat Bankası yönetimi, işlemin küresel piyasalarda jeopolitik risklerin ve oynaklığın yüksek seyrettiği bir dönemde tamamlandığına dikkat çekti.

Banka yönetiminin değerlendirmesi

Banka Genel Müdürü, sendikasyon işleminin güçlü bilanço yapısı, geniş muhabir bankacılık ağı ve uzun vadeli iş ilişkileri sayesinde gerçekleştirildiğini belirtti.

Ayrıca, sağlanan fonlamanın Türkiye ekonomisine yönelik dış kaynak erişiminin sürdüğüne işaret ettiği ve uluslararası finans çevrelerinin ülke ekonomisinin genel görünümüne ilişkin beklentilerini yansıttığı ifade edildi.

Kaynağın kullanım alanı ve sürdürülebilirlik

Temin edilen fonun dış ticaret finansmanı başta olmak üzere çeşitli alanlarda kullanılacağı açıklandı. Kredinin aynı zamanda sürdürülebilirlik temalı projelere yönlendirilmesinin planlandığı belirtildi.

Bu kapsamda, tarımsal üretimin finansmanı, yeşil dönüşüm uygulamaları ve sorumlu bankacılık çerçevesindeki projelerin desteklenmesi hedefleniyor.

Gelecek dönem planları

Banka, uluslararası piyasalardan kaynak temin etmeye ve fonlama yapısını çeşitlendirmeye devam edeceğini açıkladı. Ayrıca reel sektör, tarım ve çevresel dönüşüm alanlarına yönelik finansman desteğinin sürdürülmesinin planlandığı ifade edildi.

2025 yılında yüzde 65’e varan değer kazancı yaşayan altın, yılın ilk dönemlerinde ons başına 5 bin dolar seviyesini aşmıştı. Ancak savaşın etkisinin hissedilmeye başlamasından bu yana fiyatlarda yaklaşık yüzde 11’lik geri çekilme görüldü.

Makroekonomik baskılar fiyatlamayı şekillendiriyor

Piyasadaki gerilemeye rağmen küresel jeopolitik riskler yatırım iştahını canlı tutuyor. Ancak aynı riskler enerji fiyatlarını yukarı çekerek enflasyonist baskıları artırıyor ve merkez bankalarının faizleri yüksek tutma ihtimalini güçlendiriyor.

Bu durum, faiz getirisi olmayan altın gibi varlıklar üzerinde baskı yaratıyor. Uzmanlara göre piyasalardaki mevcut düzeltme, uzun vadeli trendin bozulmasından ziyade ani makroekonomik yön değişiminin bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

Saxo Bank Emtia Stratejisi Başkanı Ole Hansen de son rallinin ardından hem altın hem gümüşte yaşanan geri çekilmenin temel dinamiklerde bozulmadan ziyade piyasa dengesinin yeniden oluşmasıyla ilgili olduğunu belirtiyor.

ETF çıkışları ve kâr realizasyonu etkili oldu

Dünya Altın Konseyi’nin raporuna göre yılın ilk çeyreğinde altın fiyatlarında görülen düşüşler, borsa yatırım fonlarından (ETF) çıkışlar ve artan işlem hacmiyle paralel gerçekleşti. Bu tablo, yatırımcıların kâr realizasyonuna yöneldiğine işaret etti.

Mart ayında yaşanan daha sert düşüşlerde ise bazı yatırımcıların likidite sağlamak amacıyla altın satışına yöneldiği değerlendiriliyor.

Küresel talep yüksek fiyatlara rağmen dayanıklı

Fiyat oynaklığına rağmen altına yönelik temel talep güçlü kalmayı sürdürüyor. WGC, özellikle Asya kaynaklı yatırım talebinin belirleyici olmaya devam edeceğini, merkez bankalarının alımlarının ise yüksek seviyelerde kalacağını öngörüyor.

Raporda ayrıca jeopolitik risklerin sürdüğü bir ortamda yatırım ve resmi sektör talebinin destekleyici rolünü koruduğu, yüksek enflasyonun da altına yönelimi artırdığı vurgulanıyor.

Türkiye’de altın talebinde dikkat çekici artış

Türkiye altın piyasasında yılın ilk çeyreğinde belirgin bir hareketlilik yaşandı. Külçe ve sikke altına olan talep yıllık bazda yüzde 29 artarak 26,1 tona ulaştı.

Bu rakam, son yedi çeyreğin en yüksek seviyesi olarak kayda geçti.

Parasal karşılık açısından bakıldığında ise aynı dönemdeki talep yaklaşık 4,5 milyar dolara ulaştı. Ortalama ons fiyatının 4.872 dolar seviyesinde gerçekleşmesi bu artışı destekledi.

Merkez bankalarının alımları sürüyor

Küresel ölçekte altın talebi çeyreklik bazda yüzde 6 gerilese de yıllık bazda yüzde 2 artarak 1.231 metrik tona yükseldi. Bu artışta özellikle perakende yatırımcı ilgisinin etkili olduğu belirtiliyor.

Merkez bankaları tarafında ise dönem içinde bazı satışlara rağmen altın alımları yüzde 3 oranında arttı. Dünya Altın Konseyi, Orta Doğu’daki gelişmeler, döviz rezervi yönetimi ve likidite ihtiyaçlarının bu alımları etkileyen temel faktörler olduğunu ifade ediyor.

Talebin yapısı değişiyor

WGC, altın piyasasında son yıllarda talep kompozisyonunun değiştiğine dikkat çekiyor. Mücevher talebindeki zayıflamaya karşın yatırım amaçlı alımların güçlenmesi, toplam talebin yönünü yeniden şekillendiriyor.

Konsey ayrıca fiyatların yılın başında rekor seviyelere çıkmasının talebi baskıladığını, buna rağmen altının tarihsel ortalamaların üzerinde kalmaya devam ettiğini belirtiyor.

Strategy’nin son Bitcoin alım çılgınlığının finansmanı, şirketin STRC sembolüyle ihraç ettiği yüksek getirili süresiz imtiyazlı hisseden geliyor. Strategy’nin başkanı Saylor, Stretch’i Bitcoin imparatorluğunun bir sonraki aşamasının kritik temeli olarak öne çıkarıyor.

Bitcoin’deki düşüş planları etkiledi

2020’den 2024’e kadar Strategy, Bitcoin alım iştahını büyük ölçüde dönüştürülebilir tahviller satarak ve adi hisse ihraç ederek finanse etti. Bitcoin yükselirken ve yatırımcılar Strategy hisselerine, şirketin elindeki bitcoin değerinin çok üzerinde fiyatlar biçerken, Saylor hisseye dönüştürülebilir daha fazla tahvil ihraç edebiliyor ve büyük kazanç bekleyen hedge fonlara ve diğer yatırımcılara adi hisse satabiliyordu. Hisse zaman zaman bilançodaki Bitcoin değerinin iki ila üç katından işlem gördü. Ancak bu model, 2025 başlarında Bitcoin düşmeye başlayınca tıkanmaya başladı. Dönüştürülebilir tahvil alıcıları aşağı yönlü koruma ve gelir istedi. Ama Saylor daha fazla bitcoin istiyordu.

Strategy’nin “iPhone anı”

Bu nedenle 2025’te Strategy, finansman araçlarını genişleterek Saylor’ın kendine özgü bir gösterişle “dijital kredi” olarak paketlediği ve düzenli gelir vurgusu yaptığı bir dizi imtiyazlı hisse ihracı başlattı. STRC kısa sürede amiral gemisi haline geldi. Geçen Temmuz’da 90 dolardan piyasaya sürülen bu ürün, aylık temettü öderken 100 dolar nominal değerden işlem görecek şekilde tasarlandı. Yapı kendini dengeleyecek şekilde kurgulandı:  Hisseler nominal değerin çok altına düşerse Strategy temettüyü artırarak alıcı çekebilir; 100 doların üzerine çıkarsa şirket piyasada satış programıyla daha fazla tercihli hisse ihraç ederek arzı artırır ve fiyatı sınırlar.

Asıl dahiyane nokta, yatırımcıları STRC’nin Bitcoin satın almanın güvenli bir yolu olduğuna ikna etmekti; oysa imtiyazlı hisselerin, elde edilen gelirle biriktirilen Bitcoin stoğu üzerinde doğrudan bir hakkı yok. STRC şu anda yüzde 11,5 getiri sağlıyor ve fiyatı 99,59 dolar civarında olup son dokuz ayda yalnızca üç kez 95 doların altına düştü. Saylor, Stretch’i şirketinin “iPhone anı” olarak nitelendiriyor ve tercihli hisse istikrarlı ve likit kalırsa Strategy’nin önceki araçlarından çok daha büyük bir sermaye havuzunu açabileceğini savunuyor. Analistlere “Stretch gerçekten nominal değerine ulaşır ve düşük oynaklıkla işlem görürse, teoride yüz milyar dolar satabilirsiniz” dedi.

Değeri 8,5 milyar doları aştı

2,5 milyar dolarlık halka arzından bu yana STRC’nin piyasa değeri 8,5 milyar dolara yükselerek Strategy’nin diğer üç tercihli menkul kıymetinin toplam değerini aştı. BitcoinTreasuries.net’e göre işlem hacmi artık MSTR’nin zaten devasa olan günlük işlem hacminin yaklaşık yüzde 20’sine ulaşıyor. Yalnızca 13 Nisan’da 1,1 milyar dolardan fazla STRC el değiştirdi. Bu JPMorgan ve Wells Fargo gibi kurumların ihraçlarında nadiren 20 milyon doları aşan günlük ortalama hacmi gölgede bırakıyor. Hatta STRC artık piyasa değeri açısından dünyanın en büyük imtiyazlı hissesi; Wells Fargo’nun Preferred Shares Series L’inin (4,7 milyar dolar) neredeyse iki katı ve Bank of America’nın Non-Cumulative Perpetual Convertible Preferred Stock Series L’inin (3,7 milyar dolar) oldukça üzerinde.

Benchmark-StoneX kıdemli hisse senedi araştırma analisti Mark Palmer’a göre STRC şimdiden Strategy’nin sermaye artırma stratejisinin temel dayanağı haline geldi. Perakende yatırımcıların Stretch’e akın etmesi şaşırtıcı değil; sadece getirileri “çöp tahvillerden” bile yüksek olduğu için değil, aynı zamanda Saylor’ın bunları vergi ertelemeli olarak pazarlaması nedeniyle de. Strategy Başkanı ve CEO’su Phong Le, yakın tarihli bir Coin Stories podcast bölümünde “Bu çok basit bir araç. Bunu bir para piyasasında nasıl ödeme alacağınıza benzetebilirsiniz. Aylık ödemeyi seviyorum çünkü neredeyse maaş gibi görünüyor” dedi. 

Bitcoin geçen yıl yüzde 16 düşmüşken, Saylor Strategy’nin Stretch sahiplerine aylık ödediği yaklaşık 85 milyon dolarlık nakit temettüyü bitcoin satmadan nasıl karşılayabiliyor? Le, “Getiri genellikle piyasaya hisse ihraç etmemizden geliyor. Arka planda yaptığımız şey, piyasadaki en likit hisse olan MSTR’yi ihraç etmek. Hisse çıkarıyor ve elde edilen gelirle temettülerimizi ödüyoruz” diyor. 

Aslında Strategy’nin Bitcoin satın almanın dışında ana uğraşı, haftalık olarak menkul kıymet ihraç etmek. SEC başvurularına göre 1-19 Nisan arasında şirket yaklaşık 33 milyon yeni Stretch tercihli hissesi ihraç ederek yaklaşık 3,3 milyar dolar topladı. Aynı dönemde 2,7 milyondan fazla adi hisse ihraç ederek 438 milyon dolar daha elde etti.

Mevcut yatırımcılara getiriyi yeni yatırımcılardan toplanan parayla ödeme uygulaması bir saadet zincirini andırıyor olabilir ancak uyguladıkları bu sistem tamamen yasal ve şeffaf. Stretch tercihli hisseleri yeni sermaye sağlıyor ancak doğrudan borcun aksine likidite riski düşük çünkü Saylor gerekirse temettüyü azaltabilir.

Ama tam da bu yüzden, rahatsız edici bir soruyu sormak zorundayız:
Biz bu kadar yakındaki krizlere odaklanırken, yukarıda –sessizce ama hızla– kurulan yeni dünyayı kaçırıyor olabilir miyiz?

“Uzay da nereden çıktı?” demek kolay.
Ama asıl mesele şu: Uzay zaten hayatımızın tam ortasında.

Bugün yaptığınız bir banka transferinden, kullandığınız navigasyona; enerji şebekelerinden askeri sistemlere kadar her şey uzaya bağlı çalışıyor. Yörüngede dönen uydular, modern ekonominin görünmeyen omurgasını oluşturuyor. Farkında olmasak bile, günlük hayatımız aslında yerden değil, uzaydan yönetiliyor.

Ve işin daha çarpıcı tarafı şu:

Bu kadar kritik bir alan, hâlâ tam anlamıyla kuralları konmuş, standartları netleşmiş ve koordinasyonu sağlanmış bir sistem değil. Aksine, büyüme baş döndürücü hızda, ama düzen aynı hızda oluşmuyor. Oyuncular artıyor, rekabet sertleşiyor, ama ortak bir çerçeve hâlâ eksik.

Ortaya çıkan tablo açık ve rahatsız edici:
Uzayda hız var, ama yön yok.
Büyüme var, ama disiplin yok.

Ve bu dengesizlik artık fırsattan çok risk üretmeye başlıyor.

Kontrolsüz genişleme: Görünmeyen tehlike

Son on yılda uzay sanayii dramatik bir dönüşüm geçiriyor. Fırlatma maliyetleri düşüyor, özel sektör oyuna güçlü şekilde giriyor, uydu sayısı katlanarak artıyor. İlk bakışta bu gelişmeler umut verici görünüyor. Ancak biraz derine indiğinizde başka bir gerçek ortaya çıkıyor: ortak standartların eksikliği.
Bugün roket üreticileri, uydu geliştiricileri ve operatörler büyük ölçüde kendi teknik kurallarına göre hareket ediyor. Ortak bir dil yok. Bu durum sadece verimsizlik yaratmıyor; aynı zamanda ciddi güvenlik riskleri doğuruyor. Yörüngede artan uydu yoğunluğu çarpışma ihtimalini yükseltiyor. Uzay enkazı kontrolsüz biçimde büyüyor. Veri güvenliği ve siber tehditler yeni bir cephe açıyor.

Kısacası uzay, fark edilmeden bir “vahşi batı”ya dönüşüyor.

Ama bu sürdürülebilir değil.

Roketler kapıyı açıyor, sistem oyunu belirliyor

Uzaya erişim hâlâ kritik bir eşik. Bu alanda SpaceX maliyetleri dramatik biçimde düşürerek oyunun temposunu belirliyor. Blue Origin daha uzun vadeli bir altyapı vizyonuyla ilerliyor. Rocket Lab ise küçük uydu pazarında çevikliğiyle dikkat çekiyor.
Ancak mesele artık sadece roket teknolojisi değil.

Asıl güç, yörüngede kurulan sistemde ortaya çıkıyor.

Starlink küresel iletişim altyapısını yeniden şekillendiriyor. Amazon Kuiper ve OneWeb alternatif ağlar kuruyor. Airbus, Boeing ve Lockheed Martin gibi aktörler ise yüksek teknoloji ve savunma boyutunda güçlü konumlarını koruyor.

Bugün uzay, ulaşılacak bir yer olmaktan çıkıyor; işletilecek bir altyapıya dönüşüyor.

Çin’in sessiz ama stratejik hamlesi

Bu kaotik tabloda en dikkat çekici hamle Çin’den geliyor.
China Aerospace Science and Technology Corporation ve China Aerospace Science and Industry Corporation gibi devlet destekli dev yapılar stratejik yönü belirliyor. Aynı zamanda iSpace, Galactic Energy ve LandSpace gibi özel girişimler hız ve inovasyon getiriyor.

Ama Çin’in asıl farkı teknoloji değil.

Standart.

Ticari uzay sektörüne yönelik yayımlanan yeni standartlarla Çin, parçalı yapıyı koordine etmeye ve tüm aktörleri aynı sistem içinde hizalamaya çalışıyor. Bu yaklaşım basit ama güçlü bir gerçeğe dayanıyor: Standart koyan, oyunu yönetir.

ABD teknolojiyle ilerliyor. Avrupa regülasyonla. Çin ise sistem kuruyor.

Türkiye: Kritik eşikte bir oyuncu

Türkiye henüz bu yarışın merkezinde değil. Ancak tamamen dışında da değil.
Türkiye Uzay Ajansı kurumsal çerçeveyi oluşturuyor. TUSAŞ, ASELSAN ve ROKETSAN önemli bir kapasite inşa ediyor.

Ancak açık konuşmak gerekiyor:

Bu henüz bir ekosistem değil.
Daha çok başlangıç aşamasında bir yapı.

Türkiye’nin sorunu teknoloji eksikliği değil; ölçek, koordinasyon ve stratejik odak eksikliği.

Bugün Türkiye bir yol ayrımında duruyor. Ya başkalarının kurduğu sistemin bir parçası olacak, ya da kendi oyun alanını inşa edecek.

Asıl rekabet: Standartlar üzerinden

Uzay ekonomisinde görünmeyen ama belirleyici olan alan standartlar.
Kim standart belirlerse:
maliyetleri o şekillendirir,
teknolojiyi o yönlendirir,
pazarı o kontrol eder.

Bu nedenle mesele artık sadece uzaya çıkmak değil.
Orada kuralları yazmak.

Uzay serbest bırakılamaz

Uzay sanayii kendi haline bırakılabilecek bir alan değil. Çünkü etkisi küresel, riski sistemik.
Kontrolsüz büyüme; çarpışmalar, veri krizleri ve jeopolitik gerilimler üretir.
Doğru yönetilen bir sistem ise devasa bir ekonomik alan açar.

Bugün yaşanan kaos aslında bir geçiş dönemidir.
Ama bu geçiş doğru yönetilmezse, fırsat hızla krize dönüşür.

Türkiye için üç stratejik adım

Birincisi, Türkiye artık uzayın bir bilim kurgu başlığı olmadığını kabul ederek her alanda var olmaya çalışmak yerine seçici davranmalıdır. Uydu teknolojileri, veri yönetimi ve yer sistemleri gibi alanlarda derinleşmeden rekabet etmek mümkün değildir.

İkincisi, kamu, özel sektör ve akademi arasında gerçek bir koordinasyon kurulmalıdır. Dağınık kapasite güç üretmez; entegre sistem üretir.

Üçüncüsü ve en önemlisi, Türkiye uluslararası iş birliklerini derinleştirmeli ve oluşmakta olan standartların içinde yer almalıdır. Hatta mümkünse o standartların yazıldığı masada bulunmalıdır.

Çünkü bu yeni çağda kazananlar…
sadece uzaya çıkanlar değil,
uzayı yönetenler ve biçimlendirenler olacak.

Milyarlarca dolarlık yasa dışı akış iddiası

ABD tarafına göre söz konusu mekanizma, on milyarlarca dolarlık işlemin dolaşıma girmesine aracılık etti. Bu yapıların yalnızca finansal aracı olmadığı, aynı zamanda İran’ın yaptırımlardan kaçınma stratejisinin kritik bir parçası olduğu vurgulandı.

Askeri ve stratejik bağlantılar

Açıklamada, bu finansal ağların İran Devrim Muhafızları başta olmak üzere ülkenin askeri yapılarının küresel finans sistemine erişimini kolaylaştırdığı kaydedildi. Ayrıca yasa dışı petrol satışlarından elde edilen gelirlerin aktarımı, silah sistemleri için kritik parçaların temini ve bölgesel vekil gruplara kaynak transferi gibi alanlarda kullanıldığı ifade edildi.

ABD’den sert uyarı

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, gölge bankacılık sisteminin İran’ın askeri kapasitesi için hayati bir finansal kanal işlevi gördüğünü söyledi. Bessent, bu yapının yalnızca İran’ın operasyonlarını finanse etmekle kalmadığını, aynı zamanda bölgesel istikrarsızlığı artıran faaliyetleri de desteklediğini belirtti.

Bessent ayrıca finans kuruluşlarını uyararak, bu ağlarla doğrudan ya da dolaylı ilişki kuran kurumların ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceğini ifade etti.

Amerikalı yetkililer, Hua Hong’un ilgili tesislerinde Çin’in en ileri teknolojiye sahip çiplerini ürettiği kanaatini taşıyor. Bu değerlendirme, getirilen sınırlamaların temel gerekçesi olarak öne çıkıyor.

ABD’li üreticiler de etkilenecek

Kısıtlama yazısının, Çin pazarında yüksek satış hacmine sahip olan Lam Research, Applied Materials ve KLA gibi büyük ekipman üreticilerine de iletildiği belirtiliyor. Bu durum, yalnızca Çinli üreticileri değil, ABD merkezli tedarikçileri de doğrudan etkileyebilecek bir tablo ortaya koyuyor.

Çin’in teknoloji hamlesi hız kesebilir mi?

Daha önce yapılan analizlerde Hua Hong’un, yapay zeka uygulamalarında kullanılabilecek çipleri üretebilecek teknolojik kapasiteye ulaşmaya başladığı ifade edilmişti. Pekin yönetimi uzun süredir yarı iletken üretiminde dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

Ancak kaynaklara göre, yeni kısıtlamalar ABD’li üreticiler açısından milyarlarca dolarlık gelir kaybı riski yaratabilir. Öte yandan, Hua Hong’un ihtiyaç duyduğu ekipmanları farklı ülkelerden ya da yerli üreticilerden temin ederek bu kısıtlamaların etkisini sınırlayabileceği de değerlendiriliyor.

Liderler görüşmesi öncesi tansiyon yükseliyor

Alınan kararın, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında mayıs ayında yapılması planlanan görüşme öncesinde iki ülke arasındaki gerilimi artırabileceği yorumları yapılıyor.

Trump yönetiminin geçmişte de benzer uyarı mektupları gönderdiği, ancak bu tür adımların her zaman resmi düzenlemelere dönüşmediği biliniyor.

Paralarını riske atıyorlar

Eric Trump’ın bitcoin girişimi, bir işten çok bir hikaye satıyor olabilir. Onun anlattığına göre American Bitcoin, Bitcoin’i değerinin yaklaşık yarı maliyetine çıkararak para basabiliyor. Ancak rakamlara daha yakından bakıldığında, şirketin Bitcoin madenciliğini kârlı şekilde yapıp yapamayacağı bile şüpheli görünüyor. Buna rağmen pek çok kişi ABD Başkanı’nın oğluna güveniyor ve gerçek paralarını riske atıyor. American Bitcoin 3 Eylül’de halka açıldığında yatırımcılar şirketi, bilançosunda tahmini 270 milyon dolar değerinde Bitcoin bulunmasına rağmen 13,2 milyar dolar olarak değerledi.

Son sekiz ay içinde American Bitcoin bu fazla değerlemeden faydalanarak daha fazla Bircoin almak için hisse sattı. Aşırı seyrelmiş hisse senedi, zirvesinden bu yana yüzde 92 düştü. Eric Trump’ın bu girişime başta katılmak için çok az yatırım yapmış olduğu göz önüne alındığında, kendisi hala iyi durumda. Kişisel servetini tahmini 190 milyon dolardan 280 milyon dolara çıkardı. Şirket içinden isimler de iyi kazanç sağladı. Buna karşılık, satış söylemine kanan sıradan yatırımcılar yaklaşık 500 milyon dolar kaybetti.

Neden kripto sektörüne girdi?

Eric Trump kripto topluluğunun bir parçası olduğu sürece, bu alana neden dahil olduğuna dair bir efsane yaydı. Geçen ağustosta Wyoming’deki bir konferansta, “Ülkedeki her banka tarafından iptal edildim” dedi. Yaklaşık bir hafta sonra Hong Kong’da, “Babam siyasi bir figür olduğu için bankalar bizimle çalışmayı bıraktı” diye ekledi. Bu yılın başlarında Palm Beach’te ise, “Bütün büyük bankalar bizi iptal etmeye başladı” iddiasını yineledi ve “Peki biz ne yaptık? Gidip DeFi’ye girdik çünkü bunun finansın geleceği olduğunu fark ettik” diye ekledi. 

Ama olan tam olarak bu değildi. Capital One ve JPMorgan Chase 2021’de bazı Trump hesaplarını kapattı. Bu Donald Trump’ın siyasete atılmasından altı yıl sonraydı. O dönemde ABD Başkanı’nın itibarı, yalnızca 6 Ocak Kongre Baskını nedeniyle değil, aynı zamanda New York başsavcısının yürüttüğü kapsamlı bir soruşturma nedeniyle de baskı altındaydı. Bir yargıç sonunda Trump Organization’ın dolandırıcılık yaptığını ve muhtemelen tekrar yapacağını tespit etti. Yine de birçok banka Trump ailesiyle iş yapmaya açıktı. Hatta JPMorgan Chase bile bazı hesapları kapattıktan kısa süre sonra Trump portföyündeki en büyük iki kredinin yeniden finansmanına yardımcı oldu. Beyaz Saray’dan düşük nakit ve yüksek borçla ayrılan Trump’ın büyük kreditörlerin yardımına ihtiyacı vardı ve tam olarak bunu aldı: Ocak 2021’den 2022 ortasına kadar Trump, oğulları Eric ve Don Jr. ile birlikte, bilançosunu kökten yeniden yapılandırmanın bir parçası olarak yaklaşık 700 milyon dolarlık borcu yeniden finanse etti.

Peki Eric Trump gerçekten neden kriptoya girdi? Daha makul bir açıklama, lisanslama işini genişletmek için bir fırsat görmesi olabilir. Tıpkı spor ayakkabı ve gitar sattığı gibi, değiştirilemez token’lar (NFT) pazarlamak. İlk olarak Trump’ı bir süper kahraman gibi stilize eden dijital görseller içeren NFT kartlarıyla başladı. Bunlar bir günde tükendi ve sonuçta eski başkana 7 milyon dolardan fazla nakit ve kripto kazandırdı. Yaklaşık yarım milyar dolarlık dolandırıcılık davası hükmüyle karşı karşıya olan biri için her kuruş önemliydi. Daha sonra bir temyiz hakimi, cezanın miktarına katılmadığını belirterek para cezasını iptal etti ancak Trump’ın dolandırıcılık yaptığı tespitine itiraz etmedi. Sonraki kripto projeleri yüz milyonlarca dolar ek likidite sağladı ve bu da ailenin giderek daha büyük yatırımlar yapmasına yol açtı; örneğin geçen mayıs ayında Trump Media and Technology Group aracılığıyla yaklaşık 2 milyar doları kriptoya yönlendirme planı açıklandı.

58 bin dolar maliyet iddiası

2025’te bitcoin biriktirmek yılın işlemi haline geldi; 200’den fazla halka açık şirket, bilançosunda 50 milyar dolardan fazla bitcoin toplayan, fiyatlar geçen yıl yükseldiğinde değeri patlayan, ardından son dönemde düşüş yaşayan Michael Saylor’ın Strategy modelini kopyaladı. American Bitcoin ise bariz bir nedenle öne çıktı: ABD Başkanı ve ailesiyle olan bağlantısı. Ancak 3 Eylül’de American Bitcoin halka açıldığı gün, Eric Trump X platformunda bir Spaces sohbetine katılarak daha sayısal bir sunum yaptı. “Her gün yaklaşık 57 bin-58 bin dolar maliyetle Bitcoin çıkarıyoruz” dedi ve o sırada bir Bitcoin’in bunun yaklaşık iki katına mal olduğunu belirtti. 

Söylediği tutar, American Bitcoin’in makinelerini çalıştırma maliyetini karşılıyordu. Ancak makinelerin satın alınması, şirketin pazarlanması ve sermaye tahsisi gibi diğer giderleri eklediğinizde rakam çok daha yükseğe, o dönemde Bitcoin başına yaklaşık 92 bin dolara çıkıyordu. Bu da ancak kripto fiyatları yüksek kalırsa kâr edilebileceği anlamına geliyordu.

Finansman stratejisi

Amortismanın hesaba katılması, özellikle American Bitcoin için önemli çünkü şirket, veri merkezi Hut 8’den devraldığı alışılmadık bir finansman stratejisi kullanıyor. Ağustos ve eylül aylarında American Bitcoin, madenci filosunu yaklaşık 330 milyon dolarlık bir yükseltmeyle genişletti. Ancak peşin nakit ödemek yerine Bitcoin teminat gösterdi ve nihai ödemenin nasıl yapılacağına dair bir opsiyon elde etti. Bitcoin fiyatı yükselirse şirket tahmini 330 milyon doları nakit ödeyip teminat gösterdiği bitcoinleri elinde tutabilir. Ancak fiyat düşerse, American Bitcoin kriptoyu teslim edebilir.

Büyük satın almadan bu yana bitcoin yaklaşık yüzde 30 düştü. Bu da şu anda American Bitcoin’in makinelerin maliyetini karşılamak için teminat gösterdiği kriptoyu kaybetmesinin muhtemel olduğu anlamına geliyor. Ancak burada kritik bir nokta var: Şirketin toplam teminatı 3 bin 90 bitcoin (25 Mart itibarıyla) ve şimdiye kadar yalnızca yaklaşık 1.800 bitcoin üretmiş durumda. Yani fiyatlar toparlanmazsa, şirketin şimdiye kadar çıkardığı tüm Bitcoinler, opsiyonların 2027 Ağustos civarında sona ermeye başlamasıyla birlikte muhtemelen silinecek.

Yatırımcıların bunu mutlaka anladığı söylenemez. Şirketin makineler için kriptoyla mı yoksa nakitle mi ödeme yapacağına karar vermek için yaklaşık 15 ayı daha var ve bu arada çıkarılan Bitcoinler bilançoda kalmaya devam ediyor. Sonuç olarak American Bitcoin gerçekte olduğundan çok daha güçlü görünüyor. Şirket bu Bitcoin stokunu yatırımcılara sunduğu hikayenin merkezine koyarken, bunların tamamının makinelerin ödemesi için devredilmek zorunda kalabileceği gerçeğini geri planda tutuyor.

Pazarlama cazibesinin ötesinde, Trump ailesinin bu ödeme yöntemine neden ilgi duymuş olabileceğini anlamak zor değil. Benzer şekilde alışılmadık finansman yöntemlerini golf sahaları kurarken de kullanmışlardı. Ancak o durumda iyi sonuç aldılar çünkü varlıkların değeri gerçekten arttı.

47 milyon hisseyi yaklaşık 106 milyon dolara sattı

American Bitcoin içindeki kriptonun yaklaşık yüzde 70’i madencilikten gelmiyor. Hisselerin satılması ve açık piyasadan bitcoin satın alınmasıyla elde ediliyor. İşte American Bitcoin’in temel sırrı burada yatıyor. Hisseler mantıksız derecede yüksek fiyatlardan işlem görürken, şirket kendi hisselerini satıp elde ettiği parayı Bitcoin’e yatırabilir, böylece büyük miktarda kripto biriktirebilir. Bu abartıya dayalı bir arbitraj: Yatırımcıları bir şirketin çok değerli olduğuna ikna et, sonra hisseleri aşırı fiyatlandığını bildiğin anda sat. Bu düzenek, makinelerdeki yüzde 20’lik payın değerinden daha fazla para ürettiği sürece, sistemi kuranlar için kârlı olur ancak hisseleri satın alan sıradan yatırımcılar için değil.

Satışlar neredeyse hemen başladı. American Bitcoin’in halka açılmasından sonraki 27 gün içinde, yoğun ilgi sürerken, şirket 11 milyon hisseyi 90 milyon dolara satarak hisse başına ortalama yaklaşık 8 dolardan nakde çevirdi. Anlaşmada çalışan dış taraflar paylarını aldıktan sonra American Bitcoin tahmini 725 bitcoin satın aldı. Hisse fiyatı düşmeye devam ederken satışlar sürdü. Ekim başından kasım ortasına kadar şirket 7 milyon hisseyi 44 milyon dolara sattı, hisse başına biraz daha 6 doların üzerinde gelir elde etti. Ardından kasım sonlarında, Bitcoin fiyatındaki büyük düşüşün ardından şirket her şeyi ortaya koyarak 47 milyon hisseyi yaklaşık 106 milyon dolara (hisse başına yaklaşık 2,25 dolar) satarak yılı kapattı.

American Bitcoin madenciliğe devam ediyor. Ancak şirket halka açıldığından bu yana Bitcoin’in değeri yüzde 31 düştüğü için ekonomik durum giderek daha tehlikeli hale geliyor. Yeni makinelerden oluşan bir filonun ince ayarının yapılması, ekipman çalıştırma maliyetini çıkarılan Bitcoin başına yaklaşık 47 bin dolara düşürmeye yardımcı oldu. Ancak genel giderler, amortisman ve değer düşüşü dahil toplam maliyet hala Bitcoin başına tahmini 90 bin dolar seviyesinde; bu da bitcoin’in mevcut değerinden yaklaşık 13 bin dolar daha fazla. Hisseler yılbaşından bu yana yüzde 29 düşmüş durumda.

Yatırımcılarını kaybederse ne yapar?

Yatırımcılar para bastığı yönündeki hayale inanmayı bırakırsa Eric Trump’ın şirketine ne olur? ABD Başkanı’nın oğlu Bitcoin fiyatının yeniden hızla yükselmesini dileyebilir. Sonuçta bu son derece oynak bir varlık. Yüzde 35’lik bir artış, Forbes hesaplamalarına göre American Bitcoin’in makineleri nakitle ödemesine, kriptosunu elinde tutmasına ve 135 milyon dolarlık işlem zararını küçük bir kâra çevirmesine olanak tanıyabilir. Eric Trump bu çalkantılı sürecin başından beri planın bir parçası olduğunu iddia edebilir.

Ya da şirketin başarısını tamamen şansa bırakmak istemezse, belki de yardımcı olmaya istekli bazı yabancı yatırımcılar bulabilir. Birleşik Arap Emirlikleri’nden Şeyh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan, halihazırda başka bir Trump kripto girişimiyle bağlar kurmuş ve ABD Başkanı ile oğullarına tahminen 375 milyon dolar yönlendirmiş durumda. Tahnoon’un yatırımı şu ana kadar tartışmalı finansal getiriler sağladı ancak BAE yapay zeka hedeflerini ilerletme konusunda Trump’tan destek aldı. Ülkenin şimdi İran’daki savaşın yarattığı ekonomik zorluklar nedeniyle ABD’den rahatlama arayışında olduğu bildiriliyor.

American Bitcoin’in CEO’su Mike Ho, Kasım 2023 gibi yakın bir tarihte BAE’de ikamet ediyordu ancak şirket temsilcisi bugün nerede yaşadığına dair sorulara yanıt vermedi. Her halükarda Ho, geçen ekim ayında Körfez ülkesindeydi ve Arabian Gulf Business Insight’tan bir gazeteciyle konuşurken ADQ adlı bir yatırım grubu ve TAQA adlı bir enerji şirketiyle yapılan görüşmelerden bahsetti. Bu şirketleirn her ikisi de Şeyh Tahnoon ile bağlantılı. Forbes’un yakın zamanda elde ettiği bir konuşma dökümü American Bitcoin’in yurtdışı anlaşmalara açık olduğunu gösteriyor.
 

Şirket, toplantıda "Ne istersen n11" mottosuyla hazırlanan yeni reklam kampanyasını da tanıttı. Yeni dönemde depolama, lojistik, medya, e-ihracat ve finansal teknolojiler platformun ana odak noktaları olacak.

Bu dört stratejik alana yapılacak toplam yatırımın 1 milyar doların üzerine çıkarılması hedefleniyor. Şirket, bu yatırımlarla tüm paydaşlarına değer yaratan entegre bir yapı kurmayı amaçlıyor. Şirket bu yatırımın 250 milyon dolarının son altı ayda gerçekleştirildiğini aktardı. Kaynağı geçen yıl şirketi satın alan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli DMSF Holding sağlıyor. 

İlk lojistik merkezi faaliyete geçiyor

Yatırımların ilk somut adımı olarak 30 bin metrekarelik yeni bir depo hayata geçirildi. LEED Silver sertifikasına sahip bu tesis, teknolojiyle donatılmış bir operasyon üssü olarak faaliyet gösterecek.

Yeni lojistik merkezinin kademeli şekilde 1400 kişiye istihdam sağlaması planlanıyor. Tesis sayesinde teslimat süreleri kısalırken satıcıların stok yönetimi de çok daha verimli hale gelecek.

Platform, belirli kampanyalar dahilinde iş ortaklarına yüzde 2'ye varan komisyon oranları sunmayı planlıyor. Ayrıca deneyimi iyileştirmek için iş ortağı paneli yenilendi ve mobil uygulama devreye alındı.

Beş yılda beş kat büyüme planı

Platformun e-ticaretin merkezi olan entegre bir ekosistem inşa ettiğini belirten n11 Üst Yöneticisi (CEO) Nihal Dindar Akın, "5 yılda 5 kat büyümek istiyoruz. Beraberinde inşa edeceğimiz ekosistemle birlikte, ekosistemin paydaşlarıyla birlikte büyüyeceğimiz bir yapı oluşturacağız." dedi.

Şirketin 2024 yılında dolar bazında yüzde 75 büyüdüğünü açıklayan Akın, 2025'te karlılığa odaklandıklarını ve 2026 yılı için yüzde 45'in üzerinde büyüme beklediklerini ifade etti.

Ekosistemin temel dinamiklerine değinen Akın, "Bu ekosistemin dört tane kritik temel arkadaşı var. Bunlardan bir tanesi depolama ve lojistik hizmetleri. Bir diğeri finansal çözümler. Öbürü medya teknolojileri ve tabii ki globalleşme ve ihracat." değerlendirmesini yaptı. 

Lojistik adımlarının çok yönlü faydalarına dikkat çeken Akın, "Depo yatırımı stratejik bir hamle. Bunun aslında çok fazla paydaşa, ciddi katkısı var. Kullanıcılara olacak hizmet ve deneyim kalitesi kısmı var. İş ortaklarımızın operasyonel dertlerini çözmek ve onları büyümeye odaklandırmakla ilgili bir kısmı var. Aynı zamanda bu depo yatırımının e-ihracatı mümkün kılması ve bunun için gerekli altyapıyı oluşturması kısmı var. O yüzden çok kıymetli ve değerli bir yatırım bizim için." şeklinde konuştu. 

Yatırımların süreceğini vurgulayan Akın, "Şunu özellikle söylemek istiyorum, bu bizim depo yatırımlarımızın ilk etabı. İlerleyen zamanda farklı depo yatırımlarımız da olabilir." ifadesini kullandı.

İhracatta ise ana pazarlar Doğu Avrupa başta olmak üzere Orta Doğu ve Kafkasya olarak belirlendi. 

Hedef beş milyon yeni kullanıcı

İş ortaklarıyla kurdukları ilişkilere büyük önem verdiklerini aktaran Akın, "Son dönemde en çok ön plana çıkan iki tane şeyden bahsetmek isterim. Bir tanesi finansman sağlamak konusundaki kolaylıklar, yani erken ödeme fırsatının satıcılara sağlanması. Bir diğeri de satıcılara tabii sürekli olarak onun için çok kıymetli olan komisyon avantajları. Satıcıların 3 tane şeyi çok önemsediğini düşünüyorum ticarette. Bunlardan bir tanesi büyüme. İllaki satıcılar, ticaret insanları da büyümek istiyorlar. İkinci konu onlara sağlanacak finansal çözümler, komisyon avantajları, ticari olarak karlı bir şekilde büyüme. Üçüncüsü ve önemli bir kısmı da aslında platformla beraber yapılan iletişim, güçlü bağ, ses duyurabilme, şeffaflık. n11'in bu 3 adımda da çok başarılı olduğuna, ileriki dönemde çok daha başarılı olacağına inanıyorum." dedi.

E-ihracatın şirket için kritik bir öncelik olduğunu belirten Akın, "O yüzden burada bizim için önemli olan konu farklı pazarlarda, Türkiye'deki satıcıların ürünlerini farklı pazarlara açabilecek miyiz? Onları globalleştirebilecek miyiz? 'Marketplace of marketplaces' modeliyle ilerleyeceğiz. Yani yurt dışındaki lider pazar yerleriyle entegre olacağız. Böylece iş ortaklarımız ayaklarına taş değmeden kolayca ürünlerini yurt dışı pazarlarıyla buluşturabilecekler." değerlendirmesinde bulundu.

Kullanıcı hedeflerine de değinen Akın, "Bu yılın içinde n11'deki kullanıcı sayısını 5 milyona çıkarmayı hedefliyoruz. Burada hedefimiz sadece sayının artırılması değil, aynı zamanda frekans tarafında, bağlılık tarafında da ciddi hedeflerimiz var." diye konuştu.

Tüketici beklentilerini yakından izlediklerini söyleyen Akın, "Üçlü yapı, kargo avantajının olması, akıllı alışveriş yapıp indirim yapıyor olma, yaptığın alışverişin ödüllendiriliyor olması yani yeniden kazanıyor olma, önemli kriterler kullanıcılar için." sözlerini sarf etti.

Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,3 puanlık düşüşle yüzde 8,1 seviyesine geriledi. Cinsiyete göre bakıldığında işsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,8, kadınlarda ise yüzde 10,7 olarak hesaplandı.

İstihdamda artış sürüyor

Mart ayında istihdam edilen kişi sayısı 226 bin artarak 32 milyon 425 bine ulaştı. Bu gelişmeyle birlikte istihdam oranı da 0,3 puan yükselerek yüzde 48,5 oldu.

İstihdam oranı erkeklerde yüzde 66,0 seviyesinde gerçekleşirken, kadınlarda yüzde 31,5’te kaldı.

İşgücüne katılım sınırlı yükseldi

İşgücü büyüklüğü martta 129 bin kişi artışla 35 milyon 298 bine çıktı. Mevsim etkisinden arındırılmış işgücüne katılım oranı ise 0,1 puanlık artışla yüzde 52,8 olarak kaydedildi.

Bu oran erkeklerde yüzde 70,8, kadınlarda yüzde 35,3 seviyesinde gerçekleşti.

Genç işsizlikte gerileme

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı da martta düşüş kaydetti. Bir önceki aya göre 0,5 puan azalan genç işsizlik oranı yüzde 15,3 oldu.

Genç erkeklerde işsizlik yüzde 12,8, genç kadınlarda ise yüzde 20,4 olarak tahmin edildi.

Çalışma süresi azaldı

İstihdam edilenlerin haftalık ortalama fiili çalışma süresi mart ayında geriledi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, çalışma süresi 0,8 saat azalarak 41,7 saate düştü.

Atıl işgücünde dikkat çeken artış

Dar tanımlı işsizlikteki düşüşe rağmen, işgücü piyasasının daha geniş bir göstergesi olan atıl işgücü oranında yükseliş görüldü.

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizleri kapsayan atıl işgücü oranı martta 1,6 puan artarak yüzde 31,5’e çıktı.

Aynı dönemde, zamana bağlı eksik istihdam ile işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 21,0, işsizler ile potansiyel işgücünün bütünleşik oranı ise yüzde 20,4 olarak hesaplandı.

Güne değer kaybıyla başlayan gram altın, yüzde 0,34 azalışla 6.633,92 lira satış fiyatına indi. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10.919,00 liradan, Cumhuriyet altını ise 43.543,00 liradan satılıyor. 

Önceki seansta 2 Nisan'dan bu yana en düşük seviyesine gerileyen altının onsu da düşüşte. Anlık verilere göre ons altın yüzde 0,40 azalışla 4.577,25 dolardan işlem görüyor. ABD haziran vadeli altın kontratları ise yüzde 0,1 artışla 4.612,10 dolara yükseldi.

Gözler Fed ve Powell'ın açıklamalarında

Orta Doğu'daki gerilimlerin enflasyon endişelerini artırması kıymetli madenler üzerinde baskı oluşturuyor. Bu gerilimin gölgesinde ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikası kararı yatırımcıların odağına yerleşti. 

Para piyasalarında Fed'in bugün politika faizini yüzde 3,50 ile yüzde 3,75 aralığında sabit tutacağına kesin gözüyle bakılıyor. Yatırımcılar toplantı sonrasında Fed Başkanı Jerome Powell'ın sözle yönlendirmelerinden gelecekteki yol haritasına dair sinyaller arayacak.

Piyasalar bu hafta diğer merkez bankalarının kararlarına da odaklanacak. Avrupa Merkez Bankası, İngiltere Merkez Bankası ve Kanada Merkez Bankasının açıklamaları yakından takip edilecek.

İran ile barış görüşmeleri çıkmaza girdi

İran ile çatışmayı sona erdirme çabaları çıkmaza girmiş durumda. ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'dan gelen son tekliften memnun olmadığını dile getirdi.

Trump, İran'ın çöküş durumunda olduğunu ve liderlik krizini çözmeye çalıştığını ABD'ye bildirdiğini söyledi.

Çin'in altın talebi ve enerji fiyatları

Dünyanın en büyük altın tüketicisi olan Çin'de talebin arttığı görüldü. Hong Kong Nüfus ve İstatistik Dairesi verilerine göre Çin, mart ayında Hong Kong'dan net 47,866 ton altın ithal etti. Bu rakam şubat ayında 46,249 ton seviyesindeydi.

Dünya Bankası salı günü enerji fiyatlarına ilişkin tahminlerini paylaştı. Orta Doğu'daki savaşın neden olduğu aksamalar mayıs ayında biterse enerji fiyatlarının 2026 yılında yüzde 24 artması bekleniyor. 

Banka, bu artışla fiyatların Rusya'nın dört yıl önce Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana en yüksek seviyeye ulaşacağı değerlendirmesini yaptı.

Petrol fiyatları salı günü yaklaşık yüzde 3 yükselişle kapandı. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından kaynaklı arz endişeleri fiyatları yukarı çekti. Bu durum Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC ve daha geniş çaplı OPEC+ grubundan ayrılma kararının etkisini gölgede bıraktı.

Diğer değerli metallerde ise spot gümüş yüzde 0,1 artışla 73,12 dolara, platin yüzde 0,1 kazançla 1.942,60 dolara çıktı. Paladyum ise yüzde 0,1 düşüşle 1.459,14 dolara geriledi

Wall Street Journal gazetesinin ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre Başkan Donald Trump, yardımcılarına talimat verdi. Trump, İran'a yönelik ablukayı uzatmak için hazırlık yapılmasını istedi.

Haberde Trump'ın İran limanlarına gemi giriş çıkışını engellemeye devam edeceği belirtildi. Bu adımla İran ekonomisinin ve petrol ihracatının sıkıştırılmasının hedeflendiği vurgulandı.

Fiyatlarda yukarı yönlü hareket hızlandı

Piyasalardaki son anlık verilere göre haziran vadeli Brent ham petrolünün varil fiyatı 1,05 dolar artış gösterdi. Yüzde 0,94 oranında değer kazanan Brent petrol 112,3 dolar seviyesinden işlem gördü. Perşembe günü vadesi dolacak olan haziran kontratının ardından işlem gören temmuz kontratı ise yüzde 0,88 artışla 105,32 dolara ulaştı.

ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolünün haziran vadeli kontratı da değer kazandı. Önceki seansta yüzde 3,7 yükselen WTI, son verilere göre 73 sent artışla 100,7 dolara çıktı. WTI ham petrolü böylece yüzde 0,73 oranında yükseldi. Ateşkes öncesinde Brent petrol mayıs kontratları 110 dolara yakın seyrediyordu. 

Haitong Futures analisti Yang An, "Petrol fiyatlarındaki son yükseliş boğaz ablukasından kaynaklandı. Trump ablukayı uzatmaya hazırlanıyorsa arz kesintileri daha da kötüleşir ve petrol fiyatlarını daha da yukarı itmeye devam eder." değerlendirmesini yaptı.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin kararı izleniyor

Yatırımcılar, Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC'ten ayrılma yönündeki sürpriz kararının sonuçlarını da değerlendirmeye başladı. Analistler bu hamlenin piyasa üzerinde kısa vadede büyük bir etki yaratmasını beklemiyor.

ING analistleri çarşamba günü yayımladıkları bir notta, "Birleşik Arap Emirlikleri'nin üretim artışının gerçekleşmesi için öncelikle Basra Körfezi'nde bir çözüm bulunmalı. Hürmüz Boğazı'ndan kesintisiz enerji akışına yeniden izin verilmesi gerekiyor." ifadesini kullandı.

BAE'nin OPEC'ten çıkması ne anlama geliyor? 

Analistler, orta ve uzun vadede ise kararın piyasa için daha fazla arz anlamına geldiğini belirtti. Bu durumun Brent petrolün vadeli işlem eğrisini daha derin bir gerilemeye itebileceği vurgulandı.

Çatışmalar ve stoklardaki düşüş sürüyor

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşta ateşkes ilan edilmesine rağmen çatışma çıkmaza girmiş durumda. Her iki taraf da silahlı mücadeleyi resmi olarak sona erdirmenin yollarını arıyor.

İran, küresel petrol ve LNG arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı kapattı. ABD ise buna karşılık olarak İran limanlarını abluka altına aldı.

ABD, İran'a nükleer silah programını sona erdirmesi için baskı yapıyor. İran ise son çatışmalar için tazminat, ekonomik yaptırımların hafifletilmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinde bir tür kontrol talep ediyor.

Hürmüz Boğazı'nın kapanması küresel stoklardan ciddi çekilmelere yol açıyor. Amerikan Petrol Enstitüsü, salı günü geç saatlerde ABD ham petrol stoklarının üst üste ikinci haftada da düştüğünü bildirdi.

Piyasa kaynaklarına göre 24 Nisan'da sona eren haftada ham petrol stokları 1,79 milyon varil azaldı. Aynı dönemde benzin stokları 8,47 milyon varil, damıtılmış ürün stokları ise 2,60 milyon varil düşüş kaydetti.

Söz konusu sözleşmeler arasında haberleşme sistemleri, insansız deniz araçlarına yönelik faydalı yükler, hava savunma ve aviyonik sistemler ile elektro-optik çözümler yer aldı.

Sipariş büyüklüğü yükseldi

Şirketin bakiye siparişleri yüzde 39 artarak 20,7 milyar dolar seviyesine çıktı.

Faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr (FAVÖK) marjı, geçen yılın aynı dönemine göre 260 baz puan artarak yüzde 25,2 oldu. FAVÖK tutarı ise yüzde 28 artışla 8,6 milyar TL olarak kaydedildi.

İlk çeyrekte AR-GE harcamaları yüzde 41 artışla 357 milyon dolara ulaştı. Üretim kapasitesine yönelik yatırımlarda ise bir önceki döneme göre yüzde 261 artış gerçekleşti.

Finansal yapıdaki değişim

Operasyonel nakit akışı dolar bazında yüzde 15 artış gösterdi. Finansal borçların aktifler içindeki payı yüzde 10,9’a gerilerken, net borç seviyesi yüzde 16 azaldı. Net Borç/FAVÖK oranı 0,41 olarak hesaplandı.

Ticari borçlar 2025 yıl sonuna göre yüzde 30 düşerken, çalışan sayısı yıllık bazda 3 binin üzerinde arttı.

Şirketin genel müdürü Ahmet Akyol, finansal sonuçlara ilişkin değerlendirmesinde, büyüme eğiliminin sürdüğünü belirtti. Akyol, hasılat, ihracat sözleşmeleri ve bakiye siparişlerdeki artışın devam ettiğini ifade etti.

SAHA İstanbul kapsamında önümüzdeki dönemde üç yeni ürünün tanıtılmasının planlandığı bildirildi.

Mart ayında 100,7 seviyesinde bulunan ekonomik güven endeksi nisan ayında yönünü aşağı çevirdi. Endeks, aylık bazda yüzde 1,5 oranında gerileyerek 96,4 değerine indi.

Sektörel güven endekslerinde değişimler

TÜİK verileri, farklı sektörlerdeki güven endeksi değişimlerini de detaylı olarak ortaya koydu. Tüketici güven endeksi nisanda aylık bazda yüzde 0,5 artarak 85,5 seviyesine ulaştı. 

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi ise yüzde 1,4 oranında azaldı. Bu gerilemeyle birlikte endeks 98,6 olarak kayıtlara geçti. 

İnşaat sektörü güveninde artış yaşandı

Hizmet sektörü güven endeksi nisanda yüzde 3,1 oranında gerilemeyle 109,7 oldu. Perakende ticaret sektörü güven endeksi ise yüzde 1,8 düşüş yaşayarak 111,6 değerini aldı.

Birçok sektörde düşüş görülürken inşaat sektörü güven endeksi pozitif ayrıştı. Bu endeks yüzde 3,6 oranında artarak 83,6 değerine yükseldi.

Genel emtia endeksinde çift haneli yükseliş

Raporda, enerjiye ek olarak gübre ve bazı kritik metallerdeki fiyat artışlarının da etkisiyle toplam emtia fiyatlarının 2026’da yaklaşık yüzde 16 artacağı öngörülüyor. Özellikle sanayi ve enerji dönüşümüyle bağlantılı metallere yönelik talep, fiyatları tarihi zirvelere taşıyabilir.

Petrol arzında tarihi şok

Küresel petrol piyasasında yaşanan gelişmeler raporun en dikkat çekici başlıklarından biri oldu. Enerji altyapılarına yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık aksaklıklarının, günlük yaklaşık 10 milyon varillik arz kaybına yol açarak tarihin en büyük petrol şoklarından birini tetiklediği belirtiliyor.

Brent petrol fiyatlarının kısa süreli geri çekilmelere rağmen yıl başına göre hâlâ yüzde 50’den fazla yüksek seyrettiği vurgulanırken, ortalama fiyatın 2025’teki 69 dolar seviyesinden 2026’da 86 dolara çıkması bekleniyor. Bu tahminler, arz sorunlarının yıl içinde kademeli olarak hafifleyeceği varsayımına dayanıyor.

Tarım girdileri ve metallerde rekor beklentisi

Gübre fiyatlarının, özellikle üre maliyetlerindeki sert artışın etkisiyle bu yıl yüzde 31 yükselmesi öngörülüyor. Bu durumun çiftçilerin maliyetlerini artırarak tarımsal üretim ve verim üzerinde aşağı yönlü baskı yaratabileceği değerlendiriliyor.

Öte yandan alüminyum, bakır ve kalay gibi temel metallerde de güçlü talep kaynaklı rekor fiyatlar bekleniyor. Veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji yatırımları, bu yükselişin ana itici gücü olarak öne çıkıyor. Değerli metallerde ise jeopolitik risklerin etkisiyle hem fiyat hem de oynaklıkta yeni zirveler görülebileceği, ortalama fiyatların yüzde 42 artabileceği tahmin ediliyor.

Enflasyon ve büyüme üzerinde baskı artacak

Rapora göre emtia fiyatlarındaki yükseliş, küresel ölçekte enflasyonu yukarı çekerken ekonomik büyümeyi yavaşlatacak. Gelişmekte olan ülkelerde enflasyonun 2026’da ortalama yüzde 5,1 seviyesine çıkması bekleniyor. Bu oran, önceki yılın üzerinde ve savaş öncesi tahminlerin yaklaşık bir puan üzerinde bulunuyor.

Aynı ekonomilerde büyümenin ise zayıflayarak yüzde 3,6 seviyesinde kalacağı öngörülüyor. Artan temel ihtiyaç maliyetleri ve ticaretteki aksaklıklar, büyüme görünümünü aşağı çekiyor.

Riskler yukarı yönlü: Daha sert senaryo mümkün

Dünya Bankası, çatışmaların derinleşmesi veya arz kesintilerinin uzaması halinde fiyatların daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor. Kritik enerji altyapısında daha fazla hasar oluşması durumunda Brent petrolün ortalama fiyatının 115 dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Böyle bir senaryoda, gübre ve alternatif enerji kaynaklarında zincirleme fiyat artışları yaşanabileceği, gelişmekte olan ülkelerde enflasyonun yüzde 5,8’e kadar tırmanabileceği ifade ediliyor. Bu seviyenin, son on yılda yalnızca 2022’de görülen yüksek enflasyon oranlarına yaklaşacağına dikkat çekiliyor.

Sebze-meyvede karışık seyir

Nisan ayında taze meyve ve sebze grubunda fiyat hareketleri ürün bazında farklılaştı. Patlıcan, taze fasulye ve kabak fiyatlarında düşüş yaşanırken; domates, havuç ve marulda belirgin artışlar kaydedildi. Bu tablo, arz ve mevsimsellik etkilerinin fiyatlar üzerindeki belirleyici rolünü bir kez daha ortaya koydu.

İşlenmiş ve protein grubunda artış öne çıktı

Taze ürünler dışındaki kalemlerde ise yükseliş daha belirgin oldu. Özellikle balık, sirke ve tavuk eti fiyatlarındaki artış dikkat çekerken; yumurta, baharat ve lokum gibi ürünlerde fiyatların gerilediği gözlendi.

Yıllık enflasyon yüzde 34’ün üzerinde

TEGE verilerine göre, yıllık gıda enflasyonu nisan itibarıyla yüzde 34,3 seviyesinde gerçekleşti. Aynı döneme ilişkin diğer kurumların verileri henüz açıklanmadı.

KKTC’de de benzer tablo

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti için hesaplanan KKTC-TEGE göstergesi de benzer bir eğilime işaret etti. Nisan 2026’da aylık gıda enflasyonu yüzde 3,47 olarak ölçülürken, önceki ay görülen düşüşün yerini yeniden artışa bıraktığı kaydedildi.

Öne çıkanlar

• Wall Street Journal’ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre OpenAI, 2025 sonuna kadar ChatGPT için haftalık bir milyar aktif kullanıcı hedefini tutturamadı. Ayrıca şirket, bu yılın başlarında Anthropic’e pazar payının bir kısmını kaptırmasının ardından birkaç aylık gelir hedefini de kaçırdı.

Halka arz hazırlığındaki OpenAI gelir ve kullanıcı hedeflerini tutturamadı

• OpenAI’ın CFO'su Sarah Friar’ın, gelir büyümesi hızlanmazsa şirketin gelecekteki bilişim sözleşmelerini ödeyemeyebileceğine dair endişelerini diğer şirket yöneticilerine ilettiği belirtildi.

• WSJ'ye göre Friar, yıl sonuna kadar halka arz planları konusunda da temkinli davranarak, şirketin halka açık bir şirketin gerektirdiği raporlama standartlarını karşılayamayabileceği uyarısında bulundu. Buna karşın CEO Sam Altman daha hızlı bir takvimi takip etmekten yana.

• Vital Knowledge analisti Adam Crisafulli salı günü yayınladığı notta, “Bu durum, OpenAI’ın devasa altyapı yükümlülüklerini yerine getirip getiremeyeceği konusunda soru işaretleri yaratıyor” diye yazdı.

• Haberin ardından OpenAI’ın en büyük yatırımcı ve ortaklarından bazılarının hisseleri geriledi; Nvidia yüzde 3, Microsoft yüzde 1, Broadcom yüzde 4, CoreWeave yüzde 7,1, Oracle yüzde 6,5 ve SoftBank yüzde 11,9 düşüş yaşadı.

• OpenAI sözcüsü Steve Sharpe Forbes’a yaptığı açıklamada Journal’ın haberini “tık tuzağı” olarak nitelendirdi. Sharpe, OpenAI’ın işlerinin “tam kapasiteyle ilerlediğini” belirterek, tüketici tarafındaki gücün gelirlere yansımaya başladığını ve kurumsal iş kolunun “şimdiye kadarki en iyi durumda” olduğunu söyledi.

• Mart ayında gerçekleşen 122 milyar dolarlık yatırım turunun ardından, bir ay önceki 110 milyar dolarlık yatırımın da katkısıyla OpenAI’ın değerlemesi 852 milyar dolara ulaştı. Şirketin 2030’a kadar bilişim harcamalarına yaklaşık 600 milyar dolar ayırmayı planladığı, bunun Altman’ın daha önce tahmin ettiği 1,4 trilyon dolardan daha düşük olduğu ve gelirlerin 280 milyar doları aşmasının beklendiği öngörülüyor.

• OpenAI’ın uzun süredir beklenen halka arz başvurusu hakkında Friar, bu ayın başlarında bireysel yatırımcılardan “gerçekten güçlü talep” olduğunu belirtti. Şirket halka açıldığında hisselerin bir kısmını perakende yatırımcılar için ayırmayı planlıyor. Reuters’ın ekim ayında bildirdiğine göre OpenAI, değerlemesini 1 trilyon doların üzerine çıkaracak bir halka arz hazırlığında ve bu, tarihin en büyük borsa açılışlarından biri olabilir.

Arka plan

Daha geniş yapay zeka pazarı son bir yılda hızla büyüdü; birçok mega şirket artan talebi karşılamak için altyapıya yüz milyarlarca dolar harcamayı planlıyor. Geçen yıl, birçok şirket OpenAI ile milyarlarca dolarlık anlaşmalar ve ortaklıklar duyurdu. OpenAI, SoftBank ve Oracle arasındaki 500 milyar dolarlık Stargate anlaşması en büyükler arasında yer alıyor. Diğer anlaşmalar arasında OpenAI ile Oracle arasında 300 milyar dolarlık sözleşme, OpenAI ile Nvidia arasında 100 milyar dolarlık ortaklık, CoreWeave ile OpenAI arasında 22 milyar doları aşan bir anlaşma ve Amazon ile OpenAI arasında 38 milyar dolarlık bir ortaklık bulunuyor.
 

Fiyatlardaki yükseliş kârları tetikledi

Kârlılıktaki sıçramanın temelinde, Hürmüz Boğazı’nın kapanması sonrası petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması yer alıyor. Arz endişeleriyle tırmanan fiyatlar, enerji şirketlerinin bilançosuna güçlü şekilde yansırken, aynı süreç tüketici tarafında ciddi maliyet baskısı yarattı.

Faturalar kabardı, ülkeler önlem arayışında

Enerji maliyetlerindeki artış, küresel ölçekte hanehalkı bütçelerini zorlarken özellikle petrol ithalatına bağımlı Asya ekonomileri ağır darbe aldı. Bazı ülkeler yakıt tüketimini sınırlamak için uzaktan çalışma modelini yaygınlaştırırken, dört günlük mesai uygulamaları da gündeme geldi. Akaryakıt karnesi gibi olağanüstü tedbirler devreye alınırken, sağlık sistemlerinde bile tedarik sorunları baş göstermeye başladı.

Çatışmalar enerji şirketlerine yaradı

Son yıllarda art arda yaşanan jeopolitik gerilimler, enerji sektöründe kârların artmasına zemin hazırladı. Global Witness verilerine göre, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrasında geçen dört yılda büyük fosil yakıt şirketleri yaklaşık yarım trilyon dolar kazanç sağladı.

Buna ek olarak, Rystad Energy ve The Guardian tarafından yapılan analizler, İran savaşı’nın ilk ayında dünyanın en büyük 100 petrol ve gaz şirketinin saatlik kazancının 30 milyon doları aştığını ortaya koyuyor.

Temiz enerji hedefleri geri planda kalıyor

Artan kârlara rağmen, sektörün düşük karbonlu enerjiye yönelimi zayıflıyor. Birçok büyük şirket iklim hedeflerinde geri adım atarken, yatırımlar yeniden fosil yakıtlara kayıyor.

BP yenilenebilir enerji projelerine ayırdığı bütçeyi azaltıp petrol ve gaz yatırımlarını artırırken, Shell 2030’a yönelik emisyon azaltım hedeflerini gevşetti. ExxonMobil ise düşük karbonlu enerji harcamalarını kısmaya yöneldi.

Küresel enerji piyasasında yaşanan bu tablo, bir yandan şirket bilançolarını güçlendirirken diğer yandan enerji dönüşümünün geleceğine dair soru işaretlerini artırıyor.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), salı günü yaptığı açıklamayla 1 Mayıs itibarıyla Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nden (OPEC) ve daha geniş kapsamlı OPEC+ grubundan ayrılacağını duyurdu. BAE devlet haber ajansı WAM üzerinden yapılan açıklamada, kararın ülkenin uzun vadeli stratejik ve ekonomik vizyonunu ile gelişen enerji profilini yansıttığı belirtildi.

BAE Enerji Bakanı Süheyl Muhammed el-Mezrui kararın dikkatli bir incelemenin ardından alındığını söyledi. Mezrui Reuters'e verdiği demeçte, "Bu bir politika kararı, mevcut ve gelecekteki üretim seviyesiyle ilgili politikalara dikkatlice bakıldıktan sonra alındı." dedi. Bakan, OPEC'in fiili lideri Suudi Arabistan'a danışıp danışmadıklarının sorulması üzerine BAE'nin konuyu başka hiçbir ülkeye açmadığını kaydetti.

Bu karar, BAE'nin üretim kısıtlamalarından duyduğu rahatsızlığın ve komşusu Suudi Arabistan ile giderek soğuyan ilişkilerinin ardından bir süredir bekleniyordu. BAE, 1967'de Abu Dabi Emirliği aracılığıyla katıldığı örgüte, 1971'de kendi ülkesi kurulduğunda da üye kalmıştı.

Analistler OPEC'in zayıflayacağını öngörüyor

BAE'nin ayrılmasıyla OPEC'in üye sayısı 11'e düşecek. Analistler bu ayrılığı, OPEC'in sonunun başlangıcı olarak değerlendiriyor. MST Financial enerji araştırmaları müdürü Saul Kavonic, BAE'nin ayrılmasıyla OPEC'in kapasitesinin yaklaşık yüzde 15'ini ve en uyumlu üyelerinden birini kaybettiğini söyledi.

Rystad analisti Jorge León ise BAE'nin çekilmesinin OPEC için önemli bir değişime işaret ettiğini belirtti. León, Suudi Arabistan'ın piyasa yöneticisi rolünü sürdürmekte zorlanacağını ve diğer üyelerin de BAE'yi takip edebileceğini ifade etti. León, yakın vadedeki etkilerin Hürmüz Boğazı'ndaki kesintiler nedeniyle sınırlı kalabileceğini ancak uzun vadede OPEC'in yapısal olarak zayıflayacağını vurguladı.

Suudi Arabistan ile rekabet tırmanıyor

BAE son zamanlarda, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman yönetimindeki ülkenin dış yatırımları çekmeye çalışmasına karşı, Orta Doğu'daki dış politikasını kendi lehine kullanmaya çalışıyor. İki ülke arasında ekonomik konular ve Kızıldeniz gibi bölgesel politikalarda artan bir rekabet göze çarpıyor.

Geçmişte Yemen'de Husilere karşı birlikte savaşan iki ülke arasındaki koalisyon aralık ayı sonunda çökmüştü. Suudi Arabistan, BAE destekli Yemenli ayrılıkçılara giden bir silah sevkiyatını bombaladığını açıklamıştı. Ayrıca BAE'nin ekonomik merkezi Dubai'deki Suudi yayın kuruluşları son aylarda artan gerilimlerle birlikte krallığa geri dönmeye başladı.

Trump için büyük bir siyasi zafer

BAE'nin OPEC'ten ayrılması, ABD Başkanı Donald Trump için büyük bir kazanç olarak görülüyor. Trump, 2018'deki BM Genel Kurulu konuşmasında OPEC'i petrol fiyatlarını şişirerek dünyanın geri kalanını dolandırmakla suçlamıştı. Trump ayrıca ABD'nin Körfez'e verdiği askeri desteği petrol fiyatlarıyla ilişkilendirerek, OPEC üyelerinin ABD'nin savunmasını yüksek petrol fiyatları dayatarak sömürdüğünü savunmuştu.

İran savaşının patlak vermesinden bu yana Brent petrol fiyatı varil başına 119,50 dolara kadar yükseldi. BAE, Orta Doğu çatışması sırasında İran saldırılarına karşı diğer Arap devletlerini kendisini korumak için yeterince çaba göstermemekle eleştiriyor.

BAE başkanının diplomatik danışmanı Enver Gargaş, pazartesi günü Körfez Etkileyicileri Forumu'nda yaptığı konuşmada Arap ve Körfez ülkelerinin İran saldırılarına verdiği tepkiyi eleştirdi. Gargaş, Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin birbirlerini lojistik olarak desteklediklerini ancak siyasi ve askeri olarak konumlarının tarihsel olarak en zayıf noktada olduğunu söyledi.

AB ülkelerinin enerji alanında bağımsızlığını artırmak için gerekli hammaddelere odaklanan çalışma, kritik minerallerin mevcut durumuna dair kapsamlı bir tablo sundu. Raporda, “AB’nin kritik hammaddelere olan talebi kısa, orta ve uzun vadede büyük ölçüde ithalatla karşılanmaya devam edecek” denildi ve “ithalatı çeşitlendirme çabalarının henüz somut sonuçlar üretmediği” eklendi.

Maden açılması 20 yıl kadar uzuyor

Avrupa Sayıştayı, AB’nin stratejik kritik minerallerin yurtiçi çıkarımını artırma niyetinin, yeterince gelişmemiş keşif faaliyetleri ve madencilik projelerinin başlaması için gereken uzun zaman çizelgeleri nedeniyle sorunlu olduğunu belirtti. AB’nin Kritik Hammaddeler Yasası, 2030 yılına kadar kritik mineral kaynaklarının en az yüzde 10’unun yurtiçi çıkarımdan ve en az yüzde 40’ının işleme faaliyetlerinden sağlanmasına yönelik bağlayıcı olmayan hedefler belirledi. Ancak, AB’de bir madenin açılması için gereken ortalama süre, mineral yataklarının keşfinden sonra 20 kadar uzayabiliyor. Örneğin rapora göre İsveç’te bir madenin açılması 30 yıldan fazla sürebilir.

Kritik element projelerindeki engeller

Kritik materyallerin üretimi, çoğu doğal ham haliyle kullanılamadığı için hem çıkarım hem de işleme süreçlerini içeriyor Raporda, “Bir hammaddenin cevher, mineral, bitkisel ürün veya atıktan dönüştürülmesi özel teknolojiler ve beceriler gerektirir. Örneğin, nadir toprak elementlerinin işlenmesi modern metalürjideki en karmaşık zorluklardan biridir” ifadelerine yer verildi. Rapor ayrıca Avrupa’da kritik minerallerin geliştirilmesinin önündeki başlıca engelleri analiz etti:

• Keşif eksikliği
• Yetersiz teknoloji ve tesisler
• Yetersiz temel finansman
• Uzun izin süreçleri

ABD nasıl rekabet ediyor?

Buna karşılık, ABD’nin yurtiçi kritik mineraller endüstrisi şu anda güçlü bir canlanma sürecinden geçiyor. Donald Trump yönetimi, federal kurumları kritik mineraller için ABD tedarik zinciri içindeki faaliyetleri teşvik etmek amacıyla finansal ve düzenleyici kapasitelerini kullanmaya yönlendirdi. Federal hükümet, madencilik ve kritik mineral projelerinde teknolojik ilerlemeleri hızlandırmak ve özel sektörle işbirliğini artırmak için milyonlarca dolarlık hibe sağlıyor.

Geçen yıl ABD İçişleri Bakanlığı’na bağlı Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), 2025 yılı Kritik Mineraller listesini 54’e çıkardı ve altı yeni madde ekledi. USGS ayrıca samaryumu ABD tedarik zincirindeki en hassas kritik mineral olarak tanımladı. Samaryum savunma teknolojileri, kanser tedavileri ve navigasyon alanlarında kullanılıyor. 14 Ocak’ta ABD Başkanı Trump, “İşlenmiş Kritik Mineraller ve Türev Ürünlerinin ABD’ye İthalatının Düzenlenmesi” başlıklı bir bildiri yayımlayarak, kritik mineral ithalatının ulusal güvenliği tehdit etmesini önlemek için olası önlemleri yetkilendirdi. Yönetim ayrıca geri dönüşümden kritik mineraller elde edilmesine ve hurdalardan bu maddelerin çıkarılmasına büyük önem veriyor. Gelişmiş teknolojilerin özel sektöre aktarılması için pilot projelere milyonlarca dolarlık hibeler ayrıldı.

AB rekabet edebilir mi? Bunu başarabilmek için Avrupa ülkelerinin zorlu engelleri aşmak adına koordineli çabalar göstermesi gerekecek. Denetçiler, “AB’deki çoğu geri dönüşüm hedefinin belirli hammaddelere özgü olmadığını” ve “özellikle elektrikli tahriklerdeki nadir toprak elementleri veya elektronikteki paladyum gibi çıkarılması daha zor olan malzemelerin geri dönüşümünü teşvik etmekte yetersiz kaldığını” belirtti. Ayrıca, geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanımını da teşvik etmedikleri ifade edildi. 
 

Kurumsal uygulamalar pazarın lokomotifi

Citigroup’un projeksiyonlarında kurumsal yapay zeka kullanımının belirleyici rol oynadığı görülüyor. Tahminlere göre, yaklaşık 1,9 trilyon dolarlık hacim sadece bu alandan gelecek. Kodlama, otomasyon ve iş süreçlerinin dijitalleşmesi gibi alanlarda artan talep, büyümeyi destekleyen ana unsurlar arasında yer alıyor.

Teknoloji şirketlerinin performansı beklentileri güçlendirdi

Banka, değerlendirmesinde özellikle yapay zeka odaklı girişimlerin gelir artışına da vurgu yaptı. Reuters kaynaklı bilgilere göre, Anthropic gibi şirketlerin güçlü finansal performansı, sektördeki ivmenin sürdürülebilir olduğuna işaret ediyor.

Tahminler yukarı yönlü revize edildi

Citigroup’un önceki projeksiyonunda küresel pazar büyüklüğü 3,5 trilyon dolar seviyesinde öngörülürken, bunun yaklaşık 1,2 trilyon dolarlık kısmının kurumsal yapay zeka uygulamalarından gelmesi bekleniyordu. Son güncellemeyle birlikte hem toplam pazar büyüklüğü hem de kurumsal segmentin payı dikkat çekici şekilde artırılmış oldu.

Bu yaklaşım, tarihsel örneklerle de destekleniyor. 1970’li yıllarda New York merkezli Fortune 500 şirketlerinin önemli bir kısmının şehirden ayrılması, kurumsal başarıların kalıcı olduğu varsayımının ne kadar yanıltıcı olabileceğini gösteriyor. Birçok şirket, mevcut konumlarını sorgulamak yerine onu sabit kabul etmenin bedelini ağır ödedi.

Psikolojik tuzak: Aşırı özgüven

Uzmanlara göre geçmiş başarılar, liderler ve organizasyonlar için görünmez bir risk oluşturuyor. Başarı, zamanla “hak edilmiş” bir güven duygusuna dönüşerek stratejik körlüğe yol açabiliyor. Bu durum, kurumların değişen koşullara uyum sağlama kapasitesini zayıflatıyor.

Örgüt psikoloğu Adam Grant, başarıların mevcut düşünce biçimlerini pekiştirdiğini ve liderlerin eski stratejileri sorgulama eğilimini azalttığını belirtiyor. Bu da şirketlerin dinamik piyasa koşullarında geride kalmasına neden olabiliyor.

“Sağlıklı paranoya” yaklaşımı

İş dünyasında bu riske karşı geliştirilen kavramlardan biri “sağlıklı paranoya” olarak öne çıkıyor. Bu yaklaşım, başarıya rağmen tetikte kalmayı ve mevcut durumu sürekli sorgulamayı ifade ediyor.

Intel’in eski CEO’su Andy Grove’un “Sadece paranoyaklar hayatta kalır” sözü, bu anlayışın en bilinen örneklerinden biri. Ancak burada kastedilen paranoya; korku ya da kaygı değil, disiplinli bir farkındalık hali.

Jamie Dimon da benzer şekilde, güçlü bir kurum kültürünün korunmasının sürekli çaba gerektirdiğini belirtiyor. Ona göre başarı, korunması gereken bir sonuç değil; her gün yeniden üretilmesi gereken bir süreç.

Görünmeyen emeğin rolü

Başarıya giden yolun büyük bölümü kamuoyunun gözünden uzak ilerliyor. Spor dünyasından iş hayatına kadar farklı alanlarda, zirvedeki performansın arkasında çoğu zaman rutin, disiplinli ve görünmeyen bir emek yatıyor.

Efsanevi basketbolcu Kobe Bryant’ın “Işıkta parlamak için karanlıkta çalışmalısınız” sözü bu gerçeği özetliyor. Şirketler için de durum farklı değil. Rekor finansal sonuçlar ya da büyüme rakamları, çoğu zaman uzun vadeli ve istikrarlı kararların bir sonucu olarak ortaya çıkıyor.

Sürekli sorgulama ihtiyacı

Uzmanlara göre liderlerin kendilerine yönelteceği basit ama kritik bir soru var: “Bugün yaptıklarım, yarın ulaşmak istediğim hedeflerle uyumlu mu?” Bu sorgulama, hem kurumsal hem de bireysel düzeyde sürdürülebilir başarı için temel bir araç olarak görülüyor.

Sonuç olarak, başarı çoğu zaman en yüksek riskin de habercisi. Zirvede kalabilenler ise geçmişin rahatlığına sığınmak yerine, sürekli gelişim ve disiplin anlayışını sürdürenler oluyor.

Şirketin önceki yılın aynı çeyreğindeki kârı 1,38 milyar dolar, 2025’in son çeyreğindeki kârı ise 1,54 milyar dolar seviyesindeydi.

Petrol ticaretinde “olağanüstü” performans

BP, ilk çeyrek sonuçlarında özellikle petrol ticareti faaliyetlerinin “olağanüstü” bir performans sergilediğini vurguladı. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, şirketin ticaret gelirlerini destekleyen temel faktörlerden biri oldu.

Net borçta artış dikkat çekti

Şirketin bilançosunda öne çıkan bir diğer gelişme ise net borç seviyesindeki yükseliş oldu. BP’nin net borcu söz konusu çeyrekte yaklaşık yüzde 14 artarak 25,3 milyar dolara çıktı.

Orta Doğu etkisi sınırlı kaldı

BP, Orta Doğu’da bazı rakiplerine kıyasla daha sınırlı bir üretim varlığına sahip olmasının, bölgedeki arz kesintilerinden daha az etkilenmesini sağladığını belirtti. Bu durum, çatışma kaynaklı üretim şoklarının şirket üzerindeki etkisini sınırladı.

Mart ayında Brent petrol vadeli işlemlerinin yüzde 43’e varan yükselişi de fiyatlama tarafında önemli bir destek unsuru oldu.

ABD ve Meksika Körfezi üretimi denge sağladı

Şirket açıklamasında, ABD’deki kaya gazı operasyonları ile Meksika Körfezi’ndeki güçlü üretim performansının, Orta Doğu kaynaklı bazı aksaklıkları telafi ettiği ifade edildi.

Teslimatlar 2029 yılında yapılacak

Anlaşmanın detaylarına göre, büyüklükleri 150 MVA ile 286 MVA arasında değişen dokuz adet güç transformatörü tedarik edilecek. Bu kapsamda imzalanan sözleşmenin toplam tutarı 51 milyon 531 bin dolar olarak (güncel kurla yaklaşık 2,3 milyar lira) belirlendi. Şirketten yapılan açıklamada, "Söz konusu siparişlerin teslimatları 2029 yılının ilk çeyreğinde gerçekleştirilecektir." denildi.

Şirket hasılatına yüzde 6,57'lik katkı

KAP duyurusunda, 27 Nisan 2026 tarihinde başlayan yeni iş ilişkisinin şirket bilançosuna etkilerine de yer verildi. İmzalanan bu sözleşmenin, şirketin 2025 yılı sonu hasılatına oranının yüzde 6,57 olduğu açıklandı. Şirket yönetimi, anlaşmanın ortaklık faaliyetlerine etkisinin olumlu olmasını beklediklerini ifade etti.

Astor Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Feridun Geçgel Türk dolar milyarderleri arasında yer alıyor. Şirket geçtiğimiz ay yine ABD'den bir şirket ile 768,9 milyon dolarlık sipariş aldığını duyurmuştu. 

Pazartesi günü yapılan bildiriye göre, Scaringe'in geliri yönetim kurulunun geçen yıl onayladığı bir anlaşmanın parçası olarak şekillendi. CEO, 1,1 milyon dolarlık maaşı ve 1 milyon dolarlık ikramiyesine ek olarak 373 milyon dolar değerinde hisse senedi opsiyonu ve 26,6 milyon dolarlık hisse ödülü aldı. Scaringe'in 2026 yılında ise maaşının 2 milyon dolara, maksimum ikramiyesinin ise 1,7 milyon dolara çıkacağı belirtiliyor. Rivian kurucusunun önceki iki yıldaki kazancı sırasıyla 14,9 milyon dolar ve 14,3 milyon dolar olarak kayıtlara geçmişti.

Scaringe'in kazancı, Detroit merkezli dev otomobil üreticilerinin patronlarını gölgede bıraktı. Geçen yıl Ford CEO'su Jim Farley 27,5 milyon dolar kazanırken, General Motors CEO'su Mary Barra'nın geliri 29,9 milyon dolar oldu.

Musk tarzı devasa kazanç planı

Rivian yönetim kurulu kasım ayında, Scaringe'in iddialı hisse senedi ve finansal hedefleri tutturması durumunda önümüzdeki on yıl içinde 4,6 milyar dolar değerine ulaşabilecek devasa bir paketi onayladı. Bu yapı, Tesla CEO'su Elon Musk'a sunulan modele benziyor. Musk için de grubun değerini altı katına çıkarmak ve kazançları 24 kat artırmak gibi iddialı hedeflere bağlı, 1 trilyon dolarlık bir ödeme anlaşması yapılmıştı. 

Rivian yöneticileri ise paketi savunurken tamamen risk odaklı olduğuna dikkat çekti. Hisselerin ancak hisse senedi fiyatı ile işletme geliri ve nakit akışı dahil finansal iyileştirmelerin sağlanmasından sonra serbest kalacağı vurgulandı. Yöneticiler, "Opsiyonların kazanılması... şirketin mevcut piyasa değerine kıyasla yatırımcılar için yaklaşık 153 milyar dolarlık ek bir değer yaratacaktır." açıklamasında bulundu.

Bununla birlikte, Scaringe'in yeni hedefleri, gerçekçi olmayan hisse fiyatı beklentileri nedeniyle iptal edilen 2021 ödeme anlaşmasından daha düşük seviyede tutuldu. Bir şirket dosyasına göre, önceki plandaki hedeflerin tutturulma ihtimalinin düşüklüğü CEO için bir "teşvik eksikliği" yaratmıştı.

Rivian dönüm noktalarından geçiyor

Rivian hisseleri 2021'deki ilk halka arzından bu yana yüzde 86 değer kaybetti ve şirketin piyasa değeri 21 milyar dolara geriledi. Kaliforniya merkezli girişim, yeni kitle pazar SUV'u olan R2'nin yakında piyasaya sürülmesiyle yıllardır süren milyarlarca dolarlık zararları tersine çevirmeyi umuyor. Şirket geçen yıl amiral gemisi R1 kamyonetlerinden 42 bin adet satmasına rağmen 3,6 milyar dolar net zarar açıklamıştı.

Rivian, ABD'deki büyük politika değişiklikleri nedeniyle elektrikli araç (EV) talebinin düştüğü bir dönemde önemli başarılara imza atıyor. Şirket, şirket genelindeki maliyetleri kısmen azaltarak 2025'te ilk kez brüt kâr açıkladı. 

Bu zorlu sürece Trump yönetiminin, yeni araçlar için 7.500 dolarlık vergi indirimi de dahil olmak üzere teşvik programlarını ve önemli kâr kaynakları haline gelen emisyon ticaret planlarını sona erdirme kararı da etki etti. Buna rağmen Rivian mart ayında, araç paylaşım uygulaması Uber ile büyük bir anlaşma imzalayarak güç kazandı. Uber, şirkete 1,25 milyar dolar yatırım yapmayı ve 2030'a kadar 50 bin adede kadar otonom R2 almayı kabul etti. Ayrıca Alman otomobil üreticisi Volkswagen'in elektrikli araç tekliflerini yenilerken Rivian ile 5,8 milyar dolarlık bir yazılım ve elektronik anlaşması imzaladığı duyuruldu. Scaringe, bu ay Financial Times'a verdiği röportajda VW anlaşmasının başarılı olması halinde daha fazla otomobil şirketinin yazılım ve otonom sistemlerini satın almasını beklediğini ifade etti.

Tahviller için olumsuz tablo

Yüksek enflasyon ortamında sabit getirili menkul kıymetlerin cazibesi zayıflıyor. Çünkü artan fiyatlar, tahvillerin kupon gelirlerini reel anlamda aşındırırken yatırımcılar açısından bu varlıkların koruma işlevini de sınırlıyor. Bu durum, özellikle devlet tahvilleri için negatif bir görünüm oluşturuyor.

Hisse senetleri öne çıkıyor

BlackRock, yapay zekadaki hızlı ilerlemenin şirket kârlılıklarını destekleyeceği beklentisiyle ABD ve gelişmekte olan piyasa hisselerinde “ağırlık artır” görüşünü sürdürüyor. Kurum, yüksek tahvil getirilerinin kalıcı hale gelebileceğini ve uzun vadeli tahvillerin artık hisse senedi düşüşlerine karşı eskisi kadar etkili bir denge unsuru olmadığını düşünüyor.

Merkez bankaları haftası

Bu değerlendirmeler, ABD Merkez Bankası (Fed), Japonya Merkez Bankası (BOJ), İngiltere Merkez Bankası (BOE) ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) faiz kararlarını açıklayacağı kritik bir haftaya denk geliyor. Piyasa genelinde faizlerin sabit tutulacağı beklentisi hâkim olsa da, karar metinlerinde İran kaynaklı enflasyon risklerine ilişkin verilecek mesajlar yakından izlenecek.

Tahvil getirilerinde yükseliş sürüyor

Savaşın başlamasından bu yana ABD 10 yıllık Hazine tahvili getirileri yaklaşık 40 baz puan artış gösterdi. Para politikasına daha duyarlı olan 2 yıllık tahvillerde de benzer bir yükseliş eğilimi dikkat çekiyor.

Enerji ve savunma harcamaları etkisi

BlackRock stratejistleri, mevcut ortamda risk almaya devam ettiklerini belirterek, savaşın ülkeleri enerji güvenliği ve savunma harcamalarını artırmaya yönelttiğini ifade etti. Bu durumun, zaten yüksek seviyelerde bulunan kamu borçlarını daha da büyüteceği ve enflasyon üzerinde ilave baskı yaratacağına işaret edildi.

Tematik fırsatlar gündemde

Bu çerçevede tahviller yerine hisse senetlerini tercih ettiklerini belirten kurum, özellikle yapay zeka yatırımları ile enerji güvenliği odaklı projelerin desteklediği enerji ve altyapı sektörlerinde yeni fırsatların öne çıktığını vurguladı.

Öne çıkanlar

• Başvurular Swift’in fikri mülkiyetini yönetmek, korumak ve lisanslamak amacıyla 2011 yılında Tennessee, Nashville merkezli olarak kurulan TAS Rights Management tarafından yapıldı.

• Başvurulardan ikisi, ayırt edici ses unsurlarını koruyan, ses markaları için yapıldı.

• Swift özellikle kendi sesiyle söylenen “Hey, ben Taylor Swift’im” ve “Hey, ben Taylor” gibi ifadeleri marka olarak tescil ettirmeyi hedefliyor.

• Üçüncü başvuru ise Swift’in pembe bir gitarı siyah askısıyla tutarken, gümüş detaylara sahip renkli bir mayo ve çizmeler giydiği görselin korunmasını amaçlıyor. Bu görünüm son performanslarıyla ilişkilendiriliyor.

• Swift halihazırda adıyla bağlantılı 50’den fazla markaya sahip.

• Forbes’a göre Swift’in net serveti, büyük ölçüde Eras Turnesi’nden elde edilen kazançlar ve müzik kataloğunun değeri sayesinde 2 milyar dolar olarak tahmin ediliyor.

Arka plan

Swift, yapay zekanın bir kişinin kimliğini izni olmadan taklit etmek için nasıl kullanılabileceğinin öne çıkan bir örneği haline geldi. Görüntüsü ve sesi, sohbet botu etkileşimlerinden internette dolaşan müstehcen görüntülere kadar çeşitli izinsiz içerikte yer aldı. Bu tartışmalar ABD'de 2024 seçimleri sürecinde daha da fazla dikkat çekti. ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social’da Swift’in kendisini desteklediğini ima eden yapay zeka üretimi görüntüler paylaştı. Bu görüntüler arasında, “Taylor Donald Trump’a oy vermenizi istiyor” mesajını içeren görseller yer aldı. 

Maliyetleri kontrol altına almaya çalışıyorlar

Konuya dair bilgi sahibi kaynaklara göre son aylarda yönetim kurulu üyeleri de şirketin veri merkezi anlaşmalarını daha yakından inceliyor ve işlerdeki yavaşlamaya rağmen CEO Sam Altman’ın daha fazla bilişim gücü sağlama çabalarını sorguluyor. Harcamalara yönelik bu sıkı denetim, yıl sonuna kadar gerçekleşebilecek olası bir halka arz öncesinde Altman’ın bir zamanlar sınırsız görülen hedeflerini kısıtlıyor. Kaynaklara göre Friar ve diğer yöneticiler artık maliyetleri kontrol altına almaya ve iş süreçlerine daha fazla disiplin getirmeye çalışıyor. Bu da zaman zaman CEO ile aralarında görüş ayrılıklarına yol açıyor.

Altman ve Friar ortak bir açıklamada, “Mümkün olduğunca fazla hesaplama gücü satın alma ve bunun üzerinde her gün birlikte yoğun şekilde çalışma konusunda görüşlerimiz uyumlu” ifadelerini kullandı. İkilinin görüş ayrılığı içinde olduğu ya da yeni bilişim kaynakları sağlamaktan geri adım attığı yönündeki her türlü iddiayı ise “saçma” olarak nitelendirdiler. Altman yıllardır, bilişim yetersizliğinin OpenAI’ın büyümesindeki en büyük engel olduğunu savunarak mümkün olduğunca fazla veri merkezi kapasitesi güvence altına almaya çalıştı. Geçen yıl gerçekleştirdiği anlaşmalarla OpenAI’ı gelecekte yaklaşık 600 milyar dolarlık harcama taahhüdü altına soktu ve teknoloji sektörünün büyük bölümünün başarısını OpenAI’a bağladı.

“Her şeyi satın al” yaklaşımı, ChatGPT’nin yenilmez gibi görünen başarısıyla desteklendi ve hem Friar hem de yönetim kurulunun onayını aldı. Ancak sohbet botunun büyümesi geçen yılın sonlarına doğru yavaşladı ve bu yaklaşım hakkında şirket liderleri arasında yeni şüpheler doğurdu.

Yatırımcılar tedirgin

Konuya aşina kişilere göre OpenAI, geçen yılın sonuna kadar ChatGPT için haftalık bir milyar aktif kullanıcıya ulaşma yönündeki iç hedefini tutturamadı. Şirket bu kilometre taşını hala açıklamadı ve bu durum bazı yatırımcıları tedirgin ediyor. Aynı kişiler, Google’ın Gemini modelinin geçen yılın sonlarında büyük büyüme göstermesi ve OpenAI’ın pazar payını azaltması nedeniyle ChatGPT için yıllık gelir hedefinin de kaçırıldığını belirtti. Ayrıca şirketin aboneler arasında yüksek ayrılma oranlarıyla da mücadele ettiği ifade edildi.

Şirketin finansal durumuna aşina kişilere göre OpenAI, bu yılın başlarında kodlama ve kurumsal pazarlarda Anthropic’e karşı zemin kaybetmesi nedeniyle birden fazla aylık gelir hedefini de tutturamadı. OpenAI kısa süre önce Silikon Vadisi tarihindeki en büyük yatırım turu olan 122 milyar dolarlık fon topladı ve bu sayede finansal durumunu güçlendirdi. Ancak şirket o kadar fazla bilişim kapasitesi anlaşması yaptı ki iddialı gelir hedeflerine ulaşması durumunda bu miktarı gelecek üç yıl içinde harcaması bekleniyor. Ayrıca fonun bir kısmı şartlı olup belirli ortaklık anlaşmalarına bağlı. Şirketin kodlama aracı Codex hızla popülerlik kazanıyor ve video üretim uygulaması Sora gibi bazı projeleri sonlandırarak maliyetleri düşürüyor. OpenAI kısa süre önce birçok sektör ölçütünde üst sıralarda yer alan güçlü bir model olan GPT 5.5’i yayımladı.

Anthropic dahil olmak üzere birçok yapay zeka şirketi son haftalarda bilişim kapasitesi sıkıntısı yaşadı. Bu durum yapay zeka işlemcilerine erişim fiyatlarının artmasına, kesintilere ve kullanım sınırlamalarına yol açtı. Bu zorluklar, özellikle yapay zekanın görevleri geçmişteki kullanım deneyimlerine göre tamamlayamamasından dolayı hayal kırıklığı yaşayan geliştiriciler başta olmak üzere ileri düzey kullanıcıları rahatsız etti.

Anthropic CEO’sunun eleştirisine yanıt

OpenAI, yatırımcılara gönderdiği yakın tarihli bir notta Anthropic’ten daha fazla bilişim kapasitesi sağlamayı başardığını ve bunun kullanıcıya ulaşmada avantaj sağladığını belirtti. Wall Street Journal tarafından görülen notta ayrıca Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin yakın tarihli bir iş konferansında OpenAI’a dolaylı eleştirilerine de yanıt verildi. Amodei, bazı şirketlerin veri merkezi harcamalarında “risk ayarını fazla açtığını” söylemişti. OpenAI notunda, “Geriye dönüp bakıldığında bu temkin, disiplinli olmaktan ziyade talebin ne kadar hızlı geleceğini hafife almak gibi görünüyor” ifadesi yer aldı.

Konuya aşina kişilere göre Friar, son aylarda OpenAI’ın bu yılın sonuna kadar halka açılma planları konusunda da çekincelerini dile getirdi. Friar, yöneticilere ve yönetim kurulu üyelerine OpenAI’ın iç kontrol mekanizmalarını geliştirmesi gerektiğini vurguladı ve şirketin halka açık bir şirketten beklenen sıkı raporlama standartlarını karşılamaya henüz hazır olmadığı konusunda uyardı. Bazı kaynaklara göre Altman ise halka arz için daha hızlı bir zaman çizelgesini tercih ediyor.

OpenAI’ın halka arz öncesinde çözmesi gereken başka sorunlar da bulunuyor. Şirket, ikinci üst düzey yöneticisi Fidji Simo’nun bu ay başında beklenmedik şekilde sağlık iznine ayrılması sonrası bir liderlik boşluğu yaşıyor. Ayrıca Elon Musk’ın Altman’ı görevden almak ve OpenAI’nin kâr amacı güden bir yapıya dönüşümünü bozmak amacıyla açtığı davada mahkeme süreci bu hafta başladı.

“Küçük ve çevik şirketler için fırsat”

Fransız yatırım şirketi Eurazeo’nun yöneticilerinden Elise Stern, büyük laboratuvarlar arasındaki rekabetin daha küçük ölçekli girişimler için alan açtığını belirtti. Stern’e göre, yapay zeka alanındaki liderlik yarışı artık yalnızca dev şirketlerin tekelinde değil.

Yatırımcılar eski çalışanların peşinde

Google DeepMind kökenli araştırmacılar, yatırımcıların en çok ilgi gösterdiği grupların başında geliyor. Eski DeepMind araştırmacısı David Silver’ın kurduğu Ineffable Intelligence, daha yolun başında 1,1 milyar dolarlık yatırım aldı. Benzer şekilde Tim Rocktäschel’in girişimi Recursive Superintelligence için de 1 milyar dolara yakın kaynak toplandığı ifade ediliyor.

Yann LeCun tarafından kurulan AMI Labs da mart ayında 1 milyar dolarlık yatırım aldığını açıkladı. Şirket, gerçek dünya verileriyle sürekli öğrenebilen yapay zeka sistemleri üzerine çalışıyor.

Yeni dalga girişimler sahnede

Geçtiğimiz yıl, Anthropic, xAI ve OpenAI kökenli ekiplerin kurduğu birçok girişim de yüz milyonlarca dolarlık yatırımlar çekti. Periodic Labs, Ricursive Intelligence ve Humans& gibi şirketler, bu yeni dalganın öne çıkan örnekleri arasında yer aldı.

Milyarlarca dolarlık sermaye akışı

Veri platformu Dealroom’a göre, yalnızca 2026 yılında yeni kurulan yapay zeka girişimlerine 18,8 milyar dolar yatırım yapıldı. Bu rakamın, 2024 sonrası kurulan şirketlerin geçen yıl topladığı toplam 27,9 milyar doları aşması bekleniyor.

HV Capital ortağı Alexander Joël-Carbonell, büyük yapay zeka laboratuvarlarının artan ticari baskılar nedeniyle araştırmacılara daha sınırlı hareket alanı sunduğunu ifade etti. Bu durumun, yeteneklerin bağımsız girişimlere yönelmesinde önemli rol oynadığı değerlendiriliyor.

Yeni teknolojilere odaklanıyorlar

Son dönemde kurulan girişimler, özellikle alternatif model mimarileri ve farklı öğrenme yöntemlerine yoğunlaşıyor. Ineffable Intelligence, insan verisi yerine deneyim temelli öğrenmeye odaklanırken; Humans& da benzer bir yaklaşımı benimsiyor. Öte yandan Ricursive Intelligence, çip tasarımına yönelik yapay zeka çözümleri geliştiriyor; Periodic Labs ise otonom laboratuvar sistemleri üzerinde çalışıyor.

Yapay zeka sektöründe yaşanan bu hareketlilik, önümüzdeki dönemde rekabetin yalnızca teknoloji devleri arasında değil, yeni nesil girişimlerle birlikte çok daha geniş bir alana yayılacağını gösteriyor.

Cirodaki düşüşte jeopolitik gelişmelerin etkisi öne çıkarken, Almatı Havalimanı’nda yakıt satışlarının zayıflaması ve kârlılık marjlarındaki gerileme belirleyici oldu.

Yolcu sayısı arttı, bölgesel dalgalanmalar dikkat çekti

Yolcu trafiği tarafında ise daha olumlu bir tablo görüldü. 2025’in ilk çeyreğinde 17,7 milyon olan yolcu sayısı, yüzde 7 artışla 19 milyona yükseldi.

Buna karşın mart ayında Orta Doğu’daki gerilimin etkisiyle Gürcistan operasyonlarında yolcu sayısının yüzde 17 düşmesi dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.

Operasyonel kârlılıkta zayıflama

Şirketin FAVÖK’ü 77,6 milyon euro olarak gerçekleşti. Bu rakam, 81 milyon euro seviyesindeki piyasa beklentisinin altında kalırken, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14’lük düşüşe işaret etti.

FAVÖK marjı da yüzde 21,5 seviyesinde oluştu ve yıllık bazda 230 baz puanlık gerileme kaydetti.

Borçluluk göstergelerinde artış

Net zarar tarafında beklentilerin aşılmasıyla birlikte finansal yapıdaki baskı da dikkat çekti. Devam eden yatırımların etkisiyle net borç bir önceki çeyreğe kıyasla yükselirken, net borç/FAVÖK oranı 3,4x seviyesine çıktı.

2026 yılı hedefleri korundu

Şirket, yıl geneline ilişkin beklentilerinde değişikliğe gitmedi. Buna göre 2026’da toplam yolcu sayısının 116 ila 123 milyon arasında olması öngörülüyor.

Hasılat hedefi 1,88–1,98 milyar euro aralığında belirlenirken, FAVÖK’ün 590–650 milyon euro seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Yatırım harcamalarının ise 330 milyon euronun altında tutulması planlanıyor.

Malakka Boğazı neden önemli?

Malakka Boğazı, Hint Okyanusu’nu Güney Çin Denizi ve daha geniş Pasifik’e bağlayan dünyanın en önemli deniz yollarından biri. Endonezya’nın Sumatra Adası ile Malay Yarımadası arasında ve kuzeyinde Tayland, güney girişinde Singapur bulunan bu boğaz, Orta Doğu ile Doğu Asya arasındaki en kısa deniz yolunu sağlıyor. Bu verimlilik onu vazgeçilmez kılıyor. Malezya Denizcilik Dairesi’ne göre 2025 yılında boğazdan 102 bin 500’den fazla gemi geçti; bu sayı bir önceki yıl yaklaşık 94 bin 300’dü. Ham petrol, sıvılaştırılmış doğalgaz, kömür, palm yağı ve demir cevherinin yanı sıra imal edilmiş ürünler de dahil olmak üzere çok çeşitli yükler bu su yolundan taşınıyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne göre 2025’in ilk yarısında boğazdan günde yaklaşık 23,2 milyon varil petrol taşındı. Bu petrol Çin, Japonya ve Güney Kore gibi büyük ekonomilere ulaştı. Bu miktar, aynı dönemde Hürmüz Boğazı’ndan geçen yaklaşık 20,9 milyon varili aşıyor.

Malakka Boğazı’nı kırılgan yapan ne?

Boğazın en dar noktası yalnızca 2,7 kilometre genişliğinde. Bu da taşıdığı yoğun trafik göz önüne alındığında kırılganlığını ortaya koyuyor. Bu durum özellikle en yoğun bölgelerde çarpışma ve karaya oturma riskini artırıyor. Yerel aksaklıklar bile trafiği yavaşlatabilir ve nakliye maliyetlerini yükseltebilir. Korsanlık ve silahlı soygun da endişe kaynağı. 2025 yılında Malakka ve Singapur boğazlarında toplam 108 olaya ulaşan bir artış görüldü.

Endonezya takımadaları üzerinden alternatif rotalar mevcut olsa da bunlar o kadar kullanışlı ya da kolay değil. Sunda Boğazı bazı yerlerde sığ ve aktif bir yanardağa yakın. Lombok ve Makassar boğazları üzerinden geçen rota ise zaman ve maliyeti ciddi ölçüde artırıyor. Suudi Arabistan’daki Ras Tanura limanından Japonya’ya yapılan bir sefer, Malakka Boğazı üzerinden geçişe kıyasla iki katından daha uzun mesafe gerektirir.

Malakka Boğazı’nı kim kontrol ediyor?

Endonezya, Malezya ve Singapur bu boğaza komşudur ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi uyarınca kıyı şeridinden 22 kilometreye  kadar uzanabilen karasuları üzerinde egemenlik hakkını kullanabiliyor. Bu üç kıyı devleti, 1971 yılında Malakka Boğazı’nın yönetimini koordine etmek için üçlü bir çerçeve oluşturdu.

Aynı zamanda Malakka Boğazı uluslararası bir boğaz olarak sınıflandırılıyor. Bu da gemi ve uçakların kesintisiz ve engellenmeden geçiş hakkına sahip olduğu anlamına geliyor. Uluslararası hukuka göre kıyı devletleri geçişi askıya alamaz veya yalnızca geçiş için gemilerden ücret talep edemez ancak belirli hizmetler için ücret alınmasına izin verilir. Üç ülke, Tayland ile birlikte güvenlik ve emniyet konularında yakın işbirliği içinde. Tek bir ülke boğazı doğrudan kontrol etmese de coğrafi konumları onlara dünyanın en önemli ticaret yollarından biri üzerinde önemli bir etki sağlar.

Malakka Boğazı ile ilgili endişeler neden arttı?

Hürmüz Boğazı’ndaki tehditler, bu tür kırılgan alanların ne kadar hızlı jeopolitik gerilim noktalarına dönüşebileceğini ve küresel ekonomi üzerinde baskı oluşturabileceğini gösterdi. Endonezya Maliye Bakanı Purbaya Yudhi Sadewa, İran’ın Hürmüz’de benzer bir adım atmasının ardından boğazdan geçen gemilerden ücret alınması ihtimalini gündeme getirdi ancak kısa sürede geri adım attı. Endonezya Savunma Bakanlığı ayrıca ABD’nin Endonezya hava sahasında askeri uçaklara geçiş izni verilmesi yönündeki teklifini değerlendiriyor. Bu konu ülke içinde, özellikle egemenlik kaygıları nedeniyle, ciddi tartışmalara yol açtı. Singapur hızlı bir şekilde tepki vererek boğazın uluslararası deniz trafiğine açık ve serbest kalması gerektiğini vurguladı. Malezya da engelsiz geçişin önemini dile getirerek kıyı devletlerinin trafiğin akışını sürdürme konusundaki ortak çıkarını yansıttı.

Hürmüz krizi ayrıca Malakka Boğazı’nın kuzeydoğusunda yer alan Tayland’ı, güney yarımadası boyunca kara köprüsü oluşturma hedefini yeniden gündeme getirmeye teşvik etti. Bu proje boğazı bypass ederek geçiş sürelerini kısaltmayı amaçlıyor ancak lojistik ve finansal açıdan oldukça zorlu görülüyor.

Malakka Boğazı Çin için neden bu kadar önemli?

Çin, Malakka Boğazı’ndaki risklere en açık ülkelerden biri. Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin’in arzının büyük bölümü deniz yoluyla taşınıyor ve bu boğazdna geçiyor. Bu kırılganlık, Orta Asya ve Rusya’dan gelen boru hatları ile Myanmar üzerinden geçen alternatif koridorlara yapılan yatırımlar dahil olmak üzere arz yollarını çeşitlendirme çabalarını artırdı. Buna rağmen deniz yolları Çin ekonomisi için merkezi önemini korumakta ve ülkeyi Malakka koridorundaki istikrarsızlığa karşı oldukça hassas durumda bırakıyor.

Büyük ekonomiler ve merkez bankaları ise artan maliyetler ve büyüme üzerindeki baskılar nedeniyle daha ihtiyatlı bir duruş sergiliyor.

Piyasalarda temkinli iyimserlik

Hisse senedi piyasalarında, çatışmaların daha fazla tırmanmayacağına yönelik beklentiler kayıpları sınırlıyor. Ancak jeopolitik riskler ve yoğunlaşan bilanço dönemi, yatırımcı iştahını baskılamayı sürdürüyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran başlığıyla ulusal güvenlik ekibini topladığını açıkladı. Washington yönetimi, İran’ın nükleer silah edinmesine izin verilmeyeceği mesajını yineliyor.

Gözler şirket bilançolarında

Piyasalarda dikkatler aynı zamanda şirket bilançolarına çevrilmiş durumda. Bugün Coca-Cola, Spotify, Visa ve Robinhood; yarın ise Amazon, Meta, Alphabet ve Microsoft finansal sonuçlarını açıklayacak.

Özellikle teknoloji şirketlerinin yapay zeka talebine ilişkin vereceği sinyaller yakından izlenecek. Analistler, küresel belirsizliklerin finansal sonuçlara da yansıyabileceğini ve sektör bazlı dalgalanmaların artabileceğini belirtiyor.

ABD piyasalarında rekorlar

New York borsasında karışık bir görünüm öne çıkarken, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri günü rekor seviyelerde tamamladı. Dow Jones ise sınırlı düşüş kaydetti.

Tahvil piyasasında satış baskısı dikkat çekerken, ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,35’e yükseldi. Dolar endeksi hafif artışla 98,5 seviyesinde dengelendi.

Altın fiyatları gerilerken, Brent petrolün varil fiyatı 102 doların üzerinde kalmayı sürdürüyor.

Avrupa’da enerji endişesi

Avrupa borsaları günü düşüşle kapattı. Yüksek enerji maliyetleri ve arz sıkıntısı, bölge ekonomisi için temel risk unsuru olmaya devam ediyor.

Piyasalar, Avrupa Merkez Bankası ve İngiltere Merkez Bankası’nın açıklayacağı para politikası kararlarında enerjiye ilişkin mesajlara odaklanmış durumda.

Asya’da karışık seyir

Asya piyasalarında da net bir yön oluşmuş değil. Japonya Merkez Bankası politika faizini yüzde 0,75 seviyesinde sabit tuttu.

Banka, artan enerji fiyatlarının şirket kârlılığı ve hane gelirleri üzerinde baskı yaratabileceğine dikkat çekti. Bu nedenle Japon ekonomisinde büyümenin yavaşlayabileceği öngörülüyor.

Bölgede teknoloji hisselerindeki yükseliş bazı endeksleri desteklerken, genel görünüm karışık kaldı.

Türkiye piyasaları güçlü

Yurt içinde ise Borsa İstanbul pozitif ayrıştı. BIST 100 endeksi günü yüzde 1,28 yükselişle 14.594 puanda tamamlayarak rekor kırdı.

Vadeli işlemler tarafında da yukarı yönlü hareket sürerken, dolar/TL 45,03 seviyesinde işlem görüyor.

Analistler, kısa vadede BIST 100 için 14.700 ve 14.800 seviyelerini direnç; 14.500 ve 14.400 puanı ise destek olarak değerlendiriyor.

Öne çıkanlar

• Qualcomm hisseleri pazartesi günü açılışta yaklaşık yüzde 8 yükseldi. Şirketin hisseleri 24 Nisan Cuma günü yüzde 11’den fazla artış gösterdikten sonra, son bir ayda yüzde 17’lik yükselişe eklendi.

• TF International Securities analisti Ming-Chi Kuo, Qualcomm’un OpenAI için bir akıllı telefon çipi geliştirmek üzere Tayvanlı yarı iletken firması MediaTek ile birlikte çalışacağını ve Çinli üretici Luxshare’ın cihazı ortak tasarlayıp üreteceğini söyledi.

• Kuo’ya göre cihazın seri üretiminin 2028’e kadar başlaması bekleniyor ancak “özellikler ve tedarikçilerin” 2026 sonu ya da 2027’nin ilk çeyreğinde netleşeceğini belirtti.

OpenAI’ın yapay zeka cihazı planı

Altman’ın, geçen yıl OpenAI’a katılan ünlü Apple tasarımcısı Jony Ive ile birlikte yapay zeka cihazları piyasaya sürmeyi planladığını OpenAI çalışanlarına söylediği bildirildi ancak bir akıllı telefon üzerinde çalışmadıkları konuşuluyordu. Altman ve Ive, kullanıcının çevresinin ve yaşamının farkında olacak ve cepte ya da masa üzerinde bulunabilecek bir cihazı tartıştığı iddia ediliyordu. Ayrıca ekranı olmayan bir cihaz için de planlar vardı. İkili, cihazın yeni bir telefon ya da giyilebilir bir şey olmayacağını belirtti ve Bloomberg’e bunun tüketicilerin yapay zeka ile “çok yeni yollarla” bağlantı kurmasını sağlayacağını söyledi. Altman, OpenAI’ın ilk ürününün “akıllı telefonu ortadan kaldırmayacağını” ve “tamamen yeni tür bir şey” olacağını ifade etti. 

Altman daha önce Apple’ın iMac, iPod, iPhone, iPad ve Apple Watch ürünlerini tasarlayan Ive’ı “dünyanın en büyük tasarımcısı” olarak nitelendirmiş ve “yapay zeka destekli bilgisayarların yeni neslini yaratmayı denemek için heyecanlı” olduğunu yazmıştı. The Information geçen yıl Luxshare’ın OpenAI ile bir tüketici yapay zeka cihazı üretmek üzere anlaşma imzaladığını ve bunun ekranı olmayan bir akıllı hoparlöre benzeyebileceğini bildirdi. Ive’ın Qualcomm girişiminde yer aldığına dair bir bilgi yok.

Arka plan

Qualcomm hisseleri, çip üreticisinin tedarik sıkıntılarıyla karşı karşıya kalması nedeniyle bu ayın başlarında son 12 ayın en düşük seviyesine geriledi. Şirket, şubat ayında hayal kırıklığı yaratan bir finansal öngörü açıkladı. CEO Cristiano Amon, zayıflığın “yüzde 100 bellekle ilgili” olduğunu ve yapay zeka veri merkezlerine yönelik hızla artan talebin bellek çipi arzını daralttığını söyledi. Bazı pazarlarda bellek çipi fiyatları yüzde 90’a kadar yükseldi ve şubat ayında pazar araştırma şirketi International Data Corporation, küresel akıllı telefon pazarının yüzde 13’e kadar daralmasını beklediğini açıkladı.

“İskontolu dolar” görüşü yaygınlaşıyor

Banka, piyasalarda doların faiz farklarına kıyasla daha derin bir iskontoyla işlem görebileceğine yönelik görüşün giderek yaygınlaştığını belirtiyor. Bununla birlikte, Morgan Stanley analistleri dolar konusunda tamamen negatif bir pozisyon almak için henüz erken olduğu kanaatinde ve temkinli duruşunu sürdürüyor.

Enerji arzı şoku senaryosu masada

Öte yandan, rafine enerji ürünlerinde olası bir arz daralmasının piyasa tarafından yeterince fiyatlanmadığına dikkat çekiliyor. Böyle bir gelişmenin ekonomik beklentileri zayıflatabileceği ve küresel piyasalarda riskten kaçışı tetikleyebileceği ifade ediliyor. Bu senaryoda ise güvenli liman talebinin artmasıyla doların destek bulabileceği belirtiliyor.

Tahvil faizleri zirveye yakın

ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,35 seviyesinin hemen altında işlem görürken, gün içindeki yüksek seviyelerine yakın bir seyir izlemeye devam ediyor. Bu görünüm, doların kısa vadeli yönü açısından yakından takip edilen göstergeler arasında yer alıyor.

Bir şirket sözcüsü Euronews Business'a yaptığı değerlendirmede, yerel yoğunluk, küresel uygunluk, turizm ve inovasyonu birleştirdiği için fiziksel mağazalarını test edecekleri yer olarak Barselona'yı seçtiklerini ifade etti.

Geleneksel bir banka şubesi olmayacak

Revolut, mağazanın tam yerini veya tesiste sunmayı planladığı kesin hizmetleri henüz açıklamadı. Ancak şirket, mekanın hiçbir şekilde geleneksel bir banka şubesi olmayacağını, bunun yerine yüksek görünürlüğe sahip ve sürükleyici bir alan olacağını bildirdi.

Şirket yönetimi, fiziksel bir varlığın müşterilerle güven oluşturmaya yardımcı olabileceğini ekledi. Projenin henüz erken aşamalarında olduğu ve açılış takviminin inşaatın ilerlemesine bağlı olacağı kaydedildi. Yetkililer projeyi yakında tamamlamak istediklerini ancak mağazanın bu yıl açılıp açılmayacağını teyit edemediklerini dile getirdi.

Kârlılıkta rekor seviyeler görüldü

Nikolay Storonsky ve Vlad Yatsenko tarafından 2015 yılında dijital bir uygulama olarak kurulan Revolut, bugün çoklu para birimi hesapları ve anında para transferleri sunuyor. Krediler gibi bankacılık hizmetlerine de genişleyen şirket, kısa süre önce 2025 yılı için rekor finansal sonuçlar bildirdi. Artan müşteri ücretleri ve kredi ürünlerindeki güçlü büyümenin etkisiyle gelirler yüzde 46, vergi öncesi kâr ise yüzde 57 oranında yükseldi. Şirketin kredi portföyü de yıl boyunca yüzde 120 artış gösterdi.

Kurucu ortak ve CEO Nik Storonsky son kazanç raporuna ilişkin yaptığı değerlendirmede, 2025'in bir başka dönüm noktası yılı olduğunu söyledi. Storonsky, büyümenin bir sonraki aşaması için temel sağlayan, uygun ölçekte kârlı, çeşitlendirilmiş ve dayanıklı bir işletme inşa ettiklerini kaydetti.

Küresel genişleme ve Türkiye adımı

Firma, küresel stratejisinin bir parçası olarak birden fazla ülkede bankacılık lisansı peşinde koşuyor. Bu yıl İngiltere bankacılık statüsünü güvence altına alan şirket, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri'nde de onay almayı hedefliyor. Küresel büyüme vizyonu doğrultusunda yeni pazarları test eden şirket, geçtiğimiz günlerde Türkiye için de dikkat çekici bir adım attı. 

Revolut, Türkiye pazarına giriş sürecinin ilk aşaması olarak mobil uygulamasını erişime açtı. Uygulama Türkiye'de şimdilik aktif olarak kullanılmasa da kullanıcıların bir bekleme listesine girmesine olanak tanınıyor.

Dünya çapında yaklaşık 70 milyon müşteriye hizmet veren Revolut, Avrupa genelinde halihazırda güçlü bir varlık kurdu. Şirket verilerine göre Fransa, İspanya ve Polonya en güçlü pazarlar arasında yer alıyor. Bu ülkelerde yetişkinlerin yüzde 30'undan fazlasının son üç yıl içinde hesap açtığı ifade ediliyor. Revolut'un 2026 görünümünde, önümüzdeki beş yıl içinde 10 milyar sterlin (11,6 milyar euro) değerindeki yatırım planına bağlı kalındığı vurgulandı. Şirket 2027 yılının ortalarına kadar 100 milyon müşteriye ulaşmayı bekliyor.

Halka arz planları yakından izleniyor

Yatırımcılar Revolut'un ilk halka arz planlarını yakından takip ediyor. Financial Times geçen hafta, Revolut'un borsa listelemesinde 200 milyar dolara (170 milyar euro) kadar bir değerleme hedeflediğini yazdı. Bu muhtemel halka arzın 2028'den önce planlanmadığı aktarıldı.

Şirket ayrıca Barselona'daki yeni bir ofis de dahil olmak üzere İspanya'daki varlığını genişletme planlarını duyurdu. Bölgede 2028 yılına kadar 300 kişiyi işe alarak toplam personel sayısını 1.000 civarına çıkarmayı hedefliyor. Yıl sonuna kadar Madrid'de de yeni bir ofis açılması ve 2028'e kadar 500 kişinin daha istihdam edilmesi planlanıyor.

Dünyanın en büyük batarya üreticisi, 62,4 milyon adet ek hisseyi özel plasman yoluyla satışa sunacağını bildirdi. Hisselerin her biri 626,92 Hong Kong dolarından (80 dolar) fiyatlanacak. Bu rakam, önceki beş işlem gününün ortalama kapanış fiyatına kıyasla yaklaşık yüzde 10'luk bir indirime denk geliyor. İşlem masraflarının ardından şirketin net 39,1 milyar Hong Kong doları gelir elde etmesi bekleniyor.

Kararın duyurulmasının ardından CATL'nin Hong Kong borsasındaki hisseleri yüzde 8,5 düşüşle 618 Hong Kong dolarına geriledi. Şirketin Çin anakarasındaki hisseleri ise yüzde 1,4 değer kaybetti. Planlanan hisse ihracı, CATL'nin Hong Kong'daki hisse sayısını yüzde 40 oranında artıracak.

Petrol krizi yenilenebilir enerji hisselerini uçurdu

İran savaşının başlamasından bu yana CATL'nin hisse fiyatı yüzde 40 oranında değer kazandı. Yatırımcılar, küresel petrol şokunun elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerjiye olan talebi hızlandıracağını öngörüyor. Bernstein hisse senedi araştırma analisti Brian Ho, enerji depolama ve elektrik temasına yönelik çok yüksek bir iştah bulunduğunu belirterek, "Bu çok fırsatçı bir hamle. Bence tam da bu yüzden şu anda ihraç ediyorlar." değerlendirmesini yaptı.

CATL, 2018 yılından bu yana Shenzhen'de işlem görüyor. Şirket, 2025'in en büyük ikinci hisse satışı olan ve 5 milyar dolardan fazla gelir sağlayan Hong Kong listelemesini ise geçen yıl gerçekleştirmişti. Yeni duyurudan önce Hong Kong hisseleri, şirketin halka açıklık oranının yalnızca yüzde 3,7'sini oluşturuyordu.

Yabancı kurumsal yatırımcıların Çin anakarasındaki A tipi hisseler yerine H tipi hisseleri tercih etmesi, bu hisselerin primli işlem görmesine neden oluyor. Konuya değinen analist Brian Ho, "Birçok küresel yatırımcı, A tipi yerine daha fazla H tipi hisse alabiliyorsa bunu tercih ediyor. Bu yüzden bir prim söz konusu." ifadesini kullandı. Ho ayrıca CATL'nin elde ettiği fonların denizaşırı ülkelerde kullanılabilecek küresel sermaye olduğunu vurgulayarak, "Her iki taraf için de kazan-kazan durumu." dedi.

Fonlar küresel projelere aktarılacak

Şirketin Hong Kong'da topladığı fonlar küresel çapta serbestçe kullanılabilecek. Anakara Çin'de toplanan paralar ise ülkenin sıkı sermaye kontrollerine tabi tutuluyor. CATL, elde edilecek gelirin araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile küresel yeni enerji projelerinin inşası için kullanılacağını duyurdu. Şirket fonların yurtdışı pazarlara açılmayı destekleyeceğini, üretim kapasitesini genişleteceğini ve sıfır karbon stratejisini güçlendireceğini açıkladı. Hali hazırda Macaristan ve Almanya'da batarya fabrikaları bulunan şirket, İspanya'da Stellantis ile yeni bir fabrika üzerinde de çalışıyor.

Yatırım planlarına rağmen bazı uzmanlar şirketin mali tablosuna dikkat çekiyor. CLSA analisti Horace Tse, "Ellerinde nakit olduğu göz önüne alındığında, neden ek fon topladıkları ve bunu nasıl harcayacakları konusunda sorular var." dedi.

Büyüme ivmesinin sürmesi bekleniyor

CATL kısa süre önce ilk çeyrek net karının bir önceki yıla göre yüzde 49 artışla 20,7 milyar yuana (2,8 milyar dolar) ulaştığını açıklamıştı. HSBC yayımladığı bir raporda, güçlü kazanç ivmesinin şirketin yatırım potansiyelinin merkezinde yer aldığını bildirdi. Banka, sağlam üretim hatlarını ve yüksek kullanım oranlarını gerekçe göstererek bu ivmenin ikinci çeyreğe de taşınmasını bekliyor. Şirketin yüzde 85 ila 90 civarında üretim seviyelerini koruması öngörülüyor.

HSBC raporunda, başta brent petrol olmak üzere değişken ham petrol fiyatlarının elektrifikasyona geçişi hızlandırdığı belirtildi. Raporda, yapay zeka veri merkezlerindeki hızlı büyümenin de batarya depolama çözümlerine olan talebi daha da artırabileceği vurgulandı. Banka, artan hacim varsayımlarıyla CATL'nin anakara ve Hong Kong hisseleri için alım notunu korudu. Şirketin fiyat hedefleri ise sırasıyla 547 yuan ve 790 Hong Kong dolarına yükseltildi.

Saat 09.30 itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,70 artışla 110,07 dolara ulaştı. ABD Batı Teksas Intermediate (WTI) tipi ham petrol ise yüzde 1,57 değer kazanarak 97,88 dolardan işlem gördü. 7 Nisan civarında varılan ateşkesin ardından tarafların yeni görüşmelerde anlaşamaması halinde çatışmaların yeniden başlaması bekleniyor. Geçtiğimiz hafta yapılan yüz yüze görüşmelerin başarısız olmasının ardından müzakereler çökmüştü.

Trump barış teklifini yetersiz buldu

Üçüncü ayına giren ve büyük çoğunluğu Lübnanlı ve İranlı binlerce kişinin ölümüne yol açan savaşı bitirmek için sunulan teklifler ABD'de karşılık bulmadı. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın sunduğu barış teklifini değerlendirmek üzere ulusal güvenlik ekibini topladı. ABD'li bir yetkili, Trump'ın son İran teklifinden memnun olmadığını dile getirdi. İranlı kaynaklar ise Tahran'ın düşmanlıklar sona erene kadar nükleer programı tartışmaktan kaçındığını açıkladı.

İran'ın teklifi, ABD ablukasının kalkması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılmasını içeren geçici bir anlaşmayı öngörüyor. Ancak İran'ın boğazdaki nakliye üzerinde kontrolü elinde tutma ısrarının Washington tarafından kabul edilmesi zor görünüyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, teklifin beklediklerinden daha iyi olduğunu söyledi. Rubio, teklifi sunan kişinin yetkisi olup olmadığına dair şüpheleri bulunduğunu ve İranlı liderlerin bölündüğünü ifade etti. 

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump'ın konuyu çok yakında ele alacağını bildirdi. Leavitt, İran'ın nükleer silah üretmesini engellemek gibi kırmızı çizgilerinin çok net olduğunu vurguladı.

Hürmüz Boğazı'nda kriz küresel boyutlara ulaştı

Küresel petrol ve gaz tüketiminin yüzde 20'sini taşıyan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde durdu. 28 Şubat'ta başlayan İran savaşı öncesinde boğazdan her gün 125 ile 140 gemi geçiş yapıyordu. Gemi takip verileri, bölgede ciddi aksamalar olduğunu ve altı İran petrol tankerinin ABD ablukası nedeniyle geri döndüğünü gösterdi. Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait "Mubaraz" adlı bir LNG tankerinin boğazı geçerek Hindistan'a ulaştığı kaydedildi.

Gemi trafiğinin durması Asya ve Afrika'da yakıt kısıtlamalarına ve küresel ekonomik yavaşlama korkularına yol açtı. Yabancı liderler diplomatik çıkmazdan giderek daha fazla rahatsızlık duyuyor. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ABD'nin İranlı liderler tarafından aşağılandığını belirtti. Merz, Amerikalıların şu anda hangi stratejik çıkışı seçtiğini göremediğini değerlendirmesini yaptı.

Phillip Nova kıdemli piyasa analisti Priyanka Sachdeva, barış görüşmelerinin yüzeysel göründüğünü ve somut kanıtlardan yoksun olduğunu söyledi. Sachdeva, diplomasi fiili varil akışına dönüşene kadar petrol piyasalarının mayıs ayı boyunca dalgalı kalacağını ekledi. Piyasalar, çarşamba günü açıklanacak ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) resmi verilerine odaklandı. Reuters anketine katılan analistler, ABD ham petrol stoklarının 300 bin varil artmasını bekliyor.

Öne çıkanlar

• Nvidia’nın piyasa değeri 5,26 trilyon dolara ulaştı. Hisseler işlem seansının zirvelerine yakın kapanırken, kapanış sonrası işlemlerde de hafif yükseldi.

• Piyasa değerindeki bu sıçrama, Nvidia’nın dünyanın en değerli şirketi konumunu daha da pekiştirdi ve onu en yakın rakipleri olan Google (4,2 trilyon dolar) ve Apple’ın (3,9 trilyon dolar) oldukça önüne taşıdı.

• Nvidia hisselerindeki yükseliş, Nvidia’nın bir ortağı olan Qualcomm ile önemli bir Nvidia müşterisi olan OpenAI’ın, OpenAI için akıllı telefon işlemci çipleri geliştirmek üzere bir anlaşma duyurmasının ardından geldi.

• S&P 500 endeksi de pazartesi günü yeni bir rekor kırarak 7 bin 173,91 seviyesinden kapandı ve gün içinde yüzde 0,1’in biraz üzerinde artış gösterdi.

• Nvidia hisseleri son beş yılda yüzde 1300 yükseldi. Bu oran 2021’den bu yana yaklaşık 14 katlık bir artış anlamına geliyor.

Forbes değerlemesi

Forbes Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın net servetinin 187,1 milyar dolar olduğunu tahmin ediyor. Bu da onu Oracle’ın kurucu ortaklarından Larry Ellison’ın (217,5 milyar dolar) ardından dünyanın en zengin yedinci kişisi yapıyor. Pazartesi günü 7,1 milyar dolarlık artışla tüm milyarderler arasında en büyük servet artışını kaydetti.

Arka plan

Nvidia, son çeyreğinde 68 milyar doların biraz üzerinde satış gerçekleştirdi. Bu büyük ölçüde veri merkezi gelirlerindeki artışın etkisiyle yıllık bazda yüzde 73’lük bir sıçramaya işaret ediyor. Veri merkezi gelirleri dördüncü çeyrekte 62,3 milyar dolara ulaştı. Şirket hisseleri, yıl başında yaklaşık 188 dolar seviyesinde işlem görmesinden bu yana yüzde 16’nın biraz üzerinde. Çip üreticisi Microsoft, Tesla ve Apple gibi şirketlerin ocak ayından bu yana hisselerinde pozitif bir performans görülmemesine rağmen, bu yıl muhteşem yedili olarak adlandırılan teknoloji şirketleri arasında değer kazancı kaydeden az sayıdaki firmadan biri oldu. Nvidia hisseleri, Amazon gibi bulut sağlayıcılarının yapay zeka yatırımlarına milyarlarca dolar ayırmasıyla artan yapay zeka altyapısı talebinden faydalanıyor.
 

Hissedarlara nakit ve hisse kombinasyonu

Yapılan açıklamaya göre anlaşma kapsamında ARC Resources hissedarlarına her bir hisse için 8,20 Kanada doları nakit ödeme yapılacak. Bunun yanı sıra yatırımcılara 0,40247 oranında Shell hissesi verilerek karma bir ödeme modeli uygulanacak.

Üretim ve rezervlerde ciddi artış bekleniyor

Satın almanın tamamlanmasıyla birlikte Shell’in portföyüne günlük yaklaşık 370 bin varil petrol eşdeğeri üretim kapasitesi eklenecek. Ayrıca şirketin toplam rezervlerinin de yaklaşık 2 milyar varil artması öngörülüyor.

Finansal katkı ve getiri beklentisi

Shell yönetimi, söz konusu anlaşmanın çift haneli getiri potansiyeli taşıdığını vurguluyor. Şirket, özellikle 2027 yılından itibaren hisse başına serbest nakit akışında kayda değer bir artış beklediğini ifade ediyor.

Bankanın emtia analistleri pazartesi günü tahminlerini güncelledi. Orta Doğu'dan yapılan petrol ihracatının haziran ayı sonuna kadar normale dönmesi temel senaryo olarak kabul edildi. Bu senaryoya göre yılın son üç ayında Brent petrolün ortalama fiyat tahmini 80 dolardan 90 dolara çıkarıldı.

Ancak analistler, ihracatın temmuz sonuna kadar normal seviyelere dönmemesi ihtimalini de değerlendirdi. Körfez üretim kapasitesinde günlük 2,5 milyon varillik kalıcı bir düşüş yaşanması durumunda, petrolün dördüncü çeyrekte ortalama 120 dolara yaklaşabileceği ifade edildi. ABD ham petrolü WTI için dördüncü çeyrek temel senaryo tahmini ise 75 dolardan 83 dolara yükseltildi.

Brent petrol pazartesi günü 108,50 dolara kadar çıkarak ateşkes öncesinden bu yana en yüksek seviyesini gördü. Barış görüşmelerine dair umutların zayıflamasının ardından gün içinde yüzde 1,3 artışla 106,66 dolardan işlem gördü. WTI ise yüzde 1 değer kazanarak 95,33 dolara ulaştı.

Barış görüşmeleri iptal edildi

ABD'nin barış görüşmeleri için İslamabad'a bir heyet göndermesi planlanıyordu. Ancak Başkan Donald Trump, seyahat etmekle çok fazla zaman kaybedildiğini söyleyerek cumartesi günü geziyi iptal etti. İran dışişleri bakanı da saatler öncesinde Pakistan'dan ayrıldı.

Savaşın ikinci ayında Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği neredeyse durma noktasına geldi. İran ve ABD, tankerlerin ve diğer gemilerin su yolundaki serbest dolaşımını kısıtlıyor. Pazartesi sabahı boğazdan sadece bir sıvılaştırılmış gaz tankeri, Umman'a giden iki kargo gemisi ve Hindistan'a giden bir gemi geçti.

Petrol fiyatları, görüşmelerin tıkanması ve Washington'un deniz ablukasını uygulamaya başlamasıyla 17 Nisan'dan bu yana yüzde 20'den fazla arttı. Mart ayında Brent petrol birkaç kez 120 dolara yaklaşmış ancak her seferinde hızla geri çekilmişti.

Goldman analistleri, fiyatların mart sonundaki zirvenin altında kalmasının muhtemelen piyasanın Hürmüz'ün yeniden açılacağına dair beklentilerinden kaynaklandığını belirtti. Analistler, bu beklentilerin risk primini azalttığını ve stokların erimesine yol açtığını kaydetti.

Üretim kapasitesinde kalıcı hasar beklentisi

Daha uzun vadeli Brent vadeli işlemleri, piyasanın hala fiyatların düşeceğini beklediğini gösteriyor. Aralık sözleşmeleri yaklaşık 84,80 dolardan işlem görüyor. Goldman, öncelikle Irak'taki kayıplar nedeniyle Körfez üretim kapasitesinde günlük yaklaşık 500 bin varillik uzun vadeli bir hasar oluşacağına dikkat çekti.

Öte yandan küresel borsalar, petrol fiyatlarındaki son artışa rağmen yükselişini sürdürdü. S&P 500 ve Nasdaq Composite, güçlü şirket kazançları sayesinde cuma günü rekor seviyelerden kapandı.

Goldman analistleri, yüksek enerji fiyatlarının ekonomik yansımalarının manşet fiyatın gösterdiğinden daha büyük olacağı konusunda uyardı. Bu durumun ürün kıtlığı risklerinden ve şokun benzeri görülmemiş ölçeğinden kaynaklanacağı vurgulandı. Banka ayrıca, Brent ile ABD petrolü arasındaki fiyat farkını daha da açabilecek ABD petrol ihracat kısıtlamaları riskine dikkat çekti.

Wall Street bankası Morgan Stanley de Hürmüz Boğazı'ndaki akışların mayıs ayının sonlarında yeniden başlamasını bekliyor. Banka, ikinci çeyrekte Brent fiyatının 110 dolar olacağını ve 2027 yılına kadar yavaş yavaş 80 dolara düşeceğini tahmin ediyor. 

Morgan Stanley analistleri pazartesi günkü bir notta mevcut durumu belirli bir şekilde istikrarsız olarak nitelendirdi. Analistler, bu tahmine yönelik risklerin yukarı yönlü olduğunu bildirdi. Ayrıca The Financial Times geçen hafta Asyalı rafinerilerin üretimi kestiğini aktarmıştı. Orta Doğu ham petrolünün kaybının alternatif tedarik maliyetini artırmasıyla jet yakıtı ve diğer rafine ürünlerin arzı daralıyor.

Gelecek hafta 31 yaşına girecek olan Leonardo Maria aile holding şirketinde yüzde 37,5 paya sahip olacak. Leonardo Maria, kardeşleri Luca ve Paola Del Vecchio’nun toplam yüzde 25’lik hissesini satın almak için aylarca aile üyeleriyle görüşmeler yürüttü ve finansman sağlamaya çalıştı. Anlaşma, EssilorLuxottica’da yönetici olan Leonardo Maria’ya, yapay zeka gözlük ortağı Meta Platforms ile birlikte tıbbi teknoloji alanında daha da ilerleyen Ray-Ban üreticisinde kilit bir rol veriyor. Bloomberg’e konuşan kaynaklara göre Leonardo Maria’nın payının büyüklüğü aile içinde yeni anlaşmaların önünü açabilir. İddiaya göre gözlük devi EssilorLuxottica’nın kurucusu olan Leonardo Del Vecchio’nun varislerinden biri daha Delfin’deki hissesini satışa çıkarabilir. 

Miras sekiz kişiye paylaştırılmıştı

Dört yıl önce hayatını kaybeden Del Vecchio, servetini sekiz mirasçı arasında eşit şekilde paylaştırmıştı. Bunlar arasında Leonardo Maria dahil altı çocuk, eşi Nicoletta Zampillo ve Zampillo’nun önceki evliliğinden olan oğlu Rocco Basilico bulunuyor. O zamandan beri yaşanan anlaşmazlıklar, Del Vecchio’nun vasiyetinin uzlaşı şartı getirmesi nedeniyle Delfin’de büyük kararların alınmasını durma noktasına getirdi.

Haziran 2022’de hayatını kaybeden Del Vecchio, İtalya’da Luxottica’yı kurmuştu ve Fransa’nın Essilor şirketiyle birleşerek dünyanın en büyük gözlük şirketini oluşturdu. Şirket Ray-Ban, Oakley ve Persol markalarının sahibi. Ayrıca Prada ve Chanel gibi markaların lisanslarını elinde bulunduruyor ve Sunglass Hut ile LensCrafters gibi büyük perakende zincirlerini kontrol eder. Delfin’in temel varlıklarından biri olarak görülen bu şirketin yönetim kurulu başkanı Francesco Milleri, aynı zamanda EssilorLuxottica’nın da CEO’su.

Son yıllarda EssilorLuxottica, Meta akıllı gözlük projesi, işitme destekli çerçeveler ve miyop kontrolü gibi alanlar da dahil olmak üzere tıbbi teknolojiye önemli yatırımlar yaptı. Leonardo Maria, finansmanı tamamlamak için Unicredit, BNP Paribas ve Credit Agricole dahil bir grup banka ile görüşmeler yürütüyordu.

Eğer başarılı olursa Mariana, metale olan talep artarken ve kritik mineraller etrafındaki politik tartışmalar yoğunlaşırken hem ABD’nin bakır arzını hem de rafinasyon kapasitesini artırmaya yardımcı olabilir. Birkaç yıl içinde şirket, hem Utah’taki bakır madeninden hem de Teksas’ta kurduğu ayrı bir lityum rafinasyon operasyonundan yüz milyonlarca dolar gelir elde edebilir. Teksas’taki operasyonda petrol ve gaz sahalarından çıkan atık sudan mineral geri kazanılıyor. Forbes’a konuşan Caldwell, “Bu uçtan uca otonomiyle çalışan ilk maden olacak. Otonom madencilik ve otonom rafinasyon fırsatına baktığımızda, rafinasyon maliyetlerinde yüzde 30 ve madencilik maliyetlerinde yüzde 40 ila yüzde 50 azalma potansiyeli görüyoruz” dedi. Mariana’nın platformu, topladığı cevheri sensör verilerinden gerçek zamanlı analiz ederken, aynı zamanda her biri kendi yapay zeka sistemleriyle çalışan otomatik sondaj kuleleri ve taşıma kamyonları arasında bir iletişim katmanı görevi görüyor.

100 milyon dolar yatırım aldı

Bakır elektronikler, elektrik kabloları, bataryalar, tesisat ve endüstriyel ekipman gibi neredeyse her yerde kullanılıyor. Ayrıca pahalı; ton başına yaklaşık 13 bin dolardan işlem görüyor. ABD bir miktar bakır üretiyor  ancak kullandığının yaklaşık yarısını. Çoğunlukla Şili ve Kanada’dan ithal ediyor. Madenin önemli bir kısmı Çin’de rafine ediliyor. San Francisco merkezli Mariana, Andreessen Horowitz, Breakthrough Energy, Earthshot Ventures ve Khosla Ventures gibi güçlü teknoloji girişim sermayesi firmalarından sağlanan 100 milyon dolarlık yatırımla destekleniyor. Şirket ayrıca Utah sahasında bakır hurdasını rafine etmeyi ve 2030’a kadar yeni ve geri dönüştürülmüş kaynaklardan yılda 50 bin ton rafine bakır üretmeyi hedefliyor.

“İşgücü yoksa otonomoi açık bir çözüm”

Mariana’nın geçen yılın sonlarında satın aldığı maden, artan işletme maliyetleri ve insan iş gücü bulmadaki zorluklar nedeniyle 2024’te kapanana kadar Lisbon Valley Mining Company olarak faaliyet gösteriyordu. Caldwell, “Bu uzak bölgelerde iş gücü bulmak zor olabiliyor. Kapanmak zorunda kalmalarının büyük bir nedeni işgücü havuzunun yetersizliği ve yeterli sayıda taşıma kamyonu sürücüsü olmamasıydı” dedi. Caldwell’e göre otomasyonun en büyük etkiyi yaratacağı yer de burası; “Eğer iş gücü yoksa ya da bu uzak bölgelere taşımak çok maliyetliyse, otonomi açık bir çözüm gibi görünüyor.”

Silikon Vadisi merkezli girişim sermayesi firmasının genel ortaklarından Erin Price-Wright, Mariana’nın ana destekçisi Andreessen Horowitz’in madenciliği ve kritik mineralleri, son birkaç dönemde teknoloji açısından geniş ölçüde yeterince yatırım almamış büyük ve önemli bir alan olarak gördükleri için sürece dahil olduğunu aktardı. 

Tesla’dan tecrübeli

Caldwell bu alana hazırlıksız girmiyor. Daha önce Tesla’nın batarya mineralleri ve metaller ekibini yönetti; batarya geri dönüşüm operasyonlarının kurulmasına yardımcı oldu ve şirketin Teksas’taki lityum rafinerisini tasarladı. Price-Wright, “Turner ile tanıştığımızda ‘bunu yapabilecek kişi bu’ dedik. Sektörü anlıyor” dedi. Mariana’nın otonomi altyapısı, özellikle pekiştirmeli öğrenme olmak üzere, otonom araçların temelini oluşturan ve insansı robotların karmaşık ortamlarda hareket etmesini sağlayan yapay zeka araçlarının benzerlerinden oluşuyor. Copper One’da Finlandiyalı Sandvik’in sağladığı otonom sondaj makineleri ve bu yılın başlarında Uber kurucu ortağı Travis Kalanick’in Atoms şirketi tarafından satın alınan otonom sürüş teknolojisi firması Pronto’nun robotik taşıma kamyonları kullanılıyor.

Pronto, Google’ın daha sonra Waymo olarak yeniden markalanan orijinal otonom araç ekibinde yer alan Anthony Levandowski tarafından kuruldu ve 2016’da Kalanick tarafından Uber’in otonom araç programını yönetmesi için işe alındı. Kısa süre sonra Waymo’dan fikri mülkiyet çalmakla suçlandı. Sonunda 2020’de mahkemede ticari sır hırsızlığından bir suçlamayı kabul etti ve 18 ay hapis cezasına çarptırıldı. 20 Ocak 2021’de, Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminin son gününde başkanlık affı aldı.

Çin ile rekabet

Utah’taki madende bakırı yapay zeka destekli yazılımlarla çıkarmak ve rafine etmek, şirketin metali rekabetçi bir piyasa fiyatıyla sunabilmesi için kritik öneme sahip. Bu teknoloji aynı zamanda ABD’de büyüyen madencilik uzmanı açığını kapatmanın ve Çin ile rekabet etmenin bir yolu olabilir. Caldwell, “Bu işgücü havuzu son 20 yılda temelde yarıya indi. Önümüzdeki 10 yılda ise tekrar yarıya düşmesi bekleniyor. Altyapıyı nasıl tasarlayacağını bilen mühendislerimiz yok. Rafineriler için kimyayı geliştirebilecek mühendislerimiz yok. O kimyayı optimize edip ölçekli şekilde çalıştırabilecek mühendislerimiz yok. Ve bu iş gücünü yeniden eğitmek ve inşa etmek için iki nesil bekleyecek zamanımız da yok” dedi.

T Rowe Price baş Avrupa makro stratejisti Tomasz Wieladek, Körfez'deki belirsizliklere ve enerji şokunun ekonomiye etkisindeki netliğin olmamasına dikkat çekti. Wieladek, "Bu merkez bankaları için doğru yaklaşım şu anda bekleyip görmektir." dedi.

Körfez'deki savaş faiz belirleyicilerini belirsiz bir bölgeye sürükledi. Yetkililer, jeopolitik riskleri ve emtia piyasalarının son derece öngörülemez dinamiklerini değerlendirmek zorunda kalıyor. Bu durum merkez bankalarının enflasyon hedefleri için büyük bir tehdit oluşturuyor.

Trump'ın paylaşımları piyasaları dönüştürdü

Citadel serbest fonunun emtia başkanı Sebastian Barrack, geçen hafta İsviçre'deki bir konferansta konuştu. Barrack, ABD başkanının İran savaşı sırasındaki sosyal medya paylaşımlarının petrol piyasalarının davranışını değiştirdiğini ifade etti. Tüccarlar, Trump'ın sık mesajlarının ve İran rejiminden gelen tepkilerin yol açtığı oynaklığa uyum sağlamakta zorlanıyor.

Faiz belirleyiciler tek bir merkezi tahmine odaklanmak yerine çeşitli senaryolara ağırlık veriyor. Orta Doğu çatışmasındaki olası sonuçları hesaba katan alternatif senaryolar ön plana çıkıyor. Bu haftaki toplantıların üzerinde, birçok merkez bankasının eleştirildiği 2021 ve 2022 yıllarındaki enflasyon dalgasının anıları dolaşıyor.

Eski bir BoE yetkilisi olan ve şu an Eurasia Group'ta çalışan Jens Larsen, "Marjinal fiyatlandırma ve iş gücü piyasasının evrimi hakkında düşünmeye alışkın bir merkez bankacısı için bu durum zorlayıcı." değerlendirmesini yaptı. Finansal piyasalar, ECB'nin bu yıl yüzde 2 olan mevcut seviyesinden iki faiz artışı yapmasını fiyatlıyor.

Ancak ECB baş ekonomisti Philip Lane geçen hafta kurumunun aceleci davranmaktan kaçındığını açıkça belirtti. Lane, Frankfurt'taki bir panelde, "Bu savaşın ne kadar süreceği hakkında daha fazla şey öğrenene kadar, bunun geçici bir aşama mı yoksa Avrupa ekonomisi için çok daha büyük bir şok mu olacağını bilmek gerçekten zor." ifadesini kullandı.

Morgan Stanley ekonomisti Jens Eisenschmidt, ECB'nin harekete geçip geçmemesi gerektiğini düzgün bir şekilde değerlendirebileceği ilk anın en erken haziran ayında geleceğini belirtti. PGIM Fixed Income baş Avrupa ekonomisti Katharine Neiss ise ECB'nin Fed ve BoE dahil olmak üzere diğer Batılı merkez bankalarının çoğuna kıyasla daha iyi bir konumda olduğunu söyledi. Neiss, "Aslında enflasyonu tekrar yüzde 2'ye düşüren tek merkez bankası onlar." dedi.

ABD ve Japonya'da temkinli bekleyiş

ABD'li faiz belirleyiciler çarşamba günü oy kullanacak ve yüzde 3,5 ile 3,75'lik gösterge aralığında bir bekleyişin kesin olduğuna inanılıyor. Fed, yetkililer İran savaşının yüzde 2'lik enflasyon hedefine ulaşmalarını engelleyip engellemeyeceğini netleştirene kadar faiz indirimi beklentilerini rafa kaldırdı. Şubat ayında yıllık ABD kişisel tüketim harcamaları (PCE) enflasyonu yüzde 2,8 seviyesindeydi.

Ancak bazı önde gelen yetkililer enflasyon riskleri konusunda alarm vermeye başlıyor. Fed Guvernörü Chris Waller, savaştan ve Trump'ın ticaret politikalarından kaynaklanan fiyat şoklarının Amerikan halkının Fed'e olan güvenini aşındırma tehdidi yarattığı konusunda uyardı. Waller, enerji fiyatları yüksek kaldıkça, yüksek enflasyonun ABD ekonomisine yerleşme ihtimalinin artacağını ve kalıcı fiyat baskılarının başlayacağını söyledi.

Sumitomo Mitsui Banking Corporation'ın Amerika kıtası baş ekonomisti Joe Lavorgna, "Uzunluğu belirsiz başka bir arz şokuna giriyoruz ve ABD'de enflasyon hala hedefin oldukça üzerinde." değerlendirmesini yaptı.

Yatırımcılar yakın zamana kadar Japonya Merkez Bankası'nın bu hafta kilit faiz oranını yüzde 0,75 civarından yükselteceğini öngörüyordu. Ancak piyasa artık bunun gerçekleşmesine çok düşük bir ihtimal veriyor. İran'daki çatışmanın yarattığı belirsizlikler, imalat sanayileri için büyük bir ithalatçı olan Japonya'nın savunmasızlığına dair korkularla birleşti.

İngiltere faiz artışlarında fren yapıyor

BoJ Başkanı Kazuo Ueda'nın son konuşmaları nisan ayında bir faiz artışına işaret eden hiçbir ifade içermedi. Yetkililer ayrıca merkez bankasının artık piyasayı hazırlıksız yakalamaya çalışmadığını da duyurdu. UBS ekonomisti Go Kurihara, BoJ'un salı günkü kararına enflasyon tahminlerinde keskin bir artışın eşlik etmesinin muhtemel olduğunu söyledi.

Benzer şekilde, İngiltere Merkez Bankası mart ayında faiz oranını yüzde 3,75'ten yükseltme ihtimalini artırmış gibi görünüyordu. Ancak Başkan Andrew Bailey'nin yatırımcıların aceleci davrandığına dair sinyallerinin ardından tüccarlar artık böyle bir hamleye son derece düşük ihtimal veriyor.

Tomasz Wieladek mevcut durumu değerlendirirken, "Faiz belirleyiciler enflasyonun beklenenden çok daha fazla arttığı 2022 gibi bir duruma doğru gidip gitmediğimizi bilmek istiyor." dedi. Wieladek, yetkililerin bunu tek bir aylık veriye dayanarak değerlendiremeyeceklerini de sözlerine ekledi.

Sektör genelinde alarm zilleri çalıyor

P&G’nin değerlendirmeleri, sektördeki diğer büyük oyuncuların açıklamalarıyla da örtüşüyor. Nestlé, Hürmüz Boğazı’ndaki risklerin maliyetleri yukarı çekebileceğine dikkat çekerken, Beiersdorf ise emtia fiyatlarındaki artışın sürmesi halinde yılın ilerleyen dönemlerinde fiyat güncellemelerinin gündeme gelebileceğini duyurdu.

Maliyet baskısı derinleşiyor

Şirketin Finans Direktörü Andre Schulten, artan girdi maliyetlerinin küçümsenmeyecek boyutta olduğunu vurgulayarak, vergi sonrası yaklaşık 1 milyar dolarlık etkinin şirket performansı açısından önemli bir risk oluşturduğunu belirtti. P&G, bu baskıyı dengelemek için tedarik zinciri ve maliyet yönetimi tarafında kapsamlı önlemler üzerinde çalışıyor.

Ayrıca yalnızca mevcut mali yılın son çeyreğinde, emtia enflasyonu ve lojistik aksaklıkların yaklaşık 150 milyon dolarlık ek yük getirmesi bekleniyor.

Şirketler beklentilerini aşağı çekiyor

Küresel ölçekte şirketler de benzer bir tabloyla karşı karşıya. Reuters analizine göre, İran merkezli gerilimlerin ardından çok sayıda şirket finansal öngörülerini aşağı yönlü revize etti; önemli bir kısmı ise fiyat artışına gitme sinyali verdi ya da potansiyel zarar riskine işaret etti.

Satışlar güçlü ancak kârlılık aşınıyor

Tüm bu olumsuz tabloya rağmen P&G’nin gelir performansı güçlü seyrini koruyor. Şirketin çeyreklik satışları yüzde 7 artarak 21,24 milyar dolara ulaşırken, hisse başına kâr da beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Buna karşın, artan maliyetler ve ürün yatırımları nedeniyle brüt kâr marjı altıncı çeyrek üst üste geriledi ve 100 baz puanlık düşüş kaydetti.

Fiyat artışları ne kadar sürdürülebilir?

Analistler, şirketin büyümesinde fiyat artışlarının belirleyici rol oynadığına dikkat çekiyor. Ancak mevcut stratejinin uzun vadede talep üzerinde baskı yaratabileceği ve sürdürülebilirliğinin sınırlı olabileceği değerlendiriliyor.

P&G yönetimi ise zorlu ekonomik ve jeopolitik koşullara rağmen tüketici talebini canlı tutmak için yatırımlarını sürdürme konusunda kararlı olduklarını ifade ediyor.

Savaş sülfür fiyatlarını tetikledi

İran savaşının başlamasından bu yana Londra'daki vadeli işlemler yaklaşık yüzde 10 artış gösterdi. Bu durum, nikel işlemede kullanılan temel bir reaktif olan sülfür fiyatlarında ani bir artışa yol açtı. Aynı zamanda Endonezya'daki karışık hidroksit çökeltisi üretimi ve Afrika'daki bakır süzme işlemleri dahil olmak üzere küresel madencilikte kesinti endişeleri alevlendi.

Diğer temel metallerde ise pazartesi günü karışık bir seyir izlendi. İran'ın kritik Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için ABD'ye yeni bir teklif sunduğuna dair raporların ardından tüccarlar savaşın sona erme ihtimalini değerlendirmeye başladı. Bu süreçte bakır ton başına 13 bin 317 dolarda sabit kalırken, kalay yüzde 0,6 düşüşle ton başına 50.055 dolara geriledi.

Endonezya'da üretim kotaları daraldı

Çin'in izabe tesislerine yaptığı yatırımlar sayesinde küresel üretimin yarısından fazlasını karşılayan Endonezya'da madencilik halihazırda baskı altında bulunuyor. Asya ülkesi, fiyatları yeniden canlandırmak amacıyla nikel üretim kotalarında ciddi kesintilere gitti. Endonezya bu yıl için RKAB olarak bilinen nikel cevheri üretim kotasını 260 milyon ile 270 milyon ton arasında belirledi. 

Nikel İzabe Tesisleri Birliği (FINI) ise mevcut talebin 340 milyon ile 350 milyon ton arasında olacağını tahmin ediyor. Bu durum, kotalar ile beklenen gereksinimler arasında devasa bir açık yaratıyor. Konuya ilişkin değerlendirme yapan Jinrui Futures Co. yetkilileri, tüccarların karışık hidroksit çökeltisinde önemli bir üretim kesintisine işaret eden daha fazla yükseliş katalizörü beklediğini ve bu nedenle nikelde piyasa duyarlılığının olumlu kalmaya devam ettiğini bildirdi.

Ülkenin en büyük üreticileri arasında yer alan Mobarakeh Steel Company ile Khuzestan Steel Company’nin tesislerinin de saldırılardan doğrudan etkilendiği aktarıldı.

Tesislerde toparlanma uzun sürecek

Khuzestan Steel yetkilileri, hasar gören üretim altyapısının tam kapasiteye dönmesinin 6 ila 12 ay gibi bir zaman alabileceğini değerlendiriyor. Bu durumun, kısa vadede üretim tarafında kalıcı bir daralma yaratabileceği belirtiliyor.

Çelik sektörü, İran için petrol dışı en önemli ihracat kalemlerinden biri konumunda bulunuyor. Bu nedenle üretim ve ihracattaki gerilemenin, ülkenin döviz gelirleri üzerinde ek baskı oluşturması bekleniyor.

Ayrıca İran’ın küresel çelik pazarındaki payını kaybetme riski artarken, bölgesel ölçekte özellikle inşaat ve otomotiv sektörlerinde maliyetlerin yükselmesi öngörülüyor.

Piyasa dengesi ve ithalat beklentisi

Ekonomik etkilerin istihdam kayıplarına ve enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskıya yol açabileceği ifade ediliyor. İran Ticaret Odası yetkilileri ise yassı çelik piyasasının yaklaşık iki ay içinde yeniden dengeye oturabileceğini değerlendiriyor.

Yerel kaynaklar, oluşabilecek arz açığının ithalat yoluyla kapatılmasının planlandığını ve bu sayede piyasada spekülatif fiyat hareketlerinin sınırlanmasının hedeflendiğini aktarıyor.

Şirketten yapılan açıklamaya göre Macaristan’da kurulacak yeni yapı 100 bin euro sermaye ile faaliyete başlayacak. Bu şirket, tamamen Üçay Mühendislik’in iştiraki olacak şekilde yapılandırıldı.

Amaç, Avrupa genelinde ortaya çıkan enerji ve mühendislik projelerinde daha hızlı aksiyon alabilecek bir operasyon merkezi oluşturmak.

Stratejik hedef: Avrupa pazarında güçlenmek

Üçay Mühendislik İcra Kurulu Başkanı ve CEO’su Turan Şakacı, bu adımı şirketin uluslararası büyüme stratejisinin önemli bir parçası olarak değerlendirdi.

Şakacı, mühendislik alanındaki bilgi birikimini Avrupa pazarına taşıyarak özellikle AB ülkelerinde daha güçlü ve kalıcı bir oyuncu olmayı hedeflediklerini ifade etti.

Yeşil dönüşüm ve AB fırsatları

Avrupa Birliği’nin 2050 karbon nötr hedefi doğrultusunda enerji altyapısı, yenilenebilir kaynaklar ve düşük karbon teknolojilerine yönelik yatırımlar hız kazanıyor.

Üçay Mühendislik de bu dönüşümün yarattığı yatırım alanlarını değerlendirerek uzun vadeli büyüme ve değer üretimi hedefliyor.

Borsada haftaya yükselişle başladı

Borsada işlem gören Üçay Mühendislik (UCAYM) yeni haftaya pozitif bir başlangıç yaptı. Şirket hisseleri haftaya yüzde 2,5’in üzerinde yükselişle girerken, hisse fiyatı 28,98 TL seviyesinde işlem görüyor.

Talep endeksinde gerileme

İhraç ürünlerine yönelik talebi temel ve öncü makroekonomik göstergelerle takip eden İhracat Talep Endeksi düşüş gösterdi. Endeks mart ayında aylık bazda yüzde 0,9, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 0,1 azaldı. Bu gerilemeyle birlikte endeks 98,8 puana indi.

Mart ayında işsizlik, enflasyon ve sanayi üretiminde kısmi iyileşmeler gözlemlendi. Ancak iş güveni ve tüketici güvenindeki gerilemeler piyasaya olumsuz yansıdı. Bu durum talep endeksinin uzun dönem ortalamasının altına düşmesine neden oldu.

Jeopolitik riskler dayanıklılığı etkiledi

İhracat pazarlarının risklere karşı direncini ölçen TİM Pazar Dayanıklılık Endeksi'nde de düşüş kaydedildi. Uzun ve kısa vadeli sosyal, ekonomik ve politik göstergelerle hesaplanan endeks, aylık bazda yüzde 3,1 oranında azaldı. Geçen yılın mart ayına kıyasla ise yüzde 1,4 gerileyerek 96,6 puan seviyesinde gerçekleşti.

Küresel ölçekte jeopolitik risklerin belirgin şekilde artması piyasaları baskıladı. Ayrıca ihracat talep endeksinin gerilemesi, ihraç pazarları genelinde dayanıklılığı olumsuz etkiledi. Tüm bu gelişmeler dayanıklılık endeksini de uzun dönem ortalamasının altına çekti.

California merkezli teknoloji devi Meta (eski adıyla Facebook), söz konusu dev satın alma planını ilk olarak aralık ayında duyurmuştu. 

Çin Ticaret Bakanlığı ocak ayında bu işlem için kapsamlı bir soruşturma başlattı. İnceleme, işlemin ihracat kontrolleri ve yurt dışı yatırım kurallarına uygunluğuna odaklandı. Meta sözcüsü mart ayında CNBC'ye yaptığı değerlendirmede, satın almanın yürürlükteki yasalara tamamen uygun olduğunu dile getirdi. Sözcü ayrıca, başlatılan incelemeye uygun bir çözüm bulunmasını beklediklerini ifade etti.

Yöneticilere yurt dışı çıkış yasağı getirildi

Satın alma işlemi başından beri hem Çin hem de Washington yönetimlerinin sıkı denetimi altındaydı. Konuya aşina kaynakların aktardığına göre, mart ayında Manus CEO'su Xiao Hong'a incelemeler sürerken Çin'den ayrılma yasağı getirildi. Aynı yasak kapsamında şirketin baş bilim insanı Ji Yichao'nun da ülkeden çıkışına izin verilmedi.

Washington yönetimi, Amerikan yatırımcıların Çinli yapay zeka şirketlerini doğrudan desteklemesini yasaklıyor. Pekin ise Çinli kurucuların işlerini yurt dışına taşımasını engellemek için baskıyı artırıyor. Çin'de kurulan Manus da aylar sonra merkezini Singapur'a taşıyan şirketlerden biriydi. Girişim, ABD ve Çin geriliminden doğan riskleri azaltmak için bu yönteme başvurmuştu.

Çin hükümetinin bu doğrudan müdahalesi, teknoloji kurucuları ve risk sermayedarları arasında büyük bir alarm yarattı. Zira teknoloji şirketleri, "Singapur aklama" adı verilen bu modelle Pekin ve Washington'ın baskısından kaçmayı umuyordu.

Yapay zeka stratejik rekabetin merkezine oturdu

Bu iptal kararı, Çin'in yapay zeka yeteneklerini ve fikri mülkiyetini koruma kararlılığını bir kez daha gösterdi. Washington, ABD çiplerine erişimi keserek Çin'in yapay zeka gelişimini engellemeye çalışıyor. Pekin ise öncü endüstrilerdeki bu üstünlük mücadelesine şirket satışlarını engelleyerek yanıt veriyor.

Yaşanan bu gelişmenin, iki ülke arasındaki diplomatik takvime de yansıması bekleniyor. ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in mayıs ortasında Pekin'de görüşmesi planlanıyor. Bu iptal kararının, zorlu geçmesi beklenen zirvenin gündemine yeni bir dikenli konu ekleyebileceği belirtiliyor.

Ankura China Advisors Yönetici Direktörü Alfredo Montufar-Helu, Pekin'in bu müdahalesinin yapay zekanın iki ekonomi arasındaki stratejik rekabetteki konumunu yansıttığını söyledi. Montufar-Helu, eskiden yarı iletkenlere odaklanan kontrollerin artık yapay zekaya uzandığını belirterek, "Çin, ulusal güvenlik için önemli gördüğümüz varlıkların yabancılar tarafından satın alınmasını engelleyeceğini söylüyor ve yapay zeka artık açıkça bunlardan biri." değerlendirmesini yaptı. Yönetici direktör, bu hamlenin şirketlere yurt dışına taşınmanın onları incelemeden korumayacağı mesajını verdiğini vurguladı.

Manus yapay zeka yarışında nasıl parladı?

Manus, pazar araştırması, kodlama ve veri analizi gibi karmaşık görevleri yürütebilen yapay zeka temsilcileri geliştiriyor. Geçen yıl mart ayında ilk genel yapay zeka temsilcisini piyasaya süren şirket, devlet medyası ve yorumcular tarafından Çin'in bir sonraki DeepSeek'i olarak övülmüştü.

Şirket, ürün lansmanından sekiz ay sonra aralık ayında 100 milyon dolarlık yıllık yinelenen geliri (ARR) aştığını duyurdu. Manus, bu başarının kendilerini sıfırdan bu kilometre taşına en hızlı ulaşan şirket yaptığını iddia etmişti. Ayrıca girişim, geçen yıl nisan ayında ABD merkezli risk sermayesi Benchmark'ın yönettiği turda 75 milyon dolar yatırım almıştı.

Facebook'un sahibi Meta, bu satın almayla yapay zeka temsilcisi yeteneklerini güçlendirmeyi planlıyordu. Yapay zeka temsilcileri, standart sohbet robotlarından farklı olarak minimum insan müdahalesiyle çok daha karmaşık görevleri yerine getirebiliyor. Teknoloji devi, yapay zeka inovasyonunu hızlandırmayı ve gelişmiş otomasyonu Meta yapay zeka asistanı da dahil olmak üzere tüm tüketici ve kurumsal ürünlerine entegre etmeyi hedefliyordu.

Anlık verilere göre Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,40 artışla 107,9 dolara yükseldi. ABD Batı Teksas Intermediate (WTI) tipi ham petrol ise yüzde 2,06 değer kazanarak 96,34 dolardan işlem gördü. Geçtiğimiz hafta Brent petrol yaklaşık yüzde 17, WTI ise yüzde 13 oranında prim yaparak İran savaşının başlangıcından bu yana en büyük haftalık kazançlarını kaydetmişti.

Diplomatik girişimlerin hafta sonunda sekteye uğraması piyasadaki tansiyonu yükseltti. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile iki aydır süren savaşı sona erdirmek için müzakere etmek istemeleri halinde telefon açabileceklerini söyledi. Trump ayrıca, ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in Pakistan’a gidiş planlarını iptal ettiğini duyurdu.

Diplomatik tıkanıklık arz dengesini bozuyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan ve Umman üzerinden yürüttüğü mekik diplomasisinin ardından Rusya’ya geçti. Ancak ABD ve İran, nükleer hedefler ve Hürmüz Boğazı’ndan geçiş hakları gibi kritik konularda uzlaşmaktan halen uzak görünüyor. Mevcut tabloya ilişkin değerlendirmelerde bulunan PVM Oil Associates analisti Tamas Varga, diplomatik kilitlenmenin her gün 10 ile 13 milyon varil petrolün uluslararası pazara ulaşmasını engellediğini bildirdi. Varga, bu durumun halihazırda dar olan petrol dengesini daha da kötüleştirdiğini ve fiyatlar için tek yönün yukarı olduğunu belirtti.

Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapatırken, Washington ise İran limanlarına abluka uygulamaya devam ediyor. Kpler verilerine göre pazar günü Basra Körfezi'ne yalnızca bir adet petrol ürünleri tankeri giriş yapabildi. Ayrıca İran Devrim Muhafızları’nın bölgede iki kargo gemisine çıktığına dair raporlar, dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından birinde gerilimi en üst seviyede tuttu.

ING emtia stratejisi başkanı Warren Patterson, barış görüşmelerini yeniden rayına oturtma girişimlerinin başarısız olmasının ardından petrolün güçlendiğini ifade etti. Patterson, bu durumun Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışının yakın zamanda yeniden başlaması umutlarını tükettiğini dile getirdi. İlerleme kaydedilememesinin piyasayı her gün daha da daralttığını vurgulayan Patterson, petrolün daha yüksek seviyelerde fiyatlanması gerektiğini ekledi.

Goldman Sachs petrol tahminini yine yükseltti

Orta Doğu'daki üretimin azalmasını gerekçe gösteren Goldman Sachs, dördüncü çeyrek petrol fiyat tahminlerini revize etti. Banka, Brent petrol için beklentisini 90 dolara, WTI için ise 83 dolara çıkardı. Daan Struyven liderliğindeki Goldman Sachs analistleri, ekonomik risklerin ham petrol baz senaryolarından daha büyük olduğunu bildirdi. Analistler, rafine ürün fiyatlarındaki olağanüstü artışın ve arz kesintisi risklerinin benzeri görülmemiş bir şok yarattığı uyarısında bulundu.

Öte yandan belirsizlik sürerken İran’ın ABD’ye yeni bir öneri sunduğu iddia edildi. Axios’un ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre İran, nükleer görüşmelerin ertelenmesi karşılığında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve savaşın sona erdirilmesini teklif etti. Ancak Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, İran liderliği içinde büyük bir karmaşa ve iç çatışma olduğunu savundu.

Trump, kimin yetkili olduğunu kimsenin bilmediğini ve tüm kartların ABD’nin elinde olduğunu ifade etti. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmaeil Baqaei ise İran ile ABD arasında planlanmış bir görüşme bulunmadığını açıkladı. Bu diplomatik çıkmaz, piyasalardaki arz güvenliği endişelerini taze tutmaya devam ediyor.

Hürmüz Boğazı krizi piyasaları sarstı

Şubat sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava operasyonlarının ardından Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri fiilen durdurdu. Bu gelişme, dünya petrol ve doğalgaz arzının yaklaşık yüzde 20’sini kesintiye uğrattı. Çatışmaların bölge geneline yayılma riski ve diplomatik girişimlerin sonuçsuz kalması, enerji piyasalarında dalgalanmayı daha da artırdı.

Asya enerji tasarrufuna gidiyor

Orta Doğu’ya yüksek düzeyde bağımlı olan Asya ekonomileri, artan yakıt maliyetlerine karşı önlem almaya başladı. Birçok ülkede enerji tüketimini sınırlayan uygulamalar devreye alınırken, çalışma saatlerinde kısıtlamalara gidiliyor. Aynı zamanda hükümetler, uzun vadede kırılganlığı azaltmak için yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırıyor.

Çin’in “yeni üçlüsü” öne çıkıyor

Artan talep ortamında Çin’in küresel enerji dönüşümündeki rolü daha da güçleniyor. Ülke, elektrikli araçlar, rüzgar türbinleri ve güneş panellerinde dünyanın en büyük üreticisi konumunda. Ember raporuna göre Çin, mart ayında 68 gigawattlık güneş enerjisi teknolojisi ihracatı gerçekleştirerek önceki rekorunu yüzde 50 oranında geride bıraktı. Özellikle enerji krizinden ağır etkilenen Asya ve Afrika’daki gelişmekte olan ülkeler, Çin’den yapılan alımları hızla artırdı.

Fosil şokları dönüşümü hızlandırıyor

Ember kıdemli analisti Euan Graham, raporda fosil yakıt piyasalarındaki sarsıntıların güneş enerjisi yatırımlarını hızlandırdığını vurguladı. Graham’a göre, halihazırda küresel ekonomide önemli bir yer edinen güneş enerjisi, mevcut krizle birlikte daha da kritik bir konuma yükseliyor.

İhracatta yüzde 70’lik sıçrama

Çin gümrük verilerine dayanan analizler, güneş enerjisi sistemleri, batarya çözümleri ve elektrikli araç ihracatının mart ayında yıllık bazda yüzde 70 arttığını ortaya koyuyor. “Yeni üçlü” olarak adlandırılan bu sektörler, geçmişte büyümeyi sürükleyen tekstil, beyaz eşya ve mobilya ihracatının yerini alarak Çin ekonomisinin yeni itici gücü haline geliyor.

40-30-30: Cerrahi bir müdahale, suni bir denge mi?

4.5G ihalesiyle gelen frekans dağılımı, piyasadaki kronik dengesizliği cerrahi bir müdahaleyle gidererek bugün gördüğümüz %40-%30-%30 pazar payı dağılımını doğurdu. Bu, rekabetin sürdürülebilirliği açısından bir başarı olsa da operatörleri küresel "utility" (kamu hizmeti) tuzağından koruyamadı. Düzenleyici kurumda çalıştığım ve operatör tarafında (Avea CEO) sahayı bizzat yönettiğim dönemlerden edindiğim en temel ders şudur: Frekans tahsisi rekabet için bir ön koşuldur; fakat sektörün dinamizmini sürdürülebilir kılmaya tek başına yetmez. Operatörler devasa dijital otoyollar inşa ettiler; fakat o yoldan geçen katma değerli veriye dokunamayan birer "altyapı borusuna" dönüşme riskiyle hep yüz yüze kaldılar.

Kazananlar ve kaybedenler: Stratejik "frekans" kumarı

5G her operatörde aynı ivmeyi yaratmıyor.

• T-Mobile (ABD): Rakipleri çok yüksek frekanslı "fantezi" teknolojilere milyarlar harcarken, onlar kapsama alanı ve hızı dengeleyen doğru spektruma odaklandı. 5G’yi sadece mobil internet değil, FWA (Sabit Kablosuz Erişim) üzerinden ev interneti pazarına girmek için bir kaldıraç olarak kullandı. Kablo operatörlerinin kalesine kendi altyapısıyla gol attı.

• Telefónica: Bir zamanlar dünyayı parselleyen bu devin dramı ise finansal yorgunluktur. Her nesilde katlanarak artan yatırım yükü, onları "ana vatanlarına" sığınmaya zorladı. Peru’daki vergi çıkmazlarından Meksika’dan çekilmeye kadar yaşananlar teknolojik bir yenilgi değil, bir finansal hayatta kalma refleksidir.  

Çarpanların çöküşü: 15’ten 3’e!

Sektörün nereye evrildiğini anlamak için en çarpıcı veri, şirketlerin "değerleme çarpanları"nda gizli. Bir zamanlar telekom sektörü 15’li EBITDA çarpanları (piyasa değerinin kârlılığa oranı) ile "altın yumurtlayan tavuk" olarak görülürdü. Bugün bu çarpanların 3 seviyelerine kadar gerilemesi, piyasanın artık operatörleri "büyüme odaklı teknoloji devi" değil, "geliri sınırlı altyapı sağlayıcısı" olarak fiyatladığının kanıtı.

"Yerlilik" ve stratejik sabır

4.5G’den 5G’ye geçen on yıllık süreçte "yerli üretim kapasitesi" en temel gerekçeydi. Bu beklemenin yerli teknolojiye gerçekten bir sıçrama tahtası mı olduğu, yoksa küresel trenin kaçırılmasına mı yol açtığını zaman ve veriler gösterecek. Ancak hız testlerinden daha kritik sorular bizi bekliyor: Ağ dilimleme (Network Slicing) ve düşük gecikmeli endüstriyel uygulamalarda somut iş modelleri mi üreteceğiz? Yoksa sadece daha hızlı "borular" mı döşeyeceğiz?

Sonuç: Çekingen mi kazanır, cömert mi?

Şu an sektörde iki zıt kutup var: Frekans ve yatırımda aşırı temkinli olanlar ve spektrumda agresif/cömertdavrananlar. 3G ihalesindeki frekans çarpıklıklarının rekabeti nasıl kilitlediğini gördük. 4.5G ise büyük bir reformla oyunun kurallarını güncelledi. 5G’de hangi stratejinin hayatta kalacağını göreceğiz. Eğer operatörler sadece "bağlantı" satmaya devam ederlerse, bu yeni teknoloji bir büyüme motoru değil, ödenmesi güç bir borç yükü olacak. Biz şimdilik, bu devasa altyapının üzerinde asıl değeri üreten "akla", yani Yapay Zeka’ya odaklanmaya devam ediyoruz.

50 milyon dolar kâr

Eckles ve eşi Linda tarafından 1998’de kurulan kahve zincirinin bugün 912 şubesi var ve şirketin sahip olduğu 19 mağaza dışında hepsi franchise. Bunların çoğu hala ABD’nin Orta Batı bölgesinde bulunuyor. Sistem genelinde bu franchise’lar geçen yıl 859 milyon dolar satış yaptı. Bu da Eckles’ın şirketi için yaklaşık 80 milyon dolar gelir anlamına geliyor. Bu son derece karlı bir model. Maliyetlerin neredeyse tamamı franchise sahipleri tarafından karşılandığı için Forbes, Eckles’ın bu 80 milyon dolar üzerinden yaklaşık 50 milyon dolar kâr elde ettiğini, yani yüzde 62,5 net kâr marjına ulaştığını tahmin ediyor.

Halka arzı değerlendiriyorlar

Bu marj, Scooter’s’ı cazip bir satın alma hedefi haline getiriyor ancak Eckles işini özel tutmayı tercih ettiğini söylüyor. Geçen yıl şirketi 1 milyar dolara satın almak için bir teklif olduğu yönünde haberler çıktı. Ancak Eckles Forbes’a şu an bunun üzerine düşündükleri bir şey olmadıklarını söyledi.  Eckles ayrıca şirketi halka açabilir; piyasalar kahve hisselerini seviyor. Arizona merkezli Dutch Bros, 2021’deki halka arzından bu yana en iyi performans gösteren restoran hisselerinden biri ve şu anda satışlarının 4 katından, nakit akışının ise 23 katından işlem görüyor. Jeffries restoran hisseleri analisti Andy Barish, “Uzun süredir sahnede olan ve herkesin ne olacağını merak ettiği bir şirket. Kurucular uzun süre göz önünde olmadı” dedi. 

Eckles çifti, yaklaşık 1 milyar dolar değerindeki işte yüzde 60’lık payla çoğunluk hissedar olmaya devam ediyor ve bu pay yaklaşık 600 milyon dolar değerinde. Omaha merkezli M-One Capital, Minneapolis merkezli GMB Capital ve Dallas merkezli Morrison Seger gibi yatırımcılar kalan yüzde 40’ı elinde bulunduruyor.

Amerika’nın en büyük 78. restoran zinciri

Scooter’s şu anda Amerika’nın en büyük 78. restoran zinciri ve 32 eyalette şubesi var. En güçlü müşteri tabanı Nebraska, Iowa, Kansas, Güney Dakota ve Missouri’de. Şimdilik Batı Kıyısı’nda ve Kuzeydoğu’da tek bir şubesi yok. Florida’da hızla büyüyor ve ayrıca Georgia, Güney Carolina ve Kuzey Carolina’da da şubeleri bulunuyor.

1998’de ilk şubelerini açmak için 650 metrekarelik eski bir Çin restoranını 40 bin dolar (bugünün parasıyla 80 bin doların üzerinde) birikimleriyle yenilediler. Eckles nakit sıkıntısı yaşamaktan endişeliydi. Daha önceki üç girişiminde bu başına gelmişti. Bu yüzden bu kez işi şansa bırakmak istemedi. İlk dört ay boyunca tüm vardiyalarda kendileri çalıştılar. Yaklaşık dört ay sonra ilk Scooter’s başabaş noktasına ulaştı ve çift ilk çalışanlarını işe aldı. Yaklaşık üç ay sonra ikinci şube açıldı. Beşinci mağazada, yakındaki bir alışveriş merkezine iki küçük kahve kiosku kurmak için 150 bin dolar borç aldılar ancak inşaat maliyetleri artınca neredeyse iflas ediyorlardı.

2018’de Buffett’ın önerisiyle M-One Capital yatırım yaptığında, Eckles iş modelini değiştirdi. Eckles, “İnsanlara şirketimizden hisse verdik ve vergilendirilebilir gelirin yüzde 75’ini yatırımcılara dağıtıyorduk. Başta bu rakam küçüktü ama yıllar içinde önemli hale geldi. Ancak büyük ve başarılı bir şirket kurmak istiyorsak kârın yüzde 75’ini dağıtarak bunu yapamayacağımızı fark ettik. Bu parayı yeniden işe yatırmamız gerekiyordu” diyor. 

Erken yatırımcılara yapılan yüzde 75 kâr dağıtımını sonlandırdılar ve M-One Capital yatırımının bir kısmını, başlangıçta kendilerine destek olan arkadaş ve aileyi ödüllendirmek için kullandılar. Eckles bunu şöyle açıklıyor: “Bundan sonra sadece vergileri karşılayacak kadar dağıtım yapacağız. Kalanı ise insanlara, tesislere ve ekipmanlara yatırım yaptık. Yani büyümeye.”

2024’te Scooter’s CEO’su olan Joe Thornton, “Büyüme hikayemiz zamanla insanların hayranlık duyacağı bir hikaye olacak” dedi. Şirket, bölgedeki nispeten düşük rekabetten de faydalandı. Şu anda en büyük rakibi Dutch Bros ancak Arkansas merkezli başka bir arabaya servis zinciri olan 7 Brew da Scooter’s’ı yakından takip ediyor. Scooter’s franchise sahiplerinin en üst çeyreği yüzde 20’nin üzerinde net kâr marjına ulaşıyor. Ortalama bir şubenin net kâr marjı ise yaklaşık yüzde 15 (Dutch Bros ve 7 Brew bu veriyi açıklamıyor). Eckles’a göre mağaza kârlılığı hala en önemli öncelik.

Raporda Orta Asya’dan Güneydoğu Asya’ya kadar tüm alt bölgelerde artış görülmesi, askeri kapasite ve konuşlanmadaki genişlemenin hız kazandığı şeklinde yorumlandı.

Çin harcamalarını artırmayı sürdürüyor

Bölgede en büyük paya sahip olan Çin, 2025’te savunma bütçesini yüzde 7,4 artırarak 336 milyar dolara çıkardı. Bu artışla birlikte Çin’in askeri harcamalarının GSYH’ye oranı yüzde 1,7 seviyesinde gerçekleşti.

Rapora göre Çin, son 31 yıldır kesintisiz biçimde savunma bütçesini artırarak bu alanda dikkat çekici bir süreklilik sergiliyor. Yolsuzlukla mücadele kapsamında üst düzey tasfiyelerin yaşandığı bir dönemde bile harcamaların artmaya devam etmesi, Pekin’in askeri modernizasyon hedeflerine bağlılığını ortaya koyuyor. Son on yılda ülkenin savunma harcamaları yüzde 62 yükseldi.

Hindistan-Pakistan hattında gerilim etkisi

Dünyanın en fazla askeri harcama yapan beşinci ülkesi Hindistan, 2025’te bütçesini yüzde 8,9 artırarak 92,1 milyar dolara çıkardı. Özellikle Mayıs ayında Pakistan ile yaşanan ve hava unsurlarının öne çıktığı çatışmanın, harcamalar üzerinde belirleyici olduğu ifade edildi.

Bu süreçte Hindistan Hava Kuvvetleri’nin silah sistemlerine ayırdığı bütçe yüzde 50, personel ve operasyon giderleri ise yüzde 18 yükseldi. Aynı dönemde Pakistan’ın savunma harcamaları da yüzde 11 artışla 11,9 milyar dolara ulaştı.

Japonya ve bölge ülkeleri kapasite artırıyor

Japonya’nın askeri harcamaları yüzde 9,7 artarak 62,2 milyar dolara çıkarken, harcamaların milli gelire oranı yüzde 1,4 ile 1958’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Son on yılda yüzde 61 artan bütçede, Çin ve Kuzey Kore kaynaklı tehdit algısının etkili olduğu değerlendiriliyor. Tokyo yönetimi özellikle uzun menzilli saldırı, keşif ve istihbarat sistemlerine yatırım yapıyor.

Güney Kore’nin savunma harcamaları ise yüzde 2,6 artışla 47,8 milyar dolar oldu. Seul yönetimi, Kuzey Kore’nin nükleer ve füze programlarına karşılık olarak füze savunma ve önleyici saldırı kabiliyetlerine odaklanmayı sürdürüyor.

Tayvan’da dikkat çeken sıçrama

Çin ile egemenlik ihtilafı yaşayan Tayvan’ın askeri harcamaları 2025’te yüzde 14 artarak 18,2 milyar dolara ulaştı. Bu artış, 1988’den bu yana en hızlı yükseliş olarak kayıtlara geçti. Raporda bu ivmenin, Tayvan Boğazı’ndaki artan gerilim ve Çin’in bölgedeki askeri faaliyetlerinin kapsamının genişlemesine verilen bir yanıt olduğu vurgulandı.

ABD etkisi ve müttefikler üzerindeki baskı

SIPRI Kıdemli Araştırmacısı Diego Lopes da Silva, Asya ve Okyanusya’daki savunma harcamalarındaki artışın yalnızca bölgesel gerilimlerle açıklanamayacağını belirtti. Silva’ya göre Avustralya, Japonya ve Filipinler gibi ABD müttefiki ülkeler, Washington’ın güvenlik taahhütlerine ilişkin belirsizlikler nedeniyle daha fazla savunma harcaması yapma eğilimine giriyor.

Bu durumun, Avrupa’dakine benzer şekilde, ABD’nin müttefikleri üzerindeki “daha fazla savunma yükü üstlenme” baskısının Asya-Pasifik’te de belirginleştiğine işaret ettiği ifade ediliyor.

2026 mali yılı itibarıyla bütçe açığının 600 milyar doların üzerine çıkması, mali disiplinin zayıfladığına işaret eden en önemli göstergeler arasında yer alıyor.

“Teknolojik sıçrama kaçınılmaz”

Musk, katıldığı bir programda yaptığı değerlendirmede, yapay zeka ve robotik teknolojilerin artık bir tercih değil zorunluluk haline geldiğini dile getirdi.

Ekonomik sistemin mevcut borç yükünü taşıyamayacağını vurgulayan Musk, üretkenliği radikal biçimde artıracak teknolojik ilerlemeler olmadan borç krizinden çıkışın mümkün görünmediğini ifade etti.

Faiz ödemeleri savunma harcamalarını geçti

ABD’nin borçlanma maliyeti de tarihi seviyelere ulaşmış durumda. Yıllık faiz ödemelerinin 1 trilyon doları aşarak savunma harcamalarının üzerine çıkması, bütçe üzerindeki baskının boyutunu ortaya koyuyor.

Ekonomistler, faiz giderlerinin önümüzdeki dönemde daha da artabileceği uyarısında bulunuyor.

Doların satın alma gücünde sert düşüş

Uzun vadeli ekonomik veriler, ABD dolarının alım gücünde ciddi bir erozyona işaret ediyor. 1970 yılında 100 dolar ile sağlanan satın alma gücünün, günümüzde yaklaşık 12 dolara kadar gerilediği hesaplanıyor.

Bu tablo, enflasyonun uzun vadede para birimi üzerindeki etkisini açık şekilde ortaya koyarken, mali sürdürülebilirliğe ilişkin endişeleri de artırıyor.

Taylor, 2032 veya 2033 gibi yıllara gelindiğinde insanların New York'taki evlerinin verandasında oturup Ay'a baktıklarında ışıklar görebileceklerini, çünkü orada yaşayan ve çalışan insanlar olacağını belirtti. Commercial Space Federation Başkanı Dave Cavossa ise ABD'nin ticari uzay alanında açık ara küresel lider konumunda olduğunu aktardı. 

Deutsche Bank'ın şubat ayında yayınladığı bir nota göre Ay ekonomisi büyük bir patlama yapmaya hazırlanıyor. Elon Musk'ın şirketi SpaceX'in 10 yıldan kısa bir süre içinde Ay'da kendi kendine büyüyen bir şehir inşa etmeye odaklandığı belirtiliyor. Blue Origin de kalıcı ve sürdürülebilir bir Ay varlığı oluşturmak için yörünge altı uzay turizmi uçuşlarını durdurduğunu duyurdu.

ABD hükümetinden devasa bütçe beklentisi

Uzay sektörünün daha önce hiç bu kadar gözde olmadığını belirten Taylor, ABD hükümetinden beklenen devasa fonların ışığında sektörün henüz yeni başladığını değerlendirmesini yaptı. ABD Başkanı Donald Trump, 3 Nisan'da Kongre'den savunma harcamalarını 1,5 trilyon dolara çıkarmasını talep etti. 

Bunun ardından 21 Nisan'da ABD Hava Kuvvetleri ve Uzay Kuvvetleri, 2027 mali yılı için 300 milyar doları aşan bir bütçe talebinde bulundu. Haziran ayında halka açılan Voyager, 2030 yılında emekliye ayrılması planlanan Uluslararası Uzay İstasyonu'nun yerini alacak Starlab projesiyle tanınıyor.

Eski Kanada Başbakanı Justin Trudeau da etkinlikte yaptığı konuşmada, ilk kez bir Kanadalının Ay'ın etrafında uçtuğu Artemis II misyonunu çok büyük bir olay olarak nitelendirdi. Trudeau, cehaletin kutlandığı bir dünyada insanların bir araya gelip inanılmaz bir yetkinlikle bir şeyler yapmasını görmenin büyük bir ilham kaynağı olduğunu söyledi. Eski Başbakan, Ay'a inmeye ve Mars'a doğru uzanmaya başladıkça bunların insanları heyecanlandırmaya devam edeceğini sözlerine ekledi.

Uzayda veri merkezleri kurulacak

Uzay, telekomünikasyon uyduları gibi kritik altyapılara giderek daha fazla ev sahipliği yapmaya başlıyor. NASA'nın 2.000 kilometre veya daha düşük irtifadaki uzay alanı olarak tanımladığı Alçak Dünya Yörüngesi, 2024'teki 25 milyar dolarlık yatırıma kıyasla 2025'te 45 milyar dolardan fazla yatırım çekti. 

Beş yıl içinde uzayda veri merkezlerinin faaliyete geçmesini beklediğini aktaran Taylor, ısıyı bu merkezlerden uzaklaştırmanın teknik zorluklarına dikkat çekti. Uzay sistemleri firması Muon Space'in Başkanı Gregory Smirin ise bazı veri merkezi yeteneklerinin uzayda halihazırda mevcut olduğunu belirtti. Smirin, bugün uzayda bulunan sistemlerinin yapay zeka analizleri yaptığı çıkarım aşamasını halihazırda gördüklerini ifade etti.

Yeni CEO’nun Eylül ayında görevi devralması beklenirken, bu değişim Apple’ın stratejik yönelimine ilişkin önemli soruları da beraberinde getirdi.

Cook dönemi: Büyüme ve küresel etki

Tim Cook, 2011 yılında Steve Jobs’tan devraldığı görev süresince Apple’ın piyasa değerini 20 kattan fazla artırarak şirket tarihinin en istikrarlı büyüme dönemlerinden birine liderlik etti.

Cook’un liderliği, yalnızca ürün stratejileriyle değil; tedarik zinciri yönetimi, küresel üretim ağları ve hükümetlerle kurulan ilişkiler üzerinden şekillendi. Özellikle uluslararası diplomasi ve operasyonel verimlilik, Apple’ın bu dönemdeki rekabet gücünün temel unsurları arasında yer aldı.

Şirketin açıklamasında Cook’un yeni rolünün “dünya çapındaki politika yapıcılarla etkileşim” üzerine kurulacağının vurgulanması, bu yetkinliğin Apple için kritik önemini koruduğunu gösteriyor.

Yeni CEO John Ternus neyi temsil ediyor?

Donanım mühendisliğinden sorumlu kıdemli başkan yardımcısı olarak görev yapan John Ternus, Apple’ın ürün geliştirme süreçlerinin merkezinde yer alan isimlerden biri olarak biliniyor.

Ternus’un CEO’luğa getirilmesi, şirketin dışarıdan bir lider arayışına girmediğini ve mevcut organizasyon yapısına bağlı kalmayı tercih ettiğini ortaya koyuyor. Bu tercih, Apple’ın yönetim modelinde radikal bir kırılma yerine sürekliliğe öncelik verdiğine işaret ediyor.

Uluslararası stratejide değişim beklenmiyor

Uzmanlara göre Apple’ın küresel tedarik zinciri ve üretim modeli, kısa vadede köklü bir değişime uğramayacak.

Şirketin üretim altyapısı; tedarikçilerle kurulan uzun vadeli ilişkiler, fabrikaların konumlandırılması ve iş gücü yatırımları nedeniyle onlarca yıla yayılan bir planlama sürecine dayanıyor. Bu nedenle CEO değişiminin tek başına uluslararası stratejide keskin bir dönüşüm yaratması beklenmiyor.

Bununla birlikte, değişen jeopolitik dengeler Apple’ı zaman içinde belirli ayarlamalar yapmaya zorlayabilir.

Yapay zeka stratejisinde devamlılık sinyali

Ternus’un atanması, Apple’ın yapay zeka alanında yönünü köklü biçimde değiştirmeyeceği şeklinde yorumlanıyor.

Şirketin son dönemde “Apple Intelligence” gibi girişimlerle yapay zeka alanında daha görünür olmaya çalışmasına rağmen, bazı özelliklerin henüz piyasaya sürülememesi eleştirilere neden olmuştu. Buna karşın Apple’ın CEO tercihini şirket içinden yapması, mevcut ürün ve yönetim yaklaşımının sürdürüleceğine işaret ediyor.

Bu durum, Apple’ın yazılım odaklı radikal bir dönüşüm yerine, donanım ve yazılım entegrasyonuna dayalı geleneksel modelini koruyacağını gösteriyor.

Donanım yaklaşımında evrim

Apple’ın donanım stratejisinde son yıllarda dikkat çeken bir değişim öne çıkıyor. Şirket, dış tasarımda büyük değişiklikler yapmak yerine, cihazların iç performansını ve verimliliğini artırmaya odaklanıyor.

Geçmişte iMac, Mac Mini ve MacBook Air gibi ürünlerle belirlenen tasarım çizgisi büyük ölçüde korunurken, asıl yenilikler cihazların iç mimarisinde gerçekleşiyor.

Bu dönüşümde, Apple’ın silikon geliştirme çalışmalarına liderlik eden Johny Srouji’nin artan rolü belirleyici oluyor. Şirketin kendi çiplerini geliştirme konusundaki başarısı, donanım performansını doğrudan etkileyen en kritik unsurlardan biri haline gelmiş durumda.

Teknoloji sektöründe yoğun rekabet sürüyor

Apple’daki liderlik değişimi, teknoloji sektöründe rekabetin hız kazandığı bir döneme denk geliyor.

Yapay zeka alanında DeepSeek, Anthropic ve Google gibi oyuncular yeni modeller ve altyapı yatırımlarıyla öne çıkarken; Microsoft ve SpaceX gibi şirketler de milyarlarca dolarlık hamlelerle rekabeti kızıştırıyor.

Öte yandan Tesla gibi şirketler, özellikle Çinli üreticilerin baskısıyla daha zorlu bir rekabet ortamıyla karşı karşıya.

Yeni dönem: İstikrar mı dönüşüm mü?

Apple’da CEO değişimi, ilk bakışta bir bayrak değişimi olarak görülse de, şirketin stratejik önceliklerinde ani bir kırılma beklenmiyor.

Tim Cook’un yönetim kurulu başkanı olarak aktif rolünü sürdürmesi ve John Ternus’un şirket içinden gelen bir isim olması, Apple’ın mevcut iş modelini koruyarak kademeli bir evrim sürecine gireceğine işaret ediyor.

Ancak yapay zeka, jeopolitik riskler ve küresel rekabet gibi faktörler, bu “istikrarlı geçişin” ne kadar sürdürülebilir olacağını önümüzdeki yıllarda belirleyecek.

Satış işlemi, New York merkezli risk sermayesi şirketi HOF Capital liderliğindeki bir konsorsiyuma yapılacak. Mısırlı milyarder Sawiris ailesinin bir üyesi tarafından kurulan HOF Capital'e, en büyük yatırımcı olarak BlueFive Capital eşlik edecek. Finansal detaylar resmi olarak açıklanmadı. Ancak konuya aşina kaynaklar, Bugatti Rimac'ın 1 milyar doların üzerinde bir değerlemeye sahip olduğunu belirtiyor.

Kâr marjındaki çöküş satışı getirdi

Bu devir işlemi, Porsche'nin stratejisini yeniden gözden geçirdiği zorlu bir döneme denk geldi. Geçen yıl ABD gümrük vergileri ve Çin'deki zayıflayan talep nedeniyle markanın faaliyet kârı yüzde 93 oranında çakıldı. Kâr marjları 2024'teki yüzde 14,1 seviyesinden geçen yıl yüzde 1,1'e kadar geriledi.

Bu tablonun ardından ana şirket Volkswagen üzerinde bir yüke dönüşen Porsche'de maliyetleri düşürme baskısı arttı. Yılın başında göreve gelen CEO Michael Leiters, şirketin çekirdek dışı varlıklarını satarak sermaye yaratmayı hedefliyor. Gelişmelerin ardından Frankfurt borsasında işlem gören Porsche hisseleri cuma günü erken işlemlerde yüzde 1,6 değer kaybetti.

Şirketin kontrolü tamamen Rimac'a geçiyor

İşlemin tamamlanmasının ardından Rimac Group, Bugatti Rimac'ın tam operasyonel kontrolünü devralacak. Büyümeyi desteklemek için yeni yatırımcılarla stratejik bir ortaklık kurulacak. 

Porsche AG CEO'su Michael Leiters, Rimac Technology'nin birinci sınıf bir otomotiv teknolojisi şirketine dönüşmesine önemli katkı sağladıklarını söyledi. Leiters, "Hisselerimizin satışıyla birlikte Porsche'yi ana işimize odaklıyoruz." dedi.

Bugatti Rimac CEO'su Mate Rimac, Porsche'nin sağladığı güçlü temeller sayesinde vizyonlarını artık daha hızlı gerçekleştirebileceklerini ifade etti. BlueFive Capital Kurucusu Hazem Ben-Gacem ise sürece sadece finansal bir işlem olarak yaklaşmadıklarını belirterek, "Bu mirası gelecek nesiller için onurlandırmak adına tüm Bugatti Rimac ekibiyle birlikte çalışmayı dört gözle bekliyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Servet hareketliliği

Bunlar Knight Frank’in küresel ultra servete yıllık bakışı olan Servet Raporu 2026’nın temel bulgusu. Şirketin küresel araştırmalarına liderlik eden Liam Bailey, “En büyük çıkarım, servetin şu anda olağanüstü hareketliliği. Veriler bunu destekliyor; vergi kaynaklı göçten sınır ötesi gayrimenkul alımlarına ve uluslararası yaşamı kolaylaştıran varlıklara artan talebe kadar sonuç bu" dedi. Raporda yaratılan yeni servet miktarı hala dikkat çekici. 2026 itibarıyla dünya genelinde 713 bin 626 ultra yüksek net servet sahibi birey bulunuyor ve son beş yılda her gün 89 kişi 30 milyon dolar seviyesine ulaştı. Pazar küçülmüyor, büyüyor; üstelik paranın nereye yatırıldığı konusunda daha fazla düşünülerek.

Yüzen yatırımlar: Süper yat

Bu değişimin iyi bir örneği süper yatlar. Knight Frank’in eski Küresel Konut Başkanı ve şu anda özel aileler ile işletmelere danışmanlık yapan Andrew Hay, bunu “küresel bir işletmeyi yönetmek için gerekli altyapıyla donatılmış altı yıldızlı bir otel” olarak tanımlıyor. Artık süper yatların net bir pratik kullanımı var: Bir hafta sakin bir iş toplantısına, sonraki hafta aile tatiline ev sahipliği yapabilen özel ve mobil bir alan.

Süper yat satışları 2025’te güçlü bir şekilde geri döndü; toplam değer bir önceki yıla göre yüzde 70 artarak 8,5 milyar dolara ulaştı. Bu 2021’deki pandemi sonrası patlamadan bu yana en büyük artış. Üst segmentte büyüme daha da hızlıydı. 60 metre üzerindeki yat satışları yüzde 60 arttı ve ortalama talep fiyatı 16,6 milyon dolara ulaştı.

En büyük haber, Edmiston aracılığıyla satılan Feadship’in yaklaşık 120 metrelik Breakthrough adlı yatının dokuz haneli satış fiyatıydı. Bir diğer önemli satış ise Moran Yacht & Ship tarafından henüz inşaat halindeyken satılan Lürssen’in 122 metrelik Project Omega’sı oldu. Burgess şu anda yaklaşık 100 metrelik Moonrise yatını 381 milyon dolara satışa koymuş durumda. Bu yılın şubat ortasına kadar toplam 647 milyon dolar değerinde 58 yat satıldı. Bu da önceki yıla göre yüzde 34,6 artış anlamına geliyor. Talebin büyük kısmını hala Amerikalı alıcılar oluşturuyor. BOAT International’ın Genel Müdürü Stewart Campbell, toparlanmayı “fiyatlardaki ayarlamaya” bağlasa da ABD talebinin ana itici güç olduğunu vurguluyor. Knight Frank de “güçlü hisse senedi piyasaları ve yerel vergi teşvikleriyle desteklenen ABD güveni, küresel süper yat satışlarının en hayati ekonomik motoru olmaya devam ediyor” diyor.

Yat talebi dünya geneline yayılıyor. Hindistan’da varlıklı girişimciler Dubai ve Abu Dabi üzerinden Akdeniz’de seyretmek için yat satın alıyor. Japonya’da denizcilik altyapısının gelişmesi ve düzenlemelerin gevşemesiyle ilgi artıyor. Suudi Arabistan, Amaala gibi projelerle Kızıldeniz’de lüks yat destinasyonu yaratmak için büyük yatırımlar yapıyor. 17 bin adasıyla Endonezya da dikkat çekiyor ancak altyapı ve kiralama kurallarında hala gelişim gerekiyor.

Zenginlerin uçuş rotaları

Ultra zenginler için özel jet sahibi olmak artık gösterişten çok pratik ihtiyaçlarla ilgili. Farklı evler, işler ve uzak destinasyonlar içeren yoğun bir yaşamı yönetmeyi kolaylaştırıyor. Knight Frank’in VistaJet verilerine dayanan raporu bu seyahat modellerini detaylandırıyor. 2025’te Abu Dabi-Londra uçuşları yüzde 238 arttı. Milano-Paris yüzde 66, Londra-İsviçre’nin Savoie bölgesi yüzde 50 yükseldi. Nantucket–New York hattı yüzde 192 arttı.

Geçen yıl ayrıca Cidde-Riyad yüzde 269, Nice-Palma yüzde 137 ve Farnborough-Samedan yüzde 133 artış gösterdi. Washington-White Plains yüzde 107, Cannes–Paris yüzde 100, Boca Raton–New York yüzde 70, Mumbai–Yeni Delhi yüzde 68 ve Hong Kong–Tokyo yüzde 65 arttı.

Uzun mesafeli rotalar da büyüyor. En hızlı büyüyen hatlar arasında Afrika-Asya (yüzde 42), Orta Doğu-Kuzey Amerika ve Güney Amerika-Avrupa (her ikisi yüzde 28), Kuzey Amerika-Afrika (yüzde 26) ve Asya-Orta Doğu (yüzde 20) bulunuyor. Yolcu profili de değişiyor. Knight Frank, 2026’nın başlarında ilk kez özel jet kullananların yüzde 47’sinin 45 yaşın altında olduğunu tespit etti. Genç varlıklı müşteriler hala gizlilik ve hizmete önem veriyor ancak sahiplik daha az önemli. Knight Frank’in Aile Ofisi Araştırması, daha fazla müşterinin artık kendi jetine sahip olup yönetmenin zorlukları yerine son dakika kiralamalara prim ödemeyi tercih ettiğini gösteriyor.

Zenginler şehirler arasında özel uçuşlar yaparken, hazır bir kulüp anlaşmalar yapmak ve sosyalleşmek için bir üs sağlıyor. Londra ve New York’ta başlayan özel kulüp trendi artık Miami, Milano ve Singapur gibi şehirlere yayılıyor. Bu kulüpler, varlıklı tüketicilere aidiyet hissi ve genellikle üst düzey kliniklerde bulunan sağlık (wellness) olanaklarına erişim sunuyor.

Hayatı değiştiren anlar

Pazarın en üstündeki insanlar için değer, artık nadir eşyaları satın almaktan uzaklaşıyor. Şimdi en önemli olan şey gizlilik, zaman ve benzersiz deneyimler. Bailey, “Lüks hala cazip bir yatırım ancak lüksün ne olduğu değişiyor. Beklentiler daha yüksek ve daha fazla alıcı artık sadece şeyler değil, deneyimler istiyor” diyor. The Future Laboratory’nin kurucu ortağı Martin Raymond da raporda kişisel dönüşüme odaklanıldığını fark ediyor. “Bu çoğu zaman uç seyahatler ya da nadir bir karşılaşma gibi hayatı değiştiren anlarla ilgili. Bunun bir amacı var. Gerçek ve önemli bir değişimle ilgili” diyor.

Bu yüzden artık bir yat sadece statü sembolü değil, bir özel jet de yalnızca bir ulaşım aracı değil. Dünya genelinde evlere sahip olmak, sadece özel bir kaçış noktası değil, küresel bir ağın parçası olmak anlamına geliyor. Ultra zenginler hala çok harcıyor ancak bunu daha fazla amaçla ve ne istediklerine dair daha net bir anlayışla yapıyorlar.

Ortalama maliyetler katlandı

Yetkililerin verdiği bilgilere göre, çatışmalar öncesinde yaklaşık 140 bin dolar seviyesinde olan ortalama geçiş bedeli, son iki ayda 385 bin dolara kadar yükseldi. Bu artış, özellikle zaman hassasiyeti olan yük taşımacılığında maliyet baskısını ciddi ölçüde artırdı.

Artan talebe karşı sürdürülebilirlik vurgusu

Panama Kanalı yönetiminden bir diğer isim Ricaurte Vasquez ise, artan talep ve transit geçişlere rağmen kanalın sürdürülebilirliğini korumak için önlemlerin artırıldığını belirtti. 2026 mali yılının ilk yarısında yoğunluk artışına rağmen operasyonların dengede tutulmaya çalışıldığı aktarıldı.

“Kanal açık ve güvenilir” mesajı

Vasquez, küresel ticaretteki dalgalanmalara rağmen kanalın faaliyetlerini kesintisiz sürdürdüğünü vurgulayarak, “Kanal açık ve güvenilir kalmaya devam ediyor” dedi. Ayrıca mevcut su seviyelerinin artan gemi trafiğini karşılayabilecek düzeyde olduğu ifade edildi.

Yerel basına göre, Ekim 2025 ile Mart 2026 arasında kanaldan toplam 6 bin 288 gemi geçti. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 224 adetlik artışa işaret ediyor.

Küresel krizler rotaları değiştiriyor

Orta Doğu’daki çatışmaların enerji fiyatlarını yukarı çektiği ve deniz taşımacılığı rotalarını yeniden şekillendirdiği belirtiliyor. Bu gelişmeler, Karayip Denizi ile Pasifik Okyanusu’nu birbirine bağlayan 82 kilometrelik stratejik su yoluna olan talebi daha da artırmış durumda.

Emekliliğe alternatif bir yol

Sermaye ortakları geleneksel olarak statülerini yalnızca firmalardan ayrıldıklarında kaybediyordu. Bu durum genellikle zorunlu emeklilik yaşına ulaştıklarında gerçekleşiyordu. Ancak hangi profesyonellerin şirket kârından pay alacağını sıkı bir şekilde kontrol etme baskısı giderek artıyor. Bu durum son yıllarda "maaşlı ortak" rütbesinin uygulamaya konmasına yol açtı. Maaşlı basamak, "ortak" unvanı statüsü sunarak kıdemli personeli elde tutmanın bir yolu olarak tasarlandı. Aynı zamanda en üst kademelerin paylaştığı kâr havuzuna erişim kısıtlandı. Bu hamle, "unvan enflasyonu" iddialarına neden oldu.

Geçen yıl ortalama sermaye ortağı maaşının 880.000 £ olduğu KPMG, son yıllarda bazı ortaklara kararını bildirdi. Konuya aşina altı kişiye göre firma, bu kişilere sermaye ortaklığından "emekli" edileceklerini ve bunun yerine maaşlı ortak yapılacaklarını iletti. Bu hamle, düşük performans gösteren kıdemli ortaklardan basitçe emekli olmalarını isteme uygulamasından bir sapma niteliği taşıyor. Bu uygulama son yıllarda sektörde daha yaygın hale gelmişti. Konuya aşina kişilerden biri, bazı KPMG ortaklarının kariyer görüşmesi olarak konumlandırılan odalara çağrıldığını, ancak nihayetinde şirketin sermaye ortaklarının sayısını azaltması gerektiğini söyledi.

Aynı kişi, bazı ortakların maaşlı bir role düşürülmektense ayrılmayı seçtiğini belirtti. Olumlu geri bildirim aldıktan sonra kendilerine performanslarını iyileştirme fırsatı verilmediği için gafil avlandıklarını hissettiklerini ifade etti. Konuya aşina üç kişiye göre rakip firma EY de benzer bir adım attı. Firma, maaşlı ortak basamağını 2022'de uygulamaya koymasından bu yana az sayıda sermaye ortağını maaşlı rollere düşürdü.

Sektörde kârlılığı koruma çabası

Ortakları dışarı itmek veya "ortaklıktan çıkarmak" sadece muhasebe şirketlerine özgü bir durum değil. Goldman Sachs gibi diğer sektörlerdeki ortaklıklar da en üst kademelerindeki üyeliği dikkatle yönetiyor. Hukuk firmaları da özellikle orta kademe firmalarda kârlılığı korumak için düşük performans gösteren ortakların sermaye paylarını düşürüyor. Deloitte, EY, KPMG ve PwC'den oluşan Dört Büyük, danışmanlık hizmetlerine yönelik yavaşlayan taleple mücadele ediyor. Bu sebeple ortak kârlarını yüksek tutmak için giderek artan bir baskı altında kalıyorlar.

Bireysel KPMG sermaye ortaklarının kâr payının büyüklüğü, kendilerine tahsis edilen "birim" sayısına göre belirleniyor. Değişikliklere aşina birkaç kişi, mevcut patron Jon Holt yönetiminde firmanın birimleri yeniden tahsis ettiğini söyledi. Yeni sistemde görev süresine daha az, iş getiren ortakları ödüllendirmeye daha fazla ağırlık verildiği belirtildi. Kaynaklardan biri, bazı ortakların biraz kibirlendiğini ve tahsislerinde yıllık artışlar beklemeye başladığını aktardı. Bu kişilerin birimlerinin azaltılabileceği söylendiğinde büyük bir şok yaşadıklarını dile getirdi.

Firmadaki bazı kişiler, önemli sermaye paylarına sahip olan ancak ücret üretmeyen ortakları tanımlamak için bir terim kullanıyor. Bu kişiler için "Huncs" veya "yüksek birimli, müşterisi olmayan" ifadesi kullanılıyor. Firmadan bir kişi, içeride bir nevi temizlik yapıldığını dedi. Aynı kişi, önemli birimlere sahip olan ancak aslında hiçbir müşteriyle çalışmayan çok sayıda kıdemli ortak bulunduğunu ifadesini kullandı. Ayrıca bu ortaklardan bazılarının yakın zamanda işten çıkarıldığını da sözlerine ekledi.

Ortak başına kâr artışı

Holt'un 2021'deki atamasından bu yana KPMG, ortak başına kârı artırmayı başardı. Geçtiğimiz yıl on yıldan uzun bir süredir ilk kez hem PwC'yi hem de EY'yi geride bıraktı. Dört Büyük genelinde sermaye ortağı terfileri 2025'te son beş yılın en düşük seviyesine geriledi. KPMG ayrıca 2021 ve 2023 yılları arasında sermaye kademelerine neredeyse hiç kimseyi terfi ettirmeyerek ortak başına kârı artırdı. Bu durum, ortaklık sayısının yirmi yılı aşkın bir sürenin en düşük seviyesine inmesine katkıda bulundu.

Süreçle ilgili konuşan KPMG UK, iki yıllık bir süre içinde ortaklıklarında 200'den fazla yeni rol yaratacaklarını dedi. Bu açıklamayla hem yeni maaşlı hem de sermaye ortakları kastedildi. Kurum yetkilileri, bir sonraki mali yıllarında daha fazla ortak terfisi beklediklerini ve kendilerininki gibi dinamik bir işte tüm ortakların performansının yönetildiğini değerlendirmesini yaptı.

Rekabette yapay zeka hamlesi öne çıkıyor

Şirketin özellikle üretken yapay zeka teknolojilerine odaklanarak rekabet gücünü artırmaya çalıştığı belirtiliyor. Meta’nın, OpenAI, Google ve Anthropic gibi güçlü rakiplerle yarışta geride kaldığı değerlendirmeleri bu dönüşüm sürecini hızlandıran etkenler arasında yer alıyor. Bu kapsamda organizasyonun daha verimli hale getirilmesi hedefleniyor.

Yıl içinde birden fazla küçülme dalgası

Meta’da işten çıkarmalar bu yıl ilk kez gündeme gelmiyor. Ocak ayında metaverse projelerinde görev yapan ekiplerin yaklaşık yüzde 10’u şirketten ayrılırken, Reality Labs bölümünde de yaklaşık 1000 kişinin işine son verilmişti. Mart ayında ise satış ve küresel operasyonlar dahil farklı birimlerde yüzlerce çalışanı etkileyen yeni bir küçülme daha yaşanmıştı.

İçerik denetiminde yapay zeka dönemi

Şirketin ayrıca içerik moderasyonu gibi alanlarda dış kaynak kullanımını azaltmayı planladığı, bu süreçlerin giderek daha fazla yapay zeka sistemleriyle yürütülmesinin hedeflendiği bildiriliyor.

Meta’nın adımı, teknoloji sektöründe son dönemde hızlanan iş gücü azaltma eğiliminin bir parçası olarak görülüyor. Microsoft’un bazı çalışanlara gönüllü ayrılık teklifleri hazırladığı, Amazon’un ise ocak ayında yaklaşık 16 bin kurumsal pozisyonu azaltacağını açıklaması bu trendi güçlendiriyor.

Çalışan sayısında gerileme sürüyor

Şirketin son yıllık verilerine göre Meta’nın küresel çalışan sayısı 78 bin 865’e düşmüş durumda. Bu rakam 2022 sonunda 86 bin 482 seviyesindeydi. Pandemi dönemindeki hızlı büyümenin ardından şirketin daha küçük ve odaklı bir yapıya geçiş yaptığı dikkat çekiyor.

Yeni yapay zeka sistemi ve veri kullanımı

Meta ayrıca bu ay tanıttığı yeni yapay zeka modelinin yanı sıra dikkat çeken bir uygulamayı da devreye aldı. Şirket, çalışanların iş bilgisayarları üzerinden elde edilen verilerin yapay zeka sistemlerinin eğitilmesinde kullanılacağını açıkladı. Bu adım, şirketin veri odaklı yapay zeka geliştirme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Bu rakamları bağlama oturtmak gerekirse, piyasa değeri bakımından dünyanın en büyük çip üreticisi olan Taiwan Semiconductor Manufacturing’in (TMSC) en büyük fabrikaları ayda yaklaşık 100 bin yonga plakası üretimi yapıyor. New Street Research analistlerine göre ayda 1 milyon yonga plakası, TSMC’nin toplam aylık üretiminin yaklaşık yüzde 70’ine denk geliyor.

Musk, bu kadar büyük sayıda çip üretmesi gerektiğini çünkü şirketlerinin, TSMC veya diğer mevcut üreticilerin yatırım yapmaya istekli olduğundan çok daha fazlasına ihtiyaç duyacağını söylüyor. Bu da Tesla’nın araçları için tamamen entegre bir batarya üretim sistemi geliştirmesine yol açan baskıların bir etkisi. Çiplerin bir kısmı Tesla’nın otonom araçlarında kullanılacak. Diğerleri insansı robotlarda yer alacak. Büyük bir kısmı ise güneş enerjisiyle çalışan uzay tabanlı yapay zekâ veri merkezlerinde kullanılacak.

Musk’ın hayal ettiğinden uzun sürecek

Wall Street Journal’ın haberine göre Musk nihai ihtiyaçlarını abartmıyor olsa bile, bu süreç onun hayal ettiğinden çok daha uzun sürecek. Çip fabrikaları, özel inşaat kabiliyetleri ve malzemeler gerektiriyor. Örneğin, yer kabuğundaki en küçük titreşimleri bile çeken sismik dayanımlı beton. Çip fabrikası inşası, bir gecede gerçekleşemeyecek, lokasyona özgü çok sayıda mühendislik çalışması gerektiriyor.

Ayrıca Musk standart bir fabrika kurmak istemiyor. Tedarik zincirinin birçok parçasını tek çatı altında toplayan yeni bir çip üretim yöntemi üzerinde ısrar ediyor. Çarşamba günü analistlerle yaptığı bir görüşmede, sürecin aslında ne kadar kademeli olacağını ortaya koydu. Tesla’nın önce aylık birkaç bin yonga plakası üretim kapasitesine sahip bir çip araştırma tesisi kuracağını ve bunun için yaklaşık 3 milyar dolar harcayacağını söyledi. Bu tutar çip üretim dünyasında bu oldukça küçük bir miktar. Amacın “fikirleri denemek” olduğunu belirtti.

“Yeni bir fabrika iki ila üç yıl sürer”

Rakipler pek de endişeli değil. Geçen hafta Terafab sorulduğunda TSMC CEO’su C.C. Wei, girişimi tamamen reddetmeden Musk’ın zaman çizelgesini fiilen küçümsedi. “Yeni bir fabrika inşa etmek iki ila üç yıl sürer, kestirme yolu yok ve üretimi artırmak da bir ila iki yıl daha alır” dedi.  Musk’ın girişimi muhtemelen daha büyük başka zorluklarla da karşı karşıya. Terafab, sıfırdan başlayıp dünyanın en gelişmiş çiplerinden bazılarını üretmeyi hedefliyor. Bu boşluğu kapatmak için Musk, Intel’in 14A adı verilen en ileri üretim teknolojisini kullanmayı planlıyor ancak şirket bunun birkaç yıl boyunca yüksek hacimli üretime geçmesini beklemiyor. Intel’in bu hafta bu haberle hisse fiyatında artış görülmüş olsa da son on yıldaki üretim aksaklıkları gecikmelerin ve maliyetlerin kolayca artabileceğini gösteriyor.

Terafab’ın ihtimalleri ne kadar düşük görünse de Musk’ın serveti ve geçmiş başarıları onu tamamen göz ardı etmeyi imkansız kılıyor. Girişim konusunda ciddi görünüyor; işe alımlar yapıyor ve çip üretimi için ortaklar topluyor. Musk, mart ayında Terafab’ı tanıttığında, başlangıçta saçma görünen SpaceX gibi girişimlerin sonunda dünyayı değiştirdiğini hatırlatmıştı. Çip üretimi roket bilimi olmayabilir ancak bu onun şimdiye kadarki en büyük zorluğu olabilir.

Vitol’den 2028’e uzanan risk uyarısı

Enerji ticaret şirketi Vitol Group’un bu hafta yaptığı değerlendirme de benzer bir tabloya işaret ediyor. Şirket, küresel LNG arzındaki baskının 2028 yılına kadar sürebileceğini öngörüyor. Katar’daki tesislerde yaşanan hasar ve Orta Doğu’daki proje gecikmeleri bu öngörünün temel gerekçeleri arasında yer alıyor.

Çatışmalar enerji akışını sınırlıyor

İkinci ayına giren çatışmalar henüz bir yumuşama göstermiyor. Küresel petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte birinin fiilen kesintiye uğradığı belirtiliyor. Katar, geçen ayki saldırıların sıvılaştırma kapasitesinin yaklaşık yüzde 17’sine zarar verdiğini ve onarım sürecinin beş yıla kadar uzayabileceğini açıkladı.

2030’a kadar 120 milyar metreküplük açık riski

UEA, kısa vadeli üretim kayıpları ile kapasite artışlarındaki yavaşlamanın birleşmesi halinde 2026–2030 döneminde yaklaşık 120 milyar metreküplük LNG açığı oluşabileceğini öngörüyor. Bu hesaplamaya Katar’ın Kuzey Saha Doğu genişleme projesindeki gecikmeler de dahil ediliyor.

Talep şimdilik zayıflıyor

Yüksek fiyatlar, ılıman hava koşulları ve enerji tasarrufu politikaları nedeniyle birçok büyük ithalatçı pazarda talep düşüşü görülüyor. Asya’da bazı ülkeler, arz sıkışıklığını yönetmek için yakıt ikamesi ve tüketim kısıtlama önlemlerine yönelmiş durumda.

Raporda, küresel doğal gaz piyasasında dengenin korunabilmesi için talep tarafının etkin şekilde yönetilmesinin belirleyici olacağı vurgulanıyor.

Komisyon bu hafta, İran’daki savaşın Avrupa üzerindeki etkisini en aza indirmek amacıyla enerji vergilerinin düşürülmesi ve jet yakıtı dağıtımının optimize edilmesini de içeren bir plan önerdi. Çatışmanın başlamasından bu yana gaz fiyatları yüzde 34 artarken, Brent petrol yüzde 37 yükseldi. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni toplantı öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, “Avrupa çok daha fazla cesarete sahip olmalı” dedi. Komisyonun önerilerini memnuniyetle karşıladığını ancak bunların hala “yeterince ileri bir adım olmadığını” ifade etti.

“Komisyon daha iddialı olmalı”

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos Christodoulides gazetecilere yaptığı açıklamada, liderlerin maliye bakanlarına “enerji krizine ilişkin kısa vadeli önlemler konusunda çok somut önerilerle geri dönme” görevi vereceğini söyledi. Komisyon tarafından çarşamba günü açıklanan “AccelerateEU”, üye devletlere enerji fiyatlarını dizginlemek ve olası yakıt kıtlıklarını ele almak için araçlar sağlamayı amaçlayan bir girişim. Uzun vadede AB, fosil yakıtların geniş enerji sistemi üzerindeki etkisini azaltmak için ekonominin elektrifikasyonunu iki katına çıkarmayı hedefliyor. Bu, bloğun 1990 seviyelerine kıyasla 2040 yılına kadar emisyonları yüzde 90 azaltma hedefiyle örtüşüyor. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, enerji politikası söz konusu olduğunda komisyonun daha iddialı olması gerektiğini söyledi.

Öne çıkanlar

• CNBC ve Bloomberg tarafından elde edilen şirket içi bir nota göre Microsoft, ABD’deki iş gücünün yaklaşık yüzde 7’sine işten ayrılma teklifinde bulundu.

• ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) dosyasına göre Microsoft, Haziran 2025 itibarıyla yaklaşık 228 bin kişiyi istihdam ediyordu ve bunların 125 bini ABD’de bulunuyordu. ABD iş gücünün yüzde 7’si yaklaşık 8 bin 750 çalışana denk geliyor.

• Teklife uygun olanlar arasında kıdemli direktör seviyesinin altındaki çalışanlar ile Microsoft’taki çalışma süresi ve yaşı 70 veya daha fazla olan çalışanlar yer alıyor.

• Microsoft hisseleri bu kararın duyulduğu perşembe günü itibarıyla yüzde 4’ten fazla düşüş gösterdi ve bu durum yazılım hisseleri genelindeki daha geniş çaplı kayıplara öncülük etti.

Microsoft çalışanlara ne kadar ödeyecek?

CNBC’ye göre teklifin detayları, 7 Mayıs’ta uygun çalışanlara ve yöneticilerine açıklanacak. Microsoft’un standart kıdem tazminatı paketi daha önce 12 haftalık maaş ve her çalışma yılı için ek iki hafta içeriyordu ancak bu süre kıdem ve pozisyona bağlı olarak değişebiliyordu. Şirket 2023’te 10 bin çalışanı işten çıkardığında CEO Satya Nadella, uygun çalışanlara kıdem tazminatına ek olarak altı ay sağlık hizmeti, hisse hak edişi ve 60 gün önceden bildirim sunulacağını belirtmişti. Maaşı yıllık 180 bin dolar olan ve 20 yıl çalışan bir kişi için kıdem tazminatı yaklaşık 180 bin dolar olabilir ancak üst düzey çalışanlar için bu miktarın daha yüksek olması muhtemel.

Diğer teknoloji şirketleri ne kadar ödüyor?

Meta Kasım 2022’de 11 bin fazla çalışanı işten çıkaracağını duyurduğunda, CEO Mark Zuckerberg bir notta şirketin 16 haftalık maaş ve her hizmet yılı için ek iki hafta ödeyeceğini, ayrıca kullanılmamış izinlerin tamamı, altı ay sağlık sigortası ve üç ay kariyer hizmetleri sunacağını belirtmişti. Geçen yıl Google’ın insan kaynakları departmanı için uygulanan bir programı kapsamında, orta ve üst düzey çalışanların 14 haftaya kadar maaş ve her çalışma yılı için ek bir hafta aldığı bildirildi. Milyarder Salesforce CEO’su Marc Benioff ise Ocak 2023’te işten çıkarılan çalışanlara  beş aylık maaş, sağlık sigortası, kariyer kaynakları ve “geçişlerini kolaylaştıracak diğer avantajlar” sağlanacağını söyledi.

Arka plan

Microsoft’un, veri merkezi kapasitesini ve diğer yapay zeka ürünlerini geliştirmek için harcamalarını artırmayı planladığı ve talebi karşılamakta zorlandığına dair haberler bulunuyor. Microsoft ve Apple, Meta, Amazon ve Alphabet gibi benzer şirketler geçen yıl sermaye harcamalarını 45 milyar dolar artırarak 383 milyar dolara çıkardı. Analistler, grubun harcamalarının 2026’da 100 milyar dolardan fazla artarak yaklaşık 500 milyar dolara ulaşmasını bekliyor. Microsoft’un harcamalarının ise 2024’teki 44,5 milyar dolardan 2026’da yaklaşık 98 milyar dolara çıkarak iki kattan fazla artması öngörülüyor. CFO Amy Hood, yatırımcılara yaptığı açıklamada şirketin artan talebi karşılamaya çalışırken harcamalarını dengeleyeceğini ifade etti.

DeepSeek'in R1 modeli, şaşırtıcı performansı ve düşük maliyetiyle küresel teknoloji piyasalarını alt üst etmişti. Şirket şimdi V4 Flash ve V4 Pro serilerini tanıtarak; OpenAI, Anthropic ve Google gibi rakiplerine yeniden meydan okuyor. Önceki modellerde olduğu gibi V4 de açık kaynaklı olarak sunuluyor. Geliştiriciler kodu indirip yerel olarak çalıştırabiliyor ve çoğunlukla değişiklik yapabiliyorlar.

Kodlama ve çıkarım yeteneğinde öne çıkıyor

DeepSeek, V4 modelinin kodlama kriterlerinde, aracı tabanlı görevlerde (agentic tasks), bilgi işleme ve çıkarım yapma konularında üst düzey bir performans sergilediğini iddia ediyor. Model, boyutlarına göre "Pro" ve "Flash" olmak üzere iki versiyonla sunuluyor.

Şirket, modelin mimarisinde ve optimizasyonunda önemli güncellemeler yapıldığını Hugging Face platformunda duyurdu. DeepSeek'in "Hibrit Dikkat Mimarisi" (Hybrid Attention Architecture) adını verdiği teknikle, yapay zekanın uzun konuşmalardaki sorguları hatırlama becerisi artırıldı. Ayrıca model, 1 milyon tokenlık bağlam penceresini destekleyerek; kodların tamamının veya uzun belgelerin tek bir komutla işlenmesine olanak tanıyor.

Counterpoint Research Başkan Yardımcısı Neil Shah, CNBC'ye yaptığı açıklamada V4'ün ön izlemesinin önceki modellere göre daha düşük çıktı (inference) maliyetleri sunduğuna dikkat çekti. Çıktı maliyeti; eğitilmiş bir yapay zeka modelini çalıştırıp sonuç üretmek için gereken finansal ve işlemsel masrafları ifade ediyor. DeepSeek, V4'ün Anthropic'in Claude Code ve OpenClaw gibi popüler araçlarla çalışmak üzere optimize edildiğini de belirtti.

Counterpoint'in baş yapay zeka analisti Wei Sun ise V4'ün kriter profilinin, çok daha düşük maliyetle mükemmel aracı kapasitesi sunabileceğini söyledi. Modelin mimarisi, çıkarım maliyetlerini düşük tutmak için sadece belirli uzman alt kümelerini tetikleyen "Mixture-of-Experts" (Uzmanların Karışımı) tekniğini kullanıyor. Trilyonlarca parametreli sistem, görev başına en fazla 37 milyar parametreyi etkinleştiriyor.

R1'in piyasa etkisi tekrarlanır mı?

DeepSeek, R1 modeliyle teknoloji dünyasında fırtına estirdiğinde, şirketin sadece iki ayda ve 6 milyon dolardan daha az bir bütçeyle bu başarıya ulaştığını açıklaması yatırımcıları alarma geçirmişti. Bu durum; ABD'nin yapay zekadaki liderliğini ve dev teknoloji şirketlerinin milyarlarca dolarlık altyapı harcamalarını sorgulatmıştı. Ancak V4'ün piyasaya çıkışının R1 kadar sarsıcı olması beklenmiyor.

Morningstar Kıdemli Hisse Senedi Analisti Ivan Su'ya göre, piyasadaki aktörler Çin yapay zekasının rekabetçi ve ucuz olduğu gerçeğini çoktan fiyatladı. Fakat V4'ün konumlandırması, diğer Çinli açık kaynak modellerini doğrudan rakip haline getiriyor. Su, bu durumun iç piyasadaki rekabetin ne kadar şiddetlendiğini gösterdiğini vurguladı.

R1'in piyasaya sürülmesinden bu yana Alibaba ve ByteDance gibi devlerin yanı sıra, Zhipu ve MiniMax gibi oyuncular da kendi modellerini güncelledi. Ancak Union Bancaire Privee Genel Müdürü Vey-Sern Ling, bağımsız model sağlayıcılarının geniş bir erişime sahip internet platformlarına ve bulut servislerine karşı rekabette her zaman zorlanacağını belirtti.

Çip krizi ve ambargo tartışmaları

V4 modelinin eğitimi ve çalıştırılması için hangi çiplerin kullanıldığı konusu, lansmanın en çok tartışılan yönlerinden biri oldu. ABD'nin ihracat kontrolleri nedeniyle Çinli geliştiriciler, Nvidia'nın en gelişmiş çiplerine doğrudan erişim sağlayamıyor.

Çinli teknoloji devi Huawei, Ascend yapay zeka işlemcileriyle desteklenen bilgi işlem kümesinin V4 modelini destekleyebileceğini doğruladı. Ancak eğitim sürecinde Nvidia çipleri mi yoksa Huawei çipleri mi ağırlıklı olarak kullanıldı, henüz net değil. Counterpoint analisti Wei Sun, V4'ün yerel çiplerde çalışabilme yeteneğinin Çin'in yapay zeka bağımsızlığına ulaşmasına ve Nvidia'ya bağımlılığını azaltmasına yardımcı olabileceğini belirtti.

Bu gelişmelerin ardından Çinli çip üreticilerinin hisseleri Hong Kong borsasında yükselişe geçti. Huawei'nin ana çip üreticisi Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC) yüzde 9'dan fazla, Hua Hong Semiconductor ise yüzde 13'ün üzerinde değer kazandı. Öte yandan Knowledge Atlas Technology (Zhipu) ve MiniMax hisselerinde yüzde 8, Manycore Tech hisselerinde ise yüzde 9 civarında düşüş yaşandı.

DeepSeek, hesaplama kapasitesindeki kısıtlamalar nedeniyle V4 Pro serisi için hizmet kapasitesinin şu an sınırlı olduğunu WeChat üzerinden duyurdu. Şirket, bu yılın ikinci yarısında Huawei'nin Ascend 950 çipleriyle desteklenen kümelerin devreye girmesiyle maliyetlerin önemli ölçüde düşmesini bekliyor. Öte yandan DeepSeek'in ilk finansman turu için Tencent ve Alibaba ile görüşmeler yürüttüğü ifade ediliyor.

ABD cephesinde ise DeepSeek'e yönelik eleştiriler ve incelemeler sürüyor. Amerikalı teknoloji liderleri, DeepSeek'in modellerini geliştirirken yasadışı yollar kullandığını iddia ediyor. OpenAI ve Anthropic, DeepSeek'in kendi çıktılarını kullanarak eğitim yaptığını (distillation) ileri sürüyor. Ayrıca ABD'li yetkililerin, DeepSeek'in yasaklı Nvidia çiplerine erişip erişmediğini incelediği belirtiliyor. Gelen bilgilere göre ABD hükümeti, şirketin İç Moğolistan'daki bir veri merkezinde Nvidia Blackwell işlemcilerini kullandığından şüpheleniyor.

Birleşmenin, düzenleyici kurumlardan alınacak onaylar ve diğer standart kapanış koşullarının tamamlanmasına bağlı olarak 2026 yılının üçüncü çeyreğinde sonuçlanması öngörülüyor.

Aylar süren rekabetin sonucu

Bu anlaşma, sektör devleri arasında uzun süredir devam eden yoğun rekabetin ardından şekillendi. Paramount, 8 Aralık 2025’te Warner Bros. Discovery’yi hisse başına 30 dolar nakit teklif ile satın almak istediğini duyurmuş, teklifin toplam işletme değeri 108,4 milyar dolar olarak açıklanmıştı.

Netflix devreye girdi, sonra çekildi

Süreçte dikkat çeken bir diğer aktör ise Netflix oldu. Şirket, 5 Aralık 2025’te Warner Bros. Discovery ile film ve televizyon stüdyolarını, ayrıca HBO ve HBO Max platformlarını kapsayan büyük ölçekli bir satın alma anlaşmasına vardığını açıklamıştı. Bu teklifin öz sermaye değeri 72 milyar dolar, toplam işletme değeri ise 82,7 milyar dolar seviyesindeydi.

Ancak Paramount cephesi Şubat ayında teklifini hisse başına 31 dolara yükselterek daha cazip hale getirdi. Yönetim kurulunun bu revize teklifi “üstün” olarak değerlendirmesi üzerine Netflix, teklifini artırmayarak yarıştan çekildi.

Süreç nasıl tamamlandı?

Gelişmeler, 27 Şubat’ta kritik bir dönüm noktasına ulaştı. Netflix ile yapılan anlaşma iptal edilirken, Paramount Skydance 2,8 milyar dolarlık fesih bedelini ödemeyi kabul etti. Aynı gün taraflar arasında bağlayıcı birleşme anlaşmasının sağlandığı kamuoyuna duyuruldu.

Son aşamada hissedar onayının da alınmasıyla birlikte, medya sektörünün en büyük birleşmelerinden biri için geri sayım başlamış oldu.

Verimlilik ve rekabet odağı öne çıkıyor

Yönetim, atılan adımların temel amacının şirketin yapısal dayanıklılığını artırmak, rekabet gücünü daha keskin hale getirmek ve sürdürülebilir kârlı büyüme sağlayacak yeni bir iş modeli kurmak olduğunu vurguladı. Bu dönüşümün, ekip yapılanmalarında ve çalışma lokasyonlarında önemli değişiklikleri beraberinde getireceği belirtildi.

Teknoloji ekipleri ön planda

Planlanan küçülmenin yaklaşık 1400 kişiyi kapsayacağı aktarılırken, bu sürecin en çok teknoloji alanında görev yapan çalışanları etkilemesinin beklendiği kaydedildi.

Öne çıkanlar

• Perşembe günü Avrupa piyasalarının açılmasının ardından L’Oreal hisseleri yüzde 8,21 artarak 373,20 euro  (436,40 dolar) seviyesine yükseldi.

• Forbes tahminlerine göre hisse senedi artışı Bettencourt Meyers’in net servetine 6,1 milyar dolar ekledi ve toplam serveti şu anda 94,4 milyar dolara ulaştı.

• Servetindeki bu artış, Fransız milyarderi Forbes’un gerçek zamanlı dünyanın en zenginleri listesinde 20. sıraya taşıdı ve Asya’nın en zengin kişisi Mukesh Ambani’yi geride bıraktı.

• Bettencourt Meyers, yaklaşık 136 milyar dolarlık serveti olduğu tahmin edilen Walmart varisi ve hayırsever Alice Walton’ın ardından dünyanın en zengin ikinci kadını konumunda.

• Bettencourt Meyers geçen yıl L’Oreal yönetim kurulundan emekli oldu ve başkan yardımcılığı görevini oğlu Jean-Victor Meyers’e devretti.

L’Oreal’in birinci çeyrek kazançları

Dünyanın en büyük kozmetik markası, 2026’nın ilk çeyreğinde satışlarının yıllık bazda karşılaştırılabilir şekilde yüzde 7,6 artarak 12,15 milyar euro (14,2 milyar dolar) olduğunu açıkladı. Bu oran, analistlerin yaklaşık yüzde 3-4’lük satış büyümesi beklentilerini aştı. Şirket, 2025’in ikinci yarısında en büyük iki pazarı olan ABD ve Çin’de görülen toparlanmanın son çeyrekte de devam ettiğini ve her iki pazarda da “pazarın üzerinde performans gösterdiğini” belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın katılımıyla düzenlenecek toplantı, organizasyonun Türkiye'ye uzun vadeli dönüşünün resmi duyurusu niteliğini taşıyor. Toplantıda, 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilen İstanbul Park ihale süreci ele alınacak. Bu kapsamda taahhüt edilen Formula 1'i 2026 yılında yeniden İstanbul'a getirme hedefiyle atılan somut adımlar değerlendirilecek. 

Programa Formula 1 Üst Yöneticisi Stefano Domenicali'nin de katılması bekleniyor. Domenicali'nin organizasyonun uluslararası boyutuna ve Türkiye ile yapılan stratejik iş birliğine dair açıklamalarda bulunması öngörülüyor.

Ekonomiye milyar dolarlık dev katkı

Tanıtım programında, yarışların İstanbul'un marka değerine yapacağı eşsiz katkılar üzerinde durulacak. Organizasyonun Türkiye ekonomisi ve turizmi için milyar dolarlık katma değer oluşturacağı belirtiliyor. Yeni anlaşmanın 2026 yılından itibaren başlaması ve uzun yıllara yayılması hedefleniyor.

Bu sürecin, Türkiye'nin kamu diplomasisi ve spor vizyonundaki yeri özellikle vurgulanacak. Gençlik ve Spor Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen süreç, motor sporları tutkunlarını heyecanlandırıyor. Söz konusu anlaşma aynı zamanda küresel yatırımcıların da yakın takibinde bulunuyor.

Pistte yeşil enerji dönemi başlıyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın etkinlikte İstanbul Park pistindeki modernizasyon çalışmaları hakkında detaylı bilgi vermesi planlanıyor. Sosyal tesislerin yenilenmesi süreci de gündeme gelecek. Ayrıca, Formula 1'in küresel sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda hayata geçirilecek "yeşil etkinlik" projeleri açıklanacak. 

Programın ardından Türkiye'nin F1 takvimindeki resmi yeri ilan edilecek. Anlaşma süresinin de dünya kamuoyuna duyurulması planlanıyor. 

Pilotların gözdesi meşhur 8. viraj

İstanbul Park, 5.338 km'lik zorlu parkuruyla tüm dünyanın dikkatini çekiyor. Pist, yerçekimine meydan okuyan ünlü 8. virajıyla F1 yıldızlarından övgü topluyor. Aktif pilotların görüşleri, pistin yol tutuşu ve yüksek performans gibi unsurlarla çok arzu edilen bir yer olduğunu destekliyor.

Tarihleri daha sonra açıklanacak olan Türkiye Grand Prix'sine gelecek yarış severler, İstanbul'un zenginliklerini deneyimleyecek. Formula 1 hayranları görkemli Topkapı Sarayı’nı keşfedip, dünyanın en eski çarşısı Kapalıçarşı’da dolaşabilecek.

İstanbul, Doğu-Batı lezzetlerinin en iyilerini harmanlayan dünyanın en önemli gastronomi merkezlerinden biri konumunda. Dünyaca ünlü otelleri barındıran şehir, tutkunlara adrenalin ve kültürel mirasın unutulmaz bir birleşimini sunacak.

Küresel erişimde rekor rakamlar

Formula 1, 2025 sezonunda 180’den fazla ülkede yayınlanarak devasa bir kitleye ulaştı. Organizasyon, bu süreçte 827 milyondan fazla televizyon izleyicisine kendini izletti. Tribünlerde ise 6,7 milyondan fazla seyirci yarışları heyecanla yerinde takip etti.

Dev organizasyon, sosyal medyada da inanılmaz bir büyüme gösterdi. Formula 1, 2025 yılında sosyal medyada 2,3 milyarlık erişim rakamı elde etti. Bu sayılarla dünyada çok takip edilen uluslararası spor ligi olmayı başardı.

SpaceX daha iyi bir yatırım olarak görülüyor

Kaliforniya merkezli ve 4 milyar dolardan fazla varlık yöneten Gerber Kawasaki’nin CEO’su Ross Gerber Forbes'a, “Birçok Tesla yatırımcısı, pek çok nedenden dolayı SpaceX’i daha iyi bir yatırım olarak görüyor. Tesla hisselerimi satarsam kimse bunun aşırı değerli olmadığını savunmayacak. Cazibeyi satın almak istiyorsam SpaceX alırım. İnsanların yapmak istediği de bu. Birçok kişi bunun kolay para olacağını düşünüyor" dedi. 

Bunun başlıca nedeni, Tesla kârlılığını sürdürse de markayı inşa eden ana iş kolu olan elektrikli araç satışlarından, yeni yapay zeka odaklı işlerin devreye girmesini beklerken temel bir dönüşüm geçiriyor olması. Bu durum, Austin merkezli şirketin bu haftaki ilk çeyrek sonuçlarıyla da ortaya kondu. Net kâr, bir yıl önce Musk karşıtı protestolar ve güncellenmiş versiyona geçiş nedeniyle Model Y SUV üretiminin azaltılmasının etkisiyle düşüş yaşayan döneme kıyasla yüzde 16 artarak 477 milyon dolara çıktı. Ancak bu rakam, önceki üç çeyrekteki kârın çok altında kaldı. Geçen yılın parlak noktalarından biri olan batarya işi ise ilk çeyrekte yüzde 12 daraldı. Toplam gelir yüzde 16 artarak 22,4 milyar dolara yükseldi ancak bu da son üç çeyreğin altında kaldı.

Tesla, direksiyon başında insan güvenlik sürücülerinin bulunduğu ve ağırlıklı olarak Teksas’ta faaliyet gösteren küçük robotaksi filosuna dair herhangi bir gelir bildirmedi. Benzer şekilde, henüz üretimde olmadıkları için Optimus robotlarından da çeyrek boyunca gelir elde edilmedi. Buna rağmen şirket, Musk’ın yapay zeka ve robotik hayallerini gerçeğe dönüştürmek için en az 25 milyar dolar harcamayı planlıyor. Şirketin hisseleri bu yıl yaklaşık yüzde 17 düşüş yaşandı.

Marka değeri yüzde 35 düştü

Interbrand CEO’su Gonzalo Brujó, “Tesla’da gördüğümüz şey, stratejiden ziyade inancın daha fazla iş yaptığı bir mark ve asıl test bu dinamiğin ne kadar süre sürdürülebileceği” diyor. Küresel markaların cazibesini sıralayan Interbrand verilerine göre Tesla’nın marka değeri 2025’te yüzde 35 düştü. Bunda Musk’ın Trump yönetimindeki DOGE rolü ve Avrupa’daki aşırı sağ siyasetçilere verdiği destek nedeniyle popülerliğinin azalmasının büyük payı var. Brujó, “Marka, liderliği farklılaştırma kaynağı olmaktan çıkıp dikkat dağıtan bir unsur haline gelince ivmesini kaybetti. Musk artık kamuoyundaki tartışmalarda daha az baskın olduğu için bu baskının bir kısmı azaldı. Ancak bu bir geri dönüş başlatmadı sadece daha kötüye gitmesini durdurdu" diye ekledi. 

Birleşik Krallık merkezli yatırım danışmanı AJ Bell’in piyasa başkanı Dan Coatsworth’e göre SpaceX, bir bakıma Tesla’nın 2010’daki halka arzından sonra yaşananların kopyası olabilir. Coatsworth, “Tesla elektrikli araçlarda ilk hamle avantajına sahipti. Kendine çok iyi bir isim yaptı ve hissedarlar çok para kazandı. Şimdi ise rekabet yaklaşıyor, hatta bazı alanlarda onu geçiyor. Uzun süredir Tesla’da olan biri, ‘Paramı kazandım, SpaceX ise uzay ekonomisinde ilk hamle avantajını elde etmeye çalışıyor ve şu anda rakipleriyle arasındaki fark çok büyük’ diyebilir" ifadelerini kullandı. 

Musk’ın modern elektrikli araç pazarını yaratmadaki başarısı, Tesla’nın 2012’de Model S sedanını piyasaya sürmesinden bu yana büyümesi ve sürekli olarak “çok yakında” gerçekleşecek teknik mucizeler iddiası, hissenin öngörülen kazançların yaklaşık 200 katı seviyesinde işlem görmesine yardımcı oluyor. Aynı şekilde “Musk etkisi”, piyasa değerinin bu yıl tahmini 100 milyar dolarlık gelirinin 12 katı olmasının da nedeni.

Ancak SpaceX ile karşılaştırıldığında bu bile muhafazakar görünüyor. Roket şirketinin öngörülen 1,75 trilyon dolarlık halka arz değeri, bu yılın büyük ölçüde Starlink internet kolundan gelen tahmini 22 milyar dolarlık gelirinin yaklaşık 80 katına denk geliyor. Musk’ın vaat ettiği uzay tabanlı veri merkezleri gibi yeni iş alanları heyecan verici görünse de kısa vadede uygulanabilir olmayabilir. Reuters’ın gördüğü S-1 başvuru belgesinden bir alıntıya göre: “Yörüngesel yapay zeka hesaplama ve yörüngede, Ay’da ve gezegenler arası sanayileşmeyi geliştirmeye yönelik girişimlerimiz erken aşamada, önemli teknik karmaşıklıklar ve kanıtlanmamış teknolojiler içerir ve ticari olarak uygulanabilir olmayabilir.”

Şirketler birleşir mi?

Bireysel yatırımcılar arasındaki büyük Musk hayran kitlesi SpaceX halka arzı için heyecan yaratmış olsa da Morningstar analisti Seth Goldstein, Tesla hisselerinin mevcut seviyede adil değerli olduğunu düşünerek bunun Tesla için olumsuz olmadığını belirtiyor. Goldstein, “Bunu insanların Tesla’dan çıkıp SpaceX’e geçmesi olarak görmüyorum. Kurumsal açıdan bakıldığında, portföyde SpaceX’e yer açmak için muhtemelen bazı Tesla hisseleriyle birlikte diğer pozisyonların da azaltıldığını göreceğiz" dedi. Benzer şekilde, Baird’in kıdemli araştırma analisti ve Tesla’yı halka arzından bu yana takip eden Ben Kallo da yatırımcıların yalnızca küçük bir kısmının Musk hisseleri arasında geçiş yapmasını bekliyor. Ayrıca Kallo, "Bizim görüşümüze göre nihayetinde şirketlerin birçok nedenle birleşmesi muhtemel" diye ekliyor. 

Şirketlerin sonunda birleşeceği fikri on yılı aşkın süredir dile getiriliyor. Ancak bu olasılık, Tesla’ya yatırım yapan ve halka arz sonrası SpaceX’te de pozisyon alacak bazı büyük kurumsal yatırımcılar için bir endişe yaratıyor. Özellikle de Musk’ın eski Twitter ve xAI yatırımlarını bu arzın içine dahil etmesi nedeniyle: Yönetim kurulu bağımsızlığı ve sık sık tartışma yaratan Musk için denetim mekanizmalarının korunması.

Goldman Sachs Group Inc. analistleri, Basra Körfezi ülkelerinde petrol üretiminin bu ay savaş öncesi seviyelerin günlük 14,5 milyon varil altında seyrettiğini açıkladı. Daan Struyven'in de aralarında bulunduğu analistler, 23 Nisan tarihli bir notta durumu değerlendirdi. Analistler, bölge genelindeki toplam üretimin İran savaşının patlak vermesinden önceki döneme kıyasla yüzde 57 daha düşük olduğunu belirtti.

ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş üçüncü aya taşarken, küresel petrol piyasası üzerindeki baskı giderek artıyor. Basra Körfezi'ni küresel piyasalara bağlayan Hürmüz Boğazı'ndaki trafik neredeyse tamamen durmuş durumda. Hem Tahran hem de Washington yönetimi, gemilere yönelik abluka uygulamaya çalışıyor. 

Bunun sonucunda küresel ham petrol göstergesi Brent petrol, art arda beşinci gününde yükselişini sürdürdü. Fiyatların haftalık bazda yüzde 17 oranında kazanç sağlaması bekleniyor.

Üretim kaybı hasardan değil

Reuters'ın aktardığına göre, Ortadoğu'daki günlük 14,5 milyon varillik üretim kaybının büyük kısmı fiziksel hasardan kaynaklanmıyor. Analistler, bu düşüşün temel nedeninin ihtiyati kuyu kapatma işlemleri ve stok yönetimi olduğunu ifade etti. Buna rağmen söz konusu kayıp, Ortadoğu'nun savaş öncesi toplam üretim oranının yüzde 57'sine denk geliyor.

Goldman Sachs, Hürmüz Boğazı'nın tam ve güvenli bir şekilde yeniden açılması ve saldırıların tekrarlanmaması halinde toparlanmanın birkaç ay alabileceğini öngörüyor. Banka, düşmanlıkların sona ermesi durumunda günlük 14,5 milyon varillik üretimin nispeten hızlı bir şekilde geri dönebileceğini vurguladı. Analistler, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki atıl kapasitenin üretimde hızlı bir toparlanmaya yardımcı olacağını bildirdi.

İran ile ABD arasındaki ateşkes bu hafta başlarında uzatılmış olsa da, müzakereler şu anda çıkmaza girmiş durumda. Boğazın kapalı kalması nedeniyle, savaşın nihai olarak sona erme ihtimali şu an için oldukça uzak görünüyor. Analistler, "Boğaz ne kadar uzun süre fiili olarak kapalı kalırsa ve kesintiler ne kadar uzun sürerse, üretimdeki toparlanmanın da o kadar yavaş olması muhtemeldir." değerlendirmesini yaptı.

Uzun süreli kesintiler riski artırıyor

Savaşın uzaması halinde petrol üretiminin toparlanması çok daha uzun zaman alacak. Petrol kuyuları ne kadar uzun süre kapalı kalırsa, üretimi yeniden başlatmak o kadar zorlaşıyor. Uzun süreli kapatmalar akış hızlarında düşüşe yol açıyor. Bu nedenle üretimin toparlanması daha karmaşık ve zaman alıcı bir süreç gerektiriyor.

Reuters'ın raporuna göre, petrol depolama kapasitesi de yaklaşık yarı yarıya azalarak 130 milyon varil seviyesine düştü. Bu durum, ihracat ne zaman yeniden başlarsa başlasın, petrolün sahadan ihracat terminallerine taşınma hızını doğrudan etkileyecek.

Yatırım bankası, savaş nedeniyle kaybedilen petrol üretiminin yaklaşık yüzde 70'inin çatışmaların bitiminden itibaren üç ay içinde yeniden başlayabileceğini öngören diğer tahminlere de atıfta bulundu. Diğer tahmincilerin yüzde 88'i ise savaş öncesi varillerin büyük kısmının geri dönüşü için altı aylık daha az iyimser bir süre öngörüyor.

Öne çıkanlar

• Yıllık rapor, gelecek yıl en iyi performansı göstermesi beklenen 10 popüler konut piyasasını vurguluyor. Bunlar arasında Amerika Birleşik Devletleri’nden iki bölge yer alıyor: Manhattan’daki Upper East Side ve Hollywood’daki Pacific Palisades.

• Metrekare başına 75 bin doların üzerine çıkabilen yeni apartman daireleri ve savaş öncesi konutların bulunduğu New York’un Upper East Side bölgesindeki emlakçılar, 2026’nın başında şimdiye kadarki en yoğun aylarını yaşadıklarını söylüyor. Ünlü film yönetmeni Steven Spielberg’in 97 milyon dolarlık bir malikaneye sahip olduğu Pacific Palisades, geçen yılki yıkıcı orman yangınlarının ardından yeniden inşa sürecinde hızla yükselişe geçiyor.

• Yabancı kazançlar için uygulanan sabit gelir vergisiyle yüksek net servete sahip bireyleri çekmeyi amaçlayan İtalya, Knight Frank’e göre zenginler için sıcak bir Avrupa destinasyonu haline geliyor. Roma’nın ünlü Via Veneto’su ve üç yatak odalı dairelerin 5 milyon dolara kadar çıkabildiği Como Gölü’nün yükseliş göstermesi bekleniyor.

• Knight Frank’e göre Londra’nın varlıklı Chelsea semtine hem yerel hem de uluslararası alıcıların, özellikle Amerikalıların ilgisi artıyor ancak maliyet oldukça yüksek. İki yatak odalı daireler kolayca 2 milyon doları aşarken, daha büyük aile evleri 7 milyon ile 13 milyon dolar arasında satışa sunuluyor.

• İkinci konut sahiplerinin, iki yatak odalı evlerin 2 milyon doların üzerinde olduğu Akdeniz’deki İspanyol adası Mallorca’ya ve Fransız Alpleri’ndeki St-Martin-de-Belleville’e yöneldiği bildiriliyor. Burada alıcılar 1,8 milyon dolara dört yatak odalı bir kayak dağ evi bulabiliyor.

• “Yaşam tarzı odaklı” alıcılar ve aileler, Yeni Zelanda’daki Queenstown yakınlarındaki prestijli Dalefield banliyösüne ilgi gösteriyor. Burada 3 milyon dolara modern bir ev satın alınabiliyor. Avustralya’nın Victoria eyaletindeki liman kenti Geelong ise körfeze yakın 2 milyon dolarlık evleriyle yatırımcıları çekiyor.

• İsviçre’de Zürih Gölü’nün batı kıyısı boyunca uzanan Silberküste yerleşim bölgesi Knight Frank’e göre hem yerel yöneticiler ve iş sahipleri hem de ABD, Birleşik Krallık ve Kuzey Avrupa’dan İsviçre’ye taşınan alıcılar arasında oldukça popüler. Burada iki yatak odalı daireler yaklaşık 1,9 milyon dolar ve sahil kenarındaki seçkin villaların 25 milyon dolardan başlıyor. 

Ultra zenginlerin tercih ettiği şehirler

Knight Frank’e göre Miami, Abu Dabi, Mumbai ve Avustralya’daki Brisbane gibi diğer önemli piyasalar da lüks cazibelerinde benzeri görülmemiş değişimler yaşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nde Dubai yıllardır ultra lüks gayrimenkul patlaması yaşarken, Abu Dabi son zamanlarda ülkenin ekonomik fırsatlarından yararlanmak isteyenler için daha yavaş tempolu bir alternatif olarak öne çıkıyor. Hindistan’da Mumbai, son beş yılda yüzde 38’lik bir GSYİH artışı gördü ve bununla birlikte 5 milyon dolar veya daha fazla değerindeki yeni konut satışlarında artış yaşandı. Avustralya, son 10 yılda milyoner veya daha zengin sakin sayısında yüzde 30 artış gördü ve Brisbane 2032 Olimpiyat Oyunları ve önemli devlet altyapı yatırımları sayesinde 2025’te hızlı bir büyüme yaşadı. Knight Frank’e göre son 12 ayda Brisbane’de üst segment daire fiyatları 7 milyon dolardan 11 milyon dolara yükseldi.

Zenginler nerden kaçıyor?

Vergi yasalarındaki değişiklikler, zengin sakinlerin göç etmesine neden oldu. Amerika Birleşik Devletleri’nde Kaliforniya’da önerilen milyarder vergisi; Mark Zuckerberg, Larry Page, Peter Thiel, Ken Griffin ve Sergey Brin gibi isimlerin eyaleti terk ederek Miami’ye yönelmesine yol açtı. Bu kişiler Miami’de 18 milyon ile 170 milyon dolar arasında değişen fiyatlarla evler satın aldı. Birleşik Krallık’ta ise, daha önce vatandaş olmayan sakinlerin yalnızca ülkede kazandıkları gelir üzerinden vergi ödemesine izin veren “non-domicile” vergi statüsünün kaldırılması; armatör John Fredriksen, Christian Angermayer ve Aston Villa’nın sahibi Nassef Sawiris gibi milyarderlerin ülkeden ayrılmasına neden oldu. Henley & Partners’a göre Birleşik Krallık, Çin, Hindistan, Güney Kore, Rusya ve Brezilya; vergi yasaları, siyasi istikrarsızlık, savaş ve daha yüksek yaşam kalitesi arayışı gibi nedenlerle zengin sakinlerini en hızlı kaybeden ülkeler arasında yer alıyor.

Ultra zenginlern paralarını nasıl harcıyor?

Knight Frank raporuna göre ultra zenginler, ekstra harcamalarını lüks saatlere ve özellikle empresyonist, modern ve savaş sonrası ressamlara ait yüksek koleksiyon değeri olan sanat eserlerine yönlendirirken nadir viski, kaliteli şarap ve çağdaş sanata daha az harcama yapıyor. Knight Frank’in Lüks Yatırım Endeksi, koleksiyon pazarının iki yıllık kayıpların ardından 2025’te dengelendiğini gösterdi. Lüks sanat satışlarındaki canlanma büyük ölçüde Gustav Klimt’in “Portrait of Elisabeth Lederer” adlı eserinin satışından kaynaklandı. 

Sotheby’s tahminlerine göre 150 milyon dolara satılması beklenen eser, şaşırtıcı bir şekilde 236,3 milyon dolara alıcı buldu. Yatırımcılar Klimt, Vincent Van Gogh, Claude Monet ve Edvard Munch’un tablolarına büyük harcamalar yaparken pahalı viski, kaliteli şarap ve klasik otomobillere olan harcamalarını azalttı. Historic Automobile Group International (HAGI) Top 50 Endeksi, küresel klasik otomobil pazarındaki düşüş nedeniyle 2025’te yüzde 3,7 gerilerken London International Vintners Exchange geçen yıl yüzde 2,5 düştü ve 2022’den bu yana toplamda yüzde 24,7’den fazla değer kaybetti.

Reel sektörün enflasyon beklentisi yüzde 33,70 olarak kaydedilirken, hanehalkının beklentisi yüzde 51,56'ya ulaştı. Hanehalkının enflasyon beklentisinde bir önceki aya göre 1,67 puanlık artış görüldü. Gelecek 12 aylık dönemde enflasyonun düşeceğini bekleyen hanehalkı oranı ise 0,57 puan azalarak yüzde 14,57 seviyesinde gerçekleşti.

Gıda ve enerji fiyatları zirvede

Hanehalkı, son bir yıl içinde fiyatı en çok artan ve gelecek yıl en çok artması beklenen grupları belirledi. Katılımcıların cevaplarında "gıda" ile "yakıt ve enerji" grupları öne çıktı. Gıda fiyatlarının en çok arttığını düşünenlerin oranı yüzde 40,7 oldu.

Gelecek 12 ayın sonundaki konut fiyatlarına yönelik beklentiler de açıklandı. Konut fiyatlarındaki artış beklentisi 0,18 puanlık artışla yüzde 35,23 oranında kaydedildi. Diğer yandan 12 ay sonrası için ABD dolar kuru beklentisi 0,03 TL azalarak 52,12 TL seviyesine indi.

Yatırım tercihinde altın ilk sırada

Anket sonuçlarında katılımcıların yatırım tercihleri de detaylıca incelendi. Yatırım için nakit varlığı olması durumunda ilk tercihin yine altın olacağı görüldü. "Altın alırım" diyenlerin oranı 6,4 puan azalsa da yüzde 48,8 ile ilk sırada yer aldı.

Gayrimenkul yatırımı ise altının ardından ikinci sıraya yerleşti. "Ev, dükkan veya arsa alırım" diyen katılımcıların oranı bir önceki aya göre 4,9 puanlık artışla yüzde 33,4 seviyesine yükseldi.

Bloomberg kaynaklı haberlere göre şirket, Fransa ve İtalya hükümetlerine yaptığı bilgilendirmede bölgedeki arz fazlasının dört fabrikaya karşılık geldiğini aktardı.

Hedefteki tesisler netleşiyor

Henüz kesinleşmiş bir karar bulunmasa da, potansiyel satış ya da iş birliği planlarının kapsadığı bölgeler şekillenmeye başladı. Fransa’daki Rennes, İspanya’daki Madrid ve İtalya’nın orta kesimlerindeki üretim tesisleri bu sürecin merkezinde yer alıyor.

Şirket, geçtiğimiz günlerde Paris yakınlarındaki Poissy tesisinde yeni model üretimini durduracağını açıklayarak bu dönüşümün ilk somut sinyalini vermişti.

Çinli üreticiler Avrupa fırsatını kolluyor

Avrupa’da üretim üssü oluşturmak isteyen Çinli otomobil üreticileri için bu tesisler önemli bir fırsat olarak görülüyor. Dongfeng Motor Corporation ve Chery Automobile gibi oyuncuların bu varlıklara ilgi gösterdiği belirtiliyor.

Haberlere göre Dongfeng temsilcileri, ay başında Rennes ve Madrid’deki fabrikaları yerinde incelerken, İtalya ve Almanya’daki diğer tesislere de ziyaretler gerçekleştirdi.

Öte yandan Chery yönetimi, Paris’te yaptığı son değerlendirmede sıfırdan fabrika kurmak yerine mevcut üretim altyapısını satın alma veya ortaklık yoluyla kullanmayı daha rasyonel bulduklarını ifade etti.

Şirketten temkinli yaklaşım

Konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmaktan kaçınan Stellantis NV cephesi, farklı sanayi aktörleriyle görüşmelerin iş süreçlerinin doğal bir parçası olduğunu vurguladı. Şirket yetkilileri, kamuoyuna yansıyan iddialar hakkında yorum yapmama politikasını sürdürüyor.

Tüm bu gelişmeler, Avrupa otomotiv endüstrisinde üretim, yatırım ve rekabet dinamiklerinin önümüzdeki dönemde daha da keskin şekilde değişeceğine işaret ediyor.

Brent petrol hafta boyunca yüzde 17,13 oranında değer kazandı. WTI ise savaşın başlamasından bu yana en büyük ikinci haftalık kazancı olan yüzde 15,13'lük artış kaydetti. Tahran'ın hava savunma sistemlerinin düşmanca hedeflere kilitlendiğine dair raporlar fiyatlardaki sıçramayı destekledi.

Hürmüz Boğazı'ndaki kriz büyüyor

İran, komandolarının sürat teknesiyle Hürmüz Boğazı'ndaki dev bir kargo gemisine baskın düzenlediği anların görüntülerini yayınladı. Bu gelişme, küresel petrol ve gaz akışının yüzde 20'sinin geçtiği boğazdaki gerilimi daha da artırdı. ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukası da devam ediyor. ABD ordusu geçen hafta İran'a ait bir kargo gemisine ateş açtıktan sonra el koymuştu.

China Futures enerji araştırmacısı Mingyu Gao, İran savaşı nedeniyle boğazdaki kesintilerin uzaması halinde küresel stokların mayıs sonu veya haziran başında son beş yılın en düşük seviyesine inebileceğini belirtti. Haitong Futures raporunda ise ateşkes aşamasının giderek savaşa hazırlık evresine benzediği ifade edildi. Raporda, "Görüşmeler başarısız olursa petrol fiyatları yılın yeni zirvelerine çıkabilir." değerlendirmesi yapıldı.

City Index piyasa analisti Julian Pineda, piyasa güveninin daha temkinli bir aşamaya geçtiğini söyledi. Pineda, "Müzakerelerde anlamlı bir ilerleme kaydedilmedi ve her iki taraf da katı tutumunu sürdürüyor." dedi. Asya borsaları ve hisse senedi piyasaları da bu gerilimden olumsuz etkilenerek haftayı düşüşle kapattı.

Trump'tan nükleer silah ve zaman vurgusu

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile kalıcı bir barış anlaşması için ne kadar bekleyeceği sorusuna "Beni acele ettirmeyin." yanıtını verdi. Truth Social üzerinden bir paylaşım yapan Trump, "Benim dünyadaki tüm zamanım var ama İran'ın yok, saat işliyor!" ifadesini kullandı.

Trump, ABD ordusunun İran'ın silahlarını tek bir günde yok edebileceğini vurguladı. ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı'na mayın döşeyen her gemiyi yok edeceklerini ancak nükleer silah kullanmayacaklarını belirtti. Trump, "Nükleer silahların hiç kimse tarafından kullanılmasına asla izin verilmemelidir." dedi. Bu arada USS George H.W. Bush uçak gemisinin Orta Doğu'ya ulaştığı ve bölgedeki dev ABD savaş gemisi sayısının üçe çıktığı bildirildi.

İsrail ve Lübnan ateşkesi uzatıldı

Öte yandan Trump, İsrail ve Lübnan'ın ateşkesi üç hafta daha uzatmayı kabul ettiklerini duyurdu. Karar, Beyaz Saray'da her iki ülkenin temsilcileriyle yapılan üst düzey bir toplantının ardından geldi. Trump, "Toplantı çok iyi geçti! ABD, Hizbullah'a karşı kendisini koruması için Lübnan ile birlikte çalışacak." değerlendirmesini yaptı.

Görüşmelere katılmayan Hizbullah ise işgalci güçlere karşı direnme hakkı olduğunu savundu. Trump, önümüzdeki haftalarda İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun'u ağırlamayı dört gözle beklediğini söyledi. Bu duyurudan önce İsrail, İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatmaya hazır olduğu konusunda uyarılarda bulunmuştu.

Toplam gelir ise 13,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Piyasanın 12,4 milyar dolarlık öngörüsünü aşan bu sonuç, yıllık bazda yüzde 7 büyümeye işaret etti.

İkinci çeyrek için daha güçlü sinyaller

Intel yönetimi, yılın ikinci çeyreğine ilişkin beklentilerini yukarı yönlü revize etti. Şirket, satışların tahmin aralığının orta noktasında çift haneli büyüme göstereceğini öngörürken, brüt kâr marjında da iyileşme bekliyor. Bu görünüm, hisselerdeki yükselişi destekleyen ana faktörlerden biri oldu.

Veri merkezi tarafı büyümeyi sürüklüyor

Yapay zeka talebindeki artışın etkisiyle veri merkezi segmenti güçlü bir performans sergiledi. Bu alandaki gelirler yıllık bazda yüzde 22 artış kaydetti. CEO Lip-Bu Tan, işlemcilerin yapay zeka ekosisteminin temel yapı taşı haline geldiğini vurguladı.

Kişisel bilgisayar tarafında ise olası riskler sınırlı kaldı. Bellek arzındaki sıkıntıların satışları ciddi şekilde baskılayacağı beklentisi gerçekleşmedi. Bu durum, Intel’in hem tüketici hem kurumsal segmentte dengeli bir toparlanma yakaladığını gösterdi.

Üretim segmenti zarar yazdı, ancak beklenti pozitif

Şirketin üretim birimi, sınırlı müşteri portföyü nedeniyle 2,4 milyar dolar zarar açıkladı. Buna karşın yönetim, Elon Musk ile bağlantılı yeni iş birliklerinin bu segmentte dönüşüm yaratacağını düşünüyor.

Ayrıca çeyrek içinde 4,1 milyar dolarlık yeniden yapılandırma gideri kaydedildi. Bu kalemin, Mobileye tarafındaki değer düşüklüğünden kaynaklandığı belirtildi.

Bilanço sonrası işlemlerde Intel hisseleri yaklaşık yüzde 18 yükselerek 79 dolar seviyesine ulaştı. Bu fiyat, 2000 yılındaki zirve kapanışın üzerine çıkılabileceğine işaret ediyor.

Stratejik dönüşüm meyve vermeye başladı

Şirket, geçmiş yıllarda yaşadığı üretim sorunlarının ardından köklü bir dönüşüm sürecine girmişti. Pat Gelsinger döneminde başlatılan bu değişim, yeni yönetimle birlikte hız kazandı.

Intel’in dış kaynak üretime yönelmesi ve stratejik ortaklıklar kurması, operasyonel yapıyı daha esnek hale getirdi.

Nvidia ve yeni ortaklık hamleleri

Intel, yapay zeka tarafında rekabeti artırmak için Nvidia ile iş birliğine gitti. Bu kapsamda Nvidia’nın şirkette azınlık hissesi aldığı ifade ediliyor. Söz konusu gelişme, piyasalarda olumlu karşılandı.

CEO Tan, şirketin bir yıl önce varlığını sürdürüp sürdüremeyeceğinin tartışıldığını, bugün ise artan talebi karşılayacak üretim kapasitesine odaklandıklarını dile getirdi.

Intel ayrıca Apollo Global Management ile yaptığı anlaşmalar kapsamında bazı varlıklarını geri alırken, Musk’ın şirketleriyle Teksas’ta büyük ölçekli bir üretim tesisi kurma planlarını da devreye aldı.

2026 için güçlü kârlılık beklentisi

Şirketin yapay zeka odaklı büyüme stratejisi ve yeni ortaklıkları, önümüzdeki dönemde finansalların daha da güçlenebileceğine işaret ediyor. Mevcut veriler, Intel’in 2026 boyunca kârlılığını artırarak sektördeki rekabet gücünü pekiştirme potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor.

Piyasada yapısal kırılma sinyali

Son günlerde fiyatlarda kısmi bir toparlanma görülse de banka analistleri, yaşanan zayıflığın geçici olmadığı görüşünde. Uzmanlara göre bu süreç, altın piyasasında daha derin ve yapısal bir dönüşümün işareti olabilir.

Arz şoku ve faiz dinamiği etkili oldu

Analizde, fiyatlardaki gerilemenin arkasında iki temel unsurun öne çıktığı vurgulandı: nadir görülen bir arz şoku ve Federal Reserve’in faiz indirimlerini ertelemesiyle yükselen reel faizler. Bu kombinasyonun, altın fiyatları üzerinde belirleyici olduğu ifade edildi.

Altının rolü değişiyor

Yatırımcı davranışlarında da bu gelişmelere paralel bir dönüşüm gözleniyor. Bankaya göre altın, klasik “güvenli liman” özelliğinden uzaklaşarak, daha çok likidite koşulları ve tahvil getirilerine duyarlı bir gösterge haline geliyor.

Önümüzdeki süreçte piyasaların yönünü belirleyecek ana unsurun beklentilerden ziyade ekonomik veriler olacağı değerlendiriliyor. Bu yeni dönemde altının, küresel para politikalarına ve tahvil piyasalarındaki hareketlere karşı daha hassas bir seyir izlemesi ve oynaklığın kalıcı hale gelmesi bekleniyor.

İstanbul Anadolu 3'üncü Asliye Ticaret Mahkemesi, Yeşil GYO ve Yeşil Global İnşaat şirketleri hakkında hükmünü açıkladı. Mahkeme, şirketlerin konkordato talepli davasında kesin mühletin kaldırılmasını kararlaştırdı. 

Kesin mühlet konkordato taleplerinin reddine karar veren mahkeme, önemli bir tespitte bulundu. İflas şartları oluşmadığından iflas kararı verilmesine yer olmadığı açıklandı. Ayrıca şirketler üzerindeki tüm tedbirler kaldırıldı ve konkordato komiserinin görevine son verildi.

Bakırköy 1'inci Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/350 E sayılı dosya kapsamında 5 Mart 2026 tarihinde şirket hakkında iflas kararı vermişti. Yeşil GYO yetkilileri, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuracaklarını duyurmuştu.

Borsa İstanbul kottan çıkarmıştı

İflas kararının ardından Borsa İstanbul (BİST), Yeşil GYO şirketini kottan attığını açıklamıştı. Borsa İstanbul yönetimi, kararın gerekçesini şu sözlerle kamuoyuyla paylaştı: 

"Payları Yakın İzleme Pazarında işlem gören Yeşil Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'nin (Şirket) 09/03/2026 tarihli özel durum açıklamasına göre Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından 05/03/2026 tarihinde Şirket hakkında iflas kararı verilmesi nedeniyle Kotasyon Yönergesi'nin 25/1-c maddesi kapsamında Şirket paylarının Borsa kotundan çıkarılmasına karar verilmiştir."

Mahkemeden çıkan yeni iflas iptali kararıyla birlikte sürecin seyri tamamen değişti. İflastan kurtulan şirkete ilişkin, Borsa İstanbul'a yeniden kote olma talebinin gündeme gelmesi bekleniyor.

Şirketin 1997'den bugüne uzanan geçmişi

Yeşil GYO, İhlas Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. adıyla 1997 yılında İstanbul'da kurulmuştu. Yönetim kurulunun 26 Aralık 2006 tarihli kararıyla şirketin unvanı Y ve Y Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi olarak değiştirildi. Bu karar 29 Ocak 2007'de İstanbul Ticaret Memurluğu'nda resmi olarak tescil edildi.

Şirketin 30 Ekim 2010 tarihli olağanüstü genel kurulunda yeni bir adım atıldı. Yeşil İnşaat Yapı Düzenleme ve Pazarlama Ticaret A.Ş. ile tüm aktif ve pasifin devralınması yoluyla birleşme kararı alındı.

Birleşmenin ardından 17 Mart 2011 tarihindeki olağan genel kurul toplantısında son unvan değişikliğine gidildi. Şirketin adı Yeşil Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi oldu. Şirketin hisseleri, 1999 yılından bu yana aralıksız olarak Borsa İstanbul'da işlem görüyordu.

Aynı gruba ait HK Kundura (eski adıyla Yeşil Kundura) şirketinin iflasına nisan ayının başlarında karar verilmişti. 

Enerji şoku ekonomiyi derin krize itiyor

Ortadoğu’daki çatışmaların genişlemesiyle birlikte enerji altyapısına yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’nda süren abluka, son yılların en sert enerji şoklarından birini tetikledi. Uzmanlar, bu gelişmelerin Tahran yönetiminin ekonomik dengelerini ciddi biçimde bozduğunu vurguluyor.

Enflasyon kontrolden çıkıyor

Savaş öncesinde de yüksek seyreden enflasyon, 2025 yılında yüzde 50’nin üzerine çıkmıştı. 2026 Şubat itibarıyla gıda fiyatlarındaki artış yüzde 105’e ulaşırken, temel tüketim kalemlerinde sert yükselişler görüldü. Ekmek ve tahıl ürünlerinde fiyatlar yüzde 140 artarken, yağ ve katı yağ grubunda bu oran yüzde 219’a kadar çıktı.

Riyalde sert değer kaybı

İran para birimi riyal, son dönemde hızla değer yitirerek dolar karşısında yaklaşık 1,32 milyon seviyesine geriledi. Artan nakit ihtiyacını karşılamak isteyen yetkililer, 10 milyon riyallik en yüksek kupürlü banknotu dolaşıma sokmak zorunda kaldı.

Dış ticaret neredeyse durma noktasında

Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve ABD öncülüğündeki deniz ablukası, İran’ın dış ticaretini büyük ölçüde felç etti. Ülkenin toplam ticaretinin yüzde 90’ından fazlasının bu hat üzerinden gerçekleştiği dikkate alındığında, mevcut durumun etkisi daha da belirginleşiyor. Uzmanlara göre ihracat gelirlerinde yaklaşık yüzde 70’e varan kayıp riski bulunuyor.

Yaptırımlar genişleyebilir

ABD yönetimi, İran ile bağlantılı finansal işlemleri kolaylaştıran Çinli bankalara yönelik yeni yaptırımlar uygulamayı değerlendiriyor. Analistler, bu tür adımların İran ekonomisi üzerindeki baskıyı daha da artırabileceğine dikkat çekiyor.

Altyapı kaybı milyarlarca doları buluyor

Uzman değerlendirmelerine göre ABD ve İsrail tarafından enerji tesisleri, rafineriler ve elektrik altyapısına yönelik gerçekleştirilen saldırılar, ekonomideki en ağır hasarı oluşturdu. Savaşın toplam maliyetinin 200 ila 270 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor.

Toparlanma uzun yıllar alabilir

İranlı yetkililerin, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a ekonominin yeniden inşasının 10 yılı aşabilecek bir sürece yayılabileceği yönünde uyarılarda bulunduğu ifade ediliyor.

Belirsizlik kalıcı hale geliyor

Uzmanlar, olası bir barış ortamında dahi hızlı bir toparlanmanın zor olduğunu belirtiyor. Yüksek enflasyon, zayıf para birimi ve büyüyen bütçe açığının uzun süre ekonomiyi baskılaması bekleniyor. Ayrıca ticaret ortaklarının alternatif güzergâhlara yönelmesi ve büyük ekonomilerden sınırlı destek gelmesi, İran’ın ekonomik manevra alanını daraltıyor.

Tesla ve BYD’nin Avrupa’daki çıkışı

Mart verileri, hem ABD’li hem de Çinli üreticilerin Avrupa’daki rekabet gücünü artırdığını gösterdi. Tesla, zayıf geçen önceki dönemin ardından güçlü bir toparlanma kaydederek satışlarını yüzde 84 artırdı ve 52.600 adede ulaştı. Çinli BYD ise Avrupa’daki varlığını hızla genişletti; satışlarını iki katından fazla artırarak 37.580 araçlık hacme çıktı. Şirket, bölgedeki etkisini güçlendirmek amacıyla ACEA üyeliğini hedeflerken Macaristan’daki üretim tesisinde bu çeyrek içinde seri üretime başlamayı planlıyor.

Jeopolitik riskler sınırlı etki yarattı

Orta Doğu’daki gerilimlerin Avrupa otomotiv talebi üzerindeki etkisinin şu aşamada sınırlı kaldığı görülüyor. Volkswagen, küresel teslimatlarının çatışmalardan etkilenmediğini açıklarken, İngiltere’de satışların yüzde 6,6 arttığı bildirildi. Yetkililer, bu dönemde gerçekleşen birçok siparişin çatışmalar başlamadan önce verildiğine dikkat çekerek talebin kısa vadede güçlü seyrettiğini belirtti.

Hisse başına kazanç beklentileri aştı

Hisse başına kâr da yükseliş eğilimini sürdürdü. Geçen yılın aynı döneminde 1,12 dolar olan hisse başına net kâr, bu yılın ilk çeyreğinde 1,28 dolara ulaştı. Hem gelir hem de kârlılık kalemleri piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Yapay zeka büyümenin merkezinde

IBM Üst Yöneticisi (CEO) Arvind Krishna, sonuçlara ilişkin değerlendirmesinde yapay zekanın şirketler için büyüme motoru olmaya devam ettiğini vurguladı. Krishna, yapay zekanın küresel iş hacmini destekleyen temel unsurlardan biri haline geldiğini ifade etti.

2026 beklentileri korundu

Şirket yönetimi, 2026 yılına ilişkin öngörülerini de yineledi. IBM, sabit kur bazında yüzde 5’in üzerinde gelir artışı beklemeyi sürdürürken, serbest nakit akışında yıllık yaklaşık 1 milyar dolarlık artış hedefini de korudu.

Açıklamada SpaceXAI ile Cursor’un, “dünyanın en gelişmiş kodlama ve bilgi tabanlı yapay zekasını geliştirmek için yakın iş birliği içinde olduğu” ifade edildi.

Cursor CEO’su Michael Truell ise X üzerinden yaptığı açıklamada, SpaceX ekibiyle model ölçekleme konusunda çalışmaktan memnuniyet duyduklarını söyledi.

Yapay zeka kodlama pazarında rekabet kızışıyor

Microsoft, GitHub Copilot ile yapay zeka kodlama pazarında güçlü bir konumda yer alıyor. CEO Satya Nadella’nın açıklamalarına göre Copilot’un ücretli abone sayısı 4,7 milyona ulaştı ve bu rakam yıllık bazda yüzde 75 artış gösterdi.

Ancak sektör oldukça rekabetçi bir yapıya sahip. Cursor, Anthropic ve OpenAI bu alandaki en güçlü oyuncular arasında gösteriliyor.

OpenAI’ın Codex uygulaması kısa sürede milyonlarca kullanıcıya ulaşırken, Anthropic’in Claude Code ürünü de özellikle kurumsal tarafta hızlı büyüme kaydetti.

Microsoft’un stratejik geri çekilmesi

Kaynaklara göre Microsoft, hızlı büyüyen yapay zeka kodlama pazarına rağmen Cursor için teklif vermeme kararı aldı. Şirketin stratejisi, doğrudan satın almalar yerine OpenAI ve Anthropic gibi şirketlere yatırım yaparak ekosistemde konumunu güçlendirmek üzerine kurulu.

Microsoft, bu şirketlere milyarlarca dolarlık yatırımlar yaparken Azure altyapısını da bu yapay zeka sistemlerinin merkezinde konumlandırıyor.

Değerleme ve piyasa dinamikleri

CNBC’nin önceki haberlerine göre Cursor, risk sermayesi yatırımcılarından 50 milyar dolarlık değerleme üzerinden fon toplamıştı. Bu durum, yapay zeka tabanlı yazılım geliştirme araçlarına olan talebin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor.

Öte yandan Microsoft hisseleri yıl içinde yaklaşık yüzde 10 gerileyerek genel piyasanın gerisinde kaldı. Bu durum, şirketin yapay zeka rekabetindeki stratejik adımlarını daha kritik hale getiriyor.

Sonuç: Yapay zeka kodlama alanında güç mücadelesi derinleşiyor

Microsoft’un temkinli yaklaşımı, SpaceX’in agresif hamlesi ve OpenAI ile Anthropic’in yükselişi, yapay zeka destekli kodlama pazarında rekabetin hızla sertleştiğini gösteriyor. Sektör, hem değerlemeler hem de stratejik ortaklıklar açısından hızlı bir dönüşüm sürecinden geçiyor.

Petrol fiyatları enflasyon endişesini büyütüyor

Brent petrol fiyatı yükseliş trendini dördüncü güne taşıyarak 103 dolar seviyesinin üzerinde kalıcılık gösterdi ve 103,90 dolara kadar çıktı. Yıl başından bu yana sert yükselen petrol, enerji maliyetleri üzerinden küresel enflasyon beklentilerini yeniden alevlendirdi.

Artan maliyetler, merkez bankalarının faiz indirim sürecine dair beklentileri de zayıflatırken, tahvil piyasalarında satışları hızlandırdı.

Asya ve ABD piyasalarında geri çekilme

Küresel risk iştahındaki bozulma özellikle Asya borsalarına yansıdı. MSCI Asya Pasifik endeksi yüzde 0,5 gerilerken, Japonya’nın Topix endeksi yüzde 0,8, Hong Kong Hang Seng endeksi ise yüzde 0,9 düşüş kaydetti.

ABD tarafında da vadeli işlemler negatif seyre döndü. S&P 500 ve Nasdaq 100 kontratları, önceki gün görülen rekor kapanışların ardından yaklaşık yüzde 0,5 oranında değer kaybetti.

Tahvil piyasasında satış dalgası

Petrol kaynaklı enflasyon endişeleri, tahvil piyasasında da etkisini gösterdi. Yatırımcıların faizlerin uzun süre yüksek kalacağı beklentisiyle satışa yönelmesi getirileri yukarı çekti.

ABD 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan artarak yüzde 4,32 seviyesine yükselirken, Avustralya ve Japonya tahvil piyasalarında da benzer bir yükseliş eğilimi görüldü.

Jeopolitik belirsizlik sürüyor

ABD yönetiminin ateşkes sürecinin “belirsiz bir süre için” devam edeceğini açıklamasına rağmen piyasalar sahadaki gelişmelere odaklanmayı sürdürüyor. ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası devam ederken, Tahran yönetimi müzakere sürecinde acele etmeyeceğini vurguluyor.

Piyasa analistleri, mevcut iyimser fiyatlamaların kalıcı bir anlaşma ihtimalini yeterince yansıtmadığı görüşünde.

Şirket bilançoları piyasaları destekliyor

Jeopolitik risklere rağmen hisse senedi piyasalarında tamamen olumsuz bir tablo oluşmadı. Şirketlerden gelen güçlü finansal sonuçlar endeksleri desteklemeye devam ediyor.

S&P 500 şirketlerinin büyük çoğunluğu beklentilerin üzerinde kâr açıklarken, özellikle teknoloji ve sanayi tarafındaki güçlü bilançolar dikkat çekti. Yapay zekâ odaklı talep de teknoloji hisselerinde yukarı yönlü hareketi destekledi.

Değerli metaller ve kriptoda kâr satışları

Riskten kaçış eğiliminin zayıflamasıyla birlikte değerli metallerde geri çekilme görüldü. Altın fiyatları yüzde 0,6 düşerek 4.713 dolar seviyesine inerken, gümüş yüzde 1,9 değer kaybıyla 76,25 dolara geriledi.

Kripto para piyasalarında da sınırlı bir zayıflama yaşanırken, lider kripto varlık 78.000 dolar bandında dalgalandı.

Döviz piyasalarında dengeli görünüm

Dolar endeksi yatay bir seyir izlese de majör para birimleri karşısında görece güçlü kalmayı sürdürdü. Euro 1,17 seviyesinin hemen üzerinde işlem görürken, Japon yeni 159 bandında dengelendi.

Sanica Isı’da fon kullanımı ve yanıltıcı açıklamalar

Yapılan değerlendirmede, Sanica Isı’nın halka arzdan elde ettiği gelirleri, izahname ve eklerinde kamuya açıklanan fon kullanım planına uygun şekilde değerlendirmediği ortaya konuldu. Bu nedenle şirkete 1 milyon 944 bin 578 lira idari para cezası kesildi.

Aynı ihlal kapsamında şirket yöneticileri Hüseyin Nesimi Fatinoğlu ve Ali Fatinoğlu da ayrı ayrı aynı tutarda cezaya çarptırıldı.

Ayrıca, halka arz gelirlerinin kullanımına ilişkin yönetim kurulu raporlarında gerçeğe aykırı beyanlara yer verilmesi nedeniyle şirkete ek olarak 5 milyon 833 bin 734 lira daha ceza uygulandı. Bu kapsamda Hüseyin Nesimi Fatinoğlu ve Ali Fatinoğlu’nun yanı sıra Uğur Fatinoğlu, Emre Fatinoğlu ve Saadet Fatinoğlu da aynı miktarda idari para cezası aldı.

SPK, söz konusu yaptırımlara ilişkin sorumluluğun yönetim kurulu üyelerine yansıtılıp yansıtılmayacağının, şirketin yapılacak ilk genel kurul toplantısında ele alınması gerektiğini de bildirdi.

Yönetim kurulu üyelerine ek cezalar ve genel kurul uyarısı

Kurul, cezalara konu olan işlemlerde sorumluluğu bulunan yönetim kurulu üyeleri için rücu sürecinin gündeme gelebileceğini belirterek, nihai kararın şirket genel kurulunda verilmesinin zorunlu olduğuna dikkat çekti.

İzmir Fırça’da pay satışı ihlali ve yüksek cezalar

İzmir Fırça Sanayi ve Ticaret AŞ’ye yönelik incelemede ise pay satış bilgi formu hazırlanması ve SPK onayı alınması sürecinin aşılmaya çalışıldığı, bu yolla payların borsada satışa konu edildiği tespit edildi.

Bu kapsamda Orhan Dilberoğlu ve Natan Kohen’e ayrı ayrı 8 milyon 878 bin 298 lira 7 kuruş idari para cezası verildi.

Sürece iştirak ettiği belirlenen Yusuf Ege hakkında ise daha yüksek bir yaptırım uygulanarak 26 milyon 634 bin 894 lira 21 kuruş idari para cezası kesildi.

Yetkililer, operasyonun teknik ve operasyonel zorlukları nedeniyle sürecin oldukça uzun sürebileceğini aktardı.

En az 6 ay sürecek senaryosu

Değerlendirmelere göre, mayın temizleme çalışmalarının en az altı ay sürebileceği öngörülüyor. Ancak ABD-İsrail ile İran arasında devam eden çatışma ortamı nedeniyle bu sürece fiilen başlanmasının zor olduğu ifade ediliyor.

Bu tablo, Kongre’de hem Demokrat hem Cumhuriyetçi kanatta bazı üyeler tarafından eleştirel ve hayal kırıklığı yaratan bir gelişme olarak karşılandı.

İran’ın mayın kapasitesi ve tespit zorluğu

Kongre üyelerine yapılan bilgilendirmede İran’ın Hürmüz Boğazı çevresine “20 ya da daha fazla” mayın yerleştirmiş olabileceği ihtimali paylaşıldı. Ayrıca bazı mayınların GPS destekli sistemlerle uzaktan kontrol edilebildiği ve bu durumun tespit sürecini zorlaştırdığı belirtildi.

Bu nedenle ABD güçlerinin, yerleştirme aşamasında tüm mayınları tespit etmesinin ciddi teknik zorluklar içerdiği ifade edildi.

Pentagon sessizliğini koruyor

Pentagon, Washington Post’un mayın temizleme operasyonunun süresine ilişkin sorularına herhangi bir yanıt vermedi.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışma süreci, 8 Nisan’da iki haftalık bir ateşkesle geçici olarak durdurulmuştu. Ardından 11 Nisan’da Pakistan aracılığıyla İslamabad’da yapılan görüşmelerden ise somut bir anlaşma çıkmadı.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan’ın da talebi doğrultusunda ateşkesin uzatıldığını açıklamış, İran’ın yeni bir teklif sunana kadar askeri hazırlıkların sürdürüleceğini ifade etmişti.

2025 performansında açık fark

Her iki yatırım aracı da yıl genelinde pozitif bir tablo çizse de getiriler arasındaki makas dikkat çekici düzeyde açıldı. Altın yaklaşık yüzde 60 oranında değer kazanırken, Bitcoin’in yükselişi yüzde 20 civarında kaldı. Kripto para tarafındaki hareketlerin teknoloji hisseleriyle paralellik göstermesi, Bitcoin’in bağımsız bir “güvenli liman” özelliği taşımadığı yorumlarını güçlendirdi.

Kısa vadede ayrışma hızlandı

Son haftalardaki fiyat hareketleri, iki varlık arasındaki farkın daha da derinleştiğini ortaya koyuyor. Altın son bir ayda çift haneli artış kaydederken Bitcoin değer kaybetti. Haftalık bazda da benzer bir tablo öne çıkarken, Nasdaq Composite endeksindeki sınırlı gerileme, kripto varlıkların riskli varlıklarla birlikte hareket ettiğini destekler nitelikte.

Altın için iddialı fiyat hedefleri

Yardeni, altın fiyatlarına ilişkin öngörülerini de yukarı yönlü revize etti. Daha önce 2025 için belirlediği 4.000 dolar seviyesinin aşıldığını belirten ekonomist, fiyatların 4.200 doların üzerine çıktığını ifade ediyor. Orta vadede 5.000 dolar, on yılın sonuna doğru ise 10.000 dolar seviyesinin mümkün olabileceğini dile getiriyor.

Bitcoin’de geri çekilmenin arkasında ne var?

Kripto piyasasındaki son düşüşün temelinde likidite sıkışıklığına işaret eden Yardeni, özellikle vadeli işlemler tarafında yoğun tasfiyeler yaşandığını vurguluyor. Yaklaşık 19 milyar dolarlık pozisyonun kapanmasıyla birlikte kaldıraçlı işlemlerin hızla çözülmesi, piyasada dalgalanmayı artırdı. Bu süreçte otomatik risk azaltma mekanizmaları devreye girerken, büyük yatırımcıların pozisyon küçültmesi ve işlem maliyetlerinin artması dikkat çekti.

Jeopolitik gelişmeler altını destekliyor

Küresel siyasette artan gerilimler de yatırımcı davranışını şekillendiriyor. Özellikle Donald Trump tarafından dile getirilen Çin’e yönelik yüksek gümrük tarifesi ihtimali gibi gelişmeler, altının yükselişini hızlandırırken Bitcoin üzerinde baskı yarattı. Bu tablo, yatırımcıların kriz dönemlerinde geleneksel güvenli limanlara yönelme eğilimini yeniden teyit ediyor.

Tarihsel avantaj altından yana

Yardeni’ye göre iki varlık arasındaki temel ayrım, geçmişlerinden kaynaklanıyor. Altın, binlerce yıldır güvenli liman olarak kabul görürken; Bitcoin’in sınırlı geçmişi ve yüksek oynaklığı, onu daha çok spekülatif bir yatırım aracı konumunda tutuyor. Bu nedenle belirsizlik dönemlerinde tercih, giderek daha net biçimde altından yana şekilleniyor.

Ana otomotiv faaliyetlerinden elde edilen gelir de yüzde 6,5 yükselerek 10,8 milyar euroya çıktı.

Şirketin finans direktörü Duncan Minto, güçlü performansın ürün gamının rekabetçiliğini yansıttığını belirterek, iş ortaklarının Renault altyapısını tercih etmesinin bu stratejinin bir sonucu olduğunu ifade etti.

Yeni Clio fiyat gücü sağladı

Yenilenen Clio modelinin (Clio 6) daha yüksek fiyat seviyesinden alıcı bulması da gelirleri destekleyen unsurlar arasında yer aldı. Buna karşın, yılın başında olumsuz hava koşulları nedeniyle Cebelitarık Boğazı’nda deniz taşımacılığının aksaması, Fas’taki üretim hattında tedarik ve sevkiyat sorunlarına yol açtı.

Bu gelişmeler satış adetlerine yansırken, düşük maliyetli marka Dacia’nın satışları yüzde 16,3 geriledi. Buna karşılık Renault markalı araç satışları yüzde 2,2 artış kaydetti.

Küresel büyüme hedefi: Avrupa dışına açılım

Şirket, CEO Francois Provost liderliğinde yeni bir büyüme stratejisi yürütüyor. Plan kapsamında Renault markalı araç satışlarının 2030’a kadar yüzde 23 artırılarak yıllık 2 milyon adedin üzerine çıkarılması hedefleniyor. Bu satışların yaklaşık yarısının Avrupa dışındaki pazarlardan gelmesi amaçlanıyor.

Özellikle Hindistan gibi gelişmekte olan pazarlarda pazarlama faaliyetlerini artıran şirket, küresel ayak izini genişletmeyi planlıyor.

Rekabet baskısı ve maliyet önlemleri

Analizlere göre Renault’nun finansal görünümü geçmiş yıllara kıyasla toparlanmış olsa da, Avrupa pazarında artan rekabet dikkat çekiyor. Özellikle Çinli üreticilerin düşük maliyetli modellerle pazara agresif giriş yapması, sektörde dengeleri zorluyor.

Bu çerçevede Renault, operasyonel verimliliği artırmak amacıyla mühendislik kadrosunda önümüzdeki iki yıl içinde yüzde 20’ye varan küçülmeye gitmeyi planlıyor. Ayrıca küresel jeopolitik gelişmelerin ham madde, enerji ve lojistik maliyetleri üzerindeki etkisini sınırlamak için ek tedbirler üzerinde çalışıyor.

Fiyatlamada altın etkisi belirleyici

Commerzbank’a göre mevcut gümüş fiyatlarını; tahvil getirileri veya ABD dolarındaki değişimlerle açıklamak giderek zorlaşıyor. Bunun yerine, altın ile gümüş arasındaki tarihsel korelasyonun fiyat oluşumunda daha baskın bir rol oynadığı ifade edildi.

“Adil değer 40 dolar civarında”

Commerzbank Döviz ve Emtia Araştırmaları Başkanı Thu Lan Nguyen, gümüşün ons fiyatının ekonomik temellere göre yaklaşık 40 dolar seviyesinde olması gerektiğini belirtti. Nguyen, mevcut fiyatların bu seviyenin belirgin şekilde üzerinde seyrettiğini ancak altının sağladığı ivmenin gümüşü yüksek seviyelerde tutmaya devam ettiğini dile getirdi.

Güvenli liman algısı gümüşü de yukarı taşıyor

Altının küresel belirsizlikler karşısında güvenli liman olarak öne çıkması, gümüş fiyatlarını da dolaylı biçimde destekliyor. Bu durum, gümüşün kendi dinamiklerinden ziyade altın piyasasına bağlı hareket etmesine yol açıyor.

Ons gümüşte güncel seviye

Piyasalarda ons gümüş, 23 Nisan saat 07.57 itibarıyla 76,17 dolar seviyesinden işlem görüyor.

Beklentiler değişmedi

Stratejistler, söz konusu pozisyonun kapatılmış olmasına rağmen Türk Lirası’na yönelik genel görüşlerinde bir değişiklik olmadığının altını çizdi. Değerlendirmede, dolar/TL kurunun önümüzdeki süreçte de vadeli piyasalarda fiyatlanan seviyelerin altında kalmaya devam edebileceği öngörüsü paylaşıldı.

Kurda aşağı yönlü sapma beklentisi

Raporda, mevcut piyasa dinamiklerinin TL lehine kısa vadede destekleyici olmaya devam edebileceği ifade edilirken, kurun forward eğrisine kıyasla daha düşük seviyelerde dengelenmesinin muhtemel olduğu belirtildi.

Risk uyarısı: Değer kaybı hızlanabilir

Bununla birlikte notta, Türk Lirası’nın seyrine ilişkin potansiyel risklere de dikkat çekildi. Stratejistler, özellikle önümüzdeki dönemde liranın nominal değer kaybı hızında artış yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Bununla birlikte, açıklanan gelir rakamı piyasa beklentilerinin bir miktar altında kaldı.

Kârlılık beklentileri aştı

Tesla’nın net kârı ise ilk çeyrekte yıllık bazda yüzde 17 artış göstererek 477 milyon dolara yükseldi. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 409 milyon dolar seviyesindeydi.

Öte yandan, şirketin düzeltilmiş hisse başına kârı da 27 sentten 41 sente çıkarak analist tahminlerinin üzerinde gerçekleşti.

Üretim ve teslimatlar artış gösterdi

Şirket, yılın ilk çeyreğinde küresel ölçekte 408 bin 386 araç üretirken, toplam 358 bin 23 otomobil teslim etti.

Bu dönemde üretim hacmi yıllık bazda yüzde 13 artarken, teslimatlarda da yüzde 6’lık bir yükseliş kaydedildi.

Genel görünüm

Finansal sonuçlar, Tesla’nın operasyonel büyümesini sürdürdüğünü ortaya koyarken, gelir tarafındaki sınırlı sapmaya karşın kârlılığın beklentileri aşması dikkat çekti. Özellikle maliyet yönetimi ve operasyonel verimlilik, şirketin kâr performansını destekleyen temel unsurlar arasında öne çıktı.

Spot piyasada altının ons fiyatı yüzde 0,6 değer kaybederek 4 bin 711 dolar seviyesine indi.

Gram altında da aşağı yönlü seyir

Yurt içinde gram altın da küresel eğilime paralel bir görünüm sergiliyor. Fiyatlar yüzde 0,6 gerileyerek 6 bin 800 lira seviyesinin hemen üzerinde dengelenmeye çalışıyor.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş enflasyon baskısını artırıyor

Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerindeki seyrini koruyor. ABD’de benzin stoklarının beklenenden daha hızlı azalması ve diplomatik cephede ilerleme sağlanamaması, fiyatları yukarı yönlü destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

Enerji maliyetlerindeki artış; lojistik, üretim ve genel maliyetler üzerinden enflasyonu beslerken, bu durum para politikası görünümünü de doğrudan etkiliyor.

Faiz beklentileri altının cazibesini azaltıyor

Enflasyona karşı korunma aracı olarak öne çıkan altın, yüksek faiz ortamında alternatif yatırım araçları karşısında dezavantajlı hale geliyor. Getiri sunan varlıkların öne çıkması, altına yönelik talebi törpülüyor.

Analistler, petrol fiyatlarının yeniden üç haneli seviyelere yerleşmesinin enflasyon kaygılarını artırdığını ve kısa vadede altın fiyatlarını baskılamaya devam edebileceğini ifade ediyor.

Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yüksek

İran’ın Hürmüz Boğazı’nda iki gemiye müdahale etmesi bölgedeki risk algısını artırdı. ABD Başkanı Donald Trump’ın saldırıları durdurma kararına rağmen taraflar arasında kalıcı bir uzlaşıya işaret eden somut bir gelişme bulunmuyor.

ABD’nin İran’a yönelik deniz kısıtlamalarını sürdürmesi ve Tahran yönetiminin ateşkes için bu adımların kaldırılmasını şart koşması, jeopolitik belirsizliği canlı tutuyor.

Fed’den gevşeme beklentisi öteleniyor

Reuters anketine katılan ekonomistlere göre, ABD Merkez Bankası’nın enflasyon baskıları nedeniyle faiz indirim sürecini başlatması en az altı ay gecikebilir.

Piyasalarda yılın son ayına ilişkin 25 baz puanlık indirim ihtimali yüzde 26 seviyesinde fiyatlanırken, çatışma öncesinde yıl içinde iki faiz indirimi beklentisi daha güçlüydü.

Apple’ın yeni CEO’su John Ternus’un yükselişi

Öyle ki Apple artık Apple Music ve Apple TV (eskiden Apple TV+ olarak biliniyordu) gibi hizmetler sayesinde tartışmasız dünyanın en önemli medya şirketlerinden biri olarak görülüyor. Apple’ın yeni açıklanan CEO değişimine dair haberler yayılmaya devam ederken ve Cook’un mirası değerlendirilmeye başlanırken, bu durum muhtemelen onun liderliğinin en belirgin ama kolayca gözden kaçan yönlerinden biri olacak. Bunun bir nedeni de Cook’un, geçişini duyurduğu mektupta “kelimelerle ifade edemeyeceğim bir minnettarlık” hissettiğini yazmasının yanı sıra, Apple’ı reklam odaklı rakiplerine karşı gizliliğe önem veren bir alternatif olarak konumlandırması ve iki Trump yönetimi boyunca şirketi yönlendirmesidir.

Medya dönüşümü

Cook'un Apple’ı büyük bir medya gücüne dönüştürmek için öncülük ettiği hamle göz ardı edilemez.

Apple Music

Kağıt üzerinde bu hizmet, Apple’ın Spotify’ın yükselişine verdiği doğrudan bir yanıttı. Ancak aynı zamanda çok daha stratejik bir hamle olduğu ortaya çıktı; kullanıcıları donanımı satın aldıktan çok sonra bile Apple dünyasının içinde tutmanın bir yolu. 2015’te Apple Music’in piyasaya sürülmesi, Apple için büyük bir değişimdi; zira şirket daha önce 0,99 dolara tek tek şarkı satın alma modelini popüler hale getirmişken, artık devasa bir şarkı kütüphanesine erişim satıyordu.

Apple ayrıca Spotify’dan ileri giderek, sanatçı röportajları ve canlı radyo programları için Zane Lowe gibi isimlerle çalışarak Apple Music hizmetine ait bir kültür yarattı Apple bu sohbetleri sıklıkla YouTube’a da ekliyor; örneğin Lowe’un BTS ile grubun geri dönüş albümü Arirang hakkında yaptığı son sohbet gibi. Bu röportajın YouTube versiyonu yaklaşık 4 milyon  izlenmeye sahip.

Apple TV

Ardından Apple’ın TV ve film yayın hizmeti geliyor. Apple TV ile şirket, dev rakibi Netflix’i içerik miktarı açısından geçmeye çalışmadı. Bunun yerine HBO benzeri bir yaklaşım benimsedi yani çok az sayıda yapım, prestije odaklanma ve büyük kültürel etki yaratma hedefi. Bu hizmet 2019’da kuruldu ve sadece birkaç yıl içinde Ted Lasso ve Severance gibi yapımlarla yayın dünyasındaki yoğun rekabeti aşan büyük başarılar elde etti.

Ted Lasso, Nielsen verilerine göre ABD’de milyarlarca dakika izlenerek Apple TV’nin ilk büyük çıkış yapan dizisi oldu. Apple’a göre Severance daha sonra onu geçti. Distopik işyeri draması, daha sonra Pluribus’un zirveye yerleşmesine kadar şirketin en çok izlenen dizisi haline geldi. Bununla birlikte Apple, Netflix gibi izlenme sayıları paylaşmıyor.

Apple TV’deki yeni yapımlar arasında, Elle Fanning ve Michelle Pfeiffer gibi güçlü bir oyuncu kadrosuna sahip, A24 tarzındaki Margo’s Got Money Troubles şu anda yayında bulunurken; başrolünde Anya Taylor-Joy’un yer aldığı suç dizisi Lucky bu yazın ilerleyen dönemlerinde geliyor. Ayrıca Jessica Chastain’in, çevrimiçi aşırılık yanlısı ve nefret gruplarına sızan bir araştırmacıyı canlandıracağı sekiz bölümlük gerilim dizisi The Savant da, geçen yıl Charlie Kirk’ün ölümünün ardından ertelenmesinden sonra bu yaz Apple TV’de yayınlanacak.

Apple’ın yayın platformu, lansmanından bu yana yüzlerce büyük ödül ve adaylık elde etti; buna 2025’te 81 Emmy adaylığı ve Severance gibi yapımların kazandığı ödüller de dahil. Sinema tarafında ise Apple TV, 2022’de CODA ile En İyi Film Oscar’ını kazanarak Hollywood’un en büyük ödülünü alan ilk yayın platformu oldu ve Apple’ın film ve televizyon sektöründeki önemli konumunu pekiştirdi. Apple’ın 2025 yapımı, Brad Pitt’in başrolünde olduğu yarış draması F1 ise yazının yazıldığı an itibarıyla dünya çapında yaklaşık 634 milyon dolar hasılat elde ederek şirketin ilk büyük gişe başarısı oldu.

Apple News

Bahsedilmesi gereken bir diğer hizmet de Apple News. Apple elbette Apple News uygulamasında gazetecilik yapmıyor. Ancak bu içerikleri bir araya getirip dağıtıyor; yayıncılarla okuyucular arasında yer alarak haberlerin nasıl tüketildiği üzerinde büyük bir etki yaratıyor. Tüm bu hizmetler bir araya geldiğinde, şirketin insanların dinleme, izleme ve okuma alışkanlıklarında günlük bir yer edinmesini sağlıyor. Bu hizmetler Apple One gibi bir abonelik paketiyle birleştirildiğinde, tamamen Apple ekosistemi içinde yaşayan güçlü bir medya paketi ortaya çıkıyor. Bu Cook’un yakında Ternus’a devredeceği Apple’ın önemli bir parçası. Cook veda mektubunda görev süresini “hayatının fırsatı” olarak tanımladı ve bunu “hayal gücünü ateşleyen ve hayatları tarif edilemeyecek kadar derin şekillerde zenginleştiren bir şirketin lideri olma” deneyimi olarak ifade etti. 

Brent petrolün vadeli varil fiyatı saat 15.49 itibarıyla kapanışa göre yüzde 2 artarak 100,48 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 91,56 dolardan alıcı buldu. Öte yandan gün içindeki işlemlerde Brent ham petrolü 1,71 dolar artışla 100,19 dolara kadar yükseldi. WTI vadeli işlemleri ise 1,69 dolar artışla 91,36 dolara tırmandı. Her iki gösterge de salı günü yaklaşık yüzde 3 değer kazanmıştı.

Gemilere silahlı saldırı ve el koyma

Çarşamba günü Hürmüz Boğazı'nda en az üç konteyner gemisine silahlı saldırı düzenlendiği bildirildi. Yarı resmi Tasnim haber ajansının bildirdiğine göre donanma iki gemiye el koydu. İran Devrim Muhafızları Donanması bu hamleyi denizcilik ihlali olarak tanımladı. Açıklamada bu gemilerin İran kıyılarına nakledildiği belirtildi. 

Devrim Muhafızları ayrıca gemilerden birinin İsrail ile bağlantılı olduğunu ifade etti. Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin ihlalinin İran için kırmızı çizgi olduğu vurgulandı. Şubat ayı sonunda savaş başlayana kadar küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan taşınıyordu. ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları nedeniyle boğazda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Ateşkes kararında belirsizlik sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump, sürenin dolmasına saatler kala ateşkesi uzatacağını açıklamıştı. Pakistan'ın da talebi üzerine alınan bu karar belirsiz bir süreyi kapsıyor. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "Ordumuza ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır kalmaları talimatı verdim; dolayısıyla önerisi sunulana ve müzakereler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım." ifadelerini kullandı.

Ancak ateşkes duyurusu tek taraflı görünüyordu. İki hafta önce başlayan ateşkesi İran veya İsrail'in uzatmayı kabul edip etmeyeceği netlik kazanmadı. Pakistan'da yapılması planlanan barış görüşmelerine ise hiçbir taraf katılmadı. 

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi karara tepki gösterdi. Bekayi, "İran'ın çıkarlarını yerine getirmek ve İran halkının kazanımlarını pekiştirmek açısından mantıklı ve gerekli zeminin oluştuğu sonucuna vardığımızda adım atacağız." değerlendirmesinde bulundu. Sahadaki gerilim ve bu çelişkili açıklamalar petrol piyasalarında oynaklığı artırdı.

Rusya petrol rotasını değiştiriyor

Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak çarşamba günü kritik bir açıklama yaptı. Novak, Rusya'nın 1 Mayıs'tan itibaren Druzhba boru hattı üzerinden başka rotalara yöneleceğini duyurdu. Bu petrol arzı daha önce Kazakistan'dan Almanya'ya yönlendiriliyordu. Novak, lojistik değişikliğin teknik olanaklardan kaynaklandığını ve Kazakistan ile mutabık kalındığını söyledi. 

Öte yandan ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin (EIA) haftalık stok verilerini açıklaması bekleniyor. Piyasa kaynaklarına göre ham petrol stokları geçen hafta 4,5 milyon varil düştü. Benzin ve distilat stoklarının da azaldığı bildirildi. Analistler 17 Nisan'da sona eren hafta için 1,2 milyon varillik ham petrol düşüşü tahmin etti.

PVM analistleri konuya ilişkin bir değerlendirme yaptı. Analistler, "EIA düşüşleri doğrularsa ve ABD'nin haftalık ham petrol ihracatı güçlü kalmaya devam ederse, bu durum tüketicilerin petrol tedarik etmek için çabaladıklarının bir teyidi olarak algılanacaktır." dedi. Bu telaşın Avrupa ve Uzak Doğu'daki tüketicileri kapsadığı belirtildi. Olası kıtlık endişeleri artarken, Avrupa Birliği'nin ülkelerin jet yakıtı stoklamasını zorunlu kılmayı düşündüğü bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile yaşadığı gerilim nedeniyle petrol fiyatlarının yükselmesi, Rusya’nın ihracat gelirlerini Putin’in 2022’de Ukrayna’ya başlattığı tam kapsamlı işgalin ilk haftalarından bu yana en yüksek seviyeye çıkarıyor. Ancak bu durumun, dünyadaki en yüksek borçlanma maliyetlerinden bazıları nedeniyle daha hızlı büyümeye dönüşmesi pek olası görünmüyor. Rus yetkililerin karşı karşıya olduğu sorun, devasa mali harcamaların arzı değil talebi artırması. Çünkü kaynaklar giderek askeri üretime yönlendiriliyor ve bunun büyük kısmı savaş alanında kullanılıyor.

Hükümetin petrol gelir artışını mevcut planların ötesinde harcamaları artırmak için kullanmaya karar vermesi durumunda, bu enflasyonist baskıyı artıracak ve merkez bankasına işletmeler üzerinde ağır yük oluşturan yüksek borçlanma maliyetlerini koruması için yeni bir gerekçe sağlayacaktır. Gayrisafi yurt içi hasılanın, yılın ilk iki ayında üretimin neredeyse yüzde 2 düşmesinin ardından ilk çeyrekte daralmış olması muhtemel; bu da 2023 başından bu yana ilk çeyreklik düşüş anlamına gelir. Bu arada, Rusya’nın iş ortamını ölçen bir gösterge geçen ay 2022’den bu yana ilk kez negatife döndü.

Hükümetin kendisi de petrol fiyatlarının yüksek kalacağı konusunda karamsar görünüyor. Bloomberg’e konuşan kaynaklara göre yetkililer makroekonomik tahmin güncellemesinde Rus petrolünün ortalama ihracat fiyatına ilişkin varsayımı varil başına 59 dolar olarak sabit tutmayı planlarken, aynı zamanda ruble için daha önce beklenenden belirgin şekilde daha güçlü bir değer öngörüyor. Bu iki unsur birlikte değerlendirildiğinde, bütçede varsayılandan daha düşük petrol gelirlerine işaret ediyor.

“Rus ekonomisi ciddi risklerle karşı karşıya”

Freedom Finance Global baş analisti Natalia Milchakova, “İran gerilimine bağlı yüksek petrol fiyatları 2026’da bütçe gelirlerine 1-3 trilyon ruble ek katkı sağlayabilir ancak Rus ekonomisi yüksek petrol fiyatlarının kaçınmaya yetmeyeceği ciddi risklerle karşı karşıya” dedi. Rusya Merkez Bankası dokuz aydır politika faizini düşürerek son toplantısında yüzde 15’e çekmiş olsa da, reel borçlanma maliyetleri yüzde 9’un üzerinde kalarak tarihi zirvelere yakın seviyelerde bulunuyor.

Pahalı petrol, bütçe gelirlerinin yaklaşık dörtte birini oluşturan ihracatçılara yardımcı olabilir ancak bu durum, sıkı mali koşullar altında düşen üretimi ve duraksayan yatırımları telafi edemez. Mevcut mali kurala göre varil başına 59 doların üzerindeki tüm ek petrol gelirleri Ulusal Refah Fonu’na aktarılıyor. 2026 bütçe yasası ise bu fonun bütçe açığını finanse etmek için kullanılmayacağını varsayıyor. Buna rağmen, Milchakova’ya göre Rusya’da kamu harcamaları hala kontrolden çıkmış durumda. Rusya Ekonomi Bakanı Maxim Reşetnikov cuma günü yaptığı açıklamada, güçlü ruble, yüksek faiz oranları, iş gücü eksikliği ve bütçe kısıtları nedeniyle Rus ekonomisindeki durumun son yıllara göre daha zorlu olduğunu söyledi.

İran savaşı endişesi

Orta Doğu’daki çatışma da artık merkez bankasını daha temkinli hareket etmeye zorlayan bir unsur. Yetkililer, bunun küresel bir arz şokunu tetikleyerek dünya genelinde maliyetleri artırabileceğinden endişe ediyor. Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina geçen ay, bu ek belirsizlik olmasaydı yetkililerin son toplantıda tam bir yüzde puanlık faiz indirimi seçeneğini daha ciddi değerlendireceklerini söyledi.

Merkez bankası yakın tarihli bir raporda, Körfez ülkelerinin yarı iletkenler ve diğer yüksek teknoloji ürünlerinin üretiminde kullanılan temel girdilerin başlıca tedarikçileri olduğunu belirtti. Elektronik ürünlerde net ithalatçı olan Rusya’da, artan maliyetlerin doğrudan tüketici fiyatlarına ve şirket giderlerine yansıyabileceği ifade edildi. Yetkililer ayrıca artan lojistik maliyetlerinden endişe duyuyor ve gıda fiyatlarının petrol fiyatlarından çok daha uzun süre yüksek kalabileceğinden kaygı duyuyor.

Prof. Dr. Şenol Babuşcu: Enflasyon hedefi tartışmanın merkezinde

“Normal şartlarda faizin artırılması gerekiyordu ama sabit tutması Merkez Bankası’ndan beklenen bir davranıştı” diyen Prof. Dr. Şenol Babuşcu, kararın nasıl okunması gerektiğine ilişkin kritik noktanın iletişim tarafı olduğunu vurguladı.

Babuşcu’ya göre en önemli sorun, enflasyon hedefi konusunda net bir mesaj verilmemesi. Babuşcu, bu durumun Merkez Bankası’nın para politikasında daha temkinli, ‘bekle-gör’ modunda bir çizgiye geçtiğini gösterdiğini belirtti.

Uğur Gürses: Dış şoklar izleniyor ama tek neden değil

Ekonomist Uğur Gürses ise faiz kararının tek başına anlamlı olmadığını, mutlaka enflasyon hedefiyle birlikte okunması gerektiğini söyledi. Gürses, “Şu anda belirleyici olan, açıklanan enflasyon hedefinin ne olacağı” diyerek tartışmanın merkezine bu başlığı yerleştirdi.

Mevcut hedefin yüzde 16 olduğunu hatırlatan Gürses, olası bir revizyonun tüm dengeyi değiştireceğini ifade etti. “Eğer bu hedef yukarı çekilecekse, örneğin yüzde 25’e çıkarılacaksa, o zaman faiz artırmama kararını farklı değerlendirmek gerekir” diyen Gürses, bu senaryoda mevcut faiz seviyesinin daha anlamlı bir çerçeveye oturabileceğini belirtti.

Ancak Gürses’e göre mevcut tablo bu açıdan sorunlu. “Merkez Bankası hâlâ yüzde 16’lık hedefi koruduğunu söylüyor ama buna uygun bir politika sinyali vermiyor. Faiz artırılmıyor, hedefte değişiklik de açıkça ifade edilmiyor. Bu da belirsizlik yaratıyor” dedi.

Gürses, kararın arka planında küresel gelişmelerin de etkili olduğunu vurguladı. Özellikle Körfez bölgesindeki savaşın enerji ve ham madde fiyatlarını yukarı çektiğini belirten Gürses, “Bu artışların sadece maliyetlerle mi sınırlı kalacağı, yoksa genel fiyatlama davranışını da bozup bozmayacağı henüz net değil” ifadelerini kullandı.

Merkez Bankası’nın da bu belirsizliklere dikkat çektiğini hatırlatan Gürses, ancak mevcut durumun yalnızca dış gelişmelerle açıklanamayacağını söyledi. “Körfez’deki gerilim olmasaydı bile mevcut enflasyon hedefinin tutturulma ihtimali zaten zayıftı” diyerek iç dinamiklere işaret etti.

“Bekle-gör” moduna geçiş

Her iki ekonomist de TCMB’nin para politikasında daha temkinli bir evreye geçtiği konusunda hemfikir. Gürses, “Merkez Bankası para politikasında ‘bekle-gör’ moduna geçti” diyerek yılın başındaki daha iddialı duruşun sürdürülemediğini ifade etti.

Yılın ilk enflasyon raporunda verilen mesajları hatırlatan Gürses, “O dönemde de ‘gelişmeler izlenecek’ deniyordu. Gelinen noktada artık bu izleme süresinin sonuna yaklaşıldı” dedi.

Faiz kararı hangi varsayıma dayanıyor?

Gürses’e göre faiz artırımı yapılmamasının arkasında iki temel varsayım olabilir. Birincisi, enflasyon hedefinin yukarı yönlü revize edileceği beklentisi. “Eğer hedefin tutmayacağı kabul ediliyor ve yukarı yönlü bir revizyon planlanıyorsa, faiz artırmanın anlamı azalır” diyen Gürses, bu durumda mevcut politikanın daha anlaşılır hale geleceğini belirtti.

İkinci ihtimal ise ekonomik aktivitede ciddi bir yavaşlama beklentisi. Gürses, “Eğer ekonomide güçlü bir yavaşlama yaşanacağı ve bunun enflasyonu düşüreceği düşünülüyorsa, bu durumda da faiz artışı gereksiz görülebilir” dedi.

Ancak bu senaryoya da temkinli yaklaşıyor: “Ekonomide enflasyonu aşağı çekecek kadar güçlü bir yavaşlama olup olmayacağı henüz net değil.”

İş birliğinin lansmanı, Beşiktaş JK Genel Sekreteri Uğur Fora, Beşiktaş JK Basketbol Faaliyetlerinden Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Özkan Arseven, Beşiktaş JK Basketbol İcra Kurulu Üyesi Ali Berke Tükenmez, Beşiktaş Dijital A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi Yaman İnanç, HONOR Türkiye CEO’su Zhu Wen Tong ve HONOR Türkiye Kurumsal İletişim Müdürü Hüseyin Kaan Karaca’nın katılımıyla Tüpraş Stadyumu’nda gerçekleştirildi. Beşiktaş JK Basketbol Şubesi’nden sorumlu yönetim kurulu üyesi Özkan Arseven, kulübün rekabetçi yapısını güçlendirmek amacıyla ticari iş birliklerine devam ettiklerini belirtti. Arseven, anlaşmayı kulübün büyüme hedefleri doğrultusunda atılan adımlardan biri olarak değerlendirdi.

HONOR’un ilk spor yatırımı

HONOR, Beşiktaş GAİN Erkek Basketbol Takımı ile gerçekleştirdiği anlaşmayla spor alanındaki ilk yatırımını hayata geçirdi. Şirket, bu iş birliğiyle yalnızca forma sponsorluğu değil, aynı zamanda teknoloji entegrasyonuna dayalı bir ortaklık modeli kurmayı hedefliyor.

HONOR Türkiye Kurumsal İletişim Müdürü Hüseyin Kaan Karaca, iş birliğinin saha performansının ötesine geçtiğini belirterek, yapay zeka destekli cihazlar ve akıllı ekosistem çözümlerinin sezon boyunca takımın performans süreçlerinde kullanılacağını ifade etti. Karaca, aynı zamanda taraftar deneyimini dijital uygulamalar ve veri odaklı projelerle genişletmeyi planladıklarını söyledi.

Anlaşma kapsamında, Beşiktaş JK ile HONOR’un sezon boyunca taraftar etkileşimini artırmaya yönelik dijital projeler geliştirmesi öngörülüyor. İş birliği, saha içi performans kadar saha dışı etkileşim alanlarını da kapsayan bir çerçevede ilerleyecek.
 

Ülkedeki kentsel merkezlerin yaklaşık yüzde 80'ini oluşturan alt kademe şehirlerde ise otomobillerin yüzde 40'ından daha azı elektrikli. Omdia şirketinde Şanghay merkezli elektrikli araç analisti olarak çalışan Chris Liu, elektrifikasyonun bir sonraki aşamasının buradan gelmesi gerektiğini söyledi. Endüstrinin Çin'in iç kesimlerine yönelik bu hamlesi, hala benzinli model satışlarına bağımlı olan geleneksel otomobil üreticileri için büyük bir zorluk teşkil ediyor. Bu şirketler, Çin'deki birçok uzmanın elektrikli araç çağında hayatta kalmak için gerekli olduğunu savunduğu radikal revizyona büyük ölçüde direndiler.

Almanya'dan Volkswagen ve BMW, Japonya'dan Toyota ve Honda ile ABD'li General Motors grubu Çin'de satış bazında hala ilk 15 otomobil üreticisi arasında yer alıyor. Bu başarılarını büyük ölçüde içten yanmalı motorlu otomobil üretimine borçlular. Bu markaların elektrikli araç segmentindeki paylarını görmezden gelmek çok kolay.

Alt kademe şehirlerde kırılma noktası

Omdia, alt kademe şehirlerdeki elektrikli araç satışlarının 2027 sonlarına doğru toplam satışların yüzde 50'si oranındaki kırılma noktasına ulaşacağını tahmin ediyor. Bu durum ihracata hazır benzinli otomobil stokunu önemli ölçüde artırabilir. Böylece küresel pazarlarda halihazırda var olan Çin yapımı araç akınına yenileri eklenebilir. Bazı analistler 2030 yılına kadar Çin'de satılan otomobillerin sadece yüzde 20'sinin yakıtla çalışacağını öngörüyor.

Geely'nin lüks elektrikli araç yan kuruluşu Zeekr için Taizhou'da bir araç parkı yöneticisi olan Ying Damin, elektrikli araç satışlarının ne kadar hızlı ilerlediği göz önüne alındığında bu oranın kendi şehri gibi yerlerde daha da düşük olabileceğini ifade etti. Ying ayrıca, Çinli tüketicilerin yakıtlı otomobil çağında yabancı markalı araçlara sahip olmaktan gurur duyduklarını belirtti. Ancak yöneticinin aktardığına göre müşteriler artık elektrikli araç dalgasını yerli teknolojiyle ilişkilendiriyor. Ying, Çin halkının kendi markalarıyla gurur duyduğunu sözlerine ekledi.

Omdia analisti Liu, üst ve alt kademe şehirler arasındaki elektrikli araç satış farkının temel nedenlerini açıkladı. Bu farkın esas olarak satın alınabilirlik eksikliği ve şarj cihazlarına düşük erişimden kaynaklandığını değerlendirmesini yaptı. Liu, Çinli elektrikli araç liderleri BYD ve Geely'nin daha rekabetçi fiyatlı modelleri piyasaya sürmesiyle bu durumun değişmeye başladığını kaydetti. Özellikle şarj edilebilir hibrit modeller ve şarj altyapısına yönelik artan hükümet desteği de bu değişimi hızlandırıyor.

Şarj altyapısına 28 milyar dolarlık yatırım

Ulusal düzeyde yavaşlayan ekonomik büyüme, devletin altyapı yatırımlarının daha sıkı denetlenmesine yol açtı. Buna rağmen elektrifikasyona yönelik destek güçlü kalmaya devam ediyor. Çin merkezi hükümeti geçen yılın sonlarında şarj altyapısını güçlendirmek için iddialı bir üç yıllık plan başlattı. Hükümet, bu yılın başındaki 21 milyon olan kamuya açık şarj tesisi sayısını gelecek yılın sonuna kadar 28 milyona çıkarmayı hedefliyor.

Bu sayının yaklaşık 80 milyon elektrikli araca güç sağlamak için yeterli olacağı belirtiliyor. Çin yollarında halihazırda 50 milyondan fazla elektrikli araç bulunuyor. Plan, kırsal toplulukların yanı sıra otoyol servis istasyonları ve halka açık otoparklar gibi yetersiz hizmet alan bölgeleri hedefliyor. Devlet medyası, üç yıllık yatırım döneminin ekipman ve inşaat alanında yaklaşık 28 milyar dolar harcama yaratacağını tahmin ediyor.

Çinli şirketler ayrıca elektrikli araç menzilini ve şarj hızını artırmayı amaçlayan araştırmalara milyarlarca dolar akıtıyor. Dünyanın en büyük batarya üreticisi CATL, tek bir şarjla 1.500 kilometre menzil sağlayan hücrelerini tanıttı. Batarya teknolojisi ve şarj altyapısına erişim geliştikçe analistler yüz milyonlarca kişiyi bulan alt kademe şehirlerdeki tüketicilerin elektrikli araçları tercih etmesini bekliyor.

Fiyat savaşları ve pazarın geleceği

HSBC'nin baş Çin otomotiv analisti Yuqian Ding, tüketicilerin trendler konusunda birinci ve ikinci kademe şehirlerde popüler olan şeylerden etkilenebileceğini belirtti. Ancak Ding, bu tüketicilerin gelişmiş bir akıllı sürüş deneyimi sunabilen daha düşük maliyetli Çinli markaları tercih edeceklerini öngördü. Şanghay merkezli danışmanlık şirketi Automobility'nin verilerine göre geçen yıl Çin'de 27,8 milyon otomobil satıldı. Şarj edilebilir hibritler dahil olmak üzere elektrikli araçlar ve benzinli otomobillerin her biri 13,9 milyon adetlik paya sahip oldu. Beş yıl önce ise sadece 1,3 milyon elektrikli araca karşılık 23,9 milyon benzinli otomobil bulunuyordu. 

Şubat ayının sonlarında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından bu yana yaşanan yakıt fiyatı artışları, elektrikli araçlara yeni bir ilgi dalgası başlattı. Zeekr satış yöneticisi Ying, petrol fiyatlarının özellikle mart ayında Çin genelinde keskin bir şekilde arttığında yakıtlı araç satışlarının çok düştüğünü, elektrikli araç büyümesinin ise sıçradığını söyledi. Kalabalık bir pazarda öne çıkmak artık daha zor hale geldi. Çin'de her iki günde bir yeni model piyasaya sürülüyor. 

Bu haftaki Pekin otomobil fuarında 1.400'den fazla yeni araç sergilenecek. Şiddetli fiyat savaşları ise endüstri genelinde karlara büyük darbe vurdu. Yine de Ying, alt kademe şehirlerdeki zengin işletme sahiplerinin daha üst düzey elektrikli araçlara olan talebi destekleyebileceği konusunda iyimserliğini koruyor. Ying, yeni şeyler satın alabilen birçok iş insanı, özel şirket ve zengin müşteri olduğunu dile getirdi.

Geleneksel üreticiler direniyor

Tüm bu trendlere rağmen yerel içten yanmalı motor üretimine büyük yatırım yapan bazı otomobil üreticileri, yakıtla çalışan otomobillere sırtlarını dönmekte tereddüt ediyor. Volkswagen, 2030 yılına kadar Çin'de 30'dan fazla elektrikli araç modelini piyasaya sürmeyi planlıyor. Ancak şirketin Çinli markalarını yöneten Robert Cisek, benzin çağının düşündüğümüzden çok daha uzun süreceğini ifade etti.

Cisek, birinci ve ikinci kademe şehirlerin hızla tamamen elektrikli hale geleceğini ancak alt kademe şehirlerde durumun farklı olduğunu vurguladı. Çin hükümetinin benzinli otomobiller için mevcut üretim kapasitesi konusunda oldukça dikkatli olduğunu ve bunu paraya çevirmek isteyeceğini sözlerine ekledi. Cisek, Orta Doğu'daki çatışmanın daha fazla müşteriyi elektrikli araçlara ittiğini belirtti. Ancak yöneticinin aktardığına göre birkaç yıl sonra başka bir olayın durumu ters yöne itme ihtimali de bulunuyor.

Cisek, VW için kilit noktanın Çin'de tamamen bataryalı elektrikli araçlardan yakıtla çalışan otomobillere kadar geniş yelpazedeki araçlarla konumlanmak olduğunu söyledi. Bunların hepsinin Çin'de geliştirilen en son akıllı sürüş teknolojisine sahip olması hedefleniyor. Pazarın hangi yöne kaydığına bakılmaksızın her şeye sahip olduklarını vurgulayan Cisek, bu konudaki iddialarını yineledi.

Duruşmada Warren, Trump’ın milyarder dostu olan kayınpederi Ronald Lauder olan Warsh’a baskı yapmayı sürdürdü. Juggernaut Fund L.P.’nin Çin kontrolündeki şirketlere ya da Trump ve ailesiyle veya Jeffrey Epstein ile bağlantılı şirketlere yatırım yapıp yapmadığını sordu. Warsh ise yalnızca, onaylanması halinde “bu varlıkların satılacağını” söyledi. 10 Nisan’da sunduğu mali beyanında, varlıkların “önceden var olan gizlilik anlaşmaları nedeniyle” açıklanmadığını yazmıştı.

Kişisel serveti

Kişisel mali durumu söz konusu olduğunda pek de şeffaf olmadığı açık. Beyanında Warsh, kendisi için 135 milyon ile 226 milyon doların üzerinde, eşi için ise 56 milyon ile 95 milyon doların üzerinde varlık açıkladı. Eşi, kozmetik devi Estée Lauder’da yaklaşık otuz yıl çalışan ve hala yönetim kurulunda bulunan mirasçı Jane Lauder. Forbes, onun net servetini 2 milyar dolar olarak tahmin ediyor. Bunun dörtte üçü, büyükannesinin 1946’da kurduğu Estée Lauder’daki payından geliyor. Onun serveti olmasa bile Warsh’ın varlıkları, mevcut Fed başkanı Jerome Powell’ın geçen yıl açıkladığı 19 milyon-75 milyon dolar aralığının çok üzerinde.

Servetinin büyük kısmı, milyarder hedge fon yöneticisi Stanley Druckenmiller’ın aile ofisindeki ortaklığıyla bağlantılı görünüyor. Warsh, dünkü açılış konuşmasında Druckenmiller’dan “zamanımızın en başarılı yatırımcılarından biri” ve “bir vatansever” diye söz etti. Warsh’ın en büyük iki varlığıher biri 50 milyon doların üzerinde değer biçilen ve Juggernaut Fund, LP adını taşıyan iki fon. Bunlar 2011’den beri çalıştığı Druckenmiller’ın şirketi Duquesne Family Office’in bir parçası ancak bu fonların ne tuttuğu net değil. Ayrıca yazılım devi Databricks ve yapay zeka veri merkezi geliştiricisi Crusoe’dan, tahmin piyasası platformu Polymarket’e (danışma kurulunda ABD Başkanı Donald Trump'ın oğlu Don Jr. Trump bulunuyor) ve Elon Musk’ın SpaceX’ine kadar onlarca girişim ve özel şirkette toplam 250 bin ile 500 bin dolar arasında paya sahip olduğunu listeliyor. Bu payların açıklanan değer aralığının yatırım anındaki mi yoksa güncel değerleri mi yansıttığı belirtilmiyor.

Bu yatırımların çoğubeyana göre DCM Investments 10 üzerinden tutuluyor. Bu yapı da Druckenmiller’ın ofisiyle bağlantılı ve San Francisco merkezli, yönetimi altındaki varlıkları 1,8 milyar dolar olan Abstract Ventures tarafından yönetildiği anlaşılan fonlara yatırım yapıyor. Warsh, yine Druckenmiller ile bağlantılı 72 adet THSDFS adlı kuruluşu listeliyor ancak yalnızca blockchain tabanlı seyahat platformu TravelXChange’e yapılan bir yatırımdan söz ediyor. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu kayıtları, bu LLC’lerin fintech şirketleri Affirm ve Chime, teşhis şirketi Veracyte ve bilet pazarı StubHub gibi başka varlıklara da yatırım yaptığını ortaya koyuyor. Warsh ayrıca bu THSDFS şirketlerinden sekizine yapılan sermaye taahhütleri dahil olmak üzere 3 milyon ile 12 milyon dolar arasında yükümlülük bildirdi.

Beyanın daha ilginç ayrıntılarından bazıları, Warsh ve eşinin mülklerine dair ipuçları: Palm Beach’te (kendi adına kayıtlı) 12 milyon dolarlık, 4 yatak odalı bir ev; Manhattan’ın NoLiTa semtinde (eşinin adına kayıtlı) 8 milyon dolarlık bir çatı katı dairesi; East Hampton’da toplam değeri 18 milyon dolar olan bitişik dört mülk (eşine ait) ve safkan at yarışı işletmelerinden Vicarage Stable ile Jump Sucker Stable’da pay (kendisine ait). Lauder’ın beyanındaki varlıklar arasında ayrıca değeri 1 milyon doların üzerinde olan sanat eserleri tutan bir kuruluş ve New York Suffolk County’de değeri 5 milyon ile 25 milyon dolar arasında olan imarsız arazi de bulunuyor.

2025'te yaklaşık 10 milyon dolar gelir

Lauder’ın aksine Warsh milyarder bir aileden gelmiyor. New York Albany’de, okul üniformaları üreten bir baba ve gazeteci bir annenin çocuğu olarak doğan Warsh, 1992’de Stanford’dan kamu politikası lisans derecesi aldı ve Harvard’da hukuk okudu. 1995’te Morgan Stanley’nin birleşme ve satın almalar departmanına katıldı. 2002’de firmadan ayrılarak ABD eski başkanı George W. Bush yönetiminde ekonomik politika özel asistanı olarak görev aldı. Aynı yıl Stanford mezunu Jane Lauder ile evlendi. Birkaç yıl sonra, 2006’da Federal Yönetim Kurulu’na aday gösterildi. Aradan geçen yirmi yılda Warsh, lojistik devi UPS ve Güney Koreli çevrimiçi perakendeci Coupang’ın yönetim kurullarına katıldı. Ayrıca ABD Savunma Bakan Yardımcısı Stephen Feinberg’in özel sermaye şirketi Cerberus Capital Management için danışmanlık yaptı.

Bu danışmanlıklar ve yönetim kurulu üyelikleri oldukça kazançlı oldu. Varlıklarının yanı sıra, beyanında 2025 yılı için (Nisandaki beyan tarihine kadar) 6,3 milyon ile 11,4 milyon dolar arasında gelir bildirdi. Buna Druckenmiller’ın Duquesne şirketinden 10,2 milyon dolarlık danışmanlık ücreti ve Feinberg’in Cerberus’undan 750.000 doların yanı sıra, Brezilya bankası BTG Pactual, ilaç devi Eli Lilly ve özel sermaye şirketleri TPG ile Warburg Pincus’tan konuşma ücretleri de dahil. SEC kayıtlarına göre UPS ve Coupang’daki hisseleri sırasıyla 3 milyon ve 9 milyon dolar değerinde.

Bu Warsh’ın Fed başkanlığına ilk kez yaklaşması değil. Trump 2017’de bu görev için Warsh’ı kısa süre değerlendirmiş, ancak sonunda Powell’ı seçmişti. Trump sonradan bu karardan pişman olduğunu söyledi. Warsh onaylanırsa, tüm bu kazanç fırsatları ve yatırımlar sona erecek. ABD'deki etik anlaşmasına göre yönetim kurulu ve danışmanlık görevlerinden ayrılmayı ve Druckenmiller ile Abstract fonları dahil çoğu yatırımını onaydan sonraki 90 gün içinde elden çıkarmayı taahhüt etti. Eğer bu yatırımlardan biri olan SpaceX bu 90 günün ardından 2 trilyon dolarlık astronomik bir değerlemeyle halka açılırsa, bu kötü bir tercih olabilir. Her halükarda, Jane ve Lauder ailesinin Warsh’ı kurtarabilecek durumda olması bekleniyor.

Para Politikası Kurulu'nun yaptığı toplantının ardından faiz oranı yüzde 37 olarak duyuruldu. TCMB bu toplantıyı da pas geçmiş oldu. 

TCMB 12 Mart'taki PPK toplantısında politika faizini yüzde 37'de sabit tutmuştu. PPK ayrıca Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 35,5’te sabit tutmuştur.

PPK metninde şu ifadelere yer verildi: 

Enflasyonun ana eğilimi mart ayında gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin nisan ayında bir miktar yükseleceğine işaret etmektedir. Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında yüksek seyir ve belirgin oynaklık gözlenmektedir. Söz konusu gelişmeler ile yurt içi enerji fiyatlarının maliyet kanalı ve iktisadi faaliyet üzerinden enflasyon görünümüne etkileri yakından takip edilmektedir. Göstergeler iktisadi faaliyette yavaşlamaya işaret ederken, yakın dönemdeki gelişmelerin enflasyon görünümü üzerindeki olası ikincil etkileri önem taşıyacaktır. 

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir. Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Son dönem gelişmelerin de etkisiyle, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.

Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.

Söz konusu yükseliş döneminde ABD’ye yoğun metal akışı olmuş, gümüş destekli borsa yatırım ürünlerine güçlü girişler yaşanmış ve fiziksel talepte ani bir sıçrama görülmüştü. Bu süreç Ekim 2025’te Londra piyasasında ciddi bir likidite krizini tetiklemişti.

Londra piyasasında kısmi rahatlama

Son aylarda piyasada bir dengelenme eğilimi gözleniyor. ABD’den yeniden metal çıkışları başlamış, yatırım fonlarında çözülmeler yaşanmış ve Hindistan kaynaklı talep ivme kaybetmiş durumda.

Metals Focus Genel Müdürü Philip Newman’a göre Londra’daki borçlanma maliyetleri büyük ölçüde normal seviyelere dönmüş olsa da risk tamamen ortadan kalkmış değil. Newman, özellikle talep ve akışlarda yeniden hızlanma olması halinde yeni bir sıkışmanın mümkün olduğuna dikkat çekiyor.

Stok yapısı hâlâ kırılgan

Mart sonu itibarıyla Londra kasalarındaki 884 milyon ons gümüşün yaklaşık yüzde 28’inin (248 milyon ons) ETP bağlantısı bulunmuyor ve teorik olarak piyasaya likidite sağlayabilecek durumda olduğu belirtiliyor. Bu oran, Ekim krizinden önceki düşük seviyelere göre bir iyileşme gösterse de kırılgan yapının sürdüğüne işaret ediyor.

Yeni kriz senaryosu masada

Uzmanlara göre olası bir risk senaryosu birkaç faktörün aynı anda devreye girmesine bağlı. ABD’den yeniden güçlü metal çıkışı, fiyat oynaklığında artış, Londra kasalarındaki ETP girişlerinin hızlanması ve Hindistan talebinin yeniden canlanması piyasayı yeniden sıkıştırabilir.

Açık büyüyor, talep geriliyor

2026 yılında küresel gümüş açığının 46,3 milyon onsa çıkması bekleniyor. Bu rakam, 2025’teki 40,3 milyon ons seviyesinin üzerinde. Dikkat çekici nokta ise bu artışın, toplam talebin yaklaşık yüzde 2 gerilediği bir ortamda gerçekleşmesi.

Sanayi ve mücevher talebinde zayıflama

Sanayi tarafında gümüş tüketiminin yüzde 3 düşmesi ve dört yılın en düşük seviyesine gerilemesi bekleniyor. Elektronik, elektrikli araçlar ve güneş panelleri bu düşüşten en çok etkilenen alanlar arasında.

Güneş paneli sektöründeki tüketimin de sert biçimde gerileyerek 186,6 milyon onstan 151 milyon onsa düşebileceği öngörülüyor. Mücevher talebinde de benzer bir zayıflama söz konusu; 2024’teki 205,1 milyon ons seviyesinden 2026’da 159,4 milyon onsa kadar düşüş bekleniyor.

Tek güçlü alan yatırım talebi

Genel zayıflamaya rağmen yatırım amaçlı talep güçlü kalmaya devam ediyor. ABD kaynaklı külçe ve madeni para alımlarındaki toparlanmayla bu segmentte yüzde 18’lik artış öngörülüyor. Talebin 217,7 milyon onstan 257,6 milyon onsa yükselmesi bekleniyor.

Arz tarafı da daralıyor

Küresel gümüş arzının 2026’da yüzde 2 düşüşle 1.066,4 milyon onsa gerileyeceği tahmin ediliyor. Bu gerilemede en önemli etkenlerden biri üretici hedge işlemlerinin normalleşmesi.

Hedge kaynaklı arz katkısının 44,7 milyon onstan 10 milyon onsa kadar düşmesi bekleniyor. Maden üretimi ise sınırlı bir gerilemeyle 844,1 milyon onsa inerken, geri dönüşüm tarafında ılımlı bir artış öne çıkıyor.

Yabancı yatırımcıya vergi avantajı

Yeni statüyle birlikte Birleşik Krallık’ta yerleşik yatırımcılar, Türkiye’deki sermaye piyasalarında yaptıkları işlemlerden elde ettikleri kazançlarda vergi açısından daha avantajlı bir konuma geçebilecek. Özellikle bireysel tasarruf hesapları üzerinden yapılan yatırımlarda, “tanınmış” piyasalardan sağlanan gelirlerin vergiden muaf tutulabilmesi dikkat çekiyor.

Finansal ürünlerde uyum kolaylığı

Bu gelişme sadece vergi avantajıyla sınırlı değil. Tanınmış borsalarda işlem gören kira sertifikaları, İngiltere’de “Alternatif Finans Yatırım Tahvili” kapsamında değerlendiriliyor. Bu sayede yatırımcıların hem raporlama süreçleri sadeleşiyor hem de düzenleyici uyum yükü azalıyor.

Küresel ligde yerini pekiştirdi

Borsa İstanbul’un dahil olduğu bu kategori, dünyanın önde gelen piyasalarını da kapsıyor. New York Borsası, Nasdaq, Euronext ve Londra Borsası gibi büyük oyuncuların yer aldığı listede bulunmak, Türkiye piyasalarının uluslararası finans sistemindeki konumunu güçlendiren bir adım olarak değerlendiriliyor.

Piyasalara ilgi artabilir

Yetkililere göre bu statü değişikliği, özellikle İngiltere merkezli yatırımcıların Türkiye sermaye piyasalarına erişimini kolaylaştıracak ve piyasalara yönelik ilgiyi artırabilecek. Böylece Borsa İstanbul’un küresel yatırımcı tabanını genişletme hedeflerine de katkı sağlanması bekleniyor.

Yeni atanan CEO John Ternus, Cook’un çalışmalarını ilerletip yapay zekayı Apple cihazlarına entegre etmeye odaklanırken, Cook dünyanın en büyük iki ekonomisi olan Washington ile Pekin arasında ince bir denge kurmak zorunda kalacak. Yeni görevi, iPhone üreticisini yönettiği 15 yıl boyunca şekillendirdiği kurumsal diplomasiyi sürdürüyor. CEO olarak Cook, Apple’ı teknoloji dünyasının zirvesine taşıyan Çin merkezli üretim devini kurdu ve şirket yıllarca dünyanın en değerli şirketi olarak sıralandı. Cook ayrıca yaklaşık on yıl önce ABD Başkanı Donald Trump ile yakın bir ilişki kurarak erken bir risk aldı ve onu ilk başkanlık döneminde ABD başkanıyla iletişim kuran az sayıdaki teknoloji liderinden biri haline getirdi.

IDC’de müşteri cihazları başkan yardımcısı Francisco Jeronimo, “Tim Cook’un yönetim kurulu başkanlığı rolüne geçmesi stratejik olarak mantıklı ve muhtemelen Apple için gerçek değer yaratmaya devam edebileceği yer burası. Onu günlük operasyonel sorumluluklardan kurtarmak, her zaman en iyi yaptığı şeyde daha etkili olmasını sağlayabilir.”

Çin ile ilişkiler zorlanıyor

Kısmen Cook sayesinde Apple uzun süre Pekin ile istikrarlı ilişkilerden yararlandı. Ancak son yıllarda Washington ile gerilimlerin artması ve Tencent Holdings ile Huawei Technologies gibi yerel firmaların işine darbe vurmasıyla bu denge test edildi. Apple, Silikon Vadisi rakipleri arasında Çin’de açık ara en büyük başarıyı elde etti. Hatta son yıllarda büyük ABD şirketleri arasında da en başarılısı oldu. Cook, çoğu insanın ülkeyi ucuz taklitler ve düşük kâr marjlı ürünlerle ilişkilendirdiği bir dönemde Zhengzhou’daki dev iPhone üretim merkezinin kurulmasına yardımcı oldu. Bu erken yatırım, Apple’ı Pekin’in gözünde yıllar önce ayrıcalıklı bir konuma getirdi.

Bu hamleler, bugün yüzlerce şirketi kapsayan küresel tedarik zincirinin merkezinin Çin olmasını sağladı. Cook’un Apple mağazalarına düzenli ziyaretleri ve özenle yönetilen sosyal medya paylaşımları, ona sadık bir takipçi kitlesi kazandırdı. Çin, ABD’den sonra Apple’ın en büyük tek ülke pazarı olmaya devam ediyor. Apple başarısının bir kısmını Çin’in içerik düzenlemelerine titizlikle uymasına borçlu.

Apple, yerel tedarikçilerden oluşan geniş ekosistemi sayesinde Çin’de en büyük özel işverenlerden biri olarak, Trump yönetiminin hafıza çiplerinden yapay zeka işlemcilerine kadar çeşitli ürün akışlarını yönlendirmek için tarifeler kullanma tehditleriyle denge kurmak zorunda. Bu durum, Pekin’in yerel şirketleri küresel donanım liderlerine dönüştürmeye çalıştığı bir döneme denk geliyor. Cook’un bir sonraki zorluğu, Washington ile Pekin’in ticaretten Orta Doğu’ya kadar pek çok konuda çatıştığı bir ortamda Apple’ın Çin’deki varlığını sürdürmek olacak. Çin’de devlet ilişkileri, birçok pazara kıyasla iş başarısı için çok daha kritik.

Hindistan’da yeni sınav

Cook’un diplomatik becerileri için yeni bir sınav da Hindistan’da şekilleniyor. Bu ülke iPhone için potansiyel olarak devasa ancak henüz gelişmemiş ve karmaşık bir pazar. Hızla büyüyen ama hala erken aşamadaki teknoloji ekosistemi, Apple’ın karlılığını sürdürebilmesi için gereken ölçekten uzak. Yeni Delhi ile Pekin arasındaki gerilimler, bazı açılardan ABD-Çin sürtüşmesine benzer derecede karmaşık. Birkaç yıl önce Hint ve Çin orduları Himalayalar’da çatışmıştı.

Durumu daha da zorlaştıran şey, Hindistan’ın gerekirse Çin pahasına bir üretim gücü olma hedefini açıkça ortaya koymuş olması. Ancak Cook’un burada daha az deneyimi var ve Tata Steel ya da Reliance Industries gibi yerel üretim liderleriyle bağları sınırlı. Geçen yıl Apple, Hindistan’daki iPhone üretimini yaklaşık yüzde 53 artırdı ve artık amiral gemisi cihazlarının dörtte birini burada üretiyor. Bu ABD şirketinin Çin’e yönelik tarifelerden kaçınma çabasını yansıtıyor. Eski üst düzey bürokrat Aruna Sundararajan’a göre Cook, küresel devlerin çekimser kaldığı bir dönemde yerel üretime cesur bir yatırım yaptı.

Cook’un ayrıca Apple’ın yapay zeka çağında da tedarikçiler için en iyi ortak olmaya devam ettiğine onları ikna etmesi gerekecek. Bu Taiwan Semiconductor Manufacturing, Foxconn, Samsung Electronics ve SK Hynix gibi önemli üreticileri de kapsıyor. Yıllarca Apple, yüksek üretim hacmi ve kalite itibarı sayesinde tedarikçileri üzerinde benzersiz bir etkiye sahipti. Ancak artık Nvidia, TSMC için daha büyük bir gelir kaynağı haline geldi. Samsung ve Hynix ise yapay zeka çip liderinden sertifikasyon almaya odaklanmış durumda. Hatta iPhone’un küresel başarısının temel taşlarından biri olan Foxconn bile sunucu gelirlerini mobil cihazlardan daha hızlı artırıyor.

Trump’la ilişkiler

Cook diğer pazarlarda elçi rolünü üstlenirken Washington’daki gelişmeleri de yakından izlemek zorunda kalacak ve Trump ile ilişkisini sürdürmesi gerekecek. Trump bir zamanlar Beyaz Saray etkinliğinde ona “Tim Apple” diye hitap etmişti. ABD’deki ilk başkanlık döneminde Trump, Cook’u “harika bir yönetici” olarak nitelendirmiş ve “beni arıyor, diğerleri aramıyor” demişti. Cook geçen yıl Trump’a, üzerinde şirket logosu bulunan 24 ayar altın tabanlı bir cam plaket hediye etti. Trump, Truth Social’daki paylaşımında Cook’u “inanılmaz biri” olarak övdü ve uzun süredir devam eden ilişkilerinden bahsetti. İlk döneminde Cook’un kendisini aramasına şaşırdığını da anlattı.

Cook ile Trump arasındaki ilişki, Apple’ın Çin ve diğer ülkelerden gelen ürünlere yönelik milyarlarca dolarlık ABD tarifelerinden kaçınmasına yardımcı oldu ve yeni vergi tartışmaları sürerken de önemini koruyacak. Trump, “her zaman Tim Cook’un hayranı olduğunu” söylese de iki isim özellikle göç politikası konusunda her zaman aynı fikirde olmadı. 2019’da Cook, ABD’ye çocukken yasa dışı şekilde getirilen gençler için koruma politikalarını destekleyerek Trump’a karşı çıktı.

2017’de Cook’un Trump ile iletişime geçmesi teknoloji dünyasında istisnaydı ancak bugün Jensen Huang ve Mark Zuckerberg gibi Silikon Vadisi liderleri de başkanla doğrudan iletişim kuruyor. Cook, çalışanlarla yaptığı toplantıda Apple adına yürüttüğü diplomatik çabaları geliştirmeyi planladığını belirtti: “Bu yıllar boyunca ilişkiler kurduğumuz bir alan ve burada yardımcı olabileceğimi düşünüyorum. Muhtemelen başka konularda da yardımcı olacağım.”

Enerji ve gıda fiyatlarının hariç tutulduğu çekirdek enflasyon, şubat ayındaki yüzde 3,2 seviyesinden yüzde 3,1'e geriledi. Hizmet enflasyonu ise yıllık bazda yüzde 4,5 olarak ölçüldü. Giyim maliyetlerindeki düşüş ise enflasyonist baskıları kısmen de olsa dengeleyen tek önemli unsur oldu.

Akaryakıt ve ulaşım fiyatlarında sert sıçrama

Hürmüz Boğazı'nın kapanması enerji tedarikini boğarken, küresel petrol fiyatları varil başına 100 dolar sınırına yaklaştı. Bu durum İngiltere'deki benzin ve dizel fiyatlarının sert bir şekilde yükselmesine neden oldu. Ortalama benzin fiyatı şubat ve mart ayları arasında litre başına 8.6p artarak 140.2p'ye çıktı. Bu rakam ağustos 2024'ten bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. 

Dizel fiyatları ise litre başına 17.6p artışla kasım 2023'ten beri en yüksek seviye olan 158.7p'ye ulaştı. Motor yakıtı maliyetleri ve uçak biletlerini içeren genel ulaşım fiyatları mart ayına kadar olan bir yıllık sürede yüzde 4,7 arttı. Bu oran aralık 2022'den bu yana en hızlı yıllık artış oranını temsil ediyor.

Artışlar sadece ulaşımla sınırlı kalmadı. Çikolata, et, balık ve alkolsüz içecek fiyatlarının etkisiyle gıda enflasyonu yüzde 3,3'ten yüzde 3,7'ye tırmandı. Yiyecek ve İçecek Federasyonu, küresel gübre tedarikindeki aksamalar nedeniyle gıda enflasyonunun aralık ayına kadar yüzde 9'u vurabileceği uyarısını yaptı. 

ONS Başekonomisti Grant Fitzner konuya ilişkin yaptığı açıklamada, enflasyondaki tırmanışın ağırlıklı olarak artan akaryakıt fiyatlarından kaynaklandığını belirtti. Fitzner ayrıca uçak biletleri ve gıda fiyatlarındaki artışın da yükselişte etkili olduğunu ifade etti.

Uzmanlardan yukarı yönlü risk uyarısı

Deutsche Bank İngiltere Başekonomisti Sanjay Raja, savaşın dolaylı etkilerinin endişe verici olmaya devam ettiğini vurguladı. Tüketicilerin sadece enerji fiyatlarıyla sınanmayacağını belirten Raja, gıda ve taşımacılık maliyetlerinin de temel mal fiyatlarını yukarı itebileceğini söyledi. Raja, plastik fiyatlarındaki yükselişin enflasyon ivmesine katkıda bulunabileceği değerlendirmesini yaptı.

WPI Strateji Başekonomisti Martin Beck ise enflasyonun bundan sonra ne kadar yükseleceğinin Orta Doğu'daki gelişmelere bağlı olduğunu savundu. Beck, gerilimin azalması ve enerji tedarikinin normalleşmesi halinde enflasyonun bu yaz yüzde 3,5 ile yüzde 4 civarında zirve yapabileceğini belirtti. Ancak gerilimin tırmanmasının oranı kolayca yüzde 5'e doğru itebileceğini sözlerine ekledi.

İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves de konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Reeves, bu savaşın kendi savaşları olmadığını ancak ailelerin faturalarını kabarttığını belirtti. Maliyetleri düşük tutmanın bir numaralı önceliği olduğunu ifade eden bakan, ekonomik planlarının bu yeni kriz karşısında aileleri desteklemek için kendilerini daha güçlü bir konuma getirdiğini söyledi.

Faiz oranları ve büyüme endişesi

Bütçede açıklanan enerji faturası kesintileri nedeniyle nisan ayında enflasyonun sert bir şekilde düşmesi bekleniyordu. Ancak ekonomistler artık oranın yüzde 2'ye yaklaşmayacağını öngörüyor. Hanelerin ayrıca temmuz ayında güncellenecek olan Ofgem fiyat sınırı ile artan enerji faturalarıyla yüzleşmesi bekleniyor.

İngiltere Merkez Bankası geçtiğimiz ay faiz oranlarını sabit bırakma kararı almıştı. Banka, küresel enerji piyasalarındaki aksamaların uzaması halinde borçlanma maliyetlerini artırmak zorunda kalabilecekleri uyarısında bulundu. Zayıf büyüme görünümü ve yüksek işsizliğin maaş artışı taleplerini sınırladığı belirtiliyor. Finansal piyasalar bu yıl en az bir faiz artırımı öngörürken, 30 Nisan'daki toplantıda borçlanma maliyetlerinin sabit tutulması bekleniyor.

Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) da İngiltere ekonomisi için karamsar bir tablo çizdi. IMF, küresel resesyon tehdidinin ortasında İngiltere'nin G7'deki en sert büyüme yavaşlamasıyla karşı karşıya olduğu uyarısını yaptı. Ayrıca ülkenin G7 içinde en yüksek enflasyon oranını paylaşacağı ifade edildi.

Uzun vadeli bağlılık mesajı

The Information kaynaklı habere göre söz konusu işlem, Musk’ın uzun süredir odaklandığı uzay ve havacılık vizyonuna olan bağlılığını yeniden ortaya koyuyor. Aynı zamanda şirketin gelecekteki büyük ölçekli projelerinde söz sahibi olma isteğinin de altını çiziyor.

Halka arz hazırlığı dikkat çekiyor

Şirketin mart ayında ABD’de gizli şekilde halka arz başvurusu yaptığı iddiaları gündemdeki yerini koruyor. Bu süreçte çift sınıflı hisse yapısının benimsenmesi planlanıyor. Söz konusu modelde, içerideki yatırımcıların elindeki B sınıfı hisseler daha yüksek oy hakkı sunarken, halka arz edilecek A sınıfı hisseler daha sınırlı oy gücüne sahip olacak.

Yönetim kontrolü korunacak

Bu yapı sayesinde, halka arz gerçekleşse dahi şirket yönetiminin kontrolünün mevcut ortaklarda kalması hedefleniyor. Böylece stratejik karar alma süreçlerinde dış yatırımcıların etkisi sınırlı tutulacak.

Güçlü finansal tablo

Öte yandan şirketin mali performansının da dikkat çekici olduğu belirtiliyor. Geçtiğimiz yıl yaklaşık 15-16 milyar dolar gelir elde eden SpaceX’in, yaklaşık 8 milyar dolar seviyesinde kâr açıkladığı ifade ediliyor. Bu tablo, şirketin büyüme potansiyelinin sürdüğüne işaret ediyor.

Birincisi, 1960’larda Avrupa’ya giden işçilerdi. O dönem Türkiye’den çıkanlar kas gücünü temsil ediyordu. Fabrikalarda, madenlerde, üretim bantlarında çalışan, emeğiyle hayat kuran bir kuşak…

İkincisi ise bugün yaşanan, daha sessiz ama çok daha derin bir dönüşüme işaret eden göç dalgası: beyaz yakalılar, yüksek eğitimli gençler, nitelikli profesyoneller.

İlkinde bedenler gitti. Bugün ise zihinler gidiyor.

Ve bu fark, sadece göçün niteliğini değil, Türkiye’nin geleceğini de kökten değiştirebilir.

Ellerden zihinlere: Göçün evrimi

Bir zamanlar Almanya’ya, Hollanda’ya, Fransa’ya gidenler üretim hattının parçasıydı. Bugün aynı coğrafyalara giden Türkler ise teknoloji şirketlerinde, finans merkezlerinde, araştırma laboratuvarlarında, start-up ekosistemlerinde yer alıyor.

Almanya’daki Türk kökenli mühendisler, Amsterdam’daki fintech girişimcileri, Londra’daki yatırım bankacıları…

Artık Türkiye sadece iş gücü değil, insan sermayesi ihraç eden bir ülke haline geldi.

Bu dönüşüm tesadüfi değil. Küresel ekonominin yapısı değiştikçe, rekabetin doğası da değişti. Artık ülkeler toprak ya da ham madde için değil, nitelikli insan için yarışıyor.

Rakamların dili: Sessiz ama güçlü bir akış

Son yıllarda yurt dışına giden Türk vatandaşlarının sayısında yeniden artış gözleniyor. TÜİK verilerine göre her yıl yüz binlerce kişi Türkiye’den ayrılıyor. Daha dikkat çekici olan ise bu kitlenin profilindeki değişim.

Artık gidenler arasında:

* Üniversite mezunlarının oranı hızla artıyor
* STEM alanlarında (bilim, teknoloji, mühendislik, matematik) çalışanlar öne çıkıyor
* Genç profesyoneller ve girişimciler çoğunlukta

OECD verileri, yüksek vasıflı göçün küresel ölçekte hızlandığını gösteriyor. Her yıl milyonlarca nitelikli çalışan gelişmiş ekonomilere taşınıyor.

Bugün Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Almanya gibi ülkeler, yüksek vasıflı göçü çekmek için özel programlar uyguluyor.

Yani mesele sadece Türkiye’nin kaybı değil. Aynı zamanda başkalarının kazancı.

Gidişin altındaki sessiz kırılma

Bu göçün arkasında sadece ekonomik nedenler ve siyasi özgürlük kısıtlaması yok. Daha derin, daha yapısal bir kırılma söz konusu.

Gençlerle konuştuğunuzda aynı cümleleri duyuyorsunuz:

“Çalışıyorum ama karşılığını alamıyorum.”
“Liyakat yok.”
“Geleceğimi burada göremiyorum.”

Bu ifadeler artık bireysel şikâyetler değil, kolektif bir ruh halinin yansımasıdır.

Sorun sadece maaş değil.
Sorun, sistemin adalet üretmemesi.
Sorun, fırsat eşitliğinin zayıflaması.
Sorun, en önemlisi, umut eksikliği.

İnsanlar sadece bugünü değil, yarını satın alır.
Ve yarını göremedikleri yerde kalmazlar.

İnsan sermayesinin yeni jeopolitiği

Bugün dünya, enerji ve sermaye kadar insan için de rekabet ediyor.

OECD ülkeleri arasında nitelikli göç, büyümenin ve inovasyonun ana unsurlarından biri haline geldi.

Silikon Vadisi’nde kurulan girişimlerin önemli bir bölümü göçmen kökenli girişimciler tarafından yönetiliyor. Avrupa’da teknoloji şirketlerinin önemli kısmı uluslararası yetenek havuzundan besleniyor.

Bu yeni gerçeklik şunu ortaya koyuyor:

Artık ülkeler değil, insanlar küreselleşiyor.
Ve ülkeler, bu insanların peşinden gitmek zorunda kalıyor.

Kaybediyor muyuz, yoksa yatırım mı yapıyoruz?

İlk bakışta tablo alarm verici görünüyor.

En iyi yetişmiş insanlarımız gidiyor.
Eğitimine yatırım yaptığımız bireyler başka ülkelerde değer üretiyor.

Ama bu tabloyu sadece “kayıp” olarak okumak eksik olur.

Çünkü bugün gidenler sadece ayrılan değil; aynı zamanda öğrenen, gelişen ve güçlenen bir kitle.

Küresel şirketlerde deneyim kazanıyorlar.
Yeni teknolojilere erişiyorlar.
Farklı yönetim kültürlerini içselleştiriyorlar.

Bu süreç bir kaçış değil sadece.
Bu bir birikim süreci.

Tarihten ders: Gidenler geri gelir mi?

Dünya bunun örnekleriyle dolu.

Hindistan, Silikon Vadisi üzerinden teknoloji devine dönüştü.
Çin, diaspora aracılığıyla bilgi ve sermaye transferi sağladı.
İsrail, küresel ağlarını inovasyon gücüne çevirdi.

Bu ülkelerin ortak özelliği şuydu:

Gidenleri kayıp olarak görmediler.
Onları küresel ağlarının bir parçası haline getirdiler.

Ve zaman geldiğinde bu ağlar, ülkelerine geri değer taşıdı.

Türkiye için kritik eşik

Türkiye bugün tam da böyle bir eşikte.

Bu insanları kayıp olarak mı görecek? Yoksa geleceğin stratejik varlığı olarak mı konumlandıracak?

Çünkü gerçek şu:

Bu insanlar geri dönmese bile, Türkiye ile bağ kurmaya devam edebilir.

Yatırım yapabilirler.
Bilgi transferi sağlayabilirler.
Küresel ağlara kapı açabilirler.

Ama bunun için bir şart var:

Bağın kopmaması.

Geri dönüş neden “muhteşem” olabilir?

Bugünün gidenleri, dünkü gidenlerden farklı.

Onlar sadece iş arayan değil; değer üreten, ağ kuran, vizyon geliştiren bireyler.

Geri döndüklerinde:

* Daha donanımlı
* Daha özgüvenli
* Daha küresel

olacaklar.

Bu dönüş sadece bireysel başarı hikâyeleri yaratmayacak.
Kurumsal yapıları, iş kültürünü ve yönetim anlayışını da dönüştürecek.

Ama bu dönüş kendiliğinden olmayacak.

Asıl soru: Türkiye hazır mı?

Hiç kimse sadece duygusal nedenlerle geri dönmez.

İnsanlar sistem satın alır.
Gelecek satın alır.

Eğer:

* Liyakat işlemiyorsa
* Hukuk güven vermiyorsa
* Başarı ödüllendirilmiyorsa

en iyi beyinler geri gelmez.

Ama bu alanlarda iyileşme olursa, tablo hızla değişir.

Beyin göçü değil, gücün yer değiştirmesi

Bugün yaşadığımız şey klasik anlamda bir “beyin göçü” değil.

Bu, bir gücün yer değiştirmesi.

Sorun şu değil: kim gitti?

Asıl soru şu: Gidenlerle nasıl bir bağ kuracağız?

Çünkü doğru zemini kurabilirsek, bugün gidenler yarın sadece geri dönmeyecek.

Oyunu değiştirecek.

Orta Doğu dışında, ABD ve Rusya dahil olmak üzere enerji kaynakları bulmak için hızla harekete geçtiler ve çoğu zaman spot piyasalarda yüksek fiyatlar ödediler. Güney Kore gibi ülkeler, ulusal arzı istikrara kavuşturmak için şirketlerin belirli petrokimyasal hammaddeleri stoklamasını yasakladı. Japonya ise kısa süre önce, kıtlık yaşayan sağlık kurumlarına devlet rezervlerinden 50 milyon plastik eldiven salma taahhüdünde bulundu. Bu çabalar, özellikle zengin ve güçlü ülkelerin, en azından kısa vadede, ekonomilerini bir enerji şokunun en kötü etkilerinden koruyabildiğini gösteriyor. Bu durum, kriz sona erdiğinde onları daha dayanıklı hale getirebilir.

Başarı kısa ömürlü olabilir

Hatta lideri Orta Doğu’daki enerji sıkıntısını “halkın geçimi için bir savaş” olarak nitelendiren Güney Kore bile, enerji arzını normal ithalat seviyelerinin yüzde 80’ine kadar güvence altına aldığını ve en erken haziran ayına kadar stratejik rezervlere başvurmaya gerek duymadığını söyledi. Bu başarı kısa ömürlü olabilir. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ile İran arasındaki son görüşmelerin çökmesi halinde, Basra Körfezi ülkelerinden uzun süreli sınırlı ya da hiç tedarik olmaması, sonunda Asya’nın en büyük ekonomilerine zarar verecektir.

Pazartesi günü Çin lideri Şi Cinping, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile yaptığı telefon görüşmesinde, Pekin Dışişleri Bakanlığı’na göre Körfez’de güvenli geçişin yeniden sağlanması için “derhal ve kapsamlı” bir ateşkes çağrısında bulundu. Şi, “Hürmüz Boğazı normal geçişi sürdürmelidir” dedi. Arz şokuyla başa çıkmadaki başarı Asya genelinde eşit şekilde hissedilmiyor. Daha düşük gelirli ülkeler hala büyük sorunlarla karşı karşıya. Ancak güçlü finansman, jeopolitik ağırlık ve stratejik rezervlere sahip bölge ülkeleri hızlı çözümler geliştirdi. Örneğin Japonya ve Güney Kore dahil birçok ülke, enerji tedariki için giderek daha fazla ABD’ye yöneldi.

Üç alanda etkiliyor

Orta Doğu’daki arz sıkıntısı, Asya’nın ihracat devlerini üç ana alanda sert biçimde etkiliyor: elektrik üretimi için gerekli sıvılaştırılmış doğal gaz, ulaşım için rafine edilen ham petrol ve plastik gibi ürünler için gereken petrokimyasallar. Asya’daki çoğu ülkenin ya çok az yerli enerji kaynağı var ya da hiç yok. Ülkeler özellikle Orta Doğu’dan yapılan ithalata büyük ölçüde bağımlı.

Çin böyle bir an için yıllarca hazırlık yaptı; elektrikli araçların yaygın kullanımını sübvanse etti, yerli ham petrol üretimini artırdı ve enerji tedarikini güvence altına almak için Rusya ile işbirliği yaptı. Hem kullanıcı hem üretici olarak yenilenebilir enerjide önemli ilerlemeler kaydetti. Analistlere göre enerji tüketiminin yarısından fazlası kömürden, beşte birinden azı ise petrolden geliyor. Bu arada Hindistan, son haftalarda Rusya’dan ithalatını önemli ölçüde artırarak enerji tedarikini güçlendirdi.

Japonya, şu ana kadar 254 günlük petrol rezervinin yalnızca yaklaşık 40 gününe ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Bu, gün sayısı bakımından sanayileşmiş ülkeler arasındaki en büyük rezerv ve hükümetin diğer kalemlerde de önemli devlet stokları bulunuyor. Yetkililer, siyasi etkilerinden çekindikleri için vatandaşlardan enerji kullanımını azaltmalarını istemekte isteksiz davrandı. Tokyo, mali gücünü kullanarak özellikle Güneydoğu Asya’daki komşularına yardım eli uzattı ve yaklaşık 10 milyar dolarlık acil kredi sağladı.

Güney Kore savaşa bu kadar güvenle başlamamıştı. Devlet Başkanı Lee Jae Myung, ülkenin ticarete bağımlı ekonomisine yönelik enerji riskleri nedeniyle uykusuz geceler geçirdiğini kabul etti. Lee yönetimi, Korelilerden daha kısa duş almalarını istedi, kamu çalışanlarının işe gün aşırı araçla gitmesini sınırladı ve onlarca yıl sonra ilk kez yakıt fiyat tavanı uyguladı. Ayrıca birkaç nükleer reaktörün yeniden devreye alınma takvimi öne çekildi.

Bu ay Güney Kore parlamentosu, artan enerji fiyatlarından etkilenen düşük gelirli vatandaşlara yaklaşık 400 dolara kadar nakit destek de dahil olmak üzere 17 milyar dolardan fazla acil yardım paketini onayladı. Güney Kore’de elektriğin yarısından fazlası, yarı iletkenler, otomobiller ve bataryalar üreten fabrikalar gibi sanayi kullanımına gidiyor. Devlete bağlı düşünce kuruluşu Kore Sanayi Ekonomisi ve Ticaret Enstitüsü’ne göre Güney Kore aynı zamanda dünyanın en büyük jet yakıtı ihracatçısı ve küresel pazarın yaklaşık yüzde 30’unu karşılamaktadır. ABD, Kore jet yakıtının en büyük alıcısı.
Lee, genelkurmay başkanını stratejik ekonomik iş birliği için özel temsilci olarak atadı ve yurtdışına gönderdi. Geçen ay Güney Kore, önümüzdeki aylarda tamamen teslim edilmesi planlanan 24 milyon varillik acil ham petrol tedarikini Birleşik Arap Emirlikleri’nden sağladı ve ayrıca gelecekteki sevkiyatlarda öncelik sözü aldı. Temsilci bu ay da benzer bir geziye çıktı ve Umman, Suudi Arabistan, Katar ve Kazakistan’a uğradı. Yıl sonuna kadar bu dört ülke, Güney Kore’ye yaklaşık 273 milyon varil ham petrol ve petrokimya endüstrisi için hayati öneme sahip bir hammadde olan 2 milyon tondan fazla nafta tedarik etmiş olacak.

Yakıt maliyetlerinde sert yükseliş

Şirket tarafından yapılan açıklamada, Orta Doğu’da çatışmaların başlamasının ardından jet yakıtı fiyatlarının yaklaşık iki katına çıktığı vurgulandı. İptal edilen seferlerin toplamda 40 bin metrik tonluk yakıt tüketimine karşılık geldiği belirtildi.

Düşük kârlı hatlar gözden çıkarılıyor

Yeni planlama kapsamında Lufthansa Grubu, özellikle kârlılığı düşük olan kısa mesafeli hatları azaltmaya odaklanıyor. Buna karşın uzun mesafeli uçuşlar ve uluslararası bağlantılar korunacak, ancak daha verimli bir yapı kurulması hedeflenecek.

Günlük iptaller başladı

Şirket, stratejinin ilk adımı olarak günlük ortalama 120 uçuşu iptal etmeye başladığını açıkladı. Önümüzdeki dönemde kapasite daralmasına paralel olarak rota planlamasında da kapsamlı değişiklikler yapılması bekleniyor.

Avrupa için yakıt riski büyüyor

Geçtiğimiz günlerde yapılan bir değerlendirmede, Avrupa’nın kısa vadede jet yakıtı tedarikinde sıkıntı yaşayabileceği uyarısı gündeme gelmişti. Bu açıklamalar, sektördeki belirsizlikleri daha da artırdı.

Havacılık sektöründe zincirleme etki

Yükselen yakıt maliyetleri yalnızca Lufthansa’yı değil, diğer hava yolu şirketlerini de zorluyor. Hollanda merkezli KLM, Avrupa içi 160 uçuşunu iptal edeceğini açıklarken, Lufthansa da maliyet baskıları nedeniyle iştiraki CityLine’ın faaliyetlerini sonlandırma kararı aldı.

Üç aylık geçici mühlet kararı

Fatsa 1'inci Asliye Hukuk Mahkemesi şirketlerin başvurusunu değerlendirerek karara bağladı. Mahkeme kararı gereğince her iki şirkete de üç ay süreyle geçici konkordato mühleti tanındı. DKC Grup'un sermayesi 51 milyon lira seviyesinde bulunuyordu.

Nut Master markasıyla tanınan şirket, pazarda önemli bir paya sahipti. İşletme fındık ezmesi, fındık kreması ve yer fıstığı ezmesi gibi ürünlerin üretimini gerçekleştiriyordu.

Şirket sahipleri de sürece dahil

Konkordato kararı sadece 14 yıllık geçmişe sahip şirket tüzel kişiliklerini kapsamadı. Şirket sahipleri olan Cemal Can Gür, Doğukan Gür, Ömer Faruk Gür ve Turgay Kaynar da sürece dahil edildi. Bu isimler için de üç ayla sınırlı geçici konkordato kararı uygulandı.

Alacaklılara yedi günlük itiraz süresi

Mahkeme verdiği kararla birlikte şirket alacaklılarına yönelik önemli bir uyarıda da bulundu. Alacaklıların ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz edebilecekleri belirtildi. 

İtiraz sürecinde, mühlet verilmesini gerektiren bir hal bulunmadığı delillerle birlikte ileri sürülebilecek. Bu çerçevede alacaklıların mahkemeden konkordato talebinin reddini isteyebilecekleri açıklandı.

Anthropic, Mythos’un bir kullanıcı tarafından yönlendirildiğinde her büyük işletim sistemi ve her büyük web tarayıcısındaki güvenlik açıklarını tespit edip bunlardan yararlanma, kapasitesine sahip olduğunu açıkladı. Bu nedenle şirket, Project Glasswing adlı bir girişim kapsamında teknolojinin yalnızca seçili yazılım sağlayıcılarına sunulmasını sağlamak için büyük özen gösterdi. Amaç ise bu firmaların olası siber saldırılara karşı kendi sistemlerini test edip güvence altına almalarını sağlamak.

Yayılmasını engelleyebilecekler mi?

Daha önce bildirilmemiş olan bu yetkisiz erişim, Anthropic’in en güçlü ve potansiyel olarak en tehlikeli teknolojisinin onaylı ortakların ötesine yayılmasını tamamen engelleme konusundaki zorluğunu ortaya koyuyor. Ayrıca, başka kişilerin de Mythos’u izinsiz kullanıp kullanmadığı ve ne amaçla kullandığına dair soruları gündeme getiriyor. Kullanıcılar Mythos’a erişmek için çeşitli yöntemler kullandı. Bunlar arasında, Anthropic’in üçüncü taraf yüklenicilerinden birinde çalışan kişinin sahip olduğu erişimi kullanmak ve siber güvenlik araştırmacılarının sıkça başvurduğu internet araştırma araçlarını denemek yer alıyor. Kişiye göre kullanıcılar, yayımlanmamış modeller hakkında bilgi bulmaya odaklanan özel bir Discord kanalının parçası. Bu kanal, Anthropic ve diğer şirketlerin GitHub gibi yeterince güvenli olmayan sitelerde paylaştığı detayları taramak için botlar da kullanıyor.

Anthropic sözcüsü yaptığı açıklamada, “Üçüncü taraf tedarikçi ortamlarımızdan biri üzerinden Claude Mythos Preview’a yetkisiz erişim olduğu iddiasını araştırıyoruz” dedi. Şirket, şu anda Bloomberg’in bildirdiği erişimin üçüncü taraf bir tedarikçi ortamının ötesine geçtiğine veya Anthropic sistemlerini etkilediğine dair bir kanıt bulunmadığını belirtti.

Test için izin verilen şirketler

Anthropic şu ana kadar Apple, Amazon, Cisco Systems ve onlarca başka kuruluşa Mythos’u test etmeye başlama izni verdi. Anthropic’in önemli bir ortağı ve destekçisi olan Amazon da Mythos’u Bedrock platformu üzerinden sınırlı sayıdaki onaylı kuruluşa sunuyor. Son günlerde, Atlantik’in her iki yakasındaki giderek artan sayıda finans kurumu ve devlet kurumu, kendi sistemlerini kötü niyetli aktörlere karşı koruyabilmek için erken test kullanıcıları listesine eklenmek istiyor. Kişiye göre kullanıcı grubu, Anthropic’in diğer modellerinde kullandığı format hakkındaki bilgilerden yola çıkarak modelin çevrimiçi konumu hakkında bilinçli bir tahminde bulunarak Mythos’a erişti. Bu tür detayların, birçok önde gelen geliştiriciyle çalışan bir yapay zeka eğitim girişimi olan Mercor’daki yakın tarihli bir veri ihlalinde ortaya çıktığı da belirtildi.

Net 163 milyonun üzerinde pay alındı

Yapılan açıklamaya göre işlemler 3,163,19 TL fiyat aralığından gerçekleştirildi. Bu kapsamda 1.801.587.503 toplam nominal tutarlı alış işlemi yapıldı. Aynı gün içinde 1.638.374.522 toplam nominal tutarlı satış işlemi de gerçekleştirildi. Tüm bu işlemlerin neticesinde net 163.212.981 adet pay satın alınmış oldu.

Şirketin sermayedeki payı yüzde 5'i aştı

Gerçekleşen bu işlemle birlikte Bank of America'nın dolaylı yoldan sahip olduğu paylarda artış yaşandı. Şirketin Sasa sermayesindeki pay oranı gün başındaki yüzde 4,940 seviyesinden yüzde 5,312 seviyesine ulaştı. Gün sonu itibarıyla sahip olunan dolaylı payların nominal tutarı ise 2.327.493.530 olarak kayıtlara geçti.

İşleme ilişkin yasal bildirim formu Bank of America Corporation adına hazırlandı. Belge, şirket başkan yardımcısı Kamil Dziedzic tarafından imzalanarak onaylandı.

Sasa'nın çatı şirketi Erdemoğlu Holding'in yönetim kurulu üyeleri İbrahim Erdemoğlu ve Ali Erdemoğlu Türk dolar milyarderleri arasında yer alıyor. 

Forbes Türkiye En Zengin 100 Türk

A grubu hisselerde ise stopaj uygulanmayacak ve yatırımcılara hisse başına 2 TL brüt ve net ödeme yapılacak. Tüm temettü ödemelerinin peşin olarak gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Toplam dağıtım 1 milyar TL’yi aşıyor

Şirketin planına göre dağıtılacak toplam nakit temettü tutarı 1 milyar 32 milyon 359 bin 400 TL seviyesinde. Bu tutar da Genel Kurul’da ortakların onayına sunulacak.

Kârlılık performansı öne çıktı

2025 yılı finansal sonuçlarına göre şirket, Türkiye Finansal Raporlama Standartları’na (TFRS) göre 2,87 milyar TL net dönem kârı elde etti. Vergi Usul Kanunu (VUK) kayıtlarına göre ise net kâr 2,66 milyar TL olarak gerçekleşti.

Dağıtılabilir kâr hesaplandı

Yasal yedeklerin ayrılmasının ardından, TFRS’ye göre dağıtılabilir net dönem kârı 1,98 milyar TL olarak hesaplandı. VUK kayıtlarına göre ise bu tutar 2,04 milyar TL seviyesinde oluştu.

Şirket ayrıca bu dönemde bedelsiz pay dağıtımı yapmayacak; kârın tamamı nakit temettü olarak yatırımcılara aktarılacak.

Ekonomik beklentilere dair sinyal

Tüketici güven endeksindeki değişimler, iç talep ve harcama eğilimleri açısından öncü göstergeler arasında yer alıyor. Nisan ayındaki sınırlı yükseliş, tüketicilerin ekonomik koşullara yönelik beklentilerinde kısmi bir iyileşme olduğuna işaret etse de, endeksin hâlâ kritik eşik olan 100’ün altında kalması, genel iyimserliğin zayıf seyrini koruduğunu gösteriyor.

Tüketici güven endeksi, alt endeksleri ve değişim oranları, Nisan 2026

SpaceX kısa süre önce Musk’ın yapay zeka şirketi xAI ile birleşti. xAI, tüketiciler ve işletmeler için üretken yapay zeka araçları geliştirme konusunda Anthropic ve OpenAI ile rekabet ediyor. Bu anlaşma, Musk’ın xAI’ının yazılım kodlama araçlarında rakiplerinin gerisinde olduğunu söylemesinin ve şirketi baştan inşa etme sözü vermesinin hemen ardından geldi. Mart ayında işten çıkarmalar gerçekleştirmişti. Ayrıca mühendislik yetenekleri arayışında olan Musk, daha önce Cursor’dan da işe alımlar yapmıştı. Bloomberg'in haberine göre SpaceX, yaklaşan halka arzı nedeniyle Cursor’ı hemen satın almıyor. Büyük bir işlem, SpaceX’in başvurularını ve finansal detaylarını güncellemesini gerektirebilir ve bu da 2 trilyon dolarlık değerleme hedefleyen halka arzı geciktirebilir. Anlaşmanın gerçekleşmemesi durumunda 10 milyar doların cayma bedeli olduğu belirtiliyor.

Hesaplama ihtiyaçlarını xAI karşılayacak

Cursor, yatırımcılarla 50 milyar doların üzerinde bir değerleme ile yaklaşık 2 milyar dolarlık bir finansman turu için görüşmeler yürütüyordu. Ancak konuya yakın bir kişiye göre şirket artık bu turu sürdürmüyor, çünkü bu sermaye Cursor’un hesaplama ihtiyaçlarını karşılamak için planlanmıştı ve bu ihtiyaçlar artık xAI tarafından karşılanıyor. 2023’te piyasaya sürülen Cursor’un yapay zeka asistanı, programcıların daha verimli şekilde kod yazmasına ve hata ayıklamasına yardımcı oluyor. Şirket, tarihin en hızlı büyüyen girişimlerinden biri haline geldi ve yazılım geliştiriciler arasında sohbet botu komutlarına dayalı araçlara olan talebin artmasıyla teknoloji dünyasındaki yapay zekayla kodlama döneminin önemli aktörlerinden biri oldu.

Ancak yapay zeka ile kod yazmak büyük miktarda hesaplama kaynağı gerektiriyor. SpaceX’in Tennessee ve Mississippi’deki dev veri merkezleri sayesinde bu kaynaklardan bolca bulunuyor. Cursor Başkanı Oskar Schulz, “SpaceX ekibinin muazzam bir hesaplama gücü var ve birlikte model çalışmalarımızı ölçeklendirebileceğimizi düşünüyoruz, bu bizi gerçekten heyecanlandırıyor. Ekiplerini gerçekten beğeniyoruz" dedi. Cursor’ın yatırımcıları arasında Nvidia, Alphabet’in Google’ı, OpenAI’ın girişim fonu, Andreessen Horowitz, Thrive Capital, Accel ve DST Global bulunuyor.

Sanayiden ulaşıma geniş çaplı yansıma

Enerji arzındaki sıkışma, üretim zincirinin farklı halkalarında hissediliyor. Plastik üretiminde düşüş yaşanırken, bu durum ambalajdan beyaz eşyaya kadar pek çok sektörü etkiliyor. Havacılık tarafında ise Vietnam’dan Hollanda’ya uzanan hatta uçuş iptalleri ve kriz planları gündeme geliyor. Güneydoğu Asya’da artan yakıt ve gübre maliyetleri nedeniyle hasat dönemine gelmiş pirinç tarlalarının bile boş bırakıldığı görülüyor.

Şirketlerden sert uyarı: Risk büyüyor

Uluslararası kuruluşlar zaten büyüme ve petrol talebine ilişkin beklentilerini aşağı çekerken, sektörün en büyük ticaret şirketleri de daha karamsar bir tablo çiziyor. Vitol, Gunvor ve Trafigura gibi firmalar, Hürmüz’ün kısa vadede açılmaması halinde ekonomik etkilerin derinleşeceği görüşünde birleşiyor.

Vitol CEO’su Russell Hardy, mevcut durumda stokların hızla eritildiğine dikkat çekerek, “Aslında gelecekteki arzı bugünden kullanıyoruz. Ancak bu sürdürülebilir değil. Talebi kısmak zorunda kalmak ise doğrudan resesyonist sonuçlar doğurur” değerlendirmesini yaptı.

Talep kaybı derinleşebilir

Hardy’e göre çatışmalar şimdiye kadar günlük yaklaşık 4 milyon varillik talebi ortadan kaldırmış durumda. Boğazın kapalı kalmaya devam etmesi halinde bu kaybın daha da büyümesi bekleniyor. Gunvor’dan Frederic Lasserre ise üç ayı bulan bir kesintinin küresel ölçekte resesyona yol açabileceğini ifade ediyor.

Trafigura Başekonomisti Saad Rahim de arz şokunun etkilerinin hafife alındığını vurgulayarak, “Bu büyüklükte bir arz kaybı mutlaka talep daralmasıyla dengelenir” görüşünü dile getirdi. Rahim’e göre krizin uzaması, dünya genelinde ekonomik aktivitenin belirgin şekilde yavaşlaması anlamına geliyor.

Öne çıkanlar

• Trump gece saatlerinde Truth Social’da yaptığı bir paylaşımda, İran’ın “mali açıdan çökmekte” olduğunu iddia etti ve liderlerinin Hürmüz Boğazı’nın derhal açılması için çaresiz olduklarını öne sürdü.

• ABD Başkanı, bunun bir ABD istihbarat değerlendirmesi olup olmadığını belirtmeden, İran ordusu ve polisinin maaş alamamaktan şikayet ettiğini yazdı.

• Trump ayrıca, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı abluka nedeniyle ülkenin günde 500 milyon dolar kaybettiğini öne sürdü ve salı gecesi yaptığı başka bir paylaşımda dile getirdiği bu iddiayı yineledi.

• Daha önceki paylaşımında Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmak istediğini söylemesinin yalnızca “itibarını kurtarmak” amacı taşıdığını belirtti ve dört gün önce bazı kişilerin kendisine Tahran’ın “boğazı derhal açmak” istediğini bildirdiğini iddia etti.

• Trump, ablukayı yürürlükte tutmayı planladığını işaret etti ve bunun geri çekilmesinin İran ile bir anlaşma yapılmasını engelleyeceğini, “Ülkenin geri kalanını, liderleri de dahil olmak üzere, havaya uçurmadığımız sürece!” ifadeleriyle dile getirdi.

Trump’ın ateşkesi uzatma kararı

Trump’ın ablukasının başarısını öven paylaşımı, İran ile ateşkesi süresiz olarak uzatmasından yalnızca saatler sonra geldi. Bu daha önce böyle bir uzatmanın “son derece düşük ihtimal” olduğunu ve yakında bir anlaşmaya varılmazsa bombardımanın yeniden başlayacağını söylemesine karşın bir geri adım anlamına geliyor. Trump, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir ve Başbakan Şehbaz Şerif’in talebi üzerine uzatmayı kabul ettiğini söyledi. ABD Başkanı, “İran hükümetinin ciddi şekilde parçalanmış” olduğunu yazdı ve ülkeye yönelik saldırıları, “liderleri ve temsilcileri ortak bir öneri ortaya koyana kadar” ertelemesinin istendiğini belirtti. Ancak Trump, Basra Körfezi’ndeki İran limanlarına yönelik ABD ablukasının yürürlükte kalacağını da ifade etti.

Küresel piyasalarda altının ons fiyatı yüzde 0,95 oranında değer kazanarak 4.764,96 dolara çıktı. Altının kilogram fiyatı dolar bazında yüzde 0,91 artışla 152.381,00 dolar oldu. Euro bazında kilogram fiyatı ise yüzde 2,13 düşüşle 177.305,00 euro seviyesine geriledi. Haziran vadeli ABD altın vadeli işlemleri ise yüzde 1,1 değer kazanarak 4.772,60 dolara ulaştı.

Ateşkes kararı fiyatları destekledi

ABD Başkanı Donald Trump, sürenin dolmasına saatler kala İran savaşına dair ateşkesi belirsiz bir süre için uzatacağını açıkladı. Bu karar, daha fazla barış görüşmesine olanak tanımak amacıyla alındı. Ancak duyurunun tek taraflı olduğu görüldü. İki hafta önce başlayan ateşkesi İran'ın veya ABD müttefiki İsrail'in uzatmayı kabul edip etmeyeceği henüz netlik kazanmadı.

Ateşkesin uzatılmasının ardından hisse senetleri değer kazandı. Dolar geriledi ve brent petrol fiyatları düşüşe geçti. Düşen petrol fiyatları, enflasyonun artacağı ve yüksek faiz oranlarının uzayacağı yönündeki korkuları hafifletti. Marex analisti Edward Meir, "Bu ateşkesin uzatılmasıyla piyasalar krizde bir yatışma algılıyor." değerlendirmesini yaptı.

Meir ayrıca, "Ateşkes sona erer ve çatışmalar yeniden başlarsa doların güçlendiğini göreceğiz. Petrol ve faiz oranları yükselecektir ve bu da fiyatları baskılayacaktır." dedi. Altın enflasyona karşı bir koruma olarak görülüyor. Ancak yüksek faiz oranları, getiri sağlayan varlıkları daha cazip hale getirerek altının cazibesini azaltıyor.

Piyasaların gözü Fed adayında

Altın fiyatları, Fed başkanı adayı Kevin Warsh'ın açıklamalarının da baskısı altında kaldı. Warsh salı günü ABD senatörlerine güvence vermeye çalıştı. Merkez bankasını yönetmek üzere onaylanması halinde Beyaz Saray'dan bağımsız hareket edeceğini belirtti. Kapsamlı reformlar peşinde koşarken faiz indirimleri konusunda Trump'a hiçbir söz vermediğini ifade etti.

Eski bir Fed yöneticisi olan Warsh, piyasaların beklediğinden daha az güvercin bir isim olarak görülüyordu. Warsh'ın adaylığı ocak ayı sonlarında altın ve değerli metallerde derin kayıplara yol açmıştı. Salı günü Warsh'ın ifadesini izleyen doların güçlenmesi, değerli metal fiyatlarını da bir miktar baskılamıştı.

Belirsizlikler ve rekor beklentisi

Ateşkesin uzatılması piyasaya bir miktar rahatlama sağlasa da, gelecekteki barış görüşmelerinin durumu büyük ölçüde belirsizliğini koruyor. Salı günü yapılması beklenen olası ABD ve İran müzakereleri son anda iptal oldu. Trump, İran'a yönelik deniz ablukasının devam edeceğini söyledi. Bu durum, ablukayı bir savaş nedeni olarak nitelendiren İranlı yetkililerin tepkisini çekti.

Standard Chartered paylaştığı bir notta, "Fiyat hareketleri Orta Doğu'daki ateşkes manşetlerinin ve likidite ihtiyaçlarının insafına kalmış durumda." ifadesini kullandı. Banka ayrıca, "Fiyatlardaki son yükselişin kırılgan olduğunu ve kısa vadeli bir düzeltme riski taşıdığını belirtiyoruz. Ancak fiyatların toparlanmaya devam etmesini ve özellikle altının rekor seviyeleri yeniden test etmesini bekliyoruz." dedi.

Diğer değerli metaller de çarşamba günü toparlanma gösterdi. Spot gümüş yüzde 1,7 artışla 77,97 dolara yükseldi. Platin yüzde 1,7 değer kazanarak 2.074,38 dolara ulaştı. Paladyum ise yüzde 1,9 artışla 1.561,72 dolardan işlem gördü.

Uluslararası gösterge ham Brent petrolünün varil fiyatı yüzde 0.79 düşüşle 97.70 dolara geriledi. ABD göstergesi Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise yüzde 1.13 değer kaybederek 88.77 dolar seviyesine indi. Bu fiyatlar ABD ve İsrail'in başlattığı İran savaşı öncesine göre vadeli brent ham petrolün yüzde 50'den fazla primli seyrettiğini gösteriyor. 

Hürmüz Boğazı krizin merkezinde

Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması ve süregelen arz kesintisi endişeleri petrol fiyatlarındaki düşüşü sınırlandırdı. ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukası büyük ölçüde devam ediyor. Boğazdan gemi geçişleri yok denecek kadar azaldı.

Dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sini sağlayan Hürmüz Boğazı, çatışmalarda kilit bir odak noktası konumunda bulunuyor. Trump, İran'ın Hürmüz'ün kapanması nedeniyle günde 500 milyon dolar kaybettiğini iddia etti. Başkan ayrıca, deniz ablukası kaldırılmadan İran ile asla bir anlaşma yapılamayacağını sözlerine ekledi.

Axios'un haberine göre Trump, yabancı bayraklı kargo gemilerinin ABD limanları arasında yakıt taşımasına izin veren muafiyeti uzatmayı değerlendiriyor. Mart ayı ortasında açıklanan 60 günlük muafiyet, artan petrol fiyatlarının etkisini dengelemeyi amaçlıyordu.

Barış görüşmeleri askıya alındı

Tahran ve Washington'un bu hafta Pakistan'daki müzakerelere delege göndermeyi reddetmesiyle barış görüşmelerinin durumu belirsizleşti. Trump salı günü geç saatlerde Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, askeri birliklere ablukayı sürdürme talimatı verdiğini söyledi. Trump, "İran'ın teklifi sunulana ve görüşmeler sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım." dedi.

New York Times'ın haberine göre, Tahran'ın müzakere pozisyonlarına yanıt vermemesi üzerine Beyaz Saray, Başkan Yardımcısı JD Vance'in planlanan seyahatini askıya aldı. Vance'in çarşamba günü sona erecek ateşkes öncesinde İslamabad'a gitmesi planlanıyordu.

Özel elçi Steve Witkoff ve müzakereleri yürüten Jared Kushner'in de ABD'den ayrılmadığı bildirildi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, İran'ın katılıp katılmayacağına henüz karar vermediğini ifade etti. Wall Street Journal'a göre rejim, sadece deniz ablukası kalkarsa heyet göndereceğini arabuluculara iletti.

Bölgede askeri gerilim tırmanıyor

Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada bir anlaşmaya varılana kadar ablukayı kaldırmayacaklarını vurguladı ve salı günü bu tutumunu tekrarladı. CNBC'ye konuşan Trump, "Bombalamayı bekliyorum çünkü bence bu girilmesi gereken daha iyi bir tutum." değerlendirmesini yaptı.

Pazar günü Truth Social'da yaptığı başka bir paylaşımda Trump, İran'ın teklifi kabul etmemesi halinde ülkedeki her elektrik santralini ve köprüyü yok edeceklerini belirterek "Artık iyi adam yok!" ifadesini kullandı.

ABD hükümeti salı günü, Amerikan askeri güçlerinin yaptırımlı bir İran petrol tankerine çıktığını duyurdu. Hafta sonu da İran bayraklı başka bir kargo tankeri ele geçirilmişti. Aynı zamanda İran Devrim Muhafızları'na ait hücumbotların son birkaç gün içinde Hürmüz Boğazı'nda çok sayıda gemiye ateş açtığı bildirildi.

New York Times'a göre Pentagon, Trump'ın İran'ın iyi niyetle müzakere etmediği sonucuna varması ihtimaline karşı daha önemli askeri seçenekleri değerlendiriyor.

Net karda sert düşüş

Geçen yılın ilk üç ayında 405 milyon 759 bin lira net kar elde eden şirketin karı, bu yılın aynı döneminde yüzde 44,69 oranında azalarak 224 milyon 412 bin liraya geriledi. Faaliyet karlılığını gösteren FAVÖK (Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kar) ise yüzde 16,36 artışla 2 milyar 234 milyon lira olarak gerçekleşti. Şirketin toplam varlıkları 40,5 milyar liraya çıkarken, özkaynakları da 24,7 milyar lira seviyesine ulaştı.

İlk çeyrekte 911 milyon liralık yatırım

TAB Gıda, net kardaki düşüşe rağmen operasyonel yatırımlarına hız kesmeden devam etti. Şirket, yılın ilk çeyreğinde 325 milyon lirası özel maliyetler, 233 milyon lirası demirbaş ve 223 milyon lirası tesis, makine ve cihazlar olmak üzere toplam 911 milyon 695 bin liralık yatırım harcaması yaptı.

Restoran ağı 2 bini aştı

Operasyonel verilere göre, Burger King, Popeyes, Sbarro, Arby's, Subway, Usta Dönerci ve Usta Pideci markalarını bünyesinde bulunduran TAB Gıda'nın 31 Mart 2026 itibarıyla Türkiye, Gürcistan ve Kuzey Makedonya'daki toplam restoran sayısı 2 bin 66'ya ulaştı. Bu restoranların bin 160'ı doğrudan şirket tarafından, 906'sı ise franchise yatırımcıları tarafından işletiliyor. Genişleyen restoran ağıyla birlikte şirketin ortalama çalışan sayısı ise 19 bin 254 olarak kayıtlara geçti.

Bu değişim önemli çünkü günümüzde inşa edilen yapay zeka veri merkezleri sadece pahalı değil, aynı zamanda savaş zamanlarında potansiyel stratejik altyapı niteliği de taşıyor. Düşmanların bir rakibin kapasitesini zayıflatmak için askeri bir hedefi vurması gerekmiyor; iletişim, lojistik, ödemeler ve hatta askeri planlamayı destekleyebilecek hesaplama gücünü hedef alabilirler.

Güvenlik önlemleri artırıldı

Veri merkezi güvenliği yöneticileri Forbes’a, bu gerçeğin özellikle dron karşıtı kabiliyetler başta olmak üzere daha sağlam güvenlik önlemlerine olan iştahı hem Orta Doğu’da hem de başka yerlerde artırdığını söylüyor. Kamuya açık gayrimenkul şirketi JLL’ye göre Orta Doğu’daki mevcut 1 gigavat kapasitenin, yapım aşamasındaki 2,2 GW ve planlama aşamasındaki 12 GW ile üç katına çıkması bekleniyor. Mart başında dron saldırıları Bahreyn ve BAE’deki Amazon Web Services veri merkezlerine zarar vererek önemli ve maliyetli hizmet kesintilerine yol açtı. Bir aydan uzun süre sonra bile AWS panelleri, etkilenen bölgeden hizmetlerinde çeşitli kesintiler vardı. The Register’ın haberine göre Amazon, bu hizmetleri kullananlara mart ayı kredilerini iade etti ve bu durum şirkete tahmini 150 milyon dolara mal oldu. Sigorta brokeri Gallagher’da veri merkezi lideri Tom Harper’a göre veri merkezlerinin genellikle kapsamlı sigorta poliçeleri var ancak bunların neredeyse tamamı askeri çatışma kaynaklı zararları kapsam dışı bırakıyor. “Genellikle poliçeler savaş durumunu hariç tutar. Yani aktif bir savaş varsa, kapsam dahilinde olmaz.”

Tehdit sadece patlayıcı dronlar değil. Aynı zamanda kablosuz ağları yoklayan ve zayıf noktaları bulmak için veri merkezi yerleşimlerini haritalayan dronlar da var. Pratik gerçek şu: ABD’li teknoloji şirketleri bu kadar değerli ve yoğunlaşmış hesaplama gücü inşa ettiğinde, bu savaş zamanında cazip bir hedefe dönüşebilir ve kesintisi, ABD topraklarında hiçbir şey olmasa bile, patlamanın ötesinde geniş etkilere yol açabilir. Nisan başında İran Devrim Muhafızları Microsoft, Oracle ve Amazon’a ait tesisleri içeren bir hedef listesi yayımladı ve geçen yıl Beyaz Saray’da tanıtılan, OpenAI, Oracle, SoftBank ve Körfez merkezli yatırım şirketi G42 gibi büyük oyuncuların yer aldığı 30 milyar doları aşan Stargate BAE ortak girişimini de tehdit ediyor gibi göründü.

AWS CEO’su Matt Garman, Forbes’a sektörün küresel çatışmalar hızlanırken bulut güvenliğini “yeniden düşündüğünü” söyledi. “Dünya, Ukrayna savaşından önce başlayan uzun bir dönemde, ülkeler arasında çok fazla çatışma olmayan bir süreçten geçti. Ve bunun tekrar arttığını görüyoruz” dedi. Özel şirket operatörleri ve güvenlik tedarikçileri için yanıt net: çok daha fazla fiziksel güvenlik ve dronları tespit etmek, caydırmak ve (düzenlemelerin izin verdiği yerlerde ki şu an ABD’de vermiyor) imha etmek için daha fazla araç.

Milyarlarca dolarlık pazar

Hesaplama gücünü ne kadar çok tek bir yerde yoğunlaştırırsanız onu çalışır ve güvenli tutmak için o kadar fazla harcama yapmanız gerekir. Bu da iş dünyası için bir fırsat. IronSite’ta stratejik ortaklıklardan sorumlu başkan yardımcısı Collin Sloan, bunun beş yıl önce durağan görünen sektör için ikinci bir canlanma olduğunu söylüyor. Veri merkezleri daha gelişmiş güvenlik istiyor. Gelişmiş güvenlik daha pahalı ve danışmanlık firması Guidepost Solutions’tan John Bekisz’e göre inşaat maliyetlerinin yüzde beşine kadar çıkabiliyor.

Dünya genelinde veri merkezleri geliştiren JLL, geçen yıl veri merkezi “kabuklarının” (arazi, enerji ve bina; GPU’lar hariç) megavat başına yaklaşık 12 milyon dolara mal olduğunu öngörmüştü. OpenAI’den Sam Altman, sekiz yıl içinde 250 gigavatlık şaşırtıcı bir güç ihtiyacı olacağını söylemişti. Kaba bir hesapla bu durum veri merkezi güvenlik şirketleri için 150 milyar dolara kadar gelir anlamına gelebilir. Bu erişim kontrolü, gözetim, sensörler, güçlendirilmiş duvarlar ve tehdit müdahalesi için milyarlarca dolarlık bir pazar. 

Daha küçük tesisler bile sadece güvenlik güçlendirmesi için büyük faturalar çıkarabilir. Sloan, çitler, güvenlik kulübeleri, araç bariyerleri ve benzeri önlemlerin 5-20 milyon dolar arasında değişebileceğini söyledi. McCrann ve sensör üreticisi Echodyne’ın CEO’su Eben Frankenberg’e göre dron karşıtı sistemler birkaç yüz bin dolardan başlayıp tesisin büyüklüğü ve önemine göre “düşük milyonlara” kadar çıkabiliyor. Veri merkezleri için kamera ve fiziksel güvenlik yazılımı üreten Verkada, geçen yıl 1 milyar doları aşan satış yaptı ve CEO Filip Kaliszan’a göre veri merkezlerini “yeni bir talep kaynağı” olarak görüyor.

Ayrıca yeni oyuncular için hala geniş alan var. Bekisz, “Bazı müşterilerimizde tek güvenlik tasarımcısı biz değiliz… o kadar çok iş var ki açıkçası birlikte çalışmamız gerekiyor… bu işi yapan çok fazla kişi yok” diyor. Veri merkezi güvenliği tarihsel olarak yer tabanlı tehditlere odaklanmıştı. Bekisz’e göre özellikle ABD’de dron saldırısı gibi bir şeyi engellemek oldukça zor. McCrann ise Orta Doğu’daki daha acil tehdit nedeniyle düzenlemelerin özel şirketlerin dronları karıştırma veya engelleme gibi fiziksel karşı önlemler kullanmasına daha fazla izin verdiğini ekliyor. Bu durum Orta Doğu’daki savaş ve AWS saldırılarıyla değişiyor. Artık gözler gökyüzüne çevrilmiş durumda. Bir yatırımcı Forbes’a “pek çok” savunma şirketinin hava tehditlerine karşı yer tabanlı önleme sistemleri geliştirdiğini ve veri merkezi şirketleriyle ortaklık arayacağını söyledi.

Şirkete yakın bir kaynak, henüz resmi bir değerleme hedefinin belirlenmediğini söyledi. Revolut ise değerleme iddialarıyla ilgili yorum yapmayı reddetti.

Revolut Kurucusu Nik Storonsky, şirketin en erken 2028'de halka arz edileceğini yineledi. Özel sermaye grubu Carlyle'ın Başkanı David Rubenstein ile yaptığı röportajda, hisselerini halka açık olarak listeleme arzularını dile getirdi.

Storonsky, "Biz bir bankayız ve bir banka için güvene sahip olmak son derece önemlidir. Halka açık şirketlere özel şirketlere kıyasla daha fazla güveniliyor." dedi.

Kurucu için milyar dolarlık teşvik paketi

Hedeflenen rekor değerlemeye ulaşılması, Storonsky için Elon Musk tarzı bir ödülün kilidini açacak. Uzun süredir devam eden bir anlaşma kapsamında, Revolut 150 milyar dolarlık bir değerlemeye ulaşırsa, Storonsky'nin şirketteki payı birkaç yüzde puanı artacak.

Storonsky, aralık ayında verdiği bir röportajda, şirketin 200 milyar dolarlık bir değerlemeye ulaşması halinde teşvik paketinin kendisine şirketin yaklaşık yüzde 40'ını elinde tutma hakkı vereceğini açıkladı. Bu durum, kurucunun hissesinin değerini yaklaşık 80 milyar dolara taşıyacak.

Şirketin bu değerlemelere ulaşması için hızlı büyümesini sürdürmesi gerekiyor. Kasım ayındaki son fonlama turu, grubu 2024'teki 45 milyar dolar seviyesinden 75 milyar dolara çıkardı. Bu turda, çip üreticisi Nvidia da dahil olmak üzere yeni destekçiler şirkete katıldı.

İkincil hisse satışı yolda

Daha kısa vadede Revolut, mevcut yatırımcılarının hisselerinin bir kısmını nakde çevirmesine olanak tanıyacak yeni bir ikincil hisse satışına hazırlanıyor. Konuya aşina olan kişiler, grubun yılın ikinci yarısında şirketin değerini 100 milyar doların üzerine çıkaracak bir satış için zemin hazırladığını belirtti.

Revolut, 2015 yılındaki kuruluşundan bu yana Avrupa'nın en değerli start-up'ı haline geldi. Geçen yıl grubun vergi öncesi kârı yüzde 57 artarak 4,5 milyar sterlin gelir üzerinden 1,7 milyar sterline yükseldi. Bu kâr artışı, premium hizmetlere abone olan kullanıcılardan elde edilen gelirlerdeki yüzde 67'lik artıştan kaynaklandı.

Yatırımcılar, şirketin İngiltere'den tam bankacılık lisansı almasını büyüme stratejisi için hayati önemde görüyor. Dört yıllık bekleyişin ardından gelen bu izin, Revolut'un doğrudan müşteri mevduatı almasına ve kredi sunmasına olanak tanıyacak. Bu adım, bankaların hakimiyetindeki kazançlı pazarlara girmek için kritik bir hamle olarak değerlendiriliyor.

Yöneticiler ayrıca, kendi düzenleyicisinden lisans kazanmanın diğer ülkelerde akreditasyon alma şansını artıracağına inanıyor. Şirket, geçen ay ABD bankacılık lisansı için de başvuruda bulundu.

332,4 milyon dolar topladı

46 yaşındaki Wang, yüzde 23 hisse ile Gpixel’in en büyük hissedarı. Şirketin operasyon direktörü olan eşi Zhang Yanxia’nın yüzde 1,6’lık payıyla birlikte, Wang’ın serveti salı günkü kapanış fiyatı olan 97,5 Hong Kong doları üzerinden 1,3 milyar dolara ulaşıyor. Gpixel’in halka arzı 2,6 milyar Hong Kong doları (332,4 milyon dolar) topladı ve Çin’in özel sermaye devleri Hillhouse Investment ve Boyu Capital’in yanı sıra ByteDance’in erken yatırımcılarından Source Code Capital ve Hong Kong merkezli Value Partners gibi temel yatırımcıları çekti. Gpixel, izahnamesinde halka arz gelirlerinin yüzde 76’sını Ar-Ge yatırımlarına ayıracağını, geri kalanını ise Hong Kong, Güney Kore ve Japonya’daki operasyonlarını genişletmek için kullanacağını açıkladı.

Şirket, ışığı elektrik sinyallerine dönüştürerek görüntü elde etmeyi sağlayan ve akıllı telefonlardan kameralara, röntgen cihazlarından robotlara kadar birçok elektronik ürüne entegre edilen CMOS görüntü sensörleri konusunda uzmanlaştı. Fabless modelle faaliyet gösteren Gpixel, çoğunlukla yarı iletken üretiminde kusur tespiti ve robot navigasyonu gibi endüstriyel uygulamalarda kullanılan sensörler tasarlıyor. Bu sensörler ayrıca bilimsel araştırmalarda kullanılan gelişmiş kameralar gibi sistemlerde de kullanılıyor.

Şirket izahnamesinde Frost & Sullivan raporuna atıfta bulunarak, 2024 yılında yüzde 15,2 pazar payıyla Japonya’dan Sony ve Nasdaq’ta işlem gören ABD’li Onsemi’nin ardından dünyanın üçüncü büyük endüstriyel görüntü sensörü tedarikçisi olduğunu belirtti. Gpixel gelirinin yaklaşık yüzde 80’ini Çin anakarasından elde etmekte olup, müşterileri arasında devlet destekli fotoelektrik şirketi ve aynı zamanda en büyük kurumsal yatırımcısı olan Changchun UP Optotech; otonom mobil robotlar ve endüstriyel kameralar üreten, Çinli gözetim ürünleri sağlayıcısı Hikvision’ın bir kolu olan Hikrobot ve görsel denetim ekipmanları üreticisi Luster LightTech bulunuyor. Şirket ayrıca Avrupa, Japonya, Kanada, Güney Kore ve ABD gibi pazarlara da görüntü sensörleri satıyor.

Kârını yüzde 49 artırdı

2025 yılında Gpixel, gelirini yüzde 27 artırarak 856,5 milyon yuan’a çıkarırken net kârını yıllık bazda yüzde 49 artırarak 293 milyon yuan’a (43 milyon dolar) yükseltti. Şirket bu artışı, gelirlerin yüzde 75’ini oluşturan endüstriyel görüntüleme uygulamalarına yönelik sensör satışlarındaki yükselişe bağladı. Aynı dönemde satışların yaklaşık yüzde 24’ü floresan kameralar gibi bilimsel görüntüleme uygulamalarına yönelik sensörlerden gelirken, geri kalan kısmı profesyonel kameralar ve tıbbi görüntüleme uygulamalarından geldi.

Wang, Zhejiang Üniversitesi’nde uygulamalı elektronik eğitimi aldıktan sonra Birleşik Krallık’taki Southampton Üniversitesi’nde mikroelektronik alanında uzmanlaştı ve ardından Hollanda’daki Delft Teknoloji Üniversitesi’nden bu alanda doktora derecesi aldı. Belçika merkezli CMOS görüntü sensörü geliştiricisi CMOSIS’te (daha sonra Avusturyalı sensör üreticisi Ams Osram tarafından satın alındı) çalıştıktan sonra 2012 yılında ülkesine dönerek Gpixel’i kurdu. O zamandan bu yana Gpixel, Hillhouse ve Çinli çip devi Semiconductor Manufacturing International destekli Juyuan Xincheng fonu dahil olmak üzere halka arz öncesi yatırımcılar ve çeşitli devlet fonlarını kendine çekti.

Bu arada eşi, 2013 yılında pazarlama direktörü olarak Gpixel’e katıldı ve 2018 yılında operasyon direktörü oldu. Delft Teknoloji Üniversitesi’nden uygulamalı bilimler alanında doktora, Kanada’daki Concordia Üniversitesi’nden elektrik mühendisliği alanında yüksek lisans ve Zhejiang Üniversitesi’nden elektronik mühendisliği alanında lisans derecesine sahip. Wang, robotik tedarik zinciri içinde servet elde eden en yeni Çinli milyarder oldu. Diğer milyarderler arasında, robotların insan gözleri gibi derinliği algılamasını sağlayan 3D görüş kameraları üreten Shenzhen merkezli Orbbec’in kurucusu ve yönetim kurulu başkanı Howard Huang da bulunuyor.

"Ölüm Öpücüğü": Bölüm 311

ABD Hazine Bakanlığı'nın şubat ayında devreye soktuğu "Bölüm 311" yaptırımı, MBaer'in kaderini mühürledi. Bu yetki, "birincil kara para aklama endişesi" taşıyan bankaların Amerikan finans sisteminden tamamen koparılmasını sağlıyor. Royal United Services Institute (RUSI) Finansal Suçlar ve Güvenlik Merkezi Direktörü Tom Keatinge, bu durumu "Bölüm 311 çok sık kullanılmaz, ancak kullanıldığında bir ölüm öpücüğüdür." şeklinde özetledi.

MBaer kendini "ruhu olan bir banka" ve "girişimciler tarafından girişimciler için yönetilen" bir kurum olarak tanımlarken, Washington bankayı yaptırımların hedefindeki ekonomilerle bağlantılı fonların bir aktarım kanalı olarak gördü. [cite_start]ABD Hazine Bakanı Scott Bessent şubat ayında yaptığı açıklamada, "MBaer, İran ve Rusya ile bağlantılı yasadışı aktörler adına ABD finans sistemi aracılığıyla yüz milyonlarca doları aktardı." [cite: 35, 48] ifadelerini kullandı. Ancak, Hazine Bakanı Bessent'in bu açıklaması ile ilgili sunulan metinlerde kesin bir kaynak bulunmuyor.

Rusya, İran ve Venezuela bağlantıları

ABD Hazinesi'nin Mali Suçları Araştırma Ağı (FinCen), MBaer'in "çok çeşitli yasadışı aktörler için ABD dolarına kritik bir erişim noktası" olduğunu iddia etti. FinCen'in hazırladığı raporda, bankanın faaliyetleri üç hassas bölge üzerinden örneklendirildi:

1. Rusya: MBaer'in, aralarında eski devlet başkanı Dmitry Medvedev'in de bulunduğu yaptırım uygulanan Ruslarla bağlantılı hesapları yönettiği, oligarkların ve "siyasi nüfuz sahibi kişilerin" kara para aklamasına aracılık ettiği ve askeri tedarikle bağlantılı işlemleri gerçekleştirdiği iddia edildi.
2. Venezuela: FinCen, Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA ile bağlantılı yolsuzluk ve yaptırımlardan kaçınma planlarına odaklandı. Bankanın eski yönetim kurulu üyesi Siri Evjemo-Nysveen'in, eşi İtalyan tüccar Alessandro Bazzoni adına PDVSA bağlantılı ödemeleri kolaylaştırdığı öne sürüldü.
3. İran: Raporda, ABD tarafından terör örgütü olarak kabul edilen İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ile bağlantılı bir ağ da detaylandırıldı. MBaer'in petrol kaçakçılığı ve kara para aklama planlarıyla bağlantılı işlemleri kolaylaştırdığı iddia edildi.

İsviçre makamlarının yavaşlığı eleştiriliyor

MBaer'in çöküşü, İsviçre'nin bankacılık gizliliği döneminin skandallarından sonra finans sektörünü temizleme çabalarına da gölge düşürdü. Eleştirmenler, ortaya çıkan risklerin boyutu göz önüne alındığında İsviçreli yetkililerin yeterince hızlı hareket edip etmediğini sorguluyor.

İsviçre finansal düzenleyicisi Finma, uzun bir soruşturmanın ardından MBaer aleyhine tasfiye kararı vermişti. Ancak banka karara mahkemede itiraz etti ve sonuçta faaliyetlerini durdurması ABD'nin baskısıyla oldu. Basel Üniversitesi'nden eski bir hukuk profesörü olan Mark Pieth, davanın İsviçre'de ele alınış biçimini bir "utanç" olarak nitelendirdi ve "Finma yavaş olma gibi bir mirasa sahip ve bu bir sorun. FinCen acımasızca ve hızlı hareket ederken, onlar henüz olmaları gereken yerde değiller." dedi.

Finma, ABD hamlesini yapmadan önce bankanın lisansını iptal ettiğini ve tasfiyesine karar verdiğini, ancak İsviçre yasalarının bu kararların derhal uygulanmasını engellediğini savundu. Finma'nın son raporunda, bankanın ciddi organizasyonel eksiklikleri olduğu, kara para aklamayı önleme yükümlülüklerine defalarca uymadığı ve yaptırım altındaki müşteriler için işlemler gerçekleştirdiği tespit edildi.

Suların durulması bekleniyor

MBaer, son haftalarda her bir müşteri için kara para aklama incelemeleri yaparken müşterilerin paralarını aşamalı olarak geri ödemeye başlamıştı. Ancak bankanın web sitesinde yer alan bir duyuruda, İsviçre'nin bankalararası ödeme sisteminden çıkarılmasının ardından şimdilik "müşteri fonlarının geri ödenmesinin mümkün olmadığı" belirtiliyor. Zürih'teki banka ofislerinde ışıklar hala yanıyor olsa da, "ruhu olan banka"nın akıbeti karanlık görünüyor. Bär'ı tanıyan bir kişi durumu, "Bu üzücü bir hikaye. Ancak bu eski aile isimlerinden bazıları üzerlerindeki büyük baskıyla mücadele ediyor." diyerek özetliyor.

Eğitim stratejisinde yeni yaklaşım

Bu yaklaşım, Goldman Sachs’ın çalışan gelişimi stratejisinde de kendini gösteriyor. Şirket, yapay zeka eğitimlerini yalnızca teknik bilgiyle sınırlamıyor; şeffaflık, denetim, insan yargısı ve ilişki kurma becerilerini de eğitimin ayrılmaz bir parçası olarak ele alıyor. Böylece çalışanların hem teknolojiyi etkin kullanmaları hem de insan merkezli karar alma becerilerini korumaları hedefleniyor.

Duygusal zeka bir güç çarpanı

Pek çok şirket duygusal zekayı yapay zekaya karşı “tamamlayıcı” bir unsur olarak değerlendirirken, Goldman Sachs bunu çok daha stratejik bir noktada konumlandırıyor. Şirkete göre duygusal zeka, yapay zekanın eksiklerini kapatan bir özellik değil; aksine teknolojinin yarattığı değeri artıran bir “güç çarpanı.” İnsan ilişkileri kurabilmek, güven oluşturmak ve karmaşık durumlarda doğru yönlendirme yapabilmek, yapay zekanın tek başına sağlayamayacağı avantajlar arasında yer alıyor.

Yapay zeka kapasite yaratıyor

Arthur’a göre yapay zeka rutin işleri hızlandırarak çalışanlara daha fazla kapasite yaratıyor. Bu da insanların daha çok stratejik düşünmeye, müşteri ilişkilerine ve karmaşık problemlerin çözümüne odaklanabilmesini sağlıyor. Yani teknoloji insanın yerini almak yerine, insani katkının değerini daha görünür hale getiriyor.

Genç yeteneklerin öncelikleri değişiyor

Bu bakış açısını destekleyen önemli göstergelerden biri de Goldman Sachs’ın stajyerleriyle yaptığı araştırma. Ankete katılan genç yeteneklerin yüzde 66’sı duygusal zekayı geleceğin en vazgeçilmez becerisi olarak tanımlarken, bunu liderlik ve eleştirel düşünme izliyor. Bu sonuçlar, yeni neslin teknik becerilerin yanında insan ilişkileri ve muhakeme gücünü de öncelikli gördüğünü ortaya koyuyor.

Kurumsal eğitimde bütüncül model

Goldman Sachs, bu nedenle çalışanlarına yalnızca yapay zeka yetkinlikleri kazandırmakla kalmıyor; aynı zamanda duygusal zeka, dayanıklılık, stres yönetimi ve ilişki geliştirme gibi alanlarda da kapsamlı eğitim programları sunuyor. Bu eğitimlerin amacı, çalışanların belirsizlik ortamında güçlü kalabilmesi, etkili iş birlikleri kurabilmesi ve yüksek performanslarını sürdürebilmesi.

Arthur’un yaklaşımında dikkat çeken temel nokta, duygusal zekanın teknik becerilerden sonra gelen ikincil bir özellik olarak görülmemesi. Tam tersine, duygusal zeka yapay zeka çağında başarı için temel bir yetkinlik olarak değerlendiriliyor. Çünkü bilgiye erişim kolaylaştıkça asıl fark yaratan; güven inşa etmek, doğru karar vermek ve insanları ortak hedefler etrafında birleştirebilmek oluyor.

İnsan faktörü daha da kritik hale geliyor

Sonuç olarak yapay zeka analitik süreçleri dönüştürürken, insan becerilerinin değeri azalmak yerine artıyor. Teknoloji hızlandıkça; muhakeme, empati ve liderlik gibi insani nitelikler şirketler için daha stratejik hale geliyor. Goldman Sachs’ın yaklaşımı da geleceğin iş dünyasında rekabet avantajının yalnızca teknolojiye hâkim olmaktan değil, teknoloji ile insan becerilerini birlikte geliştirmekten geçeceğini gösteriyor.

Tedavilerde altın çağ

Nitekim son on yılda ilaç adaylarının sayısı neredeyse iki katına çıkmış olsa da ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanan ilaç sayısı pek değişmeyerek yılda yaklaşık 50 civarında kaldı. Liu’ya göre bu, yapay zekanın özellikle yardımcı olabileceği bir alan. Bu görüş, yapay zekanın daha hızlı ve ucuz ilaç keşfi sağlayarak yeni tedavilerde altın bir çağ başlatacağı yönünde övüldüğü bir dönemde ters bir bakış açısı sunuyor. Ancak bu uzun vadeli bir oyun. Liu ise daha büyük fırsatın klinik deneyleri düzeltmek olduğuna inanıyor. “Dünyanın yanlış anladığı şey, darboğazın ilaç keşfi olduğu; oysa uzun zamandır öyle değil” diyor.

2016’da, bugün 36 yaşında olan Liu, daha önce Oscar Health’te mühendislik ekibinde çalışmış 34 yaşındaki bilgisayar bilimci Linhao Zhang ile birlikte Formation Bio’yu kurdu. Amaçları, ilaç şirketlerinin klinik deneylerini daha iyi ve hızlı yürütmesine yardımcı olmaktı. Başlangıçta Trialspark adıyla bir hizmet şirketi olarak kurulan girişimde, ilaç firmaları deneylerini yürütmeleri için Liu ve Zhang’ı işe alıyordu. Ancak Liu şimdi daha büyük bir hedefin peşinde: Çoğu erken aşama klinik deneylerde başarısız olmuş ya da durmuş 10 ilaç adayından oluşan bir portföy satın almak ve bunları yapay zeka ile yeniden rayına oturtmak.

Önde gelen yatırımcıların desteği

Bugün New York merkezli Formation Bio Andreessen Horowitz, Sequoia, Thrive Capital, Kleiner Perkins başkanı John Doerr ve OpenAI’dan Sam Altman gibi dünyanın önde gelen yatırımcılarının desteğini almış durumda. Şirket 1,8 milyar dolar değerleme üzerinden toplam 615 milyon dolar fon topladı. Forbes’a göre Liu’nun hissesi 150 milyon doların üzerinde, Zhang’ınki ise 100 milyon doların üzerinde. Milyarder girişim sermayedarı ve eski Sequoia başkanı Michael Moritz, “Bu şirket, son 10-15 yılda yeni kurulmuş bir şirketin pek sarsamadığı bir sektörde son derece önemli şirketlerden biri olma potansiyeline sahip” diyor. Liu, 2016’da Moritz’e yapay zeka destekli yeni nesil bir ilaç şirketi kurma fikrini soğuk bir e-postayla iletmişti. Liu’nun dediğine göre Moritz yaklaşık 28 dakika içinde yanıt verdi ve şirkete ilk 2,25 milyon dolarlık yatırımı bizzat yaptı.

Günümüzde satılık pek çok potansiyel ilaç var. Bunun nedeni, birçok biyoteknoloji firmasının finansman kaynaklarının kuruması nedeniyle bu ilaçları geliştirecek nakitten yoksun kalması. Büyük ilaç şirketlerinin öncelikleri sürekli değiştiğinden bazı ilaçlara ayrılan bütçeler kesiliyor. Öte yandan Çin, lisanslanabilecek daha fazla tedavi seçeneğiyle bir ilaç inovasyonu merkezi haline gelmiş durumda.

Faz 2’ye geçmemiş ilaçlar hedefliyor

Formation Bio, henüz faz 2 klinik deneylere geçmemiş ilaçları hedefliyor. Bu erken aşama tedavilerde risk daha yüksek; çünkü yalnızca yüzde 30’u başarılı oluyor. Ancak potansiyel kazanç da daha büyük. Liu’ya göre Formation, yapay zeka ile fark yaratabilir. Son on yılda geliştirdikleri teknoloji sayesinde bu deneyleri yüzde 50’ye kadar daha hızlı yapabildiklerini söylüyor ki geciken her günün milyonlarca dolara mal olabildiği bir alanda bu büyük bir avantaj. Liu, “İlaçlar faz 2 sonrasına kadar çok değerli sayılmaz ve yatırım yapılmaya değer pek çok faz 1 sonrası ilaç var. Faz 3’te de oynayabilirsiniz ama kimse harika bir faz 3 ilacı elden çıkarmaya çalışmaz” diyor.

Başarı şansını artırmak için Liu, Pfizer’da küresel Ar-Ge başkanı olarak görev yapmış Mikael Dolsten’in liderliğinde en iyi ilaç adaylarını seçen bir ekip kurdu. Bu ekip, hangi ilaçlara yatırım yapılacağına karar verirken yapay zeka araçlarından yararlanacak. Formation’ın yazılımı, örneğin İngilizce dışındaki yayınlardaki erken deney verilerini analiz ederek Çin’de gözden kaçmış ilaçları bulabiliyor. Ayrıca en yüksek tıbbi etki veya ticari fırsata göre seçenekleri hızla sıralayıp yeniden sıralayabiliyor. Ardından şirket ekibi, hasta bulma, düzenleyici başvurular ve doğru hastayla doğru ilacı eşleştirme gibi karmaşık süreçlerde yapay zekadan faydalanıyor.

Şirket şimdiye kadar diz osteoartriti için bir tedavi ve ülseratif kolit için bir terapi dahil olmak üzere beş potansiyel ilaç satın aldı veya lisansladı. Henüz piyasaya sürülmüş bir ilaçları olmasa da kronik el egzaması için geliştirdikleri bir ilacı geçen haziranda Fransız ilaç devi Sanofi’ye yaklaşık 630 milyon dolar karşılığında ve gelecekteki telif haklarıyla birlikte lisansladı. Liu’nun unutulmuş ilaçları kurtarma stratejisi, milyarder biyoteknoloji girişimcisi Vivek Ramaswamy’nin Roivant Sciences ile yaptıklarını hatırlatıyor. Bugün 21 milyar dolar piyasa değerine sahip olan Roivant, geniş bir ilaç portföyüne sahip. “Bunu yapan ilk biz değiliz. PureTech, Roivant, BridgeBio gibi şirketleri inceledik, farklı yaklaşımlar var” diyor Liu. Ancak Roivant, yapay zekanın sektörü dönüştürmesinden önce kurulmuştu. Liu’ya göre Formation’ın farkı, klinik deneyleri kendi bünyesinde yürütmesi ve başarı ihtimalini artırmak için yapay zekayı kullanması. Liu, “Bence ilaç keşfi Çin ve yapay zeka ile giderek sıradanlaşacak. Eğer bu ilaç geliştirme darboğazını çözemezsek, hastalar için daha fazla ilaca ulaşamayacağız” diye ekliyor.

Odağın merkezinde üretim gücü var

Alt kalemler incelendiğinde şirketlerin yatırımlarını doğrudan üretim süreçlerini güçlendirecek alanlara kaydırdığı görülüyor. Makine ve ekipman harcamaları yüzde 11,4 ile en yüksek artış beklentisinin olduğu kalem olurken, fiziksel genişlemeyi temsil eden arsa, bina ve altyapı yatırımlarında yüzde -1,0 ile gerileme öngörüldü. Bu tablo, genişlemeden çok verimlilik ve kapasite artırımı stratejisinin benimsendiğini gösteriyor.

Büyük ve orta ölçekli firmalar hızlanıyor

Yatırım eğilimi özellikle büyük ve orta ölçekli işletmelerde daha net bir şekilde öne çıkıyor. 500 ve üzeri çalışanı bulunan şirketlerde makine ve ekipman yatırımı beklentisi yüzde 14,5’e yükselirken, bu grupta gayrimenkul yatırımlarında artış öngörülmüyor.

250-499 çalışanı olan işletmelerde ise makine yatırımı beklentisi yüzde 15,2 ile en yüksek seviyeye ulaşırken, arsa ve bina yatırımlarında yüzde -2,3’lük daralma bekleniyor.

2025 performansı ve 2026’ya güçlü revizyon

Geçtiğimiz yıl toplam yatırım harcamaları yüzde 11,3 artarak beklentilerin üzerine çıktı. Ancak büyük ölçekli işletmeler, yüzde 10,3’lük beklentinin altında kalarak yılı yüzde 9,3 artışla tamamladı.

Bu grubun 2026 yılı için yatırım artışı beklentisini yüzde 15,4’e yükseltmesi, önceki yıl yaşanan ivme kaybının bu yıl daha güçlü yatırımlarla telafi edilmesinin hedeflendiğini gösteriyor.

Dijitalleşme ve fikri yatırımlar güç kazanıyor

Veriler, yalnızca fiziksel kapasitenin değil, teknolojik altyapının da güçlendirileceğine işaret ediyor. Maddi olmayan duran varlıklarda yüzde 5,9’luk artış beklentisi, şirketlerin dijital dönüşüm ve bilgi temelli yatırımlara daha fazla kaynak ayıracağını ortaya koyuyor.

Küçük ölçekli işletmelerde temkinli görünüm

50-249 çalışanı olan işletmelerde yatırım beklentisi sınırlı bir artış gösterdi. Bu grupta oran yüzde 6,1’den yüzde 6,2’ye yükselirken, diğer ölçek gruplarına kıyasla daha ihtiyatlı bir yatırım yaklaşımı dikkat çekti.

Genel tablo, 2026’da yatırımların nicelikten çok nitelik odaklı ilerleyeceğini; kapasite artışı, verimlilik ve teknolojik dönüşümün sanayi stratejisinin merkezinde yer alacağını gösteriyor.

Raporda, enflasyon beklentilerinin yeterince sabitlenememesi ve ekonomik aktörlerin fiyatlama davranışlarındaki katılığın sürmesi nedeniyle enflasyonun atalet kazandığı ifade edildi.

Ayrıca küresel ekonomik gelişmeler ile birlikte yurt içindeki belirsizliklerin de makroekonomik istikrar üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekildi.

Para politikasının sınırları ve reform vurgusu

TEPAV değerlendirmesinde, yalnızca para politikası araçlarının enflasyonla mücadelede yeterli olmayacağı görüşü öne çıktı. Maliye politikası ve yapısal reformlarla desteklenmeyen bir ekonomik programın kalıcı sonuç üretmekte zorlanacağı belirtildi.

Bu çerçevede, hükümetin kapsamlı bir yapısal reform programı uygulayıp uygulamadığı sorusu da gündeme getirilirken, uzun vadeli başarı için para politikasıyla uyumlu ve geniş toplumsal kesimlerce benimsenen bir reform çerçevesinin gerekliliği vurgulandı.

Merkez Bankası’nın yükümlülüklerine dikkat çekildi

Notta, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yasal sorumluluklarına da atıf yapıldı. Enflasyon hedeflerine belirlenen sürelerde ulaşılamaması durumunda, Merkez Bankası Kanunu’nun 42’nci maddesi kapsamında sapmaların nedenleri ile alınması gereken önlemlerin kamuoyuna açık şekilde açıklanması gerektiği ifade edildi.

Faiz için artış ve koruma önerisi

TEPAV, para politikasına ilişkin önerilerinde politika faizinin mevcut yüzde 37 seviyesinden yüzde 40’a yükseltilmesini ve bu seviyede korunmasını gerektiğini belirtti.

Ayrıca para politikasındaki etkinliğin artırılması amacıyla faiz koridorunun üst bandının da yüzde 43 seviyesine çıkarılmasının uygun olacağı görüşü paylaşıldı.

Hogan Assessments CEO’su Allison Howell, şirketlerin uzun süredir görünürlük, özgüven ve hırs gibi özellikleri ödüllendirdiğini belirterek, çalışanların ise çok daha temel beklentiler taşıdığını vurguladı. Howell’e göre çalışanlar; güvenilir, açık iletişim kuran ve ekiplerin başarılı olmasına imkân sağlayan liderler istiyor.

ABD’li çalışanlar açısından bu fark daha da belirgin. Karar vericiler üzerinde etkili olan liderlik becerileri, çalışanlar için neredeyse hiç karşılık bulmuyor.

Şirketlerin terfi ettirdiği lider profili

Araştırmaya göre şirketler genellikle “ortaya çıkan lider” davranışlarını ödüllendiriyor. Bu liderler daha çok görünürlük sağlayan ve yönetim katında dikkat çeken özelliklere sahip:

• Ekipleri ortak hedeflere yönlendirme ve motive etme
• Rekabetçi ve sonuç odaklı performans sergileme
• İnisiyatif alarak yönlendirme beklememe
• Yenilikçi ve yaratıcı düşünmeyi teşvik etme
• Fikirlerini özgüvenli ve güçlü şekilde ifade etme

Kağıt üzerinde bu özellikler güçlü görünse de araştırma, görünürlük sağlayan bu niteliklerin ekip güveni oluşturmak veya sürdürülebilir performans üretmekle aynı şey olmadığını ortaya koyuyor.

Çalışanların ideal liderden beklentileri

Araştırma, çalışanların ideal lider tanımının karizma ya da rekabetçilikten çok güven, iletişim ve sağduyu üzerine kurulu olduğunu gösteriyor.

1. İletişim

ABD’li çalışanların dörtte üçü, diplomatik ve hassas iletişim kuran liderler istiyor. Küresel ölçekte bu oran yüzde 98’e kadar çıkıyor ve iletişim en kritik liderlik becerisi olarak öne çıkıyor.

2. Sağlam karar alma

Çalışanların büyük bölümü, liderlerin yalnızca sezgiye değil veri ve mantığa dayalı kararlar almasını bekliyor. Küresel katılımcıların yüzde 97’si bunu temel bir gereklilik olarak görüyor.

3. Sorumluluk alma

Başarı kadar başarısızlıkta da sorumluluk üstlenen liderler daha fazla güven kazanıyor. Katılımcıların yüzde 97’si hesap verebilirliği kritik görüyor.

4. Dürüstlük

Etik davranış ve şeffaflık, liderlikte en temel beklentilerden biri olarak öne çıkıyor. Çalışanlar için dürüstlük, güvenin ana unsuru.

5. Duygusal kontrol

ABD verilerinde en dikkat çekici unsur bu başlık. Çalışanların yüzde 89’u, baskı altında sakin kalabilen ve duygusal olarak dengeli liderleri tercih ediyor. Bu özellik, ekip içinde istikrar ve güven duygusu yaratıyor.

Güçlü yönler, zayıf noktaya dönüşebilir

Araştırma, liderleri zirveye taşıyan özelliklerin zamanla dezavantaja dönüşebileceğini de ortaya koyuyor. Hogan bunu “karanlık taraf” olarak tanımlıyor.

Örneğin:

• Aşırı özgüven kibire dönüşebilir
• Kararlılık, dinlememe problemine yol açabilir

ABD’li çalışanların en problemli bulduğu lider davranışları ise şöyle sıralanıyor:

• Duygusal dalgalanma ve öngörülemezlik (%89)
• Kibir ve hak iddiası (%82)
• Pasif-agresif tutumlar ve inatçılık (%78)
• Aşırı temkinlilik ve başarısızlık korkusu (%68)

Liderlerin kendilerini nasıl gördüğü ile ekiplerin onları nasıl deneyimlediği arasındaki fark, liderlik kalitesinin en kritik kırılma noktası olarak öne çıkıyor.

Şirketler neden yanlış liderleri seçiyor?

Araştırmaya göre şirketler çoğunlukla görünür, kendine güvenen ve ikna edici adayları tercih ediyor. Ancak bu durum “etkili liderlik” yerine “görünür liderlik” seçilmesine yol açıyor.

Ortaya çıkan liderler terfi alma konusunda başarılı olurken, etkili liderler ekip performansı oluşturma konusunda öne çıkıyor. Bu iki profil çoğu zaman aynı kişiler değil.

Bu yanlış seçim döngüsü zamanla kendini tekrar ediyor: Görünür liderler diğer görünür adayları destekliyor, ancak güven, iletişim ve sorumluluk gibi performansı artıran özellikler sistematik olarak geri planda kalıyor.

Sonuç: Sorun ölçüm ve ödül sisteminde

Gallup’un 2026 verilerine göre küresel çalışan bağlılığı yüzde 20 seviyesine kadar gerilemiş durumda ve bunun önemli nedenlerinden biri yönetici kalitesindeki düşüş.

Araştırma, çözümün neyin ölçülüp neyin ödüllendirildiğinde yattığını vurguluyor:

• Sadece görünürlük değil, güven ve sorumluluk da ölçülmeli
• Çalışan geri bildirimleri lider değerlendirmesine dahil edilmeli
• Yüksek potansiyel tanımı yeniden yapılmalı

Hogan yetkililerine göre, güven, sorumluluk ve sağduyu ikincil değil, doğrudan performansın merkezinde yer alan unsurlar.

Sonuç olarak, şirketler yalnızca dikkat çeken yöneticileri değil, gerçekten performans üreten liderleri geliştirmeye odaklanmadıkça bu fark kapanmayacak.

Bleisure turizmin yükselen yıldızı: New Orleans

Mart 2026’da Booking.com for Business, New Orleans’ı ABD’de “iş ve tatil dengesi” açısından en iyi şehir olarak seçti. Şehirdeki otel sektörü de bu dönüşümü uzun süredir gözlemliyor.

Windsor Court Oteli Genel Müdürü Ralph Mahana, bu eğilimi doğrudan deneyimlediklerini belirterek şunları söylüyor:

“New Orleans her zaman insanların biraz daha uzun kalmak istediği bir şehir oldu. Artık gezginler bunu seyahat planlarına bilinçli şekilde dahil ediyor. Misafirlerimizin yoğun iş günlerinden sonra kültür, yemek ve müzikle dolu akşamlara kolayca geçiş yaptığını görüyoruz.”

Şehrin merkezi iş bölgesinde yer alan Windsor Court, iş ve konforu bir arada sunan yapısıyla öne çıkıyor. Kulüp katı, iş verimliliğini desteklerken konforu da koruyor. Geniş odalar, sanat koleksiyonu ve çatı havuzu gibi unsurlar, oteli sadece bir konaklama alanı olmaktan çıkarıp uzun süreli konaklamalar için cazip bir seçenek haline getiriyor.

San Diego: Güçlü iş turizmi merkezi

San Diego, iş ve tatili birleştiren seyahat segmentinde güçlü bir konuma sahip. 2025 yılında şehri ziyaret edenlerin yüzde 13’ü iş amaçlı geldi ve toplam ziyaretçi sayısı 32,5 milyona, turizm harcamaları ise 14,8 milyar dolara ulaştı.

Kongre ve organizasyon kapasitesi sayesinde şehir, yalnızca bir tatil destinasyonu değil; aynı zamanda ABD’nin önemli iş seyahati merkezlerinden biri konumunda.

Manchester Grand Hyatt San Diego, Embarcadero kıyısında yer alarak San Diego Körfezi manzarası sunuyor. Otelin çevresindeki sahil yürüyüş ve bisiklet yolları, Gaslamp Quarter, Balboa Park ve Little Italy gibi bölgelere kolay erişim sağlıyor. Havaalanına yalnızca yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta olması, iş seyahatlerini uzatmak isteyenler için büyük bir avantaj sunuyor.

Fort Lauderdale: Miami’nin alternatif iş-tatil merkezi

Fort Lauderdale, uzun yıllar Miami’nin gölgesinde kalsa da bu durum erken fırsat gören profesyoneller için avantaj yarattı. Şehir; gelişen kurumsal iş bölgesi, Port Everglades gibi önemli lojistik merkezleri ve Brightline hızlı tren bağlantısı ile güçlü bir altyapıya sahip.

Miami’ye kıyasla daha düşük maliyetli ve daha sakin bir deneyim sunması, onu özellikle iş + tatil kombinasyonu için cazip hale getiriyor.

Four Seasons Fort Lauderdale, Kuzey Fort Lauderdale Plajı’nın daha sakin bir bölümünde konumlanıyor. Şehir merkezine ve Miami bağlantı noktalarına yakın olmasına rağmen, yoğun turist kalabalığından uzak bir çalışma ortamı sunuyor.

Otelin toplantı alanları ile dinlenme alanlarının ayrı katlarda konumlandırılması, iş ve tatil arasındaki dengeyi daha net hale getiriyor. Tüm odalarda çalışma masası bulunması, uzun süreli konaklamaları kolaylaştırıyor.

Otel ayrıca sabah yoga seansları, meditasyon etkinlikleri ve yüksek segment spa hizmetleriyle iş sonrası rahatlama imkânı sunuyor. Gastronomi tarafında ise Michelin yıldızlı restoranlardan daha resmi iş yemeklerine uygun seçeneklere kadar geniş bir yelpaze yer alıyor.

İş ve tatil seyahatinin geleceği

Araştırmalara göre iş seyahati yapanların yüzde 73’ü, iş ve tatili birleştiren seyahatlerin verimliliklerini artırdığını düşünüyor. yüzde 78’i ise boş zamanın iş performansına ölçülebilir katkı sağladığını belirtiyor.

Seyahatin uzatılıp uzatılmayacağına karar veren en önemli unsur ise konaklanan otelin sunduğu deneyim. Hem iş toplantılarına uygun hem de dinlendirici bir ortam sunabilen oteller, bu yeni seyahat modelinin merkezine yerleşiyor.

Uzaktan çalışma kültürü geliştikçe, şirketlerin toplantı ve planlama süreçlerini daha sakin, odaklı ve düşünmeye elverişli destinasyonlara kaydırması bekleniyor. Bu da “bleisure” seyahatlerin artık bir lüks değil, iş dünyasında daha stratejik bir araç haline geldiğini gösteriyor.

Analizde, mevcut durumda TCMB’nin Türk Lirası’nın değer kaybını enflasyonun altında tutarak reel anlamda bir değerlenme sağladığına da vurgu yapıldı.

Enflasyon ve olası faiz artışı senaryosu

Citi ekonomistleri, enflasyonun kalıcılık riskinin arttığı bir ortamda, para politikasında ilave sıkılaşma adımlarının devreye girebileceğini öngörüyor. Bu kapsamda, kontrollü bir kur hareketiyle birlikte sınırlı faiz artışlarının “güvenilirliği artırıcı tamamlayıcı araçlar” olarak değerlendirilebileceği belirtiliyor.

Lira politikası ve rekabet dengesi

Raporda, Türk yetkililerin mevcut kur politikasında köklü bir değişikliğe gitmesinin olası görülmediği de ifade edildi. Ekonomistlere göre, TL’nin turizm ve ihracat rekabetini ciddi şekilde zayıflattığına dair bir politika algısının bulunmaması bu yaklaşımı destekliyor.

Orta Doğu gelişmeleri daha ılımlı adımları destekliyor

Chua, Orta Doğu’daki çatışmalara ilişkin son haber akışının daha sakin bir tabloya işaret ettiğini ve bunun da politika yapıcıların daha temkinli ve ölçülü adımlar atmasına zemin hazırlayabileceğini belirtti.

Mayıs enflasyon tahmini revizyonu beklentisi

Citi, çatışmanın seyrine ilişkin belirsizliğin azalmasıyla birlikte TCMB’nin Mayıs ayında enflasyon tahminlerini yeniden gözden geçirmesini bekliyor. Bu revizyonun, para politikası görünümüne ilişkin daha net bir çerçeve sunabileceği ifade ediliyor.

Tutumlar sertleşti

Tarafların ortak bir zemin bulabileceğine dair herhangi bir his varsa, bu hızla ortadan kayboldu. Pazartesi sabahı Orcel, Commerzbank’ı “operasyonel olarak düşük performans gösteren bir hikaye” olarak nitelendirdi ve bir anlaşma olmadan muhtemelen yeni bir sancılı yapılanma sürecine gireceğini söyledi. Görüşmelerin başarısız olduğunu nisan ayı başında zaten ilan etmiş olan Orlopp ise akşam saatlerinde karşılık verdi; Commerzbank, Orcel’in yeniden yapılandırma önerisini “başarılı iş modelini parçalamaya yönelik spekülatif bir girişim” olarak tanımlayan bir açıklama yayımladı.

Sertleşen tutumlar, yaklaşık iki yıl önce başlayan ancak kökleri çok daha eskiye dayanan düşmanca devralma mücadelesinin belirleyici aşamasını başlatıyor. Commerzbank’ın yaklaşık yüzde 30’una yakınını toplamış olan Orcel, geçen ay 35 milyar euroluk düşük bir teklif sunarak Avrupa’nın en büyük banka satın almalarından birini gerçekleştirmeyi hedefliyor. Bu birleşme, UniCredit’i Avrupa’nın en büyük ekonomisi olan Almanya’da baskın bir güç haline getirebilir ve sektörde yeni işlemlerin önünü açabilir.

Orlopp şimdiye kadar Alman hükümetinin açık desteğiyle bu girişimi engellemeyi başardı. Hükümet, UniCredit’in yaklaşımını “kabul edilemez” olarak nitelendirdi ve Orcel’in hisse biriktirme yöntemini eleştirdi. Ancak Commerzbank’ın kârının neredeyse tamamını yatırımcılara dağıtması ve yüksek faiz oranlarının sağladığı rüzgarın zayıflamasıyla, bu direncin ne kadar süreceği ve hükümetin anlaşmayı önlemek için ne yapabileceği belirsizliğini koruyor.

Yatırım şirketi Smead Capital Management yöneticisi Cole Smead, Orcel’in “zamanla baskıyı artırabilecek, payını büyütebilecek ve hissedarlara giderek sonucu fiilen zorlayabilecek bir konumda” olduğunu söylüyor. “Bu durum ortadan kaybolmaz; yapı değişene kadar yönetim üzerinde süregelen bir baskıya dönüşür.”

Orcel’in UniCredit ilgisi

Bloomberg’in haberine göre Orcel’in Commerzbank’a ilgisi en az 2024’e kadar uzanıyor; o dönemde UniCredit sessizce hisse toplamış ve bir devlet ihalesiyle payını artırmıştı. Ancak ilgisi aslında çok daha eskiye, Merrill Lynch’te genç bir yatırım bankacısı olduğu 2000’lerin başına kadar gidiyor. 2001 yılında Orcel, dönemin UniCredit CEO’su Alessandro Profumo’ya Alman bankasıyla olası birleşme konusunda gayriresmi danışmanlık yaptı. Aylar süren hazırlıkların ardından üst düzey yöneticiler bir araya geldi ancak görüşmeler hızla tıkandı. Kısa süre sonra 11 Eylül saldırıları piyasaları sarstı ve anlaşma gündemden düştü. Sonraki yıllarda UniCredit-Commerzbank birleşmesi fikri zaman zaman yeniden gündeme geldi. Daha somut bir girişim 2017’de, dönemin UniCredit CEO’su Jean Pierre Mustier ile başladı ancak yine başarısız oldu.

Orcel, 2021’de görevi devraldıktan sonra bu fikri hızla yeniden canlandırdı. Yaklaşık bir yıl sonra dönemin Commerzbank CEO’su Manfred Knof ile temas kurdu ve UniCredit o dönemde yaklaşık yüzde 5 hisse topladı ancak Rusya’nın Ukrayna’yı işgali piyasaları altüst edince geri adım attı. 2024’te UniCredit yeniden harekete geçti. Alman hükümetinin elindeki hisseleri azaltabileceği beklentisi artarken, Orcel ile Knof arasında bir dizi görüşme yapıldı. Aynı yıl yaz aylarında UniCredit yeniden yaklaşık yüzde 5 hisse topladı ve devlet ihalesiyle payını artırdı. Eylül 2024’te Commerzbank’ın yaklaşık yüzde 9’una sahip olduğunu açıklaması ve tam devralmayı değerlendirdiğini belirtmesiyle tepkiler anında geldi. Hükümet ve Commerzbank bu hamleyi eleştirdi, Knof’un yerine Orlopp getirildi.

Binlerce kişi işten çıkarılabilir

Berlin açısından böyle bir birleşmeyi seçmenlere anlatmak zor; çünkü ciddi işten çıkarmalar söz konusu olabilir. Sendikalar Commerzbank’ta 10 binden fazla işin tehlikede olduğunu, ayrıca UniCredit’in Münih merkezli HypoVereinsbank biriminde de risk bulunduğunu belirtiyor. UniCredit ise Commerzbank’ın Almanya’daki çalışan sayısını yaklaşık yedi bin kişi azaltacağını açıkladı. Hükümet ayrıca Frankfurt merkezli bankadaki yüzde 12’den fazla payını kaybetmek ve ülkenin ekonomik omurgasını oluşturan KOBİ’lerin finansmanında kilit rol oynayan bir kurum üzerindeki etkisini yitirmek istemiyor. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Berlin’de yaptığı bir konuşmada “Avrupa’da büyük bankalara ihtiyacımız var ancak bu her tür devralmanın kabul edileceği anlamına gelmez” dedi.

Roma’da ise Orcel’in hamlesi daha olumlu karşılanıyor. İtalyan bankacılık sektörünü güçlendirecek ve Alman pazarına bağları artıracak adımlar destek görüyor. Commerzbank yönetimi ise dönüşüm sürecinin başarılı ilerlediğini ve bir anlaşmanın bankanın değerini düşük göstereceğini savunuyor. Orlopp, bağımsız strateji etrafında çalışanları birleştirerek maliyetleri düşürüp kârlılığı artırdı.

Eylül 2024’ten bu yana Commerzbank hisseleri yaklaşık yüzde 190 yükselirken, UniCredit’te bu artış yüzde 88 oldu. Bu durum devralmayı pahalılaştırsa da UniCredit’in elindeki hisselerden kazanç elde etmesini sağladı. Geçen ay Orcel, Commerzbank hisselerinin geri kalanı için neredeyse prim içermeyen bir teklif sundu. Bu teklifin UniCredit’in payını yüzde 30’un üzerine çıkarması bekleniyor; bu da Alman yasalarına göre zorunlu genel teklif eşiğine yakın ancak tam kontrolün altında bir seviye. Morgan Stanley konferansında konuşan Orcel, bu adımı aylardır süren “belirsiz” ve “verimsiz” çıkmazı kırmaya yönelik taktiksel bir hamle olarak tanımladı.

Otomotiv sektöründe 26 yıldır faaliyet gösteren arabam.com, tüketicilerin elektrikli araçlara yönelik tutumunu ölçen yeni bir araştırma gerçekleştirdi. Toplam 2 bin 344 kişinin katıldığı araştırma, otomobil tercihlerindeki güncel eğilimleri ortaya koydu. Sonuçlar, petrol fiyatlarındaki artışa rağmen içten yanmalı motorlu araçların tüketicilerin ilk tercihi olmayı sürdürdüğünü gösterdi. 

Tüketicilerin ilk tercihi benzinli araçlar

Araştırma kapsamında tüketicilere, şu an araç alacak olsalar hangi yakıt tipini tercih edecekleri soruldu. Katılımcıların yüzde 33'ü benzinli araç alacağını bildirdi. Bu oranı yüzde 21 ile dizel ve yüzde 17 ile hibrit araçlar takip etti. 

LPG'li araç tercih edenlerin oranı yüzde 16 olarak kaydedildi. Elektrikli araç alacağını belirtenlerin oranı ise yüzde 14 seviyesinde kaldı.

Elektrikli araç tercih etmeyen kullanıcılara bu kararlarının nedenleri sorulduğunda, batarya ömrü ve şarj istasyon sayısının sınırlı olması en temel iki endişe olarak öne çıktı. Bu iki unsur birbirine çok yakın oranlarla yaklaşık yüzde 27 seviyesinde ölçüldü. 

Katılımcıların yüzde 19'u fiyatların yüksek olmasını gerekçe gösterdi. İkinci el değer kaybı endişesi duyanların oranı yüzde 18 olurken, yüzde 9'luk kesim ise diğer yanıtını verdi.

Elektrikli araçlarda en büyük motivasyon yakıt tasarrufu

Araştırma sonuçları, elektrikli araç tercih eden kullanıcıların yüzde 40'ının temel neden olarak yakıt tasarrufunu öne çıkardığını gösterdi. Bu veri, ekonomik faktörlerin elektrikli araçlara geçişte belirleyici bir rol oynadığını ortaya koydu.

Katılımcıların yüzde 20'si düşük bakım maliyetini, yüzde 17'si teknolojik yenilikleri ve yüzde 14'ü çevresel duyarlılığı tercih nedeni olarak işaret etti. Vergi avantajlarını tercih nedeni olarak belirtenlerin oranı ise yüzde 10'da kaldı.

Tüketiciler kademeli bir geçiş bekliyor

Tüm katılımcılara elektrikli araçların kullanımının Türkiye'de nasıl değişeceği sorusu yöneltildi. Katılımcıların yüzde 55'i elektrikli araçların yavaş yavaş yaygınlaşacağı yanıtını verdi. Araştırmanın bu bölümü, Türkiye'deki tüketicilerin elektrikli araçların yaygınlaşmasına temkinli yaklaştığını gösterdi.

Elektrikli araçların hızla yaygınlaşacağını düşünenlerin oranı yüzde 20 olurken, yüzde 15'lik kesim durumun değişmeyeceğini savundu. Yüzde 10'luk bir kesim ise kullanımın azalacağını tahmin ettiğini aktardı.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan arabam.com CEO'su Önder Oğuzhan, araştırma sonuçlarının, tüketicilerin araç tercihlerinde yalnızca maliyet değil; erişilebilirlik, alışkanlıklar ve ikinci el piyasasının genişliği gibi faktörleri birlikte değerlendirdiğini gösterdiğini vurgulayarak, "Benzinli araçların liderliğini koruması da bu çok boyutlu karar sürecinin bir sonucu. Elektrikli araçlara olan ilginin artması ise oldukça önemli; ancak bu dönüşümün tüketici gözünde zamana yayılan, kademeli bir süreç olarak ilerleyeceği anlaşılıyor. Özellikle yakıt tasarrufu ve düşük bakım maliyetlerinin öne çıkması, ekonomik dinamiklerin belirleyici rolünü ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde teşvikler ve şarj altyapısındaki gelişmelerin bu dönüşümü hızlandırmasını bekliyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Mevsimsellikten arındırılmamış veri yükseldi

Mevsim etkileri dikkate alınmadan hesaplanan Kapasite Kullanım Oranı ise aylık bazda 0,5 puanlık artış kaydetti. Buna göre oran yüzde 73,8 seviyesine yükseldi.

Washington ziyareti sırasında Financial Times'a konuşan Domański, "Polonya ordusunun merkez bankasının gelecekteki kârları serabına dayanarak modernize edilmesi fikrini kabul etmeyi reddediyorum, reddediyorum." dedi. 

Domański, rezervlerin nasıl kullanılacağına karar vermenin merkez bankasının işi olmasına rağmen, kurumun 2027 baharına kadar yıllık kazanç tablosunu netleştiremeyeceğini hatırlattı.

Altın satışına karşı AB fonları

AB fonlarını bir an evvel devreye almak istediklerini belirten Bakan Domański, "Şu anda Polonya ordusunu modernize etmek için kaynaklara ihtiyacımız var. Beklemenin bir anlamı olmadığını düşünüyorum ve bu yüzden Safe'i olabildiğince hızlı kullanacağız." ifadesini kullandı.

Polonya geçen yıl merkez bankası olarak en büyük altın alıcıları arasında yer aldı. Ülke, 2025 yılını toplam rezervlerinin dörtte birinden fazlasına denk gelen yaklaşık 550 ton altınla kapattı. Ocak ayında Merkez Bankası Başkanı Glapiński, bu miktarın 700 tona çıkarılmasını hedeflediklerini duyurdu.

Sağcı muhalefet Hukuk ve Adalet Partisi'nin adayları olan Glapiński ve Nawrocki, AB fonlarına karşı birlikte hareket ediyor. Cumhurbaşkanı Nawrocki hükümetin Safe yasa tasarısını veto ederken, Glapiński AB kredilerine alternatif olarak Polonya altınının satılabileceğini ve daha sonra tekrar geri alınabileceğini öne sürdü.

Domański ise rezerv satışlarından elde edilecek herhangi bir kazancın mali yıl boyunca döviz hareketleriyle dengelenebileceğini ve merkez bankasının son zamanlarda zarar ettiğini vurguladı. Başbakan Donald Tusk da altın rezervlerini kullanma planına şiddetle karşı çıkıyor.

Alternatif finansman arayışları ve G20 hedefi

Tusk hükümeti, cumhurbaşkanlığı onayı gerektirmeyen mevcut bir ordu fonuna Safe kredilerini yönlendirmek için Avrupa Komisyonu ile görüşmelerini sürdürüyor. Domański, ekibinin ayrıca çok taraflı savunma mekanizması (MDM) adlı başka bir uluslararası savunma finansmanı teklifi üzerinde de çalıştığını belirtti.

İngiltere, Hollanda ve Finlandiya gibi ülkelerin desteklediği MDM'nin Polonya için ilginç bir seçenek olabileceğini ifade eden Domański, "Şu an en büyük önceliğim Safe, ancak ekibim MDM'ye de katılıyor." değerlendirmesini yaptı.

Domański ve Glapiński'nin Washington'daki IMF bahar toplantılarına katılımları, Polonya'nın G20 üyeliği teklifini tanıtma amacını da taşıyor. G20 dönem başkanlığını yürüten ABD, Polonya'yı aralık ayında Miami'de yapılacak toplantıya konuk ülke olarak davet etti.

Amazon zaten Anthropic’in en büyük destekçilerinden biriydi ve önceki yatırımları toplamda 8 milyar doları buluyordu. Amazon açısından bu ortaklık, bulut işine önde gelen bir yapay zeka modeli ve kendi geliştirdiği Trainium çip serisi için büyük bir müşteri kazandırdı. Anthropic ise Amazon’un geniş kurumsal müşteri ağına erişim elde etti. Şirketlerin verdiği bilgiye göre 100 bin fazla müşteri, Amazon Web Services üzerinde Claude modellerini çalıştırıyor.

Bu yıl halka arz planlanıyor

2021 yılında OpenAI’ın eski çalışanları tarafından kurulan Anthropic’in, bu yıl içinde bir halka arz gerçekleştirmesi bekleniyor. Yapay zeka şirketi, teknolojinin geliştirilmesinin yüksek maliyetini dengelemek için daha fazla işletmeyi yazılımına ödeme yapmaya ikna etmeye çalışıyor. Bu anlaşma, Anthropic’in Claude’un yeni sürümlerini geliştirmek için gereken devasa işlem gücüne olan ihtiyacının son göstergesi. OpenAI gibi Anthropic de gerekli çipleri ve kiralanan hesaplama gücünü güvence altına almak için bir dizi anlaşma yaptı. Şirket geçen hafta, Broadcom ile Google’ın tensör işlem birimlerine dayalı çipler tedarik etmek üzere anlaşacağını duyurdu. Bu Amazon’un Trainium serisine rakip bir teknoloji. Üç şirket arasındaki iş birliği, Anthropic’in yaklaşık 3,5 gigawattlık hesaplama gücüne erişmesini sağlayacak. Şirket ayrıca ekim ayında, Alphabet biriminden 1 milyona kadar özel yapay zeka çipi alacağını doğrulamıştı. Bu anlaşmanın değeri on milyarlarca doları buluyor.

Pazartesi günkü açıklamada Amazon, Anthropic’e hem genel hesaplama hem de yapay zeka hızlandırıcıları için çipler sağlayarak toplamda yaklaşık 5 gigawatt güce ulaşmasına yardımcı olacağını belirtti. Anthropic, bu yıl Claude Code gibi popüler ürünlerle başarılı bir dönem geçiriyor olsa da aynı zamanda yapay zeka güvenlik önlemleri konusunda ABD hükümetiyle bir anlaşmazlık içinde. Bu çekişme hukuki sürece taşınmış durumda ve şirket bunun işini tehdit ettiğini söylüyor. Amazon, azınlık yatırımcısı olmaya devam ettiğini ve Anthropic’in yönetim kurulunda veya vakfında temsil edilmediğini açıkladı. Amazon, gelecekteki yatırım miktarlarının “belirli ticari kilometre taşlarına” bağlı olduğunu belirtti.

Geçtiğimiz ay Berkshire Hathaway, Japonya'nın en büyük sigorta şirketi Tokio Marine'in yüzde 2,5 hissesini satın almak için hamle yaptı. Bu durum, sigorta sektöründe başarılı olan bir değer yatırımcısı Berkshire'ın durgun Japon pazarında ne gördüğü sorusunu gündeme getirdi.

Tokio Marine cephesinden bakıldığında cevabın büyük bir kısmı stratejik nedenlere dayanıyor. Plan, Berkshire'ın güçlü bilançosu ile Japon şirketinin operasyonel uzmanlığını birleştiren büyük satın almalar yaparak değer yaratmak.

Tokio Marine Kurumsal Planlama Başkanı Kenichi Sakakibara, Tokyo'da Financial Times'a verdiği röportajda süreci değerlendirdi. Sakakibara, birleşme ve satın almanın kilit nokta olduğunu, son 10 yılda bu alanda iyi bir geçmişe sahip olduklarını vurguladı. Satın alınan şirketi başarılı bir şekilde yönetme yeteneklerinin Berkshire'ın aradığı şey olduğunu belirtti. 

Berkshire'ın bol miktarda sermayesi olduğunu ancak küresel sigorta şirketlerini entegre etme ve işletme kapasitesi açısından bazı kısıtlamalarla karşılaştığını sözlerine ekledi. Tokio Marine, 2008 yılından bu yana uluslararası alanda mülk ve kaza sigortası alanında yaklaşık 19 milyar dolar değerinde beş büyük anlaşma gerçekleştirdi.

Berkshire'ın sigorta imparatorluğu

Tokio Marine yatırımı hakkında yorum yapmaktan kaçınan Berkshire, imparatorluğunu devasa bir sigorta işi üzerine kurdu. Şirket, bu operasyonlarını 2022 yılında Alleghany'yi 11,5 milyar dolara satın alarak güçlendirdi.

Berkshire, 2015 yılında Insurance Australia Group'a (IAG) yatırım yaparak 10 yıl boyunca şirketin işinin yüzde 20'sini almayı kabul etmişti. Tokio Marine yatırımına benzeyen bu anlaşma daha sonra 2029'a kadar uzatıldı.

Tokio Marine ile kurulan ortaklık Berkshire için kritik bir döneme denk geliyor. Buffett'ın halefi Greg Abel, sigorta piyasalarına özel sermaye akışının getirileri erozyona uğrattığı konusunda uyarıda bulunmuştu.

Diğer yatırımcılar da Berkshire'ın Tokio Marine'e olan ilgisini paylaşıyor. Sparx Asset Management'tan Masakazu Takeda, pazarın yüzde 90'ını kontrol ettikleri ve çok güçlü fiyatlandırma gücüne sahip oldukları için 2022'de üç büyük Japon hayat dışı sigorta şirketine yatırım yaptıklarını söyledi. Takeda, Tokio Marine'in satın almalar konusunda son derece disiplinli olduğunu ve değerlemeler mantıklı hale gelene kadar büyük anlaşmalardan kaçındığını belirtti.

Japonya'da büyüme ve yeni hedefler

İki şirketin anlaşmasına göre Berkshire, hissesi için 287,4 milyar yen (1,8 milyar dolar) ödeyecek ve Tokio Marine'in toplam riskinin açıklanmayan bir kısmını reasüranslayacak. ABD'li şirket, Tokio Marine'deki potansiyel yatırımını şimdilik yüzde 10 ile sınırlamayı kabul etti.

Anlaşma aynı zamanda Tokio Marine'in bilançosunu rahatlatarak özellikle risk danışmanlığı gibi daha yüksek marjlı çözüm işlerinde yurt içinde satın almalar yapmasına olanak tanıyor. Kurumsal Planlama Başkanı Sakakibara, son on yıldaki büyümelerinin büyük ölçüde uluslararası genişlemeden kaynaklandığını ancak bir sonraki aşamanın çözüm işine yurt içinde yatırım yapmak olduğunu söyledi.

Ortak anlaşmaların uluslararası boyutta olması bekleniyor. İki taraf, Berkshire'ın geçen yaz resmi bir ortaklık teklifiyle Tokio Marine'e yaklaşmasının ardından işlemlerin nasıl yapılandırılacağı üzerinde aylarca çalıştı.

Berkshire cuma günü 272 milyar yen (1,7 milyar dolar) tutarında yen cinsinden tahvil satışı fiyatlandırdı. Bu şirketin üçüncü en büyük yen işlemi oldu.

Ticaret evlerinden sigorta sektörüne

Şiddetli hisse fiyatı artışları nedeniyle yatırımcılar ve analistler, Berkshire'ın artık ticaret evlerinde çok az yükseliş potansiyeli görüp görmediğini ve parası için yeni hedefler arayıp aramadığını sorguluyor. Tokio Marine, şirketin Japonya'da ticaret evleri dışındaki ilk hisse senedi yatırımı oldu.

CLSA analisti Edward Bourlet, Berkshire'ın eskiden sadece ticaret evlerine para ayırdığını hatırlatarak, ticaret evi hisselerinin çok daha fazla artabileceğine dair beklentilerin artık zayıfladığını belirtti.

Berkshire'ın ticaret evlerine girmesi başlangıçta basit bir değer oyunu olarak görülmüştü. Ancak ilişkiler zamanla daha da yakınlaştı. Greg Abel, orijinal beş Japon hisse senedi yatırımlarına değer verdiklerini ve karşılıklı fayda sağlayacak fırsatlar aramaya devam ettiklerini söyledi.

Bu yeni yatırım Berkshire'ın Japonya'da başka neler satın alabileceği konusunda spekülasyonlara yol açtı. Aizawa Securities Fon Yöneticisi Ikuo Mitsui, şirketin altyapı, bankacılık veya gayrimenkul sektörlerine bakabileceğini değerlendirdi.

Buffett'ın ticaret evlerine daha önce yaptığı hamle dönüşümsel olmuştu. Bu hamle Japonya'nın hisse senedi piyasalarındaki gizli değere ışık tutarak Nikkei 225 endeksinin rekor seviyelere çıkmasına yardımcı olmuştu.

Üst düzey bir ticaret evi yöneticisi bu etkiyi, "Bunun sadece ticaret şirketleri üzerinde değil, tüm Nikkei üzerinde bir etkisi var. Japonya'ya ve pazarına olan güveni sergiledi." sözleriyle özetledi.

Makine mühendisliği geçmişine sahip olan ve son olarak Apple’ın tüm ürünlerinin donanım mühendisliğini yöneten Ternus, şirketin dümenini tarihinin kritik bir anında devralıyor. Apple, geçen sonbaharda piyasaya sürdüğü popüler yeni modeller sayesinde iPhone satışlarında zirvede. Ancak bir sonraki büyük hit ürününü bulmakta zorlanıyor.

Yapay zeka dönüşümü

Şirket aynı zamanda kendini yapay zeka çağında yeniden şekillendirmek zorunda. On yıllar boyunca insanların bilgisayarlarla etkileşimini önce masaüstünde, sonra da elde tanımlayan Apple, artık insan gibi konuşabilen sohbet botlarıyla yeni nesil bilişim platformuna öncülük eden rakiplerinin gerisinde kaldı. Bu yıl yapay zeka ile büyük bir dönüşüm geçirmesi planlanan Siri ise kıyaslandığında ilkel kalıyor.

Wall Street Journal’ın haberine göre Apple’dan Ternus hakkında görüş sorulduğunda herkes aynı şeyi söylüyor: Son derece iyi bir insan. Onunla çalışanlar, Ternus’u harika bir ekip oyuncusu, çalışanlarında güçlü bir bağlılık yaratan biri ve geçmişte toksik kişilikleriyle ün salmış bir şirkette neredeyse hiç düşman edinmemiş dengeli bir ses olarak tanımlıyor.

Çalışanlar, onun toplantılarda işleri sonuçlandırma becerisinden ve toplantıları odaklı tutmasından söz ediyor. Ayrıca, daha az detay bilgisine sahip yöneticiler yerine ürünlere daha hakim alt kademe çalışanlarla doğrudan iletişim kurmayı tercih ettiği belirtiliyor. Apple dışındaki hayatında Ternus, Porsche’siyle yarış pistlerinde yarışmayı seviyor. Kaliforniya’daki Laguna Seca pistinde 1 dakika 40 saniyenin altında turlar attığı ve bunun amatör bir sürücü için oldukça iyi bir derece olduğu söyleniyor.

2001’de Apple’a katıldı

Ternus Pennsylvania Üniversitesi’nden 1997’de mezun olduktan sonra, sanal gerçeklik alanında çalışan bir girişimde dört yıl geçirdi ve 2001’de Apple’a katıldı. On yıl önce Ternus, AirPods’un geliştirilmesinden sorumlu üst düzey yöneticiler arasındaydı. Bugün iPhone’un vazgeçilmez aksesuarlarından biri olan bu ürünün ilk neslinin geliştirilmesi, Apple içinde Bluetooth bağlantısının nasıl sağlanacağı konusunda yaşanan çekişmelerle ünlüydü. Bu süreçte bir yönetici görevden alındı, bir diğeri Çin’e gönderildi. Henüz 40 yaşına bile gelmemiş olan Ternus ise bu çekişmelerin dışında kalmayı başardı.

Ternus’un görev süresindeki en büyük başarılardan biri, Apple’ın Mac bilgisayarlarını şirketin kendi çipleriyle yeniden tasarlaması oldu. Bu çipler, daha önce kullanılan Intel çiplerine göre daha hızlı ve daha serin çalışıyor. Bu dönüşümün büyük kısmı, Ternus’un şu anki görevini devralacak olan donanım teknolojileri lideri Johny Srouji’ye atfediliyor. Ternus’un diplomatik becerileri ve Apple’daki uzun geçmişi yeni rolünde kritik olacak. Apple’ın yapısı benzersiz: Diğer büyük şirketlerde ayrı iş kollarından sorumlu genel müdürler bulunurken, Apple fonksiyonlara göre organize ediliyor. Bu nedenle şirketin farklı bölümlerini bilen içeriden bir CEO avantaj sağlıyor. Ancak Ternus’un büyük ve riskli hamleler yapmasıyla tanınmadığı belirtiliyor. Bu da eleştirmenlerin Jobs’un ölümünden sonra eksik olduğunu söylediği ürün vizyonunu sağlayıp sağlayamayacağı sorusunu gündemde tutuyor.

Görev değişikliğine hazırlanıyordu

Ternus halihazırda şirket kültürünün koruyucularından biri. Çalışanları motive eden konuşmalar yapıyor ve Jobs’ın sıkı gizlilik anlayışına atıfta bulunarak, yaklaşan ürünler hakkında asla konuşmamaları gerektiğini hatırlatıyor. Aylardır Ternus, Cook’un en muhtemel halefi olarak görülüyordu. Bu durum, Apple’ın son yıllarda diğer büyük Amerikan şirketlerinde yaşanan kaotik liderlik değişimlerinin aksine sorunsuz bir geçiş planlama çabasını gösteriyor.

Apple son dönemde onun profilini yükseltmek için adımlar attı. 2025 cihaz serisini tanıttığında yeni iPhone Air modelini sahnede Ternus tanıttı. Kısa süre sonra yeni iPhone satışlarının ilk gününde müşterileri karşılamak üzere Londra’daki Apple mağazasına gönderildi. Ayrıca geçen ay şirketin en yeni ürünü olan uygun fiyatlı MacBook Neo dizüstü bilgisayarını da o tanıttı. Apple birkaç hafta önce New York’taki Grand Central Station’da 50. yılını kutladı. Etkinliğin iki ana yüzü vardı: Cook ve Ternus.
 

Yüzde 462’yi aşan artış planı

Başvuruya göre şirket, sermayesini yüzde 462,96 oranında büyütmeyi planlıyor. Bu çerçevede, her biri 0,01 TL nominal değere sahip 125 milyar adet yeni pay ihraç edilmesi öngörülüyor. Söz konusu işlemle birlikte sermayeye 1 milyar 250 milyon TL ilave edilerek toplam sermayenin 1 milyar 520 milyon TL seviyesine çıkarılması amaçlanıyor.

Mevzuat kapsamında tavan aşımı

Planlanan artış, Kayıtlı Sermaye Sistemi Tebliği (II-18.1)’nin ilgili hükmü doğrultusunda gerçekleştirilecek. Bu düzenleme, belirli şartlar altında şirketlerin kayıtlı sermaye tavanını bir defaya mahsus aşabilmesine olanak tanıyor.

Türkiye Hayat Emeklilik ise aynı dönemde net karını yüzde 52 artışla 5 milyar 325 milyon liraya taşıdı. İki şirket böylece ilk çeyrekte toplam 11 milyar 755 milyon lira net karla rekor bir karlılığa imza attı.

Türkiye Sigorta'nın teknik karı yüzde 30 artışla 6 milyar 891 milyon lira oldu. Türkiye Hayat Emeklilik ise yüzde 52 artışla 2 milyar 827 milyon lira teknik kar elde etti. Öz kaynak karlılık oranı Türkiye Sigorta'da yüzde 48, Türkiye Hayat Emeklilik'te ise yüzde 63 olarak gerçekleşti.

Türkiye Sigorta Genel Müdürü Taha Çakmak, enflasyonla mücadele kapsamında bireysel kasko ve sağlık sigortalarında fiyat artışına gitmediklerini ve 12 taksit imkanı sunduklarını belirtti. Mart ayında sağlık sigortalarının aylık enflasyonunun yüzde eksi 5 olduğuna işaret eden Çakmak, "Taşımacılık (kasko ve zorunlu trafik) branşında ise binde 5 seviyesinde sınırlı bir artış gerçekleşti. Yılın ilk çeyreğinde sağlık sigortalarında 5,7 milyar lira, kasko branşında da yüzde 36 artışla ile 5,3 milyar lira prim üretimine ulaşarak, rekabetçi fiyatlamayla büyümeyi dengeli bir şekilde yönetme kabiliyetimizi bir kez daha ortaya koyduk. Enflasyonla mücadele ve herkes için sigortacılık vizyonumuz doğrultusunda ilk çeyrekte bireysel kasko ve sağlık sigortalarımızda fiyat artışına gitmeden güçlü bir büyüme kaydettik." dedi.

Aktif büyüklük ve sermaye artırımı

Şirket, ilk çeyrekte bileşik rasyosunu yüzde 90,26 seviyesinde tuttu. Türkiye Hayat Emeklilik'in rasyosu ise yüzde 62 oldu. Türkiye Sigorta aktif büyüklüğünü yüzde 17,3 artışla 184 milyar 146 milyon liraya çıkardı. Türkiye Hayat Emeklilik'in aktif büyüklüğü de yüzde 6,3 artışla 584 milyar 263 milyon liraya ulaştı.

Çakmak, sermaye artırımı kararlarını ve finansal sonuçları şu sözlerle değerlendirdi: "3,3 milyar dolarlık piyasa değerimiz ile halka açık güçlü bir şirket olmanın yanı sıra BIST 50'de yer alan tek sigorta şirketi olmanın gururunu yaşıyoruz. Türkiye Sigorta olarak 3 milyar lira tutarında nakit temettü dağıtımı yapacağız. Aynı zamanda yüzde 100 bedelsiz sermaye artırımıyla sermayemizi 10 milyar liradan 20 milyar liraya yükseltiyoruz. Türkiye Hayat Emeklilik tarafında ise 3 milyar liralık temettü dağıtımı yapacağız, şirket sermayemizi ise 5 milyar liradan 10 milyar liraya yükseltiyoruz. Güçlü bilançomuz ve sürdürülebilir büyüme stratejimizle elde ettiğimiz bu başarıları paydaşlarımızla şeffaflıkla paylaşmaktan memnuniyet duyuyor, ülkemiz ekonomisine, hissedarlarımıza ve tüm paydaşlarımıza değer katmaya devam ediyoruz."

Hayat branşında 10,6 milyar lira prim üretimi

Türkiye Hayat Emeklilik, 2026'nın ilk çeyreğinde hayat branşında yüzde 54 artışla 10,6 milyar lira prim üretimi elde etti. Gönüllü BES ve OKS fon büyüklüğü ise devlet katkısı dahil yüzde 67 artışla 525,1 milyar liraya ulaştı.

Savaşın etkisiyle piyasaların dalgalandığı mart ayında fonları etkin yönettiklerini belirten Çakmak, "Özellikle Hayat ve Emeklilikte sektör liderliğimizi pekiştirirken, reel büyümemizi sürdürerek en yakın rakibimizle aramızdaki farkı açmaya devam ediyoruz." ifadesini kullandı.

Faaliyetlerini verimlilik odağında yürüteceklerini vurgulayan Çakmak, "İlk çeyrekte elde ettiğimiz başarılı sonuçlarda emeği bulunan tüm çalışma arkadaşlarımıza ve bize güvenen paydaşlarımıza teşekkür ediyorum." değerlendirmesini yaptı.

Mart verilerine göre rafineri günlük 44 bin varil benzin ihracatı gerçekleştirirken, ülkenin benzin ithalatı aynı dönemde 41 bin varile kadar geriledi. Böylece ortaya çıkan yaklaşık 3 bin varillik arz fazlası uluslararası piyasalara yönlendirildi.

İthalat bağımlılığı kırılıyor

Petrol rezervleri bakımından güçlü olmasına rağmen yıllarca rafineri yetersizliği nedeniyle ithalata bağımlı kalan Nijerya’da, bu kronik sorun çözülmeye başlıyor. Bu dönüşümün arkasında ise iş insanı Aliko Dangote tarafından hayata geçirilen dev tesis bulunuyor.

Üretimde rekor seviyelere yaklaşıldı

Günlük 650 bin varil işleme kapasitesine sahip rafineri, mart ayında yaklaşık 565 bin varil ham petrol işleyerek 2023 sonlarında başlayan operasyonlarından bu yana en yüksek üretim seviyelerinden birine ulaştı. Lagos’ta kurulan ve yaklaşık 19 milyar dolarlık yatırımla inşa edilen tesisin tam kapasiteye ulaşması halinde ülkenin rafine ürün ihtiyacını tamamen karşılaması bekleniyor.

Bölgesel güç olma potansiyeli

Dangote’ye göre bu ilerlemede hükümetin enerji sektörüne yönelik reformları ve yatırım ortamını iyileştiren adımları önemli rol oynadı. Uzmanlar ise üretim artışının sürmesi durumunda Nijerya’nın yalnızca kendi talebini karşılayan bir ülke olmaktan çıkıp, bölgesel ölçekte önemli bir yakıt tedarikçisi haline gelebileceğine dikkat çekiyor.

İhracat ve büyüme planları

Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı ve 2,7 milyar dolar servetiyle Türkiye'nin 11'inci zengini olan Feridun Geçgel, büyüme stratejisinde rotayı ihracata çevirdi. Şanlıurfa doğumlu Geçgel, Forbes Türkiye'nin En Zengin 100 Türk listesinde 11. sırada yer alıyordu. Şirket, 2025'te yüzde 39,8 olan ihracat payını bu yılın sonunda yüzde 52'ye çıkarmayı hedefliyor.

ABD, Irak ve Romanya'yı ana pazar olarak belirleyen şirket, kasım ayında ABD'li firmalarla 41,4 milyon dolar tutarında 39 adet güç transformatörü satışı için anlaştı. Astor Enerji, bu bölgeden gelen taleplere hızla yanıt verebilmek adına 150 milyon dolarlık ek kapasite yatırımı yapmayı planlıyor.

Sincan'da devasa üretim üssü

Ankara Sincan'da yürütülen dört aşamalı yatırımla şirket, hammaddesini tamamen kendi üreten küresel bir oyuncu olmayı amaçlıyor. Yılın ilk yarısında tamamlanacak Faz 1 ve 2 yatırımlarıyla bakır ve alüminyum iletken üretimi şirket bünyesine dahil edilecek.

Aynı bölgedeki Faz 3 yatırımıyla mevcut 32 bin MVA olan kapasite 100 bin MVA'ya çıkarılacak. Faz 4 ile ise 18 bin MVA olan mekanik üretim kapasitesi 108 bin MVA'ya ulaşacak.

Teknik altyapısı 2026 sonunda tamamlanacak bu yatırımların şirkete 1 milyar dolar ciro ve 350 milyon dolar FAVÖK katkısı sağlaması öngörülüyor. Elinde 794 milyon dolarlık güncel sipariş bulunan Astor Enerji'nin bu yılki toplam ciro hedefi ise 1,1 milyar doları aşmak.

Alt kalemlerde karışık görünüm

Endeksin bileşenleri incelendiğinde, sabit sermaye yatırım harcamaları ile mevcut toplam sipariş miktarına yönelik değerlendirmelerin pozitif katkı sağladığı görülüyor. Buna karşılık; son üç aya ilişkin toplam siparişler, genel ekonomik görünüm, önümüzdeki üç ay için ihracat siparişleri ve üretim hacmi beklentileri ile mevcut mamul mal stokları ve istihdam öngörüleri endeksi aşağı çeken unsurlar arasında yer aldı.

Haftanın ikinci işlem gününde altın, yurt içi ve yurt dışı piyasalarda değer kaybetti. Spot altının onsu yüzde 0,88 düşüşle 4 bin 778 dolardan işlem görüyor. Yurt içinde ise gram altın yüzde 0,77 değer kaybederek 6 bin 899 TL satış fiyatıyla alıcı buluyor. 

Petrol fiyatları ABD ve İran arasındaki ateşkes görüşmeleri beklentisiyle düştü

Kapalıçarşı piyasasında çeyrek altın 11 bin 343 TL'den, yarım altın 22 bin 680 TL'den ve Cumhuriyet altını 45 bin 152 TL'den satılıyor. Küresel piyasalarda kilogram bazında altın fiyatları 152 bbin 924 dolar ve 180 bin 303 euro seviyelerinde bulunuyor. Çeyrek, yarım, Cumhuriyet ve kilogram bazlı altın türlerinin tamamında yüzde 0,84'lük bir gerileme kaydedildi.

Gözler senatodaki Fed sunumunda

Yatırımcıların asıl odağında, Fed Başkan Adayı Kevin Warsh'ın Senato Bankacılık Komitesi'nde yapacağı sunum yer alıyor. Warsh'ın, sürekli olarak düşük faiz talep eden ABD Başkanı Donald Trump'tan ne kadar bağımsız hareket edeceği kilit bir nokta olarak görülüyor.

Piyasaların beklediğinden daha az "güvercin" bir tutuma sahip olan Warsh, geçmişte Fed'in varlık alımlarını eleştirmişti. Warsh, daha dar bir bilanço çağrısında bulunmuştu. Ocak ayı sonlarında Warsh'ın adaylığının açıklanmasının ardından altın ve diğer değerli metaller rekor seviyelerden sert bir düşüş yaşamıştı.

Senato sunumu öncesi hazırlanan notlarda Warsh, Fed'in siyasi etkiden bağımsızlığına vurgu yaptı. Ancak merkez bankasının temel hedeflerine odaklanmaya devam etmesi gerektiğini de belirtti. Mevcut Başkan Jerome Powell'ın görev süresi 15 Mayıs'ta dolmasına rağmen, Warsh'ın onay sürecinin gecikmesi bekleniyor.

Ateşkes ihtimali enflasyon riskini düşürüyor

Altın iki haftayı aşkın süredir dar bir işlem bandında sıkışmış durumda. ABD ve İsrail'in şubat ayı sonlarında İran'a yönelik saldırılarından bu yana altın fiyatları yaklaşık yüzde 8 oranında düştü. Savaşın enflasyonist etkisine dair endişeler, güvenli liman talebini büyük ölçüde gölgede bıraktı.

ABD ve İran arasında çarşamba günü sona erecek ateşkesin uzatılması pek olası görünmüyor. Ancak ABD Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki bir heyetin görüşmeler için Pakistan'a gidecek olması piyasalardaki belirsizliği koruyor. Üst düzey bir İranlı yetkili, İslamabad'daki barış görüşmelerine katılmayı değerlendirdiklerini bildirdi.

Capital.com Kıdemli Finansal Piyasa Analisti Kyle Rodda, yatırımcıların İslamabad'da görüşmelerin devam edip etmeyeceğine dair haberleri beklediğini söyledi. Görüşmelerin gerçekleşmesi halinde ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağının izleneceğini belirtti.

Analist Rodda, "Bu olaylar gerçekleşirse, petrol fiyatları düşeceği için altın muhtemelen iyi desteklenecektir. Eğer bunlar gerçekleşmezse, piyasaya volatilitenin bir kısmının geri döndüğünü görmeye başlayabilirsiniz." dedi.

Yüksek ham petrol fiyatları, nakliye ve üretim maliyetlerini artırarak enflasyonu körükleyebiliyor. Altın bir enflasyon koruması olarak görülse de, yüksek faiz oranları getirisi olan varlıkları daha cazip hale getirerek altının cazibesini azaltıyor. 

Diğer değerli metallerde de düşüş eğilimi gözlendi. Spot gümüş yüzde 1,2 değer kaybederek ons başına 78,93 dolara geriledi. Platin yüzde 0,7 düşüşle 2 bin 074 dolara inerken, paladyum yüzde 0,2 artışla 1 bin 554 dolardan işlem gördü.

KAP’a yapılan bildirim

Kamuoyuna yapılan açıklamada, söz konusu alım-satım işlemlerinin tamamının Merrill Lynch International aracılığıyla yürütüldüğü belirtildi. Bildirim, Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden paylaşıldı.

Pay oranı yüzde 5,542 seviyesine çıktı

Gerçekleştirilen işlemler sonrasında Bank of America’nın Alves Kablo’daki dolaylı payı ve oy hakkı, 17 Nisan itibarıyla yüzde 5,542 seviyesine ulaştı. Bu artış, bankanın şirketteki etkisini daha görünür hale getirdi.

Her iki gösterge de pazartesi günü sert yükselişler kaydetmişti. İran'ın kilit petrol taşıma arteri olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatması ve ABD'nin abluka kapsamında bir İran kargo gemisine el koymasıyla Brent yüzde 5,6, WTI ise yüzde 6,9 artmıştı. Buna rağmen yatırımcılar, daha fazla çatışma ihtimali sürse de bu haftaki görüşmelerin ateşkesin uzatılmasıyla sonuçlanması olasılığına odaklanıyor.

ING analistleri, enerji piyasalarının İran'ın boğazı açma kararını tersine çevirmesinin ardından yükseldiğini ancak fiyatlamaların ABD-İran görüşmelerine dair iyimserliğe işaret ettiğini belirtti. Piyasaların devam eden arz kesintisini hafife aldığını aktaran analistler, iyimserliğin arz şoku gerçeğini gölgelediğini ifade etti. 

Citi analistleri ise bu hafta bir mutabakat zaptı imzalanması veya ateşkesin uzatılması ihtimaline eğildiklerini dile getirdi. Müzakerelerin sekteye uğraması halinde daha uzun süreli bir kesinti senaryosuna hazır olduklarını bildirdi.

Görüşmelerde belirsizlik ve abluka gerilimi

İki haftalık mevcut ateşkesin çarşamba günü sona ermesi beklenirken, ABD ablukası Tahran'ın barış çabalarına katılmasının önünde büyük bir engel oluşturuyor. Pazartesi günü Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, İslamabad'ın ablukayı sona erdirme çabalarının ardından İran'ın Pakistan'daki barış görüşmelerine katılmayı değerlendirdiğini söyledi. ABD Başkanı Donald Trump ise barış anlaşması sağlanana kadar deniz ablukasının yürürlükte kalacağını belirtti.

İranlı yetkililer, Washington ile daha fazla görüşme yapılmasına açıkça karşı çıkıyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD'nin ateşkesi sürekli ihlal etmesinin müzakerelerin önünde bir engel olduğunu vurguladı. İran'ın başmüzakerecisi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da Tahran'ın tehditlerin gölgesinde müzakere etmeyeceğini yineledi. Ancak The Wall Street Journal gazetesi, İran'ın bölgesel arabuluculara bu hafta Pakistan'a bir heyet göndereceğini özel olarak ilettiğini yazdı.

Hürmüz Boğazı'nda nakliye sınırlı kaldı

Küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçiş koridoru olan Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye faaliyetleri İran'ın hafta sonu kanalı kısa süreliğine açıp tekrar kapatmasının ardından salı sabahı itibarıyla sınırlı kalmaya devam etti. ANZ analistleri, İran'ın ablukayı gerekçe göstererek görüşmelere katılma konusundaki isteksizliğinin barış anlaşmasını gölgelediğini bildirdi. 

ANZ analistleri ayrıca, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin sevkiyatlar için Hürmüz'ü devre dışı bırakma çabalarına dikkati çekti. İki ülkenin boğazdan kaçınmak için Kızıldeniz'deki Yanbu ve Umman Körfezi'ndeki Fujairah tesislerini kullandığı kaydedildi. Bu tesislerdeki toplam yüklemenin savaştan önceki günlük 5 milyon varil seviyesinden 6,5 milyon varile çıktığı aktarıldı.

Citi raporuna göre, boğazdaki kesintiler bir ay daha devam ederse toplam kayıplar 1,3 milyar varile çıkabilir ve fiyatlar 2026'nın ikinci çeyreğinde 110 dolar civarına yükselebilir. Bloomberg News'in haberine göre Kuveyt, boğazın abluka altına alınması nedeniyle petrol sevkiyatlarında mücbir sebep ilan etti. 

Societe Generale analistleri ise boğazın kapanmasının neden olduğu yüksek fiyatların petrol talebini şu ana kadar yaklaşık yüzde 3 oranında azalttığını belirtti. Normale dönüş geciktikçe daha büyük kayıplar yaşanabileceği riskine işaret eden analistler, arzda tam normalleşmenin ancak 2026'nın sonlarında gerçekleşmesini beklediklerini ifade etti.

Yeniden yapılandırma planı

Hitachi’nin, beyaz eşya faaliyetlerini Japon Nojima Corporation ile kuracağı yeni bir ortaklık çatısı altında yeniden organize etmeyi planladığı belirtildi. Bu plan doğrultusunda Arçelik Hitachi’nin, nihai aşamada Nojima’nın dolaylı kontrolüne geçmesi öngörülüyor.

Alternatif senaryo

Öte yandan, Nojima ile yürütülen sürecin tamamlanamaması ihtimaline karşı alternatif bir yol da belirlendi. Buna göre Arçelik’in elindeki hisselerin doğrudan Hitachi tarafından satın alınması gündeme gelecek.

Süreç ve onaylar

Satış işleminin tamamlanması, başta ilgili ülkelerdeki rekabet kurumlarından alınacak izinler olmak üzere çeşitli şartların yerine getirilmesine bağlı olacak. Taraflar, sözleşmenin imzalanmasının ardından 12 ay içinde işlemi sonuçlandırmayı hedefliyor.

Devir kapsamı geniş

Devir işlemi yalnızca hisselerle sınırlı kalmayacak. Arçelik Hitachi bünyesindeki 12 iştirak ile Çin ve Tayland’da bulunan üretim ve Ar-Ge tesisleri de yeni yapıya aktarılacak. Bununla birlikte mevcut ortak girişim anlaşması sona erecek ve taraflar arasındaki önceden tanımlanmış hisse opsiyonları da geçerliliğini yitirecek.

Kamuya açıklama süreci

Şirket, daha önce taraflar arasında imzalanan mutabakat zaptının bağlayıcı olmaması nedeniyle kamuoyuyla paylaşılmadığını, nihai sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte sürece ilişkin bilgilendirmenin yapıldığını duyurdu.

Öne çıkanlar

• Yapay zeka tarafından oluşturulan bir persona olan IngaRose tarafından yayımlanan Celebrate Me, ABD, Birleşik Krallık, Fransa, Kanada ve Yeni Zelanda’da iTunes listelerinin zirvesinde.

• Şarkının TikTok’ta popülerlik kazandığı görülüyor. IngaRose adına açılmış bir profilin 220 binden fazla takipçisi var. Celebrate Me, TikTok’ta yaklaşık 300 bin videoda ses olarak kullanıldı ve en çok beğeni alan videoların birçoğu şarkının sözlerini ilham verici olarak övüyor.

• Ancak IngaRose’un TikTok profiline göre Celebrate Me, Suno adlı yapay zeka müzik üreticisi kullanılarak bestelenmiş; profil ayrıca şarkı sözlerinin “insan tarafından yazıldığını” ve “gerçek hikayeleri” yansıttığını iddia ediyor.

• ABD iTunes’taki ilk 100 şarkının beşi IngaRose’a ait.

• IngaRose’un liste başarısı, Suno’nun popülaritesinin hızla artmasıyla aynı döneme denk geliyor; bu durum hem yapay zeka ile üretilen sanatı eleştirenler arasında tartışmalara yol açtı hem de diğer yapay zeka persona’larının müzik listelerinde yükselmesine neden oldu.

• Suno’nun kasım ayında tamamladığı bir yatırım turunun ardından ulaştığı değer 2,45 milyar dolar. Yapay zeka müzik üreticisi ayrıca Şubat ayında 2 milyon ücretli aboneye ulaştığını ve ücretsiz sürüm de dahil olmak üzere 100 milyon kişinin müzik üretmek için platformu kullandığını açıkladı.

IngaRose kim?

IngaRose persona’sının arkasında kimin olduğu net değil. Ancak sosyal medya profilleri ve müzik platformlarındaki yayın geçmişine göre yapay zeka sanatçısı ocak ayından bu yana müzik yayımlıyor. Spotify profilinde yer alan bilgilere göre IngaRose, şubat ile mart ayları arasında birkaç tekli ve üç tam uzunlukta albüm çıkardı. Sanatçının ayrıca 230 binden fazla takipçili bir Instagram hesabı ve 82 bin aboneye sahip bir YouTube kanalı bulunuyor.

Yapay zeka müziğinin popülerliği

IngaRose, Suno gibi hizmetlerin ciddi popülerlik kazanmasıyla listelerde başarı elde eden en yeni yapay zeka sanatçısı. Söz yazarı Telisha Nikki Jones tarafından oluşturulan yapay zeka persona Xania Monet, geçen yıl bir Billboard R&B şarkı satış listesinde zirveye çıktı ve radyo yayın listesine giren ilk yapay zeka projesi oldu. Yapay zeka üretimi bir country projesi olan Breaking Rust da Billboard listelerine girdi ve en büyük hiti Livin’ on Borrowed Time ile Spotify’da 25 milyon dinlenme elde etti. Sektörden gelen bazı tepkilere rağmen Suno, üretkenliğiyle tanınan yapımcı Timbaland ile önemli bir işbirliği de yaptı. Timbaland, kullanıcıların bu araçla “dakikalar içinde harika şarkılar çıkarabileceğini” söyledi. Daha önce Rolling Stone’a konuşan Timbaland, “Tanrı bu aracı bana sundu” diyerek “muhtemelen üç ayda bin beat yaptım” ifadelerini kullandı.

Arka plan

Suno, müzik sektöründe tepkiyle karşılaştı ve büyük plak şirketlerinin tamamı tarafından, yapay zeka modellerini telif hakkıyla korunan müziklerle eğittiği iddiasıyla dava edildi ancak bu davaların bazıları daha sonra çözüme kavuştu. Universal Music Group ve Sony Music Entertainment hala Suno’ya karşı aktif davalar yürütüyor ancak Bloomberg daha önce bu şirketlerin uzlaşma görüşmeleri yaptığını öne sürdü. Music Artist Coalition, European Composer and Songwriter Alliance ve Artist Rights Institute gibi sanatçı hakları grupları şubat ayında Say No To Suno adlı bir kampanya başlattı ve şirketi “dünyanın kültürel üretimini izinsiz şekilde taramakla” suçladı. Bu gruplar ayrıca Suno’nun, platformları “yapay zeka çöplüğü” ile doldurarak sanatçılara ayrılan telif havuzunu sulandırdığını iddia etti.

Suno ise telif hakkı suçlamalarına karşı kendini, “rock müziği dikkatle dinleyerek yeni rock şarkıları yazmayı öğrenen bir çocuğa” benzeterek savundu. Billie Eilish, Nicki Minaj, Katy Perry ve Stevie Wonder dahil yüzlerce sanatçı, 2024 yılında yayımlanan bir açık mektuba imza atarak Suno ve diğer yapay zeka şirketlerine teknolojilerini telifli müziklerle eğitmeyi bırakmaları çağrısında bulundu.

Perşembe günü Exxon, Chevron ve diğer petrol şirketlerinin yöneticileriyle yapılan bir görüşmede, ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve İçişleri Bakanı Doug Burgum, yaklaşan arz açığı öncesinde artan fiyatları dengelemek için petrol üretimini artırmaya devam etmeleri çağrısında bulundu. ABD petrol vadeli işlemleri varil başına yaklaşık 88 dolar seviyesinde işlem görüyor. Bu savaş öncesinde 60’lı dolar aralığındaki seviyelerin oldukça üzerinde. ABD Başkanı Donald Trump ve İranlı yetkililerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açıldığını söylemesinin ardından fiyatlar cuma günü düştü. İran daha sonra boğazın yeniden kapatıldığını açıkladı.

Yüksek fiyatlardan yararlanmak istiyorlar

Wall Street Journal'a konuşan kaynaklara göre petrol şirketleri, yüksek fiyatlardan yararlanmak için üretimlerini en üst düzeye çıkarmak istiyor ancak mevcut bütçeleri içinde kalarak ve büyük yatırımların getireceği ek maliyetleri üstlenmeden. Wood Mackenzie’ye göre büyük petrol şirketleri 2021’den 2025’e kadar küresel arama faaliyetlerine yılda ortalama 19 milyar dolar harcadı. Enerji yöneticileri ayrıca daha uzun vadeli bir misyona odaklanıyor: 2030’lara kadar kârlarını sürdürebilmek için yeterli petrol ve gaz bulmak. İran ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında kritik bir petrol ve gaz geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünyanın günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz arzının yüzde 20’sini kilitlemiş durumda.

Orta Doğu’da faaliyet gösteren bazı Batılı petrol şirketleri önemli kayıplar yaşadı. Exxon, savaşın ilk çeyrekte küresel petrol ve gaz üretimini yüzde 6 azalttığını söyledi. Şirket, Katar’daki doğalgaz tesislerinde meydana gelen hasarın ardından yılda yaklaşık 5 milyar dolar gelir kaybetme riskiyle karşı karşıya. Ortağı QatarEnergy, onarımların beş yıla kadar sürebileceğini tahmin ediyor.

Şimdilik petrol ve gaz sektörünün dikkatini Basra Körfezi’nden uzaklaştırması bekleniyor. Savaş başlamadan birkaç gün önce Chevron, Irak’ın Basra Oil şirketiyle dünyanın en büyük kara petrol sahalarından biri olan West Qurna 2’de pay almak için özel görüşmelere başladığını açıklamıştı. Ancak analistler, çatışma tamamen çözülene kadar Batılı petrol şirketlerinin Orta Doğu’da büyük anlaşmalar imzalamasının pek olası olmadığını söylüyor.

Rezervleri artırma planı

Bunun yerine savaşın ekonomik etkileri, şirketleri portföylerini çeşitlendirmeye ve kesinti riskini dünya geneline yaymaya yönlendiriyor. Enerji şirketleri aynı zamanda rezervlerini artırmaya çalışıyor. Wood Mackenzie’ye göre küresel talebi 2050’ye kadar karşılamak için dünya petrol üreticilerinin toplam rezervlerine 300 milyar varil yeni kaynak eklemesi gerekiyor. Exxon, Chevron, Shell, BP ve TotalEnergies; Afrika, Güney Amerika ve Doğu Akdeniz’de önümüzdeki on yıl için rezervlerini yenileyebilecek yeni sondaj fırsatlarını yakından inceliyor.

Geçen hafta Exxon, Yunanistan açıklarında sondaj yapmaya yönelik bir adım attı. Son aylarda Irak, Türkiye ve Gabon ile ön arama anlaşmaları imzaladı. Trinidad ve Tobago’da şirket, derin sularda petrol ve gaz bulmak için sismik çalışmalar yürütüyor. Exxon’un uluslararası harcamaları, mevcut projeler dahil olmak üzere geçen yıl yaklaşık 9 milyar dolar oldu.
Bu arada Chevron, geçen yıl Hess’i 53 milyar dolara satın alması da dahil olmak üzere arama ekibini güçlendirdi. Şirket, eski bir TotalEnergies yöneticisi olan Kevin McLachlan’ı arama faaliyetlerinden sorumlu başkan yardımcısı olarak göreve getirdi.

Projeler için 7 milyar dolar ayırdı

Chevron, bu yıl dünya genelindeki deniz üstü projelere 7 milyar dolar ayırdı. Venezuela’da şirket bu hafta, ABD rafinerilerinin tercih ettiği yoğun ağır petrol açısından zengin bölgelerdeki konumunu güçlendirecek bir varlık takası anlaşmasına vardı. Devlet şirketi Petróleos de Venezuela, ortak girişimlerinden birinde şirkete ek yüzde 13 işletme payı sattı. Chevron’un yüzde 30 paya sahip olduğu başka bir proje ise komşu bir alanı geliştirme hakkı kazandı.

Chevron’un bu yılın ilerleyen dönemlerinde, Akdeniz’de 9 milyon net dönümlük alana sahip olduğu Mısır’da arama çalışmaları yürütmesi planlanıyor ve şirket yakın zamanda Meksika Körfezi’nde önemli petrol keşiflerini doğruladı. Bu yılın başlarında Yunanistan yakınlarında dört deniz üstü ruhsat kazandı ve petrol açısından zengin Libya’da da bir blok elde etti. Hürmüz Boğazı’ndaki kriz ortadan kalksa bile petrol fiyatlarının önümüzdeki aylarda yüksek kalması bekleniyor. Araştırma ve danışmanlık firması Rystad Energy analisti Schreiner Parker, “Sürekli yüksek petrol fiyatları, arama faaliyetlerinin en iyi dostudur. Orta ve uzun vadede, Basra Körfezi’nden çıkan her varile eklenecek bir risk primi olacak ve bu da şirketleri yeni ve keşfedilmemiş bölgelere yönlendirecek" diye konuştu.

Kaspi’nin bölgesel gücü

Ödeme sistemleri, e-ticaret ve dijital finans alanlarında faaliyet gösteren Kaspi, Kazakistan başta olmak üzere Azerbaycan ve Ukrayna’da güçlü bir pazar konumuna sahip. “Süper uygulama” modeliyle dikkat çeken şirket, yaklaşık 25 milyon kullanıcıyı 900 bini aşkın satıcıyla aynı platformda buluşturuyor.

Türkiye hamlesi dikkat çekmişti

Kaspi, bölgesel genişleme stratejisi kapsamında 2024 yılının sonlarına doğru Hepsiburada’nın yüzde 65,4 hissesini yaklaşık 1,13 milyar dolar karşılığında satın alarak Türkiye pazarına güçlü bir giriş yapmıştı.

Tencent’in küresel etkisi

1998 yılında kurulan Tencent, 600 milyar doların üzerindeki piyasa değeriyle Çin’in en büyük teknoloji şirketlerinden biri konumunda bulunuyor. Özellikle dijital ödeme çözümleri ve mobil oyun alanındaki yatırımlarıyla küresel ölçekte etkisini artıran şirket, bu hamleyle fintech alanındaki varlığını daha da genişletmeyi hedefliyor.

Paramount Skydance, Warner Bros. Discovery’yi satın alıyor

Paramount Skydance Corp.’un yaklaşık 110 milyar dolarlık Warner Bros. Discovery satın alımı, yalnızca çeyreğin en önemli medya anlaşması olmakla kalmadı aynı zamanda açık ara en büyüğü oldu. Anlaşma hala manşetleri ve tartışmaları domine ediyor. Şubat sonunda duyurulan ve üçüncü çeyrekte tamamlanması beklenen bu tamamen nakit anlaşma Harry Potter, Yüzüklerin Efendisi ve Game of Thrones gibi yapımları içeren stüdyo ve içerik kütüphanesine yaklaşık 81 milyar dolar değer biçiyor. Netflix’in de teklif verdiği ancak sonradan çekildiği rekabetin ardından Paramount kazanan taraf oldu. Anlaşma tamamlanırsa Paramount+, HBO Max, Warner Bros. ve CNN’i kapsayan birleşik bir yapı ortaya çıkacak. Başka bir deyişle, bazılarının “Warnermount” adını verdiği bu yeni şirket ölçek açısından ciddi bir tehdit oluşturabilir. Yeni şirketin abone sayısı 200 milyonun üzerinde olacak; bu sayı 2025 sonu itibarıyla Netflix’in 325 milyonu aşan abone sayısının altında kalsa da oldukça güçlü bir konum anlamına geliyor.

TikTok’un ABD operasyonu

Ocak ayında Oracle, Silver Lake ve Abu Dabi destekli yatırım grubu MGX’in de dahil olduğu ABD merkezli bir konsorsiyum, TikTok’un ABD operasyonlarını 14 milyar dolara satın aldı. Bu anlaşma, TikTok’un ana şirketi ByteDance’ten işin büyük kısmını ayırırken, ByteDance yaklaşık yüzde 20’lik bir payı elinde tutmaya devam ediyor. TikTok uygulaması, yüz milyonlarca kullanıcının her gün ne izlediğini ve konuştuğunu belirleyerek dijital dünyada büyük bir etkiye sahip. Bu sahiplik değişikliği, tamamen ABD’de yasaklanma ihtimalini de içeren aylar süren yasal belirsizliği sona erdirdi. Denetim yerel mülkiyete devredilirken, TikTok’un Çinli ana şirketiyle sınırlı algoritmik bağlantı korunmuş oldu. Ancak TikTok’un her kullanıcının “Sizin İçin” sayfasındaki içerikleri seçen temel öneri algoritması ByteDance’ten tamamen koparılmış değil. Bu durum, küresel bir teknoloji platformunu jeopolitikten izole etmenin ne kadar zor olduğunu gösteriyor.

Yatırımcılar Clear Channel Outdoor’u borsadan çıkardı

Mubadala Capital ve TWG Global liderliğindeki yatırımcı grubu, Clear Channel Outdoor’u borsadan çıkarmak için 6,2 milyar dolarlık tamamen nakit bir anlaşma yaptı. Üçüncü çeyrekte tamamlanması beklenen bu anlaşmada, yaklaşık 3 milyar dolarlık yeni sermaye borçları azaltmak ve büyümeyi finanse etmek için kullanılacak.

Bu anlaşmayı ilginç kılan şey Clear Channel uzun zamandır billboard ve toplu taşıma reklamlarıyla özdeşleşmiş olsa da bu hamle aslında billboardların düşünüldüğünden daha değerli olduğu yönünde bir bahis. Sadece statik reklam panoları olarak değil, programlanabilir ve veri odaklı reklam platformları olarak da. Başka bir deyişle, bu anlaşmanın arkasındaki asıl fırsat Clear Channel’ın açık hava reklamcılığını yapay zeka destekli ve programlanabilir bir reklam makinesine dönüştürme inancı. Yani billboard reklamı satın almak, Google’dan reklam satın almak gibi bir deneyime dönüşebilir.

Telegraph Media Group satıldı

Birleşik Krallık’ın en köklü gazete gruplarından biri yeni sahibine kavuşuyor. Axel Springer’in Telegraph Media Group için yaptığı 575 milyon Sterlinlik (yaklaşık 766 milyon dolar) anlaşma, daha önce Abu Dabi destekli bir teklifin yabancı devlet sahipliği kuralları nedeniyle çökmesiyle sonuçlanan dalgalı bir sürecin ardından geldi. Anlaşma ikinci çeyrek sonunda tamamlandığında Politico ve Business Insider gibi markalara da sahip olan Axel Springer, portföyüne küresel tanınırlığa sahip köklü bir markayı eklemiş olacak. Planlar arasında, Axel Springer’in dijital altyapısını kullanarak Telegraph’ın ABD’deki erişimini büyütmek de bulunuyor.

Makro riskler faiz indiriminin önünde engel

Birch’e göre ithalat kaynaklı fiyat baskılarının artması, cari açığın genişlemesi, yabancı sermaye girişlerinin sınırlı kalması ve tahvil getirileri arasındaki farkın açılması gibi unsurlar, faiz indirimine karşı güçlü gerekçeler oluşturuyor. Ayrıca düşük seviyelerde seyreden döviz rezervleri de gevşeme yönünde adım atılmasını zorlaştıran faktörler arasında yer alıyor.

Jeopolitik gelişmeler belirsizliği artırıyor

Orta Doğu’daki gerilimlerin etkisine de değinen Birch, İran kaynaklı çatışma riskinin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerinin kısa vadede netleşmeyeceğini ve bu durumun enflasyonla mücadelede elde edilen kazanımları baskılayabileceğini vurguladı. Bu nedenle faiz indirimlerinin yılın son çeyreğine kadar gündeme gelmeyebileceği tahmin ediliyor.

Piyasa beklentisi sabit faiz yönünde

TCMB’nin faiz kararını 22 Nisan’da açıklaması beklenirken, Bloomberg HT’nin anketine katılan ekonomistler politika faizinin yüzde 37 seviyesinde korunacağını öngörüyor. Bölgedeki jeopolitik risklerin artmasıyla birlikte, olası faiz indirimlerine yönelik beklentilerin Temmuz ayı sonrasına ötelenmiş durumda olduğu görülüyor.

Kredi notu ve enerji vurgusu

Öte yandan S&P Global Ratings, geçtiğimiz hafta Türkiye’nin kredi notunu “BB-/B” seviyesinde ve görünümünü “durağan” olarak teyit etti. Kuruluş, özellikle enerji fiyatlarındaki olası dalgalanmaların yönetimi ve rezervlerde kalıcı bir iyileşmenin, ilerleyen dönemde not artışı açısından belirleyici olacağını ifade etti.

Kongo bu yılın başlarında, ABD'li yatırımcıların değerlendirmesi için Washington'a stratejik varlıkların kısa bir listesini gönderdi. Bu teklif iki ülke arasındaki mineraller ortaklığının bir parçası olarak sunuldu. Gönderilen liste manganez, bakır-kobalt, altın ve lityum projelerini içeriyordu.

ABD, bu mineraller ortaklığı aracılığıyla Kongo ile yapılan barış ve yatırım anlaşmalarını kullanmak istiyor. Temel hedef, ülkenin kritik mineral tedarik zinciri üzerinde etkin bir nüfuz elde etmek olarak öne çıkıyor.

Washington yönetimi, Çin'e olan bağımlılığını azaltmayı ve Pekin'in Afrika'daki hakimiyetine karşı koymayı hedefliyor. Bu kapsamda ABD, stratejik metal stoku için küresel çapta kritik mineral tedarikini güvence altına alma çabalarını hızlandırdı.

Özel sektörden geri bildirim bekleniyor

Dışişleri yetkilisi cuma günü Reuters'a verdiği demeçte, ABD'nin varlık listesi hakkında özel sektörden geri bildirim alma sürecinde olduğunu ifade etti. Önemli bir ilgiye sahip olduklarını onaylayan yetkili, görüşmelerin hala şekillenme aşamasında olduğunu belirterek şirketlerin isimlerini vermeyi reddetti.

Kongo hükümeti ve M23 yetkilileri ise konuya ilişkin bir açıklama yapmadı. Taraflar, ABD'li firmaların maden varlıklarına olan ilgisine ilişkin Reuters'ın sorularına anında yanıt vermedi.

Dünyanın en zengin tantal yatağı Rubaya odak noktasında

Kongo'nun hazırladığı listede dünyanın en zengin tantal yataklarından biri olan Rubaya koltan madeni de yer aldı. Maden şu anda Ruanda destekli AFC/M23 isyancılarının elinde bulunuyor. Bu teklif, mineral açısından zengin ancak çatışmaların yıktığı doğu Kongo'ya ABD yatırımını çekme girişimi olarak değerlendiriliyor.

Yetkili, Rubaya'nın ilgilenmeye devam ettikleri bir yer olduğunu belirtti. Orada ilgilenen çok sayıda şirket bulunduğunu ve bu nedenle görüşmelerin ilerlediğini dile getirdi.

Rubaya madeni, Washington'a oldukça rağbet gören tantala erişim sağlayabilir. Koltan cevherinden işlenen ısıya dayanıklı bu metal, kapasitörlerde, havacılık bileşenlerinde ve nükleer teknolojide kullanılıyor.

Yatırımlar ve barış anlaşması paralelliği

Yetkili, yatırımların doğu Kongo'daki çatışmaları sona erdirmek için ABD'nin arabuluculuğunda yapılan barış anlaşmasıyla doğrudan paralel yürütülmesi gerektiğini söyledi. Bölgedeki çatışmaların binlerce kişinin ölümüne neden olduğu biliniyor.

Dışişleri yetkilisi durumu, Rubaya'nın şu anda bölgede olup bitenlerin birçok açıdan merkezinde yer aldığını ve ticari tarafın bundan ayrı yürütülemeyeceğini söyleyerek özetledi.

M23 grubu ise ABD-Kongo ortaklığını son derece kusurlu ve anayasaya aykırı bularak kınadı. Bir M23 yetkilisi şubat ayında Reuters'a önemli açıklamalarda bulundu. Yetkili, Kinşasa'nın sahanın kontrolüne sahip olmamasına rağmen Rubaya'yı Washington'a teklif ettiğini hatırlattı. Bu hamleyle, bölgeyi Kongo hükümeti adına askeri olarak geri almak için ABD'yi işin içine çekmeyi amaçladıklarını iddia etti.

Anlaşmanın ilk meyvesi Virtus Minerals

ABD'li firma Virtus Minerals, bu ay Kongolu kobalt ve bakır üreticisi Chemaf'ın madenlerini yeniden başlatmak için çalıştığını duyurdu. Bu adım, ABD-Kongo mineraller ortaklığı kapsamındaki faaliyet gösteren madenlerin ilk satın alımı olarak kayıtlara geçti.

Dışişleri Bakanlığı yetkilisi bu hamleyi, anlaşma için gerçek bir temel proje olarak gördüklerini belirtti. Bunun ABD özel sektörü ve ABD ile uyumlu özel sektör için iş ortamında güven yaratmakla ilgili olduğunu ifade etti.

Yetkili, yatırımcıların esas olarak Kongo'nun mali istikrarı konusunda endişeli olduğunu söyledi. Bu şirketlerin hissedarlarına ve yönetim kurullarına hesap verebilmeleri gerektiğini aktardı. Şirketlerin yatırımın ömrü boyunca mali düzenleyici ve vergi durumunun ne olacağını kesin olarak söyleyebilmeleri gerektiğini sözlerine ekledi.

En az 135 milyon varil petrol mahsur

Irakçi’nin açıklaması ve ABD Başkanı Donald Trump’ın bu hayati deniz geçidinin açık olduğunu duyurması, gemi sahipleri, acenteler ve güvenlik danışmanlarına göre operatörlerin boğazın gerçekten açık olup olmadığını test ettiği kaotik 24 saati başlattı. Cumartesi günü az sayıda gemi geçiş yapabilse de çoğu geri dönerek girişimlerinden vazgeçti. Pazar günü ise geçişler tamamen durdu ve ABD Donanması, İran bayraklı bir yük gemisine ateş açarak el koydu. Bloomberg’in derlediği gemi takip verilerine göre Basra Körfezi’nde mahsur kalan tankerlerde en az 135 milyon varil ham petrol ve rafine ürün bulunuyor.

Son iki gün, gemilerin art arda gelen çelişkili mesajları yorumlamaya çalışması nedeniyle Basra Körfezi’nde büyük bir kafa karışıklığıyla geçti. İran medyası, ordunun “düşman” ülkelerle bağlantılı gemilerin geçişine izin vermeyeceğini bildirdi. Tahran, boğazı açık tutma şartları arasında ABD’nin kendi deniz taşımacılığına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını sayarken, ABD bunun devam edeceğini açıkladı. ABD yetkililerinin bu hafta müzakerelere başlamayı planlarken İran tarafı, “Üretken müzakereler için netf bir perspektif” görmediğini söyledi. 

“Beklenen bir durum değildi”

Mesajları alan bir gemi sahibine göre Hintli yetkililer WhatsApp üzerinden “Bu beklenen bir durum değildi. Konuyu en üst düzey yetkililere ilettik. Eğer durmanız istenirse lütfen durun ve uyun” dedi. Cumartesi günü öğle saatlerinde, İran ve Hindistanlı yetkililerden geçişin güvenli olacağına dair işaretler alan bazı gemiler yeniden geçiş yapmayı denedi.
Bunlar arasında bir Hint tankeri de vardı. İran kıyısı açıklarındaki Larak Adası’na yaklaşırken, duruma hakim iki kişiye göre silah ve roketatar taşıyan adamların bulunduğu küçük tekneler tarafından yaklaşıldı. Bu teknelerden ateş açıldı. Bölgede gemileri bulunan iki kişiye göre, gemilerden birinin kaptanı İran donanmasına şöyle seslendi: “Listede ikinci sıradayım! Bana geçiş izni verdiniz. Şimdi ateş ediyorsunuz, geri dönmeme izin verin.” Tanker ani bir dönüş yaptı ve İran karasularından uzaklaştı.

Cumartesi öğleden sonra Hindistan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, X üzerinden yaptığı açıklamada, deniz taşımacılığına yönelik tehditler nedeniyle İran büyükelçisinin çağrıldığını duyurdu. Açılan ateş, boğazda yeni bir karmaşa dalgası başlattı. Gemi verilerine göre dört konteyner gemisi saldırı sonrası geri döndü.

Cuma gecesi geçiş yapmaya çalışan geminin mürettebatı o sırada yeniden boğaza dönüyordu ancak silah seslerini ve saldırı haberlerini radyodan duyunca yolculuklarını bir kez daha yarıda bıraktılar. Kısa süre sonra, birkaç gemi sahibine göre İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığını duyuran bir yayın yaptı. İslam Devrim Muhafızları Ordusu Donanması cumartesi öğleden sonra yaptığı açıklamada, gemilerin Basra Körfezi ve Umman Denizi’ndeki demirleme noktalarından ayrılmaması gerektiğini, boğaza yaklaşmanın “düşmanla işbirliği” olarak değerlendirileceğini ve ihlal eden gemilerin hedef alınacağını bildirdi.

Tarafların talepleri

İran ve ABD, bölgedeki çatışmaları sona erdirmeye yönelik bir anlaşma için müzakere ettiklerini söylese de tarafların açıklamaları hala oldukça farklı. ABD, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarından vazgeçmesini isterken, İran bunu yapmaya yanaşmadığını söylüyor. Tahran ayrıca boğazı açmasının Lübnan’da ateşkes sağlanmasına bağlı olduğunu belirtti. Cumartesi günü İsrail, güney Lübnan’da “terör hücresi” olarak nitelendirdiği bir hedefi vurdu.

Durumu bilen kişilere göre İran’ın boğazı açık ilan ettikten 24 saat bile geçmeden yeniden kapatması, zaten boğazın baştan beri erişilebilir olduğuna şüpheyle yaklaşan büyük Arap petrol ve gaz üreticilerini şaşırtmadı. Aynı kaynaklar üreticilerin, üretimi artırmadan önce Körfez’de mahsur kalan 200’den fazla yüklü geminin boğazdan geçip pazara ulaşmasını görmek istediklerini söyledi. Ayrıca dolu depolama tanklarını boşaltmak ve yeni hacimler için yer açmak amacıyla başka gemilerin de bölgeye gelmesi gerekiyor.

BAE’nin en büyük üreticisi Adnoc’un da bunu değerlendirdiği belirtiliyor. Cuma günü, Irakçi’nin açıklamasının hemen ardından Adnoc’a ait iki LNG tankeri boş şekilde Hürmüz’e yaklaşarak BAE kıyılarını takip etti. Ancak şirket, gemilerin ve mürettebatın güvenliği konusunda endişe ederek ve Körfez’e girdikten sonra orada mahsur kalabileceklerinden çekinerek yolculuk riskini almamaya karar verdi ve gemiler Khor Fakkan Limanı açıklarında durdu.
 

CBP kayıtlarına göre, 330 bini aşkın ABD'li ithalatçı 53 milyondan fazla sevkiyat için toplam 166 milyar dolar gümrük vergisi ödedi. Kurum, 14 Nisan itibarıyla 56 bin 497 ithalatçının elektronik ödeme sistemine kayıt yaptırdığını açıkladı. Bu şirketlerin faizlerle birlikte toplam 127 milyar dolar iade almaya hak kazandığı belirtildi.

İade sürecinin ilk aşaması

Sistemin ilk aşaması tüm ödemeleri kapsamıyor. CBP, ilk fazın yalnızca tasfiye edilmemiş girişler ve tasfiyesinin üzerinden 80 gün geçmemiş işlemlerle sınırlı olduğunu duyurdu. Konsolide Yönetim ve Girişlerin İşlenmesi (CAPE) adı verilen program, giriş bazında değil, faizler dahil tüm iadeleri konsolide etmek üzere tasarlandı.

Onaylanan talepler için iadelerin 60 ila 90 gün içinde yapılması bekleniyor. Ancak şirketlerin beyannamelerde hata yapması durumunda bu sürenin uzayabileceği belirtiliyor.

Armanino şirketinden Nghi Huynh, doğruluğun kritik olduğunu ve yanlış verilerin başvuruların reddedilmesine yol açabileceğini söyledi. Ice Miller şirketinden Meghann Supino ise sistemin açıldığı ilk gün bazı aksaklıklar yaşanabileceğini belirterek başvuru yapacak ABD'li şirketlerden sabırlı olmalarını istedi.

Şirketler ve tüketicilerin beklentileri

Küçük işletmeler de nakit akışını rahatlatmak için bu iadeleri bekliyor. Nikaragua ve Dominik Cumhuriyeti'nden puro ithal eden Brad Jackson, geçen yıl 34 bin dolar gümrük vergisi ödediğini aktardı. Jackson, birkaç ay sürecek bir geri ödeme sürecinin şirketlerin çözmeye çalıştığı nakit akışı sorununu gidermeyeceğini ifade etti.

Sistem, iadeleri doğrudan vergiyi ödeyen ABD'li işletmelere yapacak. Bu şirketlerin iadeleri tüketicilerle paylaşma zorunluluğu bulunmuyor. Ancak Costco ve Essilor Luxottica gibi şirketlere karşı Amerikalı tüketicilere ödeme yapmaları için açılan toplu davalar sürüyor. Öte yandan FedEx, iadeleri aldığında müşterilerine geri ödeme yapmayı planladığını açıkladı.

Siyasi belirsizlikler süreci etkileyebilir

Devasa geri ödemelerin büyüklüğü ve hızı konusunda Washington'daki siyasi tartışmalar da devam ediyor. Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett, dağıtılacak iade miktarını önemli ölçüde azaltabilecek alternatif otoriteler olabileceğine dikkati çekti.

Hazine Bakanı Scott Bessent, iade sürecinin aylar veya yıllar sürebilecek bir karmaşaya dönüşebileceği tahminini yaptı. ABD Başkanı Donald Trump ise davaların iki ila beş yıl sürebileceğini savundu.

Tüm bu tartışmalara ve karmaşık yasal süreçlere rağmen CBP, ABD tarihindeki en büyük gümrük vergisi iadesi sürecini beklenenden daha hızlı bir şekilde başlatmış oldu.

Rezerv varlıklarda düşüş yaşandı

Rezerv varlıklar şubat ayında 7,9 milyar dolar azalarak 210,3 milyar dolara indi. Bu kalemdeki gerileme dikkat çekti.

Varlık kalemlerinde karışık görünüm

Doğrudan yatırımlar yüzde 1,2 artışla 76,8 milyar dolara yükselirken, diğer yatırımlar yüzde 0,4 düşüşle 145,6 milyar dolara geriledi. Bankaların yabancı para efektif ve mevduat varlıkları ise yüzde 2 azalarak 42,5 milyar dolara indi.

Yükümlülüklerde sınırlı değişimler görüldü

Portföy yatırımları yüzde 0,8 artarak 153,4 milyar dolara yükseldi. Diğer yatırımlar ise yüzde 0,1 azalışla 407,2 milyar dolar oldu.

Genel Hükümetin DİBS yükümlülükleri de yüzde 1,2 düşüşle 22,1 milyar dolara geriledi.

Doğrudan yatırımlarda gerileme kaydedildi

Yükümlülükler altındaki doğrudan yatırımlar, BIST 100 endeksindeki düşüşün etkisiyle yüzde 2,2 azaldı ve 226,2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Banka, yapay zeka yatırımlarının şimdiye kadarki patlamada hakimiyet kuran grafik çiplerinin ötesine geçeceğini ifade etti. Notta, yapay zekanın üretimden otonom eyleme geçiş yaptığı vurgulandı. 

Buna bağlı olarak bilişim darboğazının işlemcilere ve belleklere kaydığı bildirildi. Bu geçişin genel amaçlı hesaplama yoğunluğunda adım adım bir değişime yol açtığı kaydedilirken, grafik işlemcilerine olan talebin de güçlü kalmaya devam ettiği belirtildi.

Veri merkezlerinde devasa büyüme beklentisi

Morgan Stanley, ajan yapay zekanın veri merkezi işlemci pazarına yapacağı katkıyı da hesapladı. Tahminlere göre bu yeni teknoloji, 2030 yılına kadar zaten 100 milyar doları aşması beklenen pazara 32,5 ila 60 milyar dolar arasında ek değer katabilir.

Ajan yapay zeka, sadece komutlara yanıt vermek yerine görevleri planlayabilen ve kendi başına hareket edebilen sistemleri ifade ediyor. Banka, yeni nesil ajan yapay zekanın salt hesaplama gücünden ziyade koordinasyonla yönlendirileceğini kaydetti.

İşlemciler kontrol katmanı haline geliyor

Yeni sistemlerde işlemciler, çok adımlı görevleri yöneten yapay zeka sistemleri için giderek daha fazla kontrol katmanı işlevi görüyor. Ayrıca bellek talebinin de keskin bir şekilde artması bekleniyor.

Bu durum yapay zeka harcamalarını grafik birimlerinin ötesine taşıyacak. Çip üreticileri, bellek tedarikçileri ve üretim sektörü bu genişlemeden pay alacak. Aracı kurum, ekosistemin tedarik kısıtlaması yaşanan bölümlerindeki şirketlerin daha fazla fiyatlandırma gücü kazanabileceğini de sözlerine ekledi.

Morgan Stanley raporunda, bu dönüşümden kazançlı çıkabilecek potansiyel şirketleri de sıraladı. İşlemciler ve hızlandırıcılar alanında Nvidia, AMD, Intel ve Arm öne çıkan şirketler oldu. Bellek tarafında Micron, Samsung ve SK hynix'in avantaj sağlayabileceği belirtildi. Çip üretimi ve ekipman pazarında ise TSMC ve ASML'nin potansiyel yararlanıcılar arasında olduğu kaydedildi.

İhtiyaç kredilerinde yüzde 50 eşiği aşıldı

Kredi tarafında ise maliyet artışı daha sert hissedildi. İhtiyaç kredisi faizleri yüzde 50,1 seviyesine çıkarak yeni bir zirveye ulaştı. Bu oran, bireysel borçlanma maliyetlerinin ciddi şekilde yükseldiğine işaret etti.

Ticari kredilerde de yükseliş sürüyor

Şirketlerin finansman maliyetleri de artış trendini sürdürdü. Ticari kredi faizleri yüzde 40,9 seviyesinde kaydedildi. Böylece hem bireysel hem kurumsal kredi kanadında faizlerin yukarı yönlü seyrini koruduğu görüldü.

2026 başından bu yana yükseliş eğilimi

2026 yılı başından itibaren açıklanan veriler, faiz oranlarının dalgalı bir seyir izlese de genel olarak yukarı yönlü bir trendde ilerlediğini ortaya koydu. 10 Nisan 2026’ya kadar olan dönem incelendiğinde, para politikası sıkılaşmasının ve likidite koşullarının etkisiyle kredi maliyetlerinin yüksek seviyelerde kalmaya devam ettiği görülüyor.

Genel görünüm: Yüksek faiz ortamı

Mevcut tablo, finansal sistemde yüksek faiz ortamının hem tasarruf hem de kredi tarafında belirleyici olmaya devam ettiğini gösteriyor. Mevduatın yeniden cazip hale geldiği bu dönemde, borçlanma maliyetleri ise ekonomi genelinde baskı unsuru olmayı sürdürüyor.

Askıya alınan projeler yeniden sahada

Özellikle Orta Doğu’daki çatışmaların enerji tedarik zincirlerinde yarattığı kırılmalar, Çin’in politika değişikliğinde etkili oldu. Bu gelişmelerin ardından, devlet destekli China Datang Corp. kuzeydoğuda yer alan Fuxin’de daha önce durdurulan büyük ölçekli tesisin çalışmalarını yeniden başlattı. Projenin Ekim ayında devreye alınması hedefleniyor.

Yeni yatırımlar yolda

Ülke genelinde toplam 13 kömürden gaz üretim projesi ya inşa ediliyor ya da planlama aşamasında bulunuyor. Bu yatırımların tamamlanması halinde Çin’in yıllık sentetik gaz üretiminin 52 milyar metreküpe ulaşabileceği hesaplanıyor. Bu miktarın, ülkenin toplam gaz arzının yaklaşık yüzde 12’sini karşılayabileceği tahmin ediliyor.

Avantaj ve riskler birlikte

Uzmanlar, Çin’in bol ve düşük maliyetli kömür rezervlerinin, ithal doğalgaza olan bağımlılığı azaltmada önemli bir avantaj sunduğunu belirtiyor. Özellikle küresel enerji fiyatlarının yükseldiği dönemlerde bu modelin stratejik fayda sağladığı ifade ediliyor. Öte yandan, yüksek karbon salımı ve çevresel etkiler nedeniyle kömürden gaz üretiminin sürdürülebilirliği tartışılmaya devam ediyor.

Yetkililer, BAE Merkez Bankası Başkanı Khaled Mohamed Balama'nın geçen hafta Washington'daki toplantılarda konuyu gündeme getirdiğini belirtti. Balama, Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Merkez Bankası (Fed) yetkilileriyle para takas hattı fikrini görüştü. 

Yetkililer, Emirliklerin şu ana kadar çatışmanın en kötü ekonomik etkilerinden kaçındıklarını vurguladıklarını bildirdi. Ancak ülke yönetiminin yine de finansal bir can simidine ihtiyaç duyabileceklerini ilettiği aktarıldı.

Savaş ülke ekonomisini tehdit ediyor

Görüşmeler, BAE'nin savaşın ekonomisine verebileceği büyük hasara yönelik endişelerini gözler önüne serdi. Ülke, küresel bir finans merkezi olma konumunun zarar görmesinden çekiniyor. Ayrıca döviz rezervlerinin tükenmesi ve yatırımcıların kaçması ihtimalinden endişe duyuluyor.

Çatışmalar BAE'nin petrol ve gaz altyapısına zarar verdi. Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerleri kullanarak petrol satma kabiliyetleri kapandı. Brent petrolün varil fiyatı yükselse de bu durum ülkeyi önemli bir dolar geliri kaynağından mahrum bıraktı.

Emirlik yetkilileri henüz bir takas hattı için resmi bir talepte bulunmadı. Bu hat, BAE merkez bankasına para birimini desteklemek için ucuz dolar erişimi sağlayabilir. Likidite krizi durumunda döviz rezervlerini güçlendirmesine yardımcı olabilir.

ABD'li yetkililer, son günlerde yapılan görüşmelerde BAE'nin teklifi ön nitelikli ve ihtiyati olarak sunduğunu söyledi.

Doların egemenliğine yönelik örtülü tehdit

Bazı yetkililer, BAE'nin mevcut durumdan ABD'yi sorumlu tuttuğunu ifade etti. BAE'nin, ülkelerini yıkıcı bir çatışmaya sürükleyenin ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a saldırma kararı olduğunu savundukları aktarıldı.

Yetkililer, Emirlik yöneticilerinin ABD'li yetkililere dolarsız kalmaları durumunda yaşanacakları anlattığını bildirdi. BAE'nin petrol satışları ve diğer işlemler için Çin yuanı veya başka para birimlerini kullanmak zorunda kalabileceğini ilettikleri kaydedildi.

Bu senaryo, küresel para birimleri arasında üstünlüğünü koruyan ABD doları için örtülü bir tehdit barındırıyor. Doların bu gücü, kısmen petrol işlemlerindeki neredeyse tekel konumundan kaynaklanıyor. BAE Merkez Bankası ve Fed konuya ilişkin yorum taleplerini yanıtsız bıraktı.

Bazı yetkililer, takas hatlarının tipik olarak Fed tarafından yönetildiğini hatırlattı. Ancak 12 kişilik politika komitesinin (FOMC) BAE için bunu onaylamasının pek olası olmadığını dile getirdiler.

Alternatif finansal çözümler aranıyor

Fed genellikle bu hatları ABD ekonomisine yansıyabilecek şiddetli fonlama piyasası baskılarını hafifletmek için ayırıyor. Kurumun İngiltere, Kanada, Japonya, İsviçre ve Avrupa Birliği merkez bankalarıyla kalıcı anlaşmaları bulunuyor.

Kurum en son 2020'de yaşanan akut stres dönemlerinde dokuz merkez bankasına daha takas hattı sağladı. Bu ülkeler arasında Meksika, Güney Kore ve Brezilya da yer aldı. BAE'nin ABD piyasalarıyla geleneksel takas alıcılarına kıyasla daha az bağı bulunuyor.

Hazine Bakanlığı son zamanlarda Fed olmadan alternatif takas düzenlemeleri sağladı. Bakanlık, geçen yıl Döviz İstikrar Fonu aracılığıyla Arjantin için 20 milyar dolarlık bir takas anlaşmasına onay verdi.

BAE Savunma Bakanlığı verilerine göre, 17 Nisan'da ateşkes yürürlüğe girmeden önce İran, BAE'yi hedef aldı. Çoğu düşürülmesine rağmen ülkeye doğru 2.800'den fazla insansız hava aracı ve füze fırlatıldı.

Ekonomik tamponlar ve potansiyel riskler

Emirlik dirhemi dolara sabitlenmiş durumda ve 270 milyar dolarlık döviz rezerviyle destekleniyor. Ancak analistler, savaşın para birimini sermaye kaçışı riskleri, borsa dalgalanmaları ve diğer aksaklıklar nedeniyle baskı altına aldığını belirtti.

Kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global, 6 Mart tarihli raporunda BAE'nin durumunu değerlendirdi. Kurum, ülkenin önemli mali, ekonomik, dış ve politika esnekliğinin savaşın ekonomik etkilerine karşı etkili bir tampon görevi göreceğini bildirdi. Ancak kurum, petrol ihracatında uzun süreli kesinti ve altyapıda oluşacak hasar potansiyelinin beklentilerine net bir risk eklediği uyarısını yaptı.

The Wall Street Journal, BAE'nin Körfez devletinde tutulan milyarlarca dolarlık İran varlığını dondurmakla tehdit ettiğini bildirdi. Bu hamle, Tahran'ın en önemli ekonomik can simitlerinden birini koparabilir. 

Ancak böyle bir hareket, Tahran ile olan kazançlı ticaret ve bankacılık bağlarını da altüst edebilir. Ayrıca BAE'nin Rusya gibi politik yüklü kaynaklardan sermaye çekme kabiliyetine zarar verebilir. Savaş aynı zamanda BAE'yi ABD'ye daha da yakınlaştırdı. Ülke en azından şimdilik, İran ile diplomatik ve mali bağlar kurmanın kendisini bölgedeki çatışmalardan yalıtmaya yardımcı olacağı fikrinden vazgeçti.

Hazine yetkilileri, geçen hafta Washington'daki IMF ve Dünya Bankası toplantılarında Körfez ülkelerini davet etti. Altyapıyı onarmak ve ekonomilerini yeniden inşa etmek için ihtiyaçlarını özetlemelerini istediler. Yetkililer, yardıma ihtiyaç duyulması halinde onları sıranın en önüne koyma sözü verdi.

Tarihi petrol şoku ve likidite adımları

Fed, 2008 mali krizi sırasında takas hatlarını yoğun olarak kullandı. Diğer borç alan merkez bankalarının para birimlerini dolarla satın aldı ve daha sonra geri sattı. Kurum ayrıca Covid-19 salgınının başlamasının ardından yabancı merkez bankalarını desteklemek için de bu hatları kullandı.

Fed ile takas hattı bulunmayan ülkeler, New York Fed tarafından yönetilen bir program aracılığıyla Hazine tahvillerini dolarla değiştirebiliyor.

Körfez ülkeleri de geçtiğimiz hafta yatırımcılardan milyarlarca dolar borç topladı. Uluslararası Enerji Ajansı'nın tarihteki en şiddetli petrol tedariki şoku olarak adlandırdığı durumla yüzleşen ülkeler, ellerinde nakit bulundurma çabalarını hızlandırdı.

Konuya aşina olan kişilerin aktardığına göre, BAE'nin başkenti ve en zengini olan Abu Dabi yatırımcılardan yaklaşık 4 milyar dolar topladı. Bu işlem, bu ayın başlarında Goldman Sachs dahil olmak üzere bankalar tarafından düzenlenen özel plasman işlemleriyle gerçekleşti. Kaynaklar, emirliğin uzayan bir kaynak yaratma sürecinden kaçınmak için primli borçlandığını ifade etti.

İki ülkenin merkez bankalarının bildirdiğine göre Bahreyn de mali istikrarı artırmaya yardımcı olmak için bu ayın başlarında BAE ile yaklaşık 5 milyar dolarlık bir takas hattı kurdu.

IMF ve Dünya Bankası toplantıları için Washington'da bulunan maliye bakanları ve merkez bankacıları, bölge için kolay veya hızlı bir toparlanma beklemediklerini dile getirdi.

Suudi Arabistan Maliye Bakanı Mohammed Al-Jadaan perşembe günü düzenlenen bir panelde konuyu değerlendirdi. Al-Jadaan, "Gördüğümüz kaosun ardından tankerlerin programlanması ve geri getirilmesinin temel lojistiği muhtemelen haziran ayının sonuna kadar sürecek." dedi. 

Suudi bakan sözlerini, "Çatışmalar tamamen sona erse bile hızlı bir toparlanma bekleyen herkesin bunu yeniden hesaplaması gerekecek." ifadesini kullanarak tamamladı.

Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş., çimento şirketi Akçansa'daki paylarının satışına yönelik yeni bir bildirimde bulundu. Şirket, 20 Nisan 2026 tarihinde yaptığı açıklamada satış sürecindeki son gelişmeleri yatırımcılarla paylaştı.

Sabancı Holding, 28 Ocak 2026 tarihli KAP açıklamasında bağlayıcı bir teklif aldığını duyurmuştu. Teklif, borç ve nakit düzeltmelerine tabi olmak üzere toplam 1,1 milyar ABD Doları şirket değeri üzerinden yapılmıştı. Şirket, bu teklifin yasal gereklilikler dikkate alınarak değerlendirileceğini bildirmişti.

Satışa konu olan paylar, 76.035.136,43 TL nominal değere sahip bulunuyor. Bu miktar, Akçansa sermayesinin yüzde 39,72'sini temsil ediyor.

Ön alım hakkı devreye girdi

Akçansa'nın diğer ana ortağı Heidelberg Materials AG ile holding arasında sözleşmesel yükümlülükler bulunuyor. Sözleşme uyarınca, payların üçüncü kişiye devredilmek istenmesi durumunda diğer tarafın ön alım hakkı yer alıyor.

Bu kapsamda Heidelberg Materials AG, ön alım hakkını kullanma kararı aldı. Alman şirket, 1,1 milyar ABD Doları şirket değeri üzerinden alınan teklifi esas alarak hakkını kullandı. Şirket, bu kararını 17 Nisan 2026 tarihinde Sabancı Holding'e bildirdi.

Satış sonrası pay kalmayacak

Gerçekleşecek pay devir bedeli, holdingin yüzde 39,72 oranındaki paylarına karşılık gelen tutar olacak. Devir işlemleri, Rekabet Kurumu onayı ve diğer yasal gerekliliklerin yerine getirilmesinin ardından tamamlanacak.

Pay devir işleminin tamamlanmasının ardından Sabancı Holding'in Akçansa'da herhangi bir hissesi kalmayacak. Holding, konuya ilişkin gelişmelerin ayrıca kamuya duyurulacağını belirtti. Şirket, açıklamaların yürürlükteki mevzuata uygun olduğunu beyan etti.

İkinci çip ise doğrudan yapay zeka modellerini çalıştırmak üzere geliştirilen yeni nesil bir TPU olacak. Bu işlemcinin, hem eğitim hem de çıkarım süreçlerinde daha yüksek performans sunacak şekilde tasarlandığı ifade ediliyor.

Nvidia’ya karşı alternatif arayışı

Google, kendi geliştirdiği TPU mimarisiyle Nvidia’nın GPU tabanlı çözümlerine güçlü bir alternatif oluşturmayı hedefliyor. Özellikle yapay zeka iş yüklerinin hızla artması, şirketleri daha düşük maliyetli ve optimize edilmiş donanım çözümlerine yönlendiriyor.

Bu strateji, sadece performans artışı değil, aynı zamanda altyapı maliyetlerinin kontrol altına alınması açısından da kritik bir kaldıraç olarak görülüyor.

Bulut büyümesinin arkasındaki itici güç

Yapay zeka odaklı donanım yatırımları, şirketin bulut tarafındaki gelir artışında önemli bir rol oynuyor. TPU tabanlı çözümler, hem iç operasyonlarda hem de müşterilere sunulan hizmetlerde daha rekabetçi bir yapı kurulmasına katkı sağlıyor.

Şirketin bu alandaki yatırımları, yatırımcılara yapay zeka harcamalarının doğrudan finansal geri dönüş üretebildiğini gösterme amacı da taşıyor.

Takvim netleşmeye başlıyor

Kulis bilgilerine göre taraflar, bellek işlem biriminin tasarımını önümüzdeki yıl içinde tamamlamayı ve ardından test üretim sürecine geçmeyi planlıyor. Bu gelişme, yapay zeka donanımı rekabetinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.

Ancak artık eski Hong Kong’dan söz etmek zorlaşıyor. Gördüğüm, duyduğum ve yaşadığım her şey bu şehrin derin bir dönüşüm içinde olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Hong Kong bugün yalnızca bir finans merkezi değil, Çin’in dünyayla temas kurduğu stratejik bir ara yüz olarak işlev görüyor.

Kişisel tanıklık: Çin sistem kuruyor

Ben Hong Kong’u 1989’dan beri icinden tanıyorum, izliyorum ve değişimini dikkatle gözlemliyorum. İlk güçlü temasım, Turgut Özal döneminde, Mehmet Keçeciler Başbakan Yardımcısı iken yürüttüğümüz çalışmalar ve birlikte ziyaretimiz sırasında gerçekleşmişti. O günlerde muhatabımız China Resources Holding gibi dev bir Cin devlet sirketi idi; Pekin’in Hong Kong’daki diplomatic temsil islevini ise, cok sasirmistim, devlet media organi Xinhua News Agency yürütüyordu. 

Hong Kong’un zaman icinde dönüşümünü anlamak için geçmişte verilen reflekslere bakmak da öğretici oluyor. Rahmetli Turgut Özal dünyayı yakından takip eden, hızlı düşünen ve hızlı karar alan bir liderdi. 

Bir akşam International Herald Tribune’ü okurken Hong Kong’un 1997’de Çin’e devri sürecinde yaşanan belirsizlik ve bunun yarattığı göç dalgası ile ilgili bir haber dikkatini çekmis. Özellikle girişimci, eğitimli ve sermaye sahibi Hong Kongluların Kanada, Avustralya, ABD ve Avrupa’ya yöneldiğini okuyunca bu gelişmeyi Turkiye icin de stratejik bir fırsat olarak degerlendirmis. 

Bize talimatı açıktı: Türkiye neden bu göç dalgasının bir parçasını çekmesin? Hong Kong’daki yetenekli ve girişimci kesimi Türkiye’ye yönlendirmek için ne yapılabileceğini araştırmamızı istemişti. Bu kapsamda vatandaşlık, oturma izni ve yatırım kolaylıkları gibi seçenekler üzerinde çalışmıştık. Ancak o dönemde Türkiye’nin cazibesi sınırlıydı ve rekabet ettiğimiz ülkeler çok daha güçlü imkânlar sunuyordu. Sonuçta yalnızca iki üç düzine Hong Kongluyu Türkiye’ye çekebilmiştik.

Buna rağmen bu girişim son derece anlamlıydı. Çünkü mesele sayıdan çok, refleksti. Türkiye ilk kez küresel bir yetenek ve sermaye hareketliliğini okuyarak buna cevap vermeye çalışıyordu. 

Tarihsel zemin: Farklılık üzerine kurulu güç

1997’de Hong Kong’un Çin’e devri, küresel sistem açısından benzersiz bir model ortaya koymuştu. “Tek ülke, iki sistem” yaklaşımı Hong Kong’un farklılığını koruyarak Çin’e entegre olmasını öngörüyordu. Bu farklılık hukuk düzeninde, finansal yapıda ve iş yapma kültüründe kendini açıkça gösteriyordu. Hong Kong bu sayede Çin’e giren yabancı sermayenin ana geçiş noktası haline gelmişti. Aynı zamanda Çinli şirketlerin küreselleşme platformu olarak işlev görmüştü. Bu yapı uzun yıllar boyunca hem Çin’in büyümesine hem küresel ekonominin derinleşmesine katkı sağlamıştı.

Bugün Hong Kong hâlâ finansal olarak güçlü bir merkez olmayı sürdürüyor. Çin’e giren ve çıkan yatırımların önemli bir kısmı hâlâ buradan geçiyor. Offshore yuan işlemlerinin büyük bölümü bu şehirde gerçekleşiyor. Uluslararası yatırımcılar Hong Kong’u hâlâ Çin’e erişimin en güvenilir yollarından biri olarak görüyor. Ancak bu rolün doğası değişiyor; daha kontrollü, daha merkezî ve daha stratejik bir çerçeveye oturuyor. Hong Kong artık serbestliğin değil, kontrollü açıklığın temsilcisi olarak konumlanıyor.

Sahadan gözlem: Aynı şehir, farklı ruh

Son ziyaretimde hissettiğim duygu oldukça netti. Şehir hâlâ zengin, hâlâ hızlı ve hâlâ etkileyici görünüyordu. Ancak o eski “nefes alma” hissi belirgin biçimde zayıflamıştı. Eskiden Çin’in içinde ama Çin gibi olmayan bir alan hissi verirdi. Bugün ise bu fark giderek kapanıyor. Hong Kong’un kendine özgü karakteri yavaş ama kararlı bir şekilde dönüşüyor.

Bu değişimi en net şekilde iş dünyasında gözlemliyorum. Toplantı masalarında Çinli profesyonellerin ağırlığı artmış durumda. Karar alma süreçlerinde güç dengesi farklı bir noktaya kayıyor. İngilizce hâlâ kullanılıyor, ancak Mandarin belirgin biçimde yükseliyor. İş yapma kültürü de buna paralel olarak Çin normlarına yaklaşıyor. Hong Kong artık Çin’e açılan bir kapı olmaktan çok, Çin’in küresel sistemdeki uzantısı gibi çalışıyor.

Dil değişimi bu dönüşümün en somut göstergesi olarak ortaya çıkıyor. Kantonca günlük yaşamda varlığını sürdürse de iş dünyasında Mandarin belirleyici hale geliyor. Bu değişim yalnızca iletişimi değil, güç ilişkilerini de yeniden şekillendiriyor. Kimin yükseleceğini, kimin sistemin dışında kalacağını belirleyen görünmez bir eşik oluşuyor. Dil bu bağlamda kültürel bir unsur olmaktan çıkıp stratejik bir araç haline geliyor.

Hong Kong’daki dönüşümün sosyal boyutu göç hareketlerinde kendini gösteriyor. Son yıllarda yüz binlerce Hong Konglu farklı ülkelere yönelmiş durumda. Birleşik Krallık, Kanada ve Avustralya bu göçün başlıca adresleri oluyor. Bu hareket sadece ekonomik gerekçelerle açıklanmıyor. İnsanlar daha çok güven, öngörülebilirlik ve gelecek kaygısıyla karar veriyor. Bu durum Hong Kong’daki değişimin derinliğini açıkça ortaya koyuyor.

Bölgesel rekabet: Hong Kong’un etrafı kaynıyor

Hong Kong’un karşı karşıya olduğu asıl rekabet içeriden değil, çevresinden geliyor. Şanghay finans merkezi olma iddiasını güçlendirerek yükseliyor. Dev iç pazar, güçlü devlet desteği ve gelişen finansal altyapı bu süreci hızlandırıyor. Uluslararası sermaye hâlâ Hong Kong’u kullanıyor, ancak yön değişiminin sinyalleri belirginleşiyor. Şanghay, Hong Kong’un bazı fonksiyonlarını kademeli olarak devralmaya hazırlanıyor.

Diğer tarafta Shenzhen bambaşka bir dinamizm sergiliyor. Teknoloji, inovasyon ve üretim gücü bu şehri Çin’in geleceğinin merkezi haline getiriyor. Start-up ekosistemi hızla büyüyor ve küresel ölçekte rekabet yaratıyor. Shenzhen gençler için daha cazip bir merkez haline geliyor. Hong Kong finansın geçmişini temsil ederken, Shenzhen geleceğin kendisini temsil ediyor. Bu ikili yapı Hong Kong’un rolünü yeniden tanımlıyor.

Bugün Hong Kong’un kaybettiği şey büyüklüğü değil, farklılığı oluyor. Şehir hâlâ güçlü, hâlâ zengin ve hâlâ etkili bir merkez olmayı sürdürüyor. Ancak onu benzersiz kılan özellikler giderek aşınıyor. Küresel rekabette asıl değer farklılık yaratabilmekten geçiyor. Hong Kong bu farklılığı kaybettikçe sıradanlaşma riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bu durum şehrin uzun vadeli cazibesini doğrudan etkiliyor.

Çin’in stratejik aklı

Hong Kong’un hikâyesi daha geniş bir gerçeği ortaya koyuyor. Çin küresel sisteme entegre olurken kendi kurallarını koruyor. Açılıyor ama kontrolü elden bırakmıyor. Alternatifler yaratıyor ve sistemi yeniden şekillendiriyor. Bu nedenle Çin’den tamamen bağımsız bir ekonomik alan oluşturmak giderek zorlaşıyor. Hong Kong bu stratejinin en somut örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Sonuç olarak Hong Kong bir şehirden çok daha fazlasını temsil ediyor. Bu şehir Çin’in küresel stratejisinin ayrılmaz bir parçası olarak işlev görüyor. Aynı zamanda dünyanın değişen ekonomik düzenine dair güçlü ipuçları veriyor. Hong Kong’un dönüşümü küresel güç dengelerinin yeniden yazıldığını gösteriyor. Ve bize şu gerçeği hatırlatıyor:
Çin’den kaçış yok, ama onu doğru okumak mümkün.

Türkiye perspektifi: Küçük varlık, büyük potansiyel

Türkiye açısından Hong Kong, uzun yıllardır yeterince değerlendirilememiş stratejik bir fırsat alanı olmaya devam ediyor. İki taraf arasındaki ticaret hacmi hâlen 2–3 milyar dolar bandında seyrediyor. Bu rakam, Hong Kong’un küresel finans ve ticaret sistemindeki ağırlığı düşünüldüğünde oldukça sınırlı kalıyor.

Hong Kong’da yaşayan Türk topluluğu da benzer şekilde küçük ama etkili bir yapı sergiliyor. Yaklaşık 300–500 kişilik bu ağ; özellikle mücevher, ticaret, lojistik ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteriyor. Ancak bu varlık henüz kurumsallaşmış, stratejik hedeflerle yönlendirilen bir ekonomik diplomasi aracına dönüşebilmiş değil. Oysa doğru yönlendirme ile bu diaspora, Türkiye’nin Asya açılımında “öncü birlik” rolü oynayabilir.

Hong Kong’un asıl önemi, sadece bir pazar olmasından değil, bir geçiş kapısı işlevi görmesinden kaynaklanıyor. Özellikle Shenzhen ve Guangdong başta olmak üzere Çin’in üretim ve teknoloji merkezlerine erişimde Hong Kong, benzersiz bir köprü sunuyor. Bu yapı, Türk firmalarına doğrudan Çin’e girişin getirdiği regülasyon, bürokrasi ve operasyonel riskleri daha esnek bir modelle yönetme imkânı tanıyor.

Ayrıca Hong Kong’un güçlü finansal ekosistemi, Türk şirketleri için şu alanlarda ciddi fırsatlar barındırıyor:

•    Uluslararası finansmana erişim
•    Asya merkezli yatırımcılarla temas
•    Halka arz ve fonlama alternatifleri
•    Aile ofisleri ve varlık yönetimi ağlarına giriş

Ancak mevcut tablo, bu potansiyelin büyük ölçüde atıl kaldığını gösteriyor. Bunun temel nedeni, Türkiye’nin Hong Kong’a yönelik bütüncül ve uzun vadeli bir strateji geliştirememiş olmasıdır. Ticaret odaklı kısa vadeli yaklaşımlar, Hong Kong gibi çok katmanlı bir ekosistemde yeterli olmuyor.

Ne yapılmalı?

Türkiye’nin Hong Kong yaklaşımını yeniden tanımlaması gerekiyor. Bunun için:
•    Kurumsal varlık güçlendirilmeli: Ticaret müşavirlikleri, yatırım ofisleri ve iş konseyi yapıları daha aktif hale getirilmeli.
•    Türk diasporası stratejik ağa dönüştürülmeli: Mevcut küçük topluluk organize edilerek yatırım ve ticaret köprüleri kurulmalı.
•    Sektörel odak belirlenmeli: Mücevher, fintech, lojistik, gıda ve sağlık gibi alanlarda niş stratejiler geliştirilmeli.
•    Hong Kong–Shenzhen hattı hedeflenmeli: Sadece Hong Kong değil, Güney Çin’in tamamını kapsayan entegre bir yaklaşım benimsenmeli.
Hong Kong, Türkiye için küçük hacimli ama yüksek kaldıraç etkisine sahip bir platformdur. Doğru strateji ile bu şehir, Türkiye’nin Asya’daki ekonomik ve finansal varlığını büyütmesinde kritik bir rol oynayabilir. Aksi halde, mevcut sınırlı etkileşim düzeyi devam edecek ve Türkiye bu dinamik merkezdeki fırsatları kaçırmayı sürdürecektir.

Volkswagen ve Toyota gibi markalar iki yıl önce Çin'e özel üretim stratejileri açıklamıştı. Yöneticiler, bu hafta Pekin'deki otomobil fuarında sergilenen yeni ürünlerle tüketicileri kazanmayı umuyor. BMW Yönetim Kurulu Üyesi Jochen Göller, bu yıl istikrar sağlamak istediklerini ancak tüm modellerle birlikte Çin'de yeniden büyüyebileceklerini varsaydıklarını söyledi.

Alman grup fuarda, genişletilmiş şasiye sahip elektrikli iX3 SUV modelini sergileyecek. Bu araç Momenta, Huawei ve Alibaba'nın yerel teknolojileri kullanılarak Çin'de geliştirildi.

Pazar payı yarı yarıya eridi

Yabancı otomobil üreticileri son yıllarda Çin'de önemli satış kayıpları yaşadı. BYD, Geely ve Xiaomi gibi yerel rakiplerin yükselişi bu düşüşte etkili oldu. Elektrikli araçlar ve şarj edilebilir hibritler artık yeni otomobil satışlarının yarısından fazlasını oluşturuyor.

Şanghay merkezli danışmanlık şirketi Automobility'nin verileri pazardaki tabloyu gözler önüne seriyor. Verilere göre, yabancı markaların 2020'de yüzde 64 olan Çin'deki pazar payı bu yıl yüzde 32'ye geriledi.

Çinli markalar on yıllar boyunca yerel ortak girişimler aracılığıyla Batılı rakiplerinden otomobil üretimini öğrendi. Ancak artık rüzgar tersine döndü. Volkswagen ve Toyota gibi devler, daha hızlı ve gelişmiş yazılımlı araçlar üretmek için Çinli ortaklara güvenmek zorunda kalıyor.

VW Marka Satış Şefi Martin Sander geçen ay Londra'daki bir endüstri etkinliğinde, Çin'de çok büyük olduklarını ve çekip gidemeyeceklerini belirtti. Şirket uzun süredir araçlarını yerel olarak üretiyor ancak artık tasarımlarını da Çin'de yapıyor. Sander, uzun süredir Avrupa'da yaptıklarının Çin pazarında rekabetçi olmadığını gördüklerini sözlerine ekledi.

Yeni stratejiler ve zorlu rekabet

Stratejilerdeki büyük revizyonun ardından bazı iyileşme belirtileri ortaya çıktı. Ancak analistler uzun vadeli büyümenin henüz garanti olmadığı konusunda uyarıyor. Danışmanlık şirketi Sino Auto Insights Kurucusu Tu Le, şirketlerin tüm doğru adımları attığını ancak ortaya çıkan ürünlerin Avrupalıların dibi bulmasına yardımcı olacağından emin olmadığını ifade etti.

Automobility verilerine göre, Volkswagen 2026'nın ilk üç ayında yüzde 13 pazar payıyla yeniden zirveye yerleşti. Geely ve BYD'yi geride bırakan markanın bu yükselişinde, geçen yıl sona eren devlet teşvikleri etkili oldu. Teşviklerin bitmesi yerel oyuncuların elektrikli araç satışlarını düşürdü.

Araçları hala ağırlıklı olarak içten yanmalı motora sahip olan Alman markası hedeflerini büyütüyor. Volkswagen sadece bu yıl Çin'de 13 şarj edilebilir hibrit ve elektrikli araç modelini piyasaya sürmeyi planlıyor. Sander, rekabetle yüzleşmek için bu araçları dünyanın diğer bölgelerine getirme fırsatlarını da araştırdıklarını kaydetti.

Audi ise düşen elektrikli araç talebinin kurbanı oldu. Şirket geçen yıl dört halkalı logosu olmayan ve sadece Çin'e özel alt markası E5 Sportback'i tanıttı. Ancak Çinli ortak SAIC ile geliştirilen bu modelde talebi canlandırmak için ağır indirimler yapmak zorunda kaldı. Audi İcra Kurulu Başkanı Gernot Döllner verdiği bir röportajda, markayı ve satış hacmini gerçekten artırmak için biraz zamana ihtiyaçları olduğunu belirterek, E5'i iki modelin takip edeceğini aktardı.

Yazılım yeteneği belirleyici olacak

General Motors, 2024'ün sonlarında yazdığı 5 milyar dolarlık zararın ardından yeni bir döneme girdi. Şirket, hibrit ve elektrikli araçların satışların yarısından fazlasını oluşturmasıyla Çin'deki işlerinin artık kar ettiğini açıkladı. Ancak şirket daha yüksek marjlı modellere odaklandığı için Çin'deki ilk çeyrek satışları yüzde 21 düştü.

Nissan da Çin'deki toplam satışlarını ve bu ülkeden yapılan ihracatı artırmayı hedefliyor. Şirket geçen yıl 660 bin olan bu rakamı 2030 yılına kadar 1 milyon adede çıkarmayı planlıyor. Japon grup bu amaçla Çinli ortak girişim ortağı Dongfeng ile daha fazla iş birliği yapacak. 

Nissan, bataryalı N7 modelini Latin Amerika ve Güneydoğu Asya'ya getirmeyi planlıyor. Şarj edilebilir hibrit Frontier Pro pikap modeli ise bu iki pazarın yanı sıra Körfez bölgesine sunulacak. Nissan Performans Şefi Guillaume Cartier, Çin'in küresel bir inovasyon ve ihracat merkezi haline geldiği değerlendirmesini yaptı.

Analist Tu Le, daha düşük maliyetli Çin modellerinin başka yerlerde üretilen araçlara olan talebi aşındırması halinde kendini yok etme riski olduğuna dikkati çekti. Çin'deki ortak üretim tesislerinin kapasitesinin altında çalıştığını belirten Le, ihraç etmemenin alternatifinin Çin'deki fabrikaları kapatmak olduğu uyarısında bulundu.

Danışmanlık şirketi Omdia'nın Şanghay merkezli Elektrikli Araç Analisti Chris Liu, asıl açığın artık donanım veya elektrikli araç platformları olmadığını ve bunun temelde bir yetenek sorunu olduğunu vurguladı. Çin'in hem hacim hem de yineleme hızı açısından kopyalanması zor bir yazılım mühendisliği yeteneği sunduğunu söyleyen Liu, özellikle Alman otomobil üreticilerinin Çin'deki araştırma ve geliştirme varlıklarını derinleştirmelerinin nedeninin bu olduğunu ifade etti.

Yabancı otomobil üreticilerinin Çin'deki en iyi yazılım yeteneklerini çekebildikleri sürece geçerliliklerini koruduklarını aktaran Liu, ancak rekabetçi kalmanın sadece yetenek pazarına katılmaya değil, Çin'in gelişim hızında gerçekten faaliyet gösterip gösteremediklerine bağlı olduğunu dile getirdi.

Resmi veriler, eski ekonomik modelin nasıl çöktüğünü gözler önüne seriyor. Hükümet rakamlarına göre, her ay bir zamanların baskın sektörü otomotiv de dahil olmak üzere Alman imalat sanayisinden yaklaşık 15 bin iş yok oluyor. Mercedes-Benz, 2025 yılı için karında yüzde 49'luk bir düşüş bildirdi.

Dünyanın en büyük ikinci otomobil üreticisi olan Volkswagen de benzer bir tablo çizdi. Şirket aynı dönemde karının yüzde 44 düştüğünü açıkladı. Volkswagen ayrıca 2030 yılına kadar Almanya'da 50 bin kişiyi işten çıkarma planlarını duyurdu.

Porsche gibi amiral gemisi markalar bile şaşırtıcı darbeler aldıklarını raporluyor. Şirketin faaliyet karı, modern tarihinin en kötü yıllarından biri olan 2024'e kıyasla yüzde 98 oranında geriledi.

Alman ekonomisinde ağır yükü artık ekonomik üretimin yaklaşık yüzde 70'ini oluşturan hizmet sektörü çekiyor. İmalat sektörü ise hala yüzde 20'lik bir paya sahip. Ancak hizmetlerin beşte birine kadarı otomobil üreticileri gibi sanayi firmalarına bağlı bulunuyor.

Amerikan garantileri azalırken savunma öne çıkıyor

Amerika Birleşik Devletleri'nin güvenlik garantileri artık daha belirsiz görünüyor. Avrupa ise hızla yeniden silahlanma yarışına girdi. Berlin yönetimi de kendini kıtanın savunma sanayisinin omurgası olmak için konumlandırıyor.

Otomobil tedarikçisi Schaeffler'in İcra Kurulu Başkanı Klaus Rosenfeld konuyla ilgili değerlendirmeler yaptı. Rosenfeld, otomotiv endüstrisinin küresel gerileme, jeopolitik riskler ve Çin'den gelen artan rekabet nedeniyle bir krizden geçtiğini söyledi. Güç aktarma organlarından rulmanlara kadar her şeyi üreten Schaeffler, artık savunma sektöründe de yükselen bir oyuncu olarak dikkat çekiyor.

Almanya ve Avrupa Birliği'ndeki son düzenleyici değişiklikler, savunma şirketlerinin sermaye piyasasına erişimini iyileştirdi. Devasa hükümet sözleşmeleri ve kamu finansman planları, savunma finansmanında yaklaşık 1 trilyon euroluk, yani kabaca 1,2 trilyon dolarlık bir kaynağın kilidini açtı. Bu durum, Rus yayılmacılığı korkusu ve giderek daha düşmanca hale gelen küresel ortamdan besleniyor.

Klaus Rosenfeld, Alman ekonomisindeki harika bir eğilimin, insanların geçmişte yapılmayanlara nasıl katkıda bulunabileceklerini sormaları olduğunu ifade etti. İnsanların kendilerini savunma yeteneğini yeniden kazanmayı çok daha fazla sorguladığını ve kendilerinin de tam olarak bunu yaptığını belirtti.

Otomobil parçalarından insansız hava araçlarına

Rosenfeld'in firması artık insansız hava araçları için motorlar üretiyor. Zırhlı araçlar için araç içi sistemler ve askeri havacılık bileşenleri de şirketin üretim bandından çıkıyor. Şirketin mevcut cirosu 24 milyar euro, yani kabaca 28 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Hedef, bu cironun yüzde 10'unun geçen yıl kurulan savunma bölümünden gelmesi. Bu üretimin büyük kısmı, ABD'deki sekiz fabrika da dahil olmak üzere dünya çapındaki 100 fabrikadan sağlanacak. Şirketin toplam çalışan sayısı ise 100 bini aşıyor.

Almanya'da çok fazla sızlanma olduğunu vurgulayan Rosenfeld, herkesin sürekli şikayet etmesi halinde hiçbir şeyin yürümeyeceğini ve kolları sıvamaları gerektiğini dile getirdi.

Almanya'nın sanayi kuşağı genelinde büyük bir dönüşüm yaşanıyor. Bir zamanlar ülkenin ihracat mucizesine güç veren fabrika hatları, Avrupa'nın yeniden silahlanma makinesine dönüştürülüyor.

Alman hükümeti de bu dönüşüme destek veriyor. Berlin'in yaklaşımı eski ekonomiyi canlandırmak değil, onu tamamen değiştirmek olarak öne çıkıyor. Atıl fabrika zeminleri ve giderek büyüyen işsiz vasıflı işçi havuzu, hala genişleyen tek sektöre yönlendiriliyor.

Üretim hatları savaş sistemlerine dönüştürülüyor

Volkswagen, 2027 yılına kadar İsrail'in Demir Kubbe sistemi için bileşenler üretmeye başlamak amacıyla İsrailli şirketlerle görüşmeler yürütüyor. Bir dizi şirket, Ukrayna için silah ve mühimmat üretmek üzere üçüncü vardiyaları devreye soktu. Uzun zamandır tamamen bir Amerikan ürünü olan Patriot önleyicileri artan talebi karşılamak için yakında Almanya'da üretilecek.

Hükümet rakamlarına göre, savunma teknolojisine yatırılan Avrupa risk sermayesinin yaklaşık yüzde 90'ı Alman şirketlerine akıyor. Ekonomi Bakanı Katherina Reiche, Avrupa'nın kendini savunabilmesi gerektiğini ve bunun güvenebilecekleri güçlü bir güvenlik ile savunma sanayisi inşa etmek anlamına geldiğini söyledi.

Reiche ve savunma bakanı da dahil olmak üzere kabine üyeleri, zor durumdaki imalat şirketlerini savunma müteahhitlerine dönüştürmek için baskı yapıyor. Ekonomi Bakanı Reiche, diğer endüstrilerden mevcut üretim tesislerinin yeniden amaçlandırılmasının, yerel kapasiteyi ölçeklendirme önündeki engelleri azaltabileceği değerlendirmesini yaptı.

Ekonomi bakanlığı şu anda bir eşleştirme platformunu finanse ediyor. Ana savunma sanayisi ticaret birliği BDSV tarafından kurulan platform, köklü savunma tedarik zincirlerini diğer sektörlerdeki şirketlerle buluşturuyor. BDSV Başkanı Hans Christoph Atzpodien, savunma dışı şirketlerin sektöre girişinin, geleneksel tedarik zincirleri üzerindeki ölçeği büyütme baskısını hafifletmeye yardımcı olduğunu ifade etti.

Hızlı adaptasyon ve gelen başarı

Sebastian C. Schulte, 162 yıllık içten yanmalı motor öncüsü Deutz'un icra kurulu başkanı olarak görevi devraldı. Bu atama, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinden sadece iki hafta önce gerçekleşti. Şirket, birçok sanayi devi gibi Almanya'nın zayıflayan ekonomisinden ağır darbe almıştı ve savaş durumu daha da kötüleştirdi.

Şirketi dönüştürmenin kendi işi haline geldiğini söyleyen Schulte, deniz savunma endüstrisinden geldiği için içgüdüsünün savaşla hızlanan bir krizi fırsata çevirmek olduğunu anlattı. Benzersiz satış tekliflerinin istikrarlı tedarik zincirleri olduğunu vurgulayan Schulte, motorlar ve madencilik ekipmanları için işe yarayan şeyin savunma endüstrisi için de işe yarayacağını dile getirdi.

Geleneksel savunma şirketleri genellikle çok uzun geliştirme döngülerine sahip oluyor. Üretimi genişletmeleri yıllar alabiliyor. Ancak şiddetli rekabetin yaşandığı otomotiv pazarında pişen üreticiler çok hızlı bir şekilde ölçek büyütebiliyor.

Patriot hava savunma sistemi için füzeler üreten ABD'li savunma devi Lockheed Martin buna bir örnek oluşturuyor. Şirket, Rusya ve İran'ın dahil olduğu savaşların tetiklediği devasa talebe rağmen yılda yalnızca yaklaşık 620 önleyici füze üretebiliyor.

Otomobil alıcılarının hızla değişen kaprislerine alışkın, daha çevik bir işletme olan Deutz çok hızlı hareket etti. Şirket şu anda Suudi Arabistan tarafından kullanılan Patriot sistemleri için güç üreten motorlar sağlıyor. Ayrıca çeşitli insansız sistemler ve zırhlı araçlar için de tedarik yapıyor.

Şirket savunma girişimlerini satın aldı. Daha önce hiç deneyimi olmadığı yepyeni bir işe yatırım yaptı. Schulte bu süreci, paralarını inandıkları yere yatırmaya karar verdikleri sözleriyle özetledi.

Yapılan bu cesur hamle karşılığını verdi. Birçok otomotiv firmasının aksine şirket, işçiler savunma üretimine geçerken hiçbir toplu işten çıkarma yapmadı. Şirketin geliri geçen yıl yüzde 15 oranında büyüme kaydetti.

İhracat tarafında da büyüme sürüyor. 2025’te 2 milyar doların üzerinde ihracat yapan şirket, Türkiye’nin toplam çelik ihracatından aldığı payı yüzde 12’ye yükseltti. Yeni hedef ise 3 milyar doların üzerine çıkmak.

Ciroda da artış beklentisi var. Mevcut 9 milyar dolarlık büyüklüğün yıl sonunda 10 milyar dolara ulaşması öngörülüyor.

Cezayir yatırımıyla kapasite ikiye katlanacak

Cezayir’de hayata geçirilen yeni kompleks yatırımıyla yıllık 3 milyon ton ek sıvı çelik kapasitesi oluşturulacak. Bu yatırımla birlikte günlük üretimin 50 bin tondan 100 bin tona çıkarılması hedefleniyor.

Toplam kapasitenin önemli bir bölümü katma değerli ürünlere ayrılacak. 1,6 milyon tonluk kısmın 700 bin tonu otomotiv çeliği üretimine yönlendirilecek. Bu ürünlerin 2026’nın üçüncü çeyreğinden itibaren küresel markalara sunulması planlanıyor.

Yatırım aynı zamanda petrol ve doğal gaz boru hatları için gerekli hammaddenin üretimini de destekleyecek.

Teknolojide ince üretim avantajı

Şirket, üretim tarafında da teknik kabiliyetlerini öne çıkarıyor. 300 tonluk potalarda üretilen çelik, 0.80 mm kalınlığa kadar indirilebiliyor. Bu sayede sanayicilerin ek inceltme işlemlerine olan ihtiyacı azalıyor ve üretim süreçleri hızlanıyor.

Yeşil dönüşüm ve enerji yatırımları

Tosyalı Holding son 5 yılda yaklaşık 6 milyar dolarlık yatırım yaptı. Bu yatırımların büyük kısmı sürdürülebilirlik ve enerji alanında gerçekleşti.

Güneş enerjisi projeleri kapsamında 2025’e kadar 1.2 GW kurulu güce ulaşılması planlanıyor. Osmaniye’de başlayan panel üretimiyle birlikte, toplam enerji ihtiyacının yaklaşık yarısının güneşten karşılanması hedefleniyor.

Ayrıca hidrojen uyumlu üretim teknolojileri üzerinde çalışmalar sürüyor. Doğrudan indirgenmiş demir tesislerinde hidrojen kullanımına yönelik Ar-Ge projeleri devam ediyor.

Togg ve savunma projelerinde takvim netleşti

Şirketin yer aldığı projeler arasında otomotiv ve savunma sanayii de bulunuyor. Togg’un yeni modeli T6X için siparişlerin 2027 Haziran’da alınması, teslimatların ise Temmuz ayında başlaması planlanıyor.

Altay tankında ise Ankara’daki üretim tesislerinde seri üretimle birlikte yıllık 96 adetlik kapasiteye ulaşılması hedefleniyor.

Sektörde kapasite kullanımı geriliyor

Tosyalı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı, Türkiye’de çelik sektörünün karşı karşıya olduğu zorluklara da dikkat çekti. Özellikle Uzak Doğu kaynaklı düşük fiyatlı ürünlerin pazara girmesi, yerli üreticiler üzerinde baskı oluşturuyor.

Bu durumun etkisiyle kapasite kullanım oranları yüzde 60 seviyelerine kadar geriledi. Tosyalı’ya göre Türkiye’deki mevcut üretim gücü iç talebi karşılamak için yeterli ve dışa bağımlılık gerekmiyor.

Cuma günü her iki kontrat da yüzde 9 değer kaybederek 18 Nisan'dan bu yana en büyük günlük düşüşünü yaşamıştı. Bu sert düşüş, İran'ın ticari gemilerin geçişine izin verdiğini açıklaması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın boğazı bir daha asla kapatmamayı kabul ettiğini söylemesiyle gerçekleşmişti.

Ancak iyimser hava, ABD'nin ablukayı delmeye çalıştığı gerekçesiyle "Touska" adlı İran bandıralı bir gemiye el koymasıyla hafta sonu hızla buharlaştı. İran bu durumu deniz haydutluğu olarak kınadı ve yakın zamanda bir misilleme yapacakları uyarısında bulundu.

Hafta sonu tırmanan kriz

İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), boğazdan geçmeye çalışan iki gemiye ateş açtı. Devrim Muhafızları, ABD ablukası kalkana kadar boğazı kapatacaklarını iddia etti. Kpler verilerine göre cumartesi günü 1 Mart'tan bu yana en yüksek hacim olan 20'den fazla gemi boğazdan başarıyla geçse de, tanker trafiğinin geri döneceğine dair güven ciddi şekilde sarsıldı.

Sparta Commodities Kıdemli Petrol Piyasası Analisti June Goh, cuma günkü tamamen açık duyurusundan sonraki 24 saat içinde Devrim Muhafızları tarafından ateş açılan tankerler olduğunu söyledi. Bu durumun nakliyecilerin ayrılma girişimlerindeki korkularını artırdığını belirten Goh, günde 10-11 milyon varil ham petrolün kapalı kalmasıyla piyasa temellerinin daha da kötüleştiği değerlendirmesini yaptı.

MST Marquee Araştırma Başkanı Saul Kavonic, petrol piyasalarının sahadaki zorlu gerçekler yerine ABD ve İran'ın dalgalı sosyal medya paylaşımlarına göre hareket etmeye devam ettiğini belirtti. Boğazın açıldığına dair duyurunun erken olduğunun kanıtlandığını ifade eden Kavonic, gemi sahiplerinin duyurulan geçişin gerçek olduğuna dair daha fazla güven duymadan bölgeye yönelmekten çekineceğini dile getirdi.

Piyasalar ve yatırımcı tepkisi

Artan gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar, piyasalardaki risk primlerinin çözülmesinin ardından volatilitenin geri dönme tehdidini barındırıyor. S&P 500 vadeli işlemleri, endeksin cuma günü rekor seviyede kapanmasının ardından yüzde 0,7 düştü. Avrupa hisselerinin yüzde 1,4 değer kaybedeceğine dair sinyaller gelirken, enflasyon endişesiyle hazine tahvilleri de geriledi.

Bloomberg MLIV Asya Ekip Lideri Garfield Reynolds, pazartesi günü Asya'nın büyük borsalarındaki yükselişin, yatırımcıların ABD-İran çatışmasının küresel ekonomiye etkilerinin en kötüsünün çoktan fiyatlandığına karar vermiş olabileceğine işaret ettiğini söyledi. Değerlemelerin geçen ayki düşüşle daha düşük bir seviyeye sıfırlandığını hatırlatan Reynolds, Orta Doğu'da sürekli bir ateş değişimine geri dönülmediği sürece hisse senetlerinin yükselişini sürdürmesinin muhtemel olduğunu kaydetti.

Diğer piyasalara bakıldığında altın yüzde 0,9 düşüşle yaklaşık 4.790 dolara, gümüş ise yüzde 1,7 geriledi. Bitcoin bir miktar zayıflayarak 74.250 dolar civarında işlem gördü. ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi iki baz puan artarak yüzde 4,27'ye çıkarken, Avrupa tahvil vadeli işlemleri düşüş gösterdi. Avrupa doğal gaz vadeli işlemleri ise pazartesi günü yüzde 11'e varan oranda yükseldi.

Cuma günü erken saatlerde S&P 500 Endeksi yüzde 3'ten fazla kazanç sağladığı üst üste üçüncü haftasını tamamlamıştı. Endeks 2020'den bu yana en büyük aylık yükselişine hazırlanıyordu. Tayvan, Singapur ve Çin'in CSI 300 Endeksi, şubat sonundaki ABD ve İsrail saldırılarının ardından yaşanan kayıpları geri almıştı.

Güney Kore'nin hisse senedi göstergesi Kospi pazartesi günü yüzde 1,4'e kadar yükseldi. Çip üreticilerindeki ralli ve yapay zeka ticaretinin yatırımcı odağına geri dönmesi, savaşın başından beri yaşanan kayıpları sildi. Çatışma sırasında güvenli liman olan dolar ise son üç haftadır düşüş yaşadıktan sonra bir miktar yükseldi.

Müzakerelerde belirsizlik sürüyor

Tasnim Haber Ajansı'na göre Tahran, pazartesi günü İslamabad'daki görüşmelere bir müzakere ekibi gönderip göndermeyeceğine henüz karar vermedi. ABD deniz ablukası yürürlükte kaldığı sürece hiçbir görüşme yapılmayacağı iddia edildi. Başkan Trump ise ABD müzakerecilerinin İslamabad'da olacağını söyleyerek, İran'ın anlaşmayı kabul etmemesi halinde ülkedeki her bir elektrik santralini ve köprüyü hedef alacaklarını ifade etti.

Daiwa Securities Co. Baş Stratejisti Yugo Tsuboi, hafta sonu yaşanan gelişmelere rağmen korkulduğu gibi ateşkes görüşmelerinde büyük bir çöküşe yol açacak bir yöne gidilmediğini, bu nedenle piyasa tepkisinin şimdilik sakin kaldığını söyledi.

JPMorgan Asset Management Küresel Piyasa Stratejisti Kerry Craig ise piyasaların bir dereceye kadar aynı daireler içinde hareket ettiğini ancak yatırımcıların bu çatışmanın bitişine giden bir çıkış yolu gördüğünü belirtti.

UOB Kay Hian Pte. Özel Servet Yönetimi Direktörü Kenneth Goh, asıl önemli olanın gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan fiilen geçip geçemeyeceği olduğunu vurguladı. Goh, cuma günü S&P 500'deki rekorun İran ateşkesinin süreceği fikrine dayandığını ancak hafta sonunun bunun güvenli bir varsayım olmadığını gösterdiğini dile getirdi.

Global X Management Yatırım Stratejisti Billy Leung da riskten korunma hamleleri olsa bile belirsizliğin zirvesine gelindiğini veya zaten orada olunduğunu düşündüğünü söyledi. Satışların düşük hacimle gerçekleştiğini belirten Leung, bunun inanç değil pozisyon alma olduğunu sözlerine ekledi.

ADNOC Genel Müdürü Dr. Sultan Al Jaber konuyu net bir şekilde özetleyerek, 50 günün ardından yaklaşık 600 milyon varilin engellendiğini belirtti. Al Jaber, Hürmüz Boğazı'nın tam olarak eskisi gibi dünyaya geri verilmesi çağrısında bulundu. Ateşkes koşullarının kötüleşmesi, müzakerelerin durması ve askeri duruşun yoğunlaşmasıyla yatırımcılar sürekli bir aksama senaryosunu yeniden fiyatlandırıyor.

Söz konusu işlemler 3,06 TL ile 3,09 TL fiyat aralığında tamamlandı.

Pay oranı kritik seviyenin altına indi

Gerçekleştirilen bu yüksek hacimli satışın ardından Bank of America’nın, iştirakleri üzerinden SASA sermayesindeki dolaylı payı yüzde 4,940 seviyesine düştü. Bu oran, piyasalar açısından önemli kabul edilen bir eşik olan yüzde 5’in altına inilmesi anlamına geliyor.

“Önemli ortak” statüsü değişti

Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine göre, bir şirkette yüzde 5 ve üzeri paya sahip yatırımcılar “önemli ortak” kategorisinde değerlendiriliyor.

Bu sınırın altına inilmesiyle birlikte Bank of America’nın SASA’daki konumu da resmi olarak bir kademe aşağıya gerilemiş oldu.

Piyasalar açısından ne anlama geliyor?

Bu tür işlemler genellikle kurumsal yatırımcıların portföy yeniden dengelenmesi, kâr realizasyonu ya da stratejik pozisyon değişiklikleri olarak yorumlanıyor. Özellikle eşik seviyelerin altına inişler, yatırımcının şirket üzerindeki etkisinin ve görünürlüğünün azalması açısından piyasalar tarafından yakından izleniyor.

Hemen yakında, 50 bin dolara kadar alıcı bulabilen The Catcher in the Rye kitabının ilk baskısı duruyor. Bu eser, 200 bin dolardan fazla değere sahip bir Yoshitomo Nara çizimi dahil olmak üzere çağdaş sanat eserleriyle yan yana bulunuyor. Koridorun aşağısındaki kasalar ise özenle etiketlenmiş ve mühürlenmiş onlarca Rolex saat, elmas ve altın takıyı barındırıyor.

Üstelik bunların hiçbiri satılık değil. Bu eşyaların tamamı, hızlı nakit arayan aşırı zengin müşteriler tarafından rehin bırakılan teminatlar olarak bekliyor. 

Denver merkezli Luxury Asset Capital, operasyonunu mahalledeki bir rehin dükkanının temel mekaniğiyle yürütüyor. Şirket bu işleyişi bir İsviçre bankasının gizliliğiyle harmanlıyor.

Müşteriler saatlerini, mücevherlerini, el çantalarını ve sanat eserlerini kısa vadeli krediler karşılığında rehin bırakıyor. Rücu edilemez yapıdaki bu krediler genellikle bir gün içinde finanse ediliyor.

Büyük bir serbest fonu yöneten bir müşteri, yüksek bir teminat tamamlama çağrısı aldıktan sonra ilginç bir adım attı. Eşinin 600 bin doların üzerinde değere sahip sekiz karatlık elmas yüzüğünü rehin bıraktı. Kredi sonunda geri ödendi ve yüzük iade edildi. Başka bir müşteri ise bir keresinde teminat olarak bir Emmy ödülü getirdi.

Servet yönetimi ve aciliyetin kesişimi

Lüks varlık kredileri, servet yönetimi ve aciliyetin kesişim noktasında yer alıyor. Nakit sıkıntısı çeken ancak varlık zengini olan müşteriler, yüksek kaliteli eşyalarını rehin vererek hızlı nakit elde ediyor. 

Bu kişiler eşyalarını doğrudan satmak yerine bu yöntemi tercih ediyor. Geleneksel banka kredilerinin evrak işleri ve kişisel garantileriyle uğraşmak istemiyorlar.

Luxury Asset Capital Kurucusu ve CEO'su Dewey Burke konuyla ilgili şaşkınlığını gizlemeyerek, bize gelip bunu yapabileceğini bilmediğini söyleyen çok fazla insan olduğunu ve bunun inanılmaz bir durum olduğunu ifade etti. 

2016 yılında kurulan şirket, ilk yılı içinde kârlılığa ulaştı. Şirket, son on yılda çevrim içi kredi platformu Borro başta olmak üzere marka portföyü üzerinden 1 milyar doların çok üzerinde kredi verdi. Bu operasyonlar New York, Palm Beach ve Beverly Hills'teki fiziksel lokasyonları da kapsıyor. Şirketin geçen yılki gelirinin 65 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor.

Lüks varlıkları rotatif bir kredi limiti olarak kullanan müşteriler oldukça çeşitli. Bu kişiler arasında girişimciler, yatırımcılar, koleksiyonerler ve işletme sahipleri yer alıyor. 

Bazıları saat dolu kasalarla gelirken, diğerleri el çantalarını bir gecede kargoyla gönderiyor. Giderek artan sayıda müşteri eşyalarına işletme sermayesi muamelesi yapıyor.

Müşteri alışkanlıklarına değinen Burke, saat müşterilerinden birinin Rolex ve Patek'te sürekli bekleme listelerinde olduğunu söyledi. Bu süreci, müşterilerin gelip bir saat üzerinden kredi çektiklerini, gidip yenisini aldıklarını ve bu döngüyü sürdürdüklerini belirterek anlattı.

Geleneksel sınırları aşan teminatlar

Esneklik, bu sistemin cazibesinin büyük bir parçasını oluşturuyor. Geleneksel bankalar genellikle menkul kıymet portföyleri veya gayrimenkul karşılığında kredi veriyor. Lüks varlık kredi kuruluşları ise geleneksel finans kurumlarının sınırlarını zorlayan çok daha geniş bir yelpazeyi finanse etmeye gönüllü.

Borro bugüne kadar oldukça sıra dışı eşyalar karşılığında kredi verdi. Bu teminatlar arasında Super Bowl yüzükleri, samuray kılıçları ve hatta Manhattan'ın merkezindeki bir park yeri bile bulunuyor.

Şirketin sunduğu teklif oldukça basit: Hız, gizlilik ve sıfır kişisel garanti. Müşteriler lüks teminatlarını rehin verip fonları hızlıca alıyor ve varlıklarını daha sonra geri kazanıyor. Geri ödeme yapılmazsa kredi veren eşyayı elinde tutuyor ve satıyor. Bu eşyalar genellikle Christie’s veya Sotheby’s gibi müzayede evleri aracılığıyla alıcı buluyor.

Son on yılda el çantaları en hızlı büyüyen kategorilerden biri olarak öne çıktı. Hermès Birkin ve Kelly çantaları, ikincil piyasada rutin olarak yüz binlerce dolara alıcı buluyor. Özellikle egzotik veya özel yapım versiyonlar büyük ilgi görüyor.

Borro'nun Beverly Hills'teki müşterilerinden biri, üretilmesi için neredeyse bir yıl beklediği özel sipariş bir çantayı teminat gösterdi. Müşteri, bu Hermès Mini Birkin çanta karşılığında yaklaşık 30 bin dolar borç almak için hizmeti kullandı. 

Parça için yaklaşık 33 bin dolar ödemişti ve ikincil piyasada 50 bin dolardan fazla teklif almıştı ancak onu elinde tutmak istiyordu.

Müşteri bu durumu, onu satmak istemediğini, bir Hermès çantaya sahip olmanın her gün karşınıza çıkan bir fırsat olmadığını vurgulayarak açıkladı. 

Bunun yerine krediyi, yenileyip satmayı planladığı bir mülkün tadilatını finanse etmek için kullandı. Kredinin işlevini ise kendisine diğer tarafa geçmesi için bir köprü kredisi sağladığını söyleyerek değerlendirdi.

Londra merkezli bir başka işletme sahibi de benzer bir yönteme başvurduğunu anlattı. İşletmelerini finanse etmeye yardımcı olmak için defalarca elmas kaplı Birkin çantalar ve Van Cleef & Arpels mücevherler karşılığında borç aldığını belirtti. Bir keresinde eşyaları bir gecede kargoya verdiğini ve fonları saatler içinde aldığını kaydetti.

İngiliz müşteri, dolabında duran elmas Birkin çantaların kendisine varlıkların kullanılmadan beklemesine izin vermek yerine gelir elde etme fırsatı verdiğini dile getirdi.

Tarihsel kökler ve modern alternatif

Lüks varlık teminatlı kredilendirme elbette yeni bir kavram değil. 14'üncü yüzyılda Medici ailesi, Floransa'da zengin müşteriler için modern bankacılık uygulamalarına öncülük etti. Aile aynı zamanda alt gelir grubu için rehin dükkanları işletti. Bugün ise bu sistem, geleneksel rehin dükkanlarına ve özel bankalara üst düzey bir alternatif olarak pazarlanıyor.

İş modelinin tezinin basit olduğunu söyleyen Burke, temel amacın güvenilir bir alternatif sunmak olduğunu belirtti. Geleneksel olarak lüks varlıklara nasıl değer biçeceğini bilmeyen bankalara karşı güvenilir bir kredi seçeneği yarattıklarını vurguladı. 

Burke, bankaların ne bilmediklerini bilmemeleriyle ünlü olduklarını ifade etti. Bankaların tutumunu, eğer gayrimenkul veya pazarlanabilir menkul kıymetler değilse bunu sıfır olarak yazacaklarını söyleyerek eleştirdi.

Bu kredilerin bir diğer cazip tarafı ise rücu edilemez olmaları. Müşteri borcunu ödemezse, şirket eşyayı elinde tutuyor ve satıyor. Herhangi bir kredi kontrolü veya gelir doğrulaması yapılmıyor ve ödemeler genellikle aynı gün içinde gerçekleşiyor.

Luxury Asset Capital şu anda Denver, New York, Los Angeles ve Florida'da ofisler işletiyor. Borro sayesinde ABD'nin 50 eyaletinin tamamında müşterilere sahip bulunuyor. 

Gelir rakamlarını açıklamayı reddeden Burke, firmanın kredi defterinin son on yılda yaklaşık 25 kat büyüdüğünü söylüyor. Borro 5 milyon dolara kadar kredi verebilmesine rağmen, tipik krediler ortalama 15 bin dolar ile 20 bin dolar arasında değişiyor.

Maliyetler ve finansal yapı

Bu krediler, kredi verenler için oldukça kazançlı olabiliyor. Çoğu kısa vadeli olan krediler genellikle 30 ila 120 gün sürüyor. Yine de birçok müşteri bunları uzatıyor veya yeniliyor ve lüks varlıkları etkili bir şekilde rotatif kredi limiti olarak kullanıyor.

Burke'ün aktardığına göre Borro, aylık bazda düşük tek haneli rakamlarda faiz talep ediyor. Buna sigorta ve depolama gibi ek maliyetler de yansıtılıyor. Bazı durumlarda bu eklentiler, kısa vadeli krediler için toplam borçlanma maliyetini aylık yüzde 5 civarına çıkarabiliyor.

Bu seviyede, müşteriler yüzde 60'a yaklaşan yıllık oranlarla karşı karşıya kalabiliyor. Ancak krediler genellikle yıllar yerine aylar üzerinden ölçüldüğünden, müşteriler maliyeti hız ve esneklik için bir takas olarak görüyor. Kredi verenler için ise özellikle yüzde 74 civarındaki tekrarlayan borçlanma oranları göz önüne alındığında getiri hızla katlanabiliyor.

Burke'e göre kredi-değer oranları varlığa bağlı olarak genellikle yüzde 40 ile yüzde 65 arasında değişiyor. Bu oran Rolex saatler gibi daha likit kategorilerde yüksekken, daha özel varlıklarda düşüyor. Bu durum Bank of America gibi özel kurumlarla da paralellik gösteriyor. Onlar da üst düzey sanat koleksiyonları için borçlanmayı genellikle değerlendirilen adil piyasa değerinin yüzde 50'si ile sınırlandırıyor.

Kategorinin büyümesi, zengin bireylerin lüks varlıklara bakışındaki daha geniş bir değişimi yansıtıyor. Varlıklar artık sadece koleksiyon veya statü sembolü olarak değil, aynı zamanda finansal araçlar olarak görülüyor.

Altın ve değerli metallerin fiyatı geçen yıl artarken, Borro külçe ve madeni para getiren müşterilerde önemli bir artış gördüğünü belirtiyor. Mücevher, saat ve elmas firmanın en büyük kategorileri olmaya devam ediyor. Bunları el çantaları, sanat eserleri ve diğer koleksiyon ürünleri izliyor.

İki kademeli pazar yapısı

Borro gibi butik kredi kuruluşlarını geleneksel bankalardan ayıran şey sadece hız değil, aynı zamanda finansal yapı. Bank of America Sanat Hizmetleri Genel Müdürü ve Başkanı Drew Watson, mevcut durumu iki kademeli bir pazar olarak tanımlıyor.

Watson'a göre bir yanda genellikle daha yüksek oranlarda ve geniş bir varlık yelpazesi karşılığında rücu edilemez krediler veren butik kurumlar yer alıyor. Diğer yanda ise sadece sanat eseri veya diğer lüks varlıklarla değil, müşterinin daha geniş bilançosuyla desteklenen rücu edilebilir krediler veren özel bankalar bulunuyor.

Bank of America'nın yaklaşık on yıl önce oluşturulan sanat eseri kredi programı genellikle özel bir kitleyi hedefliyor. Uluslararası düzeyde tanınan ve 10 milyon dolar veya daha yüksek değere sahip koleksiyonları olan müşterilere odaklanılıyor.

Minimum kredi boyutları tarihsel olarak 5 milyon dolar civarında başlıyor ve kredi-değer oranları genellikle değerlendirilen adil piyasa değerinin yüzde 50'si civarında sınırlandırılıyor. Krediler daha sonra genellikle bir ila üç yıl süren yenilenebilir kredi limitleri olarak yapılandırılıyor.

Bu krediler genellikle tek haneli rakamlarla fiyatlandırılıyor. Sigortalama süreci yaklaşık 60 gün sürebiliyor ancak bir kredi limiti oluşturulduğunda, müşteriler ihtiyaç duydukça bu hesaptan para çekebiliyor.

İki segmentin birbirinden oldukça farklı olduğunu söyleyen Watson, bankanın genellikle çok büyük bilançolara ve çeşitlendirilmiş koleksiyonlara sahip müşterilere kredi verdiğini aktardı. Butik kredi kuruluşlarının ise aksine rücu edilebilir bir kredinin seçenek olamayacağı daha küçük müşterilere hizmet verdiğini vurguladı.

Lüks varlık kredileri, geniş özel bankacılık sistemine kıyasla seçkin bir niş alan olarak kalmaya devam ediyor. Ancak yeniden satış piyasaları derinleştikçe ve alternatif varlıklar çoğaldıkça, üst düzey eşyalar giderek daha fazla sadece birer statü sembolü olarak görülmüyor. Aynı zamanda bilanço araçları olarak değerlendiriliyor.

Zamanlamanın değerleme kadar önemli olabildiği bir piyasada bir Rolex, bir Birkin veya müzeye layık bir tablo artık sadece bir zevk unsuru değil. Bunlar aynı zamanda bir sonraki yatırım fırsatı için hazırda bekleyen bir finansal kaynak işlevi de görüyor.

Eagle Point Credit Management, kısa süre önce spor dergisinin kardeş şirketi Sports Illustrated Tickets'a sağladığı finansman paketini 50 milyon dolara çıkardı. Bu fon, şirketin Dünya Kupası biletlerini satın alıp büyük fiyat farklarıyla yeniden satma planını desteklemek için kullanılacak. Kâr potansiyeli, Eagle Point'i biletlerin toplam maliyetine denk gelen bu krediyi onaylamaya ikna etti. 

Bu durum, Sports Illustrated'ın 1 milyon dolar değerinde Dünya Kupası bileti alması halinde şirketin tam 1 milyon dolar kredi vereceği anlamına geliyor. Connecticut merkezli 14 milyar dolarlık varlık yöneten Eagle Point'in kurucusu ve yönetici ortağı Thomas Majewski, "Normalde yüzde 100 maliyet karşılığı kredi vermezsiniz." dedi. Majewski, "Ancak Dünya Kupası biletleri tipik olarak nominal değerlerinin üç katına kadar değere ulaşıyor, bu yüzden gerçekte yüzde 35 kredi-değer oranıyla borç veriyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Yatırımcıların getiri beklentisi ve riskler

Eagle Point'e göre, bilet satışına yapılan yatırımlar, aralarında New York merkezli Feenix Venture Partners'ın da bulunduğu kredi verenlere genellikle yüzde 15 civarında getiri sağlıyor. Sports Illustrated Tickets krediyi geri ödeyemezse, kredi verenler şirketin dünya çapındaki konserler ve tiyatro gösterilerine ait milyonlarca bileti de dahil olmak üzere varlıklarına el koyabilecek. Majewski bu riske dair, "Endişelendiğim onca şey arasında, Dünya Kupası biletlerinin nominal değerinin altında satılması bunlardan biri değil." ifadesini kullandı.

Futbolun yönetim organı Fifa da hem alıcıdan hem de satıcıdan yüzde 15'lik bir pay alarak biletlerin yeniden satışından kâr elde ediyor. Örneğin, ABD takımının Paraguay'a karşı oynayacağı açılış maçında kale arkasındaki bir koltuk, Fifa'nın yeniden satış platformunda 5.900 dolar fiyatla listeleniyor. Buna yönetim organına ödenecek 885 dolarlık ücret de ekleniyor. Biletin orijinal nominal değeri ise 2.735 dolar seviyesinde bulunuyor.

Bilet fiyatlarına yönelik siyasi tepkiler büyüyor

ABD, Meksika ve Kanada'da düzenlenen turnuvadaki yüksek bilet fiyatları, dünyanın dört bir yanındaki taraftarların yanı sıra ABD'li siyasetçilerin de tepkisine yol açtı. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ve Los Angeles Belediye Başkanı Karen Bass, Fifa'nın bilet satışlarında gerçek zamanlı talebe dayalı dinamik fiyatlandırma uygulama kararını açıkça eleştirdi. Orijinal fiyatlarında bile, 19 Temmuz'da New Jersey'deki MetLife Stadyumu'nda oynanması planlanan Dünya Kupası finalinin biletleri Fifa'nın web sitesinde hızla 4 bin dolar ila 10 bin doların üzerinde fiyatlara satıldı.

Mamdani CBS News'e verdiği bir röportajda, "Pek çok insanın bunu karşılayabilmesi için evini ipotek ettirmesi gerekir." dedi. Bu arada, yüksek bilet fiyatları ve Amerikan karşıtı hissiyatın futbol taraftarlarını maçlara katılmaktan caydırması nedeniyle ABD otelleri maç günlerinde oda fiyatlarını büyük oranda düşürüyor.

Konser biletleri ve yeni gelir akışları

Majewski, Dünya Kupası dışında Sports Illustrated Tickets'ın K-pop şovlarından Billy Joel konserlerine kadar uzanan çok çeşitli bir dayanak varlık havuzuna sahip olduğunu belirtti. Eagle Point'in tahminlerine göre, şirketin en değerli yatırımları arasında ikincil piyasada orijinal değerinin yaklaşık dört katına satılabilen Güney Koreli erkek grubu BTS'in konser biletleri yer alıyor. Ancak Majewski, talebin daha az güvenli olması nedeniyle konser biletlerinin yalnızca daha düşük bir avans oranıyla teminat gösterilebileceğini aktardı.

En çok spor gazeteciliği ile tanınan 72 yıllık Sports Illustrated dergisi, son yıllarda gelir akışlarını TV yayıncılığı, biletleme ve markalı etkinlikleri içerecek şekilde genişletti. Yayın biriminden ayrı olan biletleme işletmesi, kendisini taraftar öncelikli pazar yeri ve unutulmaz canlı deneyimler için güvenilir bir kaynak olarak tanımlıyor. Birim, biletleri kısmen etkinliklere sponsor olarak ve stadyumlarla ortaklık kurarak güvence altına alıyor.

Eylül ayında New York Red Bulls ile 13 yıllık bir anlaşma imzalandı. Bu anlaşma futbol takımının Harrison, New Jersey'deki ana sahasını Sports Illustrated Stadyumu olarak yeniden adlandıracak. İşletme ayrıca bir dizi Dünya Kupası izleme partisi de dahil olmak üzere buradaki gelecekteki tüm etkinliklerin resmi biletleme ortağı olacak. 

Yine de Dünya Kupası biletlerinin şişirilmiş fiyatları, Wall Street elitlerinin varlıklı üyelerini bile turnuvaya katılmaktan caydırdı. Majewski konuya ilişkin, "Dünya Kupası finallerine biletlerin 20 bin dolara satıldığını görmek için sisteme giriş yaptım. Bu yüzden bir tane satın almadım." ifadesini kullandı.

Servetinin büyük kısmı Helion'a bağlı

Altman yakın zamanda OpenAI'dan, nükleer füzyon girişimi Helion’un devrim niteliğinde bir enerji kaynağı vaadini yerine getirmekte geride kalması ve nakit sıkıntısı yaşamaya başlamasının ardından, bu şirkete yapılacak bir finansman turuna liderlik etmesini istedi. Altman, Helion’un en büyük yatırımcılarından biri ve net servetinin önemli bir kısmı bu şirkete bağlı.

Altman ayrıca, Elon Musk’ın SpaceX’ine meydan okumayı hedefleyen roket üreticisi Stoke Space için de OpenAI desteği aradı. Wall Street Journal'ın haberine göre Altman, girişim sermayesi şirketi olup daha sonra bir aile ofisine dönüşen Hydrazine aracılığıyla bu şirkette hissedar; bu finansal bağlar daha önce kamuya açıklanmmaıştı. Bu yatırımların hiçbiri şu anda OpenAI’ın temel faaliyet alanını oluşturmuyor. Şirket yakın zamanda çalışanlarına yan projeleri azaltmaları ve artan rekabet baskısına odaklanmaları gerektiğini söyledi.

OpenAI, yıllarca Silikon Vadisi’nin gözde girişimi olduktan sonra yapay zeka yarışındaki liderliğini kaybetmeye başlıyor. Şirkette doğrudan hisseye sahip olmayan Altman, yönetsel sorumluluklarının çoğunu devretti. Daha önce desteklediği bazı girişimler, video üretim uygulaması Sora da dahil olmak üzere, geri çekildi.

Halka arz endişeleri

OpenAI yöneticileri ve en büyük yatırımcıları Altman’ı desteklediklerini ve şirketin başarısını ona borçlu olduklarını söylüyor. Ancak konuya yakın kişilere göre bazı hissedarlar, şirketin halka açılma sürecindeki çalkantıyı Altman’ın yönetip yönetmemesi gerektiğini özel olarak sorgulamaya başladı ve yönetim kurulu başkanı ile eski Salesforce eş CEO’su Bret Taylor’ı potansiyel bir halef olarak gündeme getirdi. Taylor yaptığı açıklamada, “Şirketimizin bir sonraki aşamalarına geçerken Sam’in bu şirketi yönetmek için neden benzersiz şekilde uygun olduğunu her gün görme ayrıcalığına sahibim” dedi.

Altman ise aralık ayında bir podcast’te, “Halka açık bir şirketin CEO’su olmak beni heyecanlandırıyor mu? Yüzde sıfır. OpenAI’ın halka açık bir şirket olması beni heyecanlandırıyor mu? Bazı açılardan evet, bazı açılardan ise bunun gerçekten sinir bozucu olacağını düşünüyorum” dedi. Altman, OpenAI CEO’su olmadan önce Y Combinator adlı girişim firmasını yönetmiş ve bu rolü sayesinde yüzlerce girişimi kapsayan kişisel bir yatırım portföyü oluşturmuştu; bu ölçek büyük girişim sermayesi firmalarıyla rekabet ediyordu. Bu şirketlerden bazıları daha sonra OpenAI ile kazançlı anlaşmalar yaparak Altman’ın servetini artırdı. Wall Street Journal’ın haberine göre Altman, JPMorgan ile yaptığı bir kredi hattı anlaşmasında girişim hisselerini teminat olarak gösteriyor ve bu krediyi diğer şirketlere yatırım yapmak için kullanıyor.

Elon Musk’tan Mark Zuckerberg’e kadar birçok zengin teknoloji liderinin net serveti, yönettikleri şirketlerin hisselerine bağlı ve bu bilgiler ABD'de genellikle kamuya açık belgelerde yer alıyor. Altman’ın finansal durumu ise benzerlerine kıyasla daha opak olup, yatırımlarının OpenAI’da aldığı kararları nasıl etkileyebileceğini anlamayı zorlaştırıyor. Halka açık şirketlerin yönetim kurulları genellikle üst düzey yöneticilerin dış girişimlerde önemli paylar almasını yasaklar ve onları, gelecekteki hisse performansına bağlı cömert ücret paketleriyle (hisse opsiyonları dahil) ödüllendirir. Amaç, yöneticilerin şirketin başarısını artırmaya finansal olarak motive edilmesini sağlamaktır.

Çıkar çatışmalarını inceleme kararı

OpenAI’nin kâr amacı gütmeyen köklerine dayanan bir istisna olarak Altman, şirketten hiçbir zaman doğrudan hisse almadı. Bunun yerine 2024 yılında (verinin mevcut olduğu en son yıl) 66 bin dolar maaş aldı. 2023’te yapay zeka düzenlemesine ilişkin bir aenato oturumunda “Bunu sevdiğim için yapıyorum” dedi. Altman’ın potansiyel çıkar çatışmaları, Kasım 2023’te kısa süreliğine CEO’luk görevinden alınmasına katkıda bulundu. OpenAI yönetim kurulu o dönemde onun iletişimlerinde “sürekli açık sözlü olmadığını” belirtmişti. Daha önce WSJ'nin bildirdiğine göre Altman’ı görevden alan bazı yöneticiler, girişim yatırımlarına dair yeterli açıklama yapılmamasının, OpenAI adına yürüttüğü anlaşmalardan kişisel olarak nasıl fayda sağlayabileceğini anlamayı imkansız hale getirdiğini düşünüyordu.

CEO olarak yeniden göreve getirilmesinin ardından yeni oluşturulan kurul, Altman dahil olmak üzere yöneticilerle ilgili potansiyel çıkar çatışmalarını incelemek için bir denetim komitesi kurduğunu açıkladı. Kurul ayrıca daha güçlü bir çıkar çatışması yönetim politikası oluşturdu ancak detaylarını hiçbir zaman açıklamadı.
 

Hürmüz Boğazı yeniden trafiğe açıldı

Fiyatlardaki bu düşüşün arkasında bölgedeki diplomatik adımlar büyük rol oynadı. Lübnan'da ateşkes sağlanmasının ardından İran, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı yeniden ticari geçişlere açtı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi sosyal medya hesabından bu gelişmeye dair bir açıklama yaptı. Bakan, boğazdan tüm ticari gemilerin geçişinin ateşkesin geri kalan süresince tamamen açık olduğunu duyurdu.

Uluslararası ticaretin kilit noktasının yeniden faaliyete geçmesi piyasalardaki arz endişelerini hafifletti. Savaşın başından beri uygulanan askeri ablukalar ve güvenlik önlemleri, küresel enerji tedarik zincirinde ağır aksamalara yol açmıştı. Boğazın yeniden açılması, enerji piyasalarında ve uluslararası ticarette kısa süreli bir rahatlama yarattı. 

Milyonlarca varillik sevkiyat başladı

İran limanlarına uygulanan ABD ablukasının gevşemesiyle enerji tedarik zinciri de yeniden çalışmaya başladı. Denizcilik takip firması Kpler, ablukanın yürürlüğe girmesinden bu yana ilk yüklü İran petrol tankerlerinin Körfez'den ayrıldığını açıkladı. Kpler yetkilileri, Deep Sea, Sonia I ve Diona adlı tankerlerin boğazdan güvenle geçtiğini bildirdi.

Söz konusu üç tankerin toplam beş milyon varil ham petrol taşıdığı kaydedildi. Gemilerin bu ayın başlarında İran'ın Kharg Adası'nda yüklendiği bilgisi paylaşıldı. Kpler verilerine göre, 10 Nisan'da bölgeden ayrılan Starla isimli gemiden bu yana boğazdan ham petrol taşıyan hiçbir İran tankeri geçmemişti.

Doksan gün içinde iflastan çıkmayı hedefliyor

Şirket, çarşamba günkü bildiriminde yaklaşık 90 gün içinde Bölüm 11 sürecinden çıkmayı hedeflediğini belirtti. İflas hazırlıkları kapsamında önemli mesleki ücretler ödendiği vurgulandı. Şirket, süreç boyunca önemli ölçüde ek maliyet birikmesinin beklendiği bilgisini paylaştı.

Bildirimde sürecin finansal zorluklarına da değinildi. Yönetim, eldeki nakdin ve operasyonlardan sağlanan nakit akışının operasyonları finanse etmeye devam etmek için yeterli olacağını garanti edemeyeceklerini bildirdi. Yetkililer, Bölüm 11 davalarıyla ilgili yükümlülüklerini yerine getirme konusunda da kesin bir güvence veremediklerini kaydetti.

Daralan müşteri tabanı ve borç sarmalı

QVC, daralan müşteri tabanı ve borç yığınını çözmeye yönelik adımların atılamaması gibi bir dizi zorlukla karşı karşıyaydı. Geçen yılın sonlarından bu yana şirketin faaliyetlerini sürdürme yeteneği sorgulanıyordu. Şirket, kasım ayında sorunlu bilançosunu düzeltmek için çeşitli finansal ve stratejik seçenekleri araştırdığını duyurmuştu. Bu seçenekler arasında ekim ayında vadesi dolacak bir kredi kolaylığı da bulunuyordu.

Çin menşeli ürünlerin oranı azaltılıyor

QVC İcra Kurulu Başkanı David Rawlinson, kasım ayındaki kazanç çağrısında şirketin stratejilerine değindi. Rawlinson, alışveriş ağının Çin'den gelen ürünlerin oranını azaltmak için yoğun şekilde çalıştığını söyledi. CEO, gümrük vergisi oranlarındaki olası değişikliklerin ve bunların etkilerinin de izlenmeye devam edildiği değerlendirmesini yaptı.

Mutfak aletlerinden valizlere kadar her şeyi satmasıyla ünlü olan dev şirket, iki büyük kanalın sahibi konumunda bulunuyor. Bu kanallar arasında QVC ve eski adıyla Home Shopping Network olarak bilinen HSN yer alıyor.

Bu rol, özellikle Trump döneminde öne çıkan, kişisel ilişkiler ve sadakat üzerinden şekillenen bir etki mekanizmasına işaret ediyor. Resmî diplomatik süreçlerin dışında işleyen bu yapı, devletler arası temaslarda yeni ve tartışmalı bir model olarak değerlendiriliyor.

Macaristan’dan Orta Asya’ya uzanan temaslar

Zampolli’nin son dönemdeki faaliyetleri, yalnızca söylemlerle sınırlı değil. ABD’nin özel temsilcisi sıfatıyla Macaristan'da bulunan Zampolli, burada ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile birlikte nükleer enerji alanında bir anlaşmaya imza attı.

Bunun öncesinde ise Özbekistan’da temaslarda bulunan Zampolli, Amerikan havacılık devi Boeing için yürütülen görüşmelerde aktif rol oynadığını dile getirdi. Bu süreçte kendisini esprili ama iddialı bir şekilde “başkandan sonra Boeing’in en iyi ikinci satış temsilcisi” olarak tanımladı.

Şirket bu iddiayı doğrulamasa da Zampolli’nin anlatımı onun iş yapma tarzını açık biçimde ortaya koyuyor.

Büyük hedefler, hızlı anlaşmalar

Zampolli’nin yaklaşımının merkezinde, büyük ölçekli anlaşmaları kısa sürede sonuçlandırma iddiası yer alıyor. Özbekistan örneği, bu yaklaşımın en çarpıcı yansımalarından biri.

İlk etapta birkaç milyar dolarlık bir uçak siparişinin yeterli olmadığını savunan Zampolli, bu rakamı katlayarak çok daha büyük bir anlaşma hedeflediğini anlatıyor. Kendi ifadesine göre taraflar kısa sürede 20 milyar dolarlık bir seviyeye ulaştı.

Ancak ABD’li yetkililer, anlaşmaların seyrine ilişkin daha farklı bir tablo çiziyor. Resmî açıklamalara göre Shavkat Mirziyoyev ile yapılan görüşmeler sonucunda, Özbekistan Havayolları’nın onlarca uçak alımını içeren anlaşması doğrudan başkanlık düzeyinde sonuçlandırıldı.

Bu fark, Zampolli’nin rolünün sınırları ve etkisi konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Ticaret ile diplomasinin iç içe geçmesi

Zampolli’nin söylemlerinde en dikkat çeken unsurlardan biri, diplomatik ilişkilerin doğrudan ticari sonuçlara bağlanması. Ona göre ABD ile yakınlaşmak isteyen ülkeler için en basit ve etkili yöntem, Amerikan ürünlerini tercih etmek.

Özellikle Boeing üzerinden verdiği mesaj bu yaklaşımı net biçimde özetliyor: “Başkanı mutlu etmek istiyorsanız Boeing alın.”

Bu anlayış, dış politikanın ekonomik çıkarlarla daha doğrudan ilişkilendirildiği, hatta zaman zaman iç içe geçtiği yeni bir diplomasi tarzına işaret ediyor.

Tartışmalı iddialar ve kişisel dosyalar

Zampolli’nin yükselişi beraberinde ciddi iddiaları da getirdi. The New York Times tarafından yayımlanan bir haberde, Zampolli’nin eski partneri Amanda Ungaro ile yaşadığı anlaşmazlıkta ABD göçmenlik makamlarıyla temasa geçtiği öne sürüldü.

Haberde, Ungaro’nun sınır dışı edilmesi sürecinde Zampolli’nin Beyaz Saray bağlantılarını kullanmış olabileceği iddia edildi. Zampolli ise bu suçlamaları reddederek herhangi bir ayrıcalık talep etmediğini, yalnızca sürece dair bilgi almak istediğini savundu.

Bu gelişmeler, onun gücünü nasıl kullandığına dair tartışmaları daha da alevlendirdi.

New York sosyetesinden Beyaz Saray çevresine

Zampolli’nin hikâyesi, 1990’ların sonunda New York’un moda ve gece hayatı sahnesinde başlıyor. Dönemin dikkat çeken organizatörlerinden biri olan Zampolli, medya tarafından hem alaycı hem de hayranlık içeren bir dille ele alınıyordu.

Kariyerindeki en kritik dönüm noktası ise 1998 yılında, genç model Melania Trump ile Donald Trump’ı tanıştırdığını söylemesiyle geldi. Bu bağlantı, onu zamanla Trump’ın en yakın çevresine taşıdı.

Epstein tartışmaları ve kamuoyu baskısı

Son dönemde Zampolli’nin adı, Jeffrey Epstein ile ilgili tartışmaların gölgesinde de gündeme geldi. Özellikle Melania Trump’ın Epstein ile herhangi bir bağlantısı olmadığını açıklamasının ardından, geçmiş ilişkiler yeniden mercek altına alındı.

Zampolli ise bu iddiaları sert bir dille reddederek Epstein ile arasının hiçbir zaman iyi olmadığını savundu.

“Paralel diplomasi”nin yükselen figürü

Zampolli’nin temsil ettiği model, birçok uzmana göre “paralel diplomasi” olarak tanımlanıyor. Bu yapı; resmî görev tanımlarının ötesine geçen, kişisel ilişkiler ve hızlı sonuç üretme kapasitesi üzerine kurulu bir sistem anlamına geliyor.

Bu sistemde devlet yönetimi ile ticari faaliyetler, kamu görevi ile özel ağlar arasındaki sınırlar giderek belirsizleşiyor. Zampolli ise bu durumu bir çelişki olarak değil, aksine bir avantaj olarak görüyor.

Net ve basit bir strateji

Zampolli’nin dünya genelindeki temaslarında kullandığı dil oldukça doğrudan: büyük hedefler koymak, hızlı hareket etmek ve somut sonuçlar üretmek.

Onun yaklaşımı, karmaşık diplomatik süreçleri basit bir formüle indiriyor. Bu formülün özeti ise kendi sloganında saklı:

“20 dakikada 20 milyar dolar.”

Bu iddialı söylem, abartılı bulunmasına rağmen Zampolli’nin iş yapma biçimini ve Trump döneminde şekillenen yeni diplomasi anlayışını çarpıcı biçimde yansıtıyor.

Maliye bakanları, merkez bankacıları ve düzenleyiciler bu hafta Washington'da IMF ve Dünya Bankası bahar toplantıları için bir araya geldi. Görüşmelere, San Francisco merkezli Anthropic tarafından geliştirilen en son yapay zeka modeliyle ilgili endişeler damga vurdu. 

Bir haftadan kısa bir süre öncesine kadar çoğu yetkili, toplantıların Orta Doğu'daki çatışmalara ve özel kredi piyasasındaki gerilimlere odaklanmasını bekliyordu. Yüksek devlet borcu seviyelerinin de öne çıkacağı tahmin ediliyordu. Bunun yerine dünyadaki bankacılık sisteminde tahribat yaratma potansiyeli taşıyan yeni yapay zeka modelleri en çok konuşulan konu oldu.

Küresel gündem siber güvenlik risklerine odaklandı

Küresel düzenleyicilerden oluşan Finansal İstikrar Kurulu'na başkanlık eden İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, "Bu hepimiz için çok ciddi bir zorluk." dedi. Bailey, "Bize yapay zeka dünyasının ne kadar hızlı hareket ettiğini hatırlatıyor." ifadesini kullandı. Düzenleyicilerin, Anthropic'in yeni Claude Mythos Preview modelinin potansiyel siber güvenlik tehdidini hızla değerlendirmesi gerekeceği de eklendi.

IMF Başkan Yardımcısı ve ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in eski özel kalem müdürü Dan Katz, "Dijital teknolojinin evrimi, siber güvenlik perspektifinden çok büyük riskler oluşturuyor." değerlendirmesini yaptı. Katz, "Bu durum önümüzdeki birkaç ay boyunca uluslararası gündemde kesinlikle çok önemli olacak." dedi.

Yönetişim çerçevesi ihtiyacı vurgulanıyor

Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, "Anthropic ve Mythos ile gördüğümüz gelişme, sorumlu bir şirketin iyi bir örneğidir ancak yanlış ellere geçerse gerçekten kötü olabilir." ifadesini kullandı. Bazı yetkililer Mythos'tan gelen tehdide karşı koordineli bir uluslararası yanıt verilmesi çağrısında bulundu. Anthropic, bu ayın başlarında tüm işletim sistemleri ve web tarayıcılarında binlerce yüksek dereceli güvenlik açığı bulduğunu bildirmişti. 

Şirket, bu tür yeteneklerin potansiyel olarak onları güvenli kullanmaya kararlı aktörlerin ötesine yayılmasının uzun sürmeyeceği uyarısını yaptı. Şirket, "Ekonomiler, kamu güvenliği ve ulusal güvenlik için sonuçlar vahim olabilir." dedi. Bloomberg TV'ye konuşan Lagarde, "Herkes faaliyet göstereceği bir çerçeveye sahip olmaya hevesli." ifadesini kullandı. Lagarde ayrıca, "Bu tür şeyleri gerçekten önemseyecek bir yönetişim çerçevesi olduğunu sanmıyorum. Bunun üzerinde çalışmamız gerekiyor." değerlendirmesini yaptı.

Sistem açıkları bankalarla test ediliyor

Anthropic şu ana kadar Mythos'u Amazon, Apple ve JPMorgan Chase dahil olmak üzere yaklaşık 40 şirketten oluşan bir grupla paylaştı. Şirketlere modeli deneme ve sistemlerinde bulduğu güvenlik açıklarını gidermeye başlama şansı verildi. Bessent, yetkililerin erişimi olduğuna inanılan Mythos'un ortaya çıkardığı zayıflıkları tartışmak üzere banka liderlerini ve ABD Merkez Bankası Başkanı Jay Powell'ı geçen hafta bir araya getirdi.

Washington'daki yetkililer, teknolojinin bilgi sistemlerinin saldıranları ile savunanları arasındaki oyun alanında temel bir değişikliği temsil ettiğini söyledi. Bunun nedeni olarak modelin birden fazla yazılım açığını insan kapasitesinin ötesinde bir ölçekte özerk bir şekilde bir araya getirme yeteneği gösterildi. Yetkililer, Mythos'un özerk yeteneğinden hem etkilendiklerini hem de alarma geçtiklerini söyledi.

Avrupalı düzenleyiciler karanlıkta kaldıklarını belirtiyor

Bazı Avrupalı düzenleyiciler ve yöneticiler, yeni yapay zeka teknolojisinin ortaya çıkardığı potansiyel güvenlik açıkları konusunda karanlıkta bırakıldıklarını söylüyor. Çoğunun yeni modeli test edemediği ve oluşturabileceği tehdit seviyesini belirleyemediği bildiriliyor. Avrupa Bankacılık Otoritesi'nin (EBA) yeni başkanı François-Louis Michaud'ya Mythos etrafındaki endişelere nasıl yanıt verdikleri soruldu. Michaud, "Bu başlayan bir süreç ve şimdi doğru cevabın ne olduğunu düşünüyoruz." dedi.

Michaud ve diğer Avrupalı düzenleyiciler, birkaç yıldır bankacılık sistemine yönelik siber güvenlik tehditlerine odaklandıklarını söyledi. Bu tehditler, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı tam kapsamlı işgalinin ardından yoğunlaşmıştı. Michaud, AB bankalarının kilit tedarikçilerini denetleme yetkisi verildikten sonra EBA'nın daha fazla uzman işe aldığını belirtti. Michaud, "Her şeyin yolunda ve mükemmel olduğunu söylemiyorum ama sıfırdan başlamadığımızı söylüyorum." ifadesini kullandı.

Büyük bir bankanın ve büyük bir finansal altyapı grubunun üst düzey Avrupalı yöneticileri, Mythos'u test etme şansları olmadığını aktardı. Banka yöneticisi, "Söyledikleri doğruysa durum elbette ciddi. Ancak bilmek için henüz çok erken. Bu modele bakmak için Anthropic ile konuşuyoruz." dedi.

OpenAI'dan yeni model ve bankaların süreçleri

ChatGPT'nin üreticisi OpenAI, perşembe günü siber güvenlik için özel olarak tasarlanmış en son modelini duyurdu. Modelin test için sınırlı sayıda kuruluş ve araştırmacı ile paylaşıldığı açıklandı. Yeni model GPT-5.4-Cyber'ın ek siber yetenekler için kasıtlı olarak ve daha az kısıtlamayla ince ayarlandığı belirtildi. Büyük ABD bankalarının yöneticileri, bu hafta Anthropic'in Mythos modelinin beta sürümüyle çalıştıklarını doğruladı. 

JPMorgan CEO'su Jamie Dimon, yeni modelin düzeltilmesi gereken birçok güvenlik açığı gösterdiğini söyledi. Morgan Stanley patronu Ted Pick, "Yapay zeka bizim dostumuzdur. O sadece ekosistemin bir parçası olacak teknolojinin en son neslidir." dedi. Pick, "Beta sürümü olan Claude Mythos ile çalışıyoruz ve altyapı içinde sadece sürekli iyileştirme göreceğimiz farklı yerlere bakıyoruz." değerlendirmesini yaptı. BNY'nin genel müdürü Robin Vince ise Anthropic'in modelini de test ettiklerini söyledi.

Citigroup finans şefi Gonzalo Luchetti ise bankanın teknolojik atılıma gerektirdiği aciliyet derecesiyle yaklaştığını belirtti. Jeopolitik gerilimler göz önüne alındığında, bazı düzenleyiciler yapay zeka tehdidine karşı koordineli bir küresel yanıt verileceğinden şüphe duyuyor. Politika yapıcılar, ekonomik faydalar sağlayabilecek bir teknolojinin gelişimini engelleme konusunda da isteksiz davranıyor. Bailey, "Yolun kurallarını çerçevelemek için en uygun an nedir?" diye sordu. Bailey, "Çok erken davranırsanız hedefi ıskalama riski alırsınız ve evrimi çarpıtma riski taşırsınız, çok geç kalırsanız da işler kontrolden çıkabilir." dedi.

Aslında büyük kırılmalar bir anda olmaz; yıllarca birikir, olgunlaşır… ve bir gün sadece tetiği çekilir.

Bugün yaşanan da tam olarak bu.

Hürmüz Boğazı etrafında yükselen gerilim, karşılıklı hamlelerle tırmanan bir deniz ve hava gücü mücadelesi… Ama mesele sadece tankerlerin gecikmesi, petrol ve LNG fiyatlarının sıçraması değil.

Asıl kırılma, küresel sistemin zihninde yaşanıyor.

Çünkü artık herkes aynı gerçekle yüzleşiyor:

Dünya ekonomisi sadece Hürmüz’e değil; Bab el-Mandeb, Süveyş, Malakka, Türk Boğazları, Panama gibi birkaç dar geçidin insafına bırakılamayacak kadar kırılgan.

Artık mesele enerjinin ya da emtianın olup olmaması değil. Onlar fazlasıyla var.
Mesele, bu kaynakların güvenli, öngörülebilir ve kesintisiz ulaşıp ulaşamayacağıdır.

Ve bu gerçek, yeni bir jeopolitik çağın kapısını aralıyor.

Görünmeyen savaşların görünür faturası

Savaşın doğası değişti.

Artık tanklar, savaş uçakları ya da nükleer başlıklar değil; akışlar konuşuyor.
Gaz vanası, tanker rotası, sigorta primi, liman kapasitesi…

Hürmüz’de yaşanan kriz de tam olarak bunu gösterdi.

Boğaz tamamen kapanmasa bile akışın aksaması bile yeterli oldu. Çünkü piyasa artık sadece fiziksel kesintiden değil, belirsizlikten korkuyor.

Bir yükün yola çıkıp çıkmaması değil;
zamanında varıp varmayacağı belirleyici.

Sigortalanamayan ticaret, yapılamayan ticarettir.

İşte bu yüzden dünya artık sadece enerji üreticisi değil;
enerji güvenliği sağlayıcısı arıyor.

Hürmüz: İran’ın kozu mu, zayıf karnı mı?

İran yıllardır Hürmüz’ü bir “stratejik silah” olarak sunuyor. Kısmen doğru.

Evet, kısa vadeli şoklar yaratabilir:
Mayınlar, drone saldırıları, sürat botlarıyla taciz…

Ancak bu, sürdürülebilir bir kapatma anlamına gelmez.

ABD Donanması ve müttefikleri; deniz güvenliği, mayın temizleme, hava üstünlüğü ve konvoy koruma alanlarında belirgin bir üstünlüğe sahip.

İran’ın Hürmüz’ü tamamen kapatma girişimi büyük ihtimalle:
    •    Hızlı askerî karşılık
    •    Deniz gücünün etkisiz hale getirilmesi
    •    Kritik altyapının hedef alınması

ile sonuçlanacaktır.

ABD’nin bu denklemde geri adım atması kolay değildir.

Ama asıl mesele askerî değil, ekonomiktir.

İran da bu boğaza bağımlı.

İhracatı, ithalatı ve ekonomik nefes borusu Hürmüz’den geçiyor. Zaten yaptırımlar altında kırılgan olan ekonomi için bu hattın kesilmesi, sadece dış ticareti değil, iç dengeleri de sarsar.

Yani: Hürmüz dünyayı sarsar… ama İran’ı kilitler.

Stratejik paradoks: Kullandıkça değer kaybeden koz

İran Hürmüz’ü ne kadar agresif kullanırsa, şu süreçler o kadar hızlanır:
    •    Körfez dışı enerji rotalarına yatırım
    •    LNG ve alternatif kaynaklara yönelim
    •    İran’a karşı uluslararası konsolidasyon
    •    Çin ve Hindistan gibi büyük alıcıların mesafe alması

Bu nedenle Hürmüz:

Bir “nükleer seçenek” değil; kullanıldıkça değeri azalan bir kaldıraçtır.

Ve giderek İran için bir güç aracından çok,
stratejik bir tuzağa dönüşme riski taşımaktadır.

Türkiye: Kenarda değil, oyunun merkezinde

Bu yeni denklemde Türkiye’nin rolü köklü biçimde değişiyor.

“Enerji köprüsü” söylemi artık yetersiz.

Türkiye, doğru stratejiyle:

dengeleyici, yönlendirici ve oyun kurucu bir merkez haline gelebilir.

Çünkü alternatifler sınırlı:
    •    Körfez hattı riskli
    •    Kızıldeniz kırılgan
    •    Rusya hattı politik ve büyük ölçüde sorunlu
    •    Doğu Akdeniz parçalı

Bu tabloda Türkiye eşsiz bir kombinasyon sunuyor:
    •    Boru hatları
    •    LNG ve FSRU altyapısı
    •    Depolama kapasitesi
    •    Coğrafi konum

Azerbaycan üzerinden gelen enerji akışları, Orta Asya bağlantıları, TANAP ve Güney Gaz Koridoru, Ceyhan’ın yeniden yükselen rolü…

Tüm bunlar Türkiye’yi sadece transit ülke değil;
enerjiyi yöneten, fiyatlayan ve strateji kuran bir aktöre dönüştürebilir.

Fırsat var ama otomatik değil

Ancak burada kritik bir gerçek var:

Enerji merkezi olunmaz, inşa edilir.

Ve bu inşanın temeli güvendir.

Yatırımcı ve ticaret erbabı şuna bakar:
    •    Kurallar değişir mi?
    •    Sözleşmeler korunur mu?
    •    Sistem öngörülebilir mi?

Eğer bu sorulara net cevap yoksa, coğrafya tek başına yetmez.

Üstelik Türkiye hâlâ net enerji ithalatçısı.
Enerjiye dışa bağımlılık devam ediyor.

Her fiyat şoku doğrudan enflasyona, sanayiye ve büyümeye yansıyor.

Yani Türkiye bu oyunda hem fırsatın hem riskin merkezinde.

İş dünyası için yeni gerçeklik

Hürmüz sonrası dünya, iş dünyası için de yeni bir oyun kuruyor:

Enerji artık maliyet değil;
rekabet gücünün belirleyicisi.

Lojistik artık operasyon değil;
stratejik kırılganlık alanı.

Jeopolitik artık dış haber değil;
bilanço kalemi.

Bekle-gör dönemi bitti.
Hazırlan ve uyum sağla dönemi başladı.

İş dünyasına stratejik tavsiyeler

Bu yeni dönemde öne çıkmak isteyen şirketler için temel yönelimler net:

Enerji ve tedarikte tek kaynağa bağımlılık bitirilmeli.
Esneklik ile uzun vadeli güvence birlikte yönetilmeli.
Jeopolitik riskler yönetim kurulu seviyesinde ele alınmalı.
Enerji verimliliği ve yerinde üretim yatırımları hızlandırılmalı.
Tedarik zincirleri güvenlik ve süreklilik esasına göre yeniden tasarlanmalı.
Uluslararası doğru ortaklıklar kurulmalı, finansal dayanıklılık güçlendirilmeli.

Oyun yeniden kuruluyor

Hürmüz bize şunu gösterdi:

Dünya eski dengelerle devam etmeyecek.

Enerji artık sadece bir emtia değil;
güç, güvenlik ve egemenlik meselesi.

Bu yeni düzende kazananlar:
    •    Kaynağa sahip olanlar değil
    •    Akışı yönetenler
    •    Riski dağıtanlar
    •    Güveni sağlayanlar olacak

İran için Hürmüz:
bir kozdan çok kırılganlık.

Dünya için:
aşılması gereken bağımlılık.

Türkiye için ise:
tarihi bir sıçrama tahtası.

Ve iş dünyası için mesaj net:

Bu bir kriz değil.
Bu, yeniden konumlanma çağrısıdır.

Bu çağda hızlı hareket edemeyenler,
oyunu kuran değil…
başkalarının yazdığı senaryoda rol alan olur.

Söz konusu hisse satışı görüşmeleri, OnlyFans'ın sahibi Leonid Radvinsky'nin geçen ayki ölümünün ardından geldi. 43 yaşındaki Radvinsky, mart ayının sonlarında kanserle mücadelesini kaybetmişti. Şirket hisselerini elinde bulunduran aile tröstünün yönetimini ise eşinin hastalığı ve ölümü sürecinde satış işlemlerini yürüten dul eşi Katie üstleniyor. 

Şirket değeri 3 milyar doları aşıyor

Anlaşmanın önümüzdeki ay gibi kısa bir sürede tamamlanabileceği belirtiliyor. Bu hamleyle birlikte İngiliz şirketin değerinin 3 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. Konuya yakın kaynaklar, gelecekteki hisse satışlarına da kapı aralayacak bu anlaşmanın son dakika engellerine takılabileceği uyarısını yaptı. Kontrol hakkı ise hisseleri elinde bulunduran aile tröstünde kalmaya devam edecek.

OnlyFans daha önce çoğunluk hissesinin satışı için 5 milyar dolardan fazla bir değerleme hedefliyordu. Radvinsky, şirketin yüzde 60'lık hissesini satarak 5,5 milyar dolarlık bir işletme değerine ulaşmayı amaçlamıştı. Geçen yılın sonlarında Architect, çoğunluk hissesini satın almak ve yaklaşık 2 milyar dolarlık borçlanma üzerinden şirketle özel görüşmeler yürütmüştü. Ancak kontrol hakkı vermeyen daha küçük bir hissenin satılması kararı değerlemeyi bir miktar düşürdü. 

Öte yandan OnlyFans ile ilgilenen başka talipler de bulunuyordu. Bunlar arasında İngiliz milyarderler David ve Simon Reuben'in desteğini alan Los Angeles merkezli yatırım şirketi Forest Road Company de yer alıyordu. Geçmişte şirketin seks işçiliğiyle olan bağlantısı, itibar riski ve düzenleyici kurumların incelemelerinden endişe duyan ana akım fonları caydırmış ve potansiyel yatırımcı alanını daraltmıştı.

Yeni finansal hizmetler yolda

Anlaşmanın bir parçası olarak Architect Capital'in OnlyFans ile birlikte çalışması planlanıyor. İki şirketin, geleneksel bankacılık hizmetlerine erişimde zorluk çeken içerik üreticileri için yeni finansal hizmetler ve ürünler geliştirmesi bekleniyor. Architect'in bu işlemi, dış yatırımcılardan özel amaçlı bir araç (SPV) vasıtasıyla sağlanan fonlarla finanse edeceği belirtildi.

Görüşmelere yakın bir kişi, bu ortaklığın son derece kârlı olmaya devam eden işletme için daha fazla istikrar sağlayacağını ifade etti. Tarafların resmi açıklamaları merak edilirken OnlyFans konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı. Architect ise yorum taleplerine anında yanıt vermedi.

Salgın döneminde büyüyen devasa ekonomi

Guy ve Tim Stokely tarafından 2016 yılında kurulan platform, 2018'de Leonid Radvinsky'nin çoğunluk hissesini satın almasıyla kültürel bir fenomene dönüştü. Platform özellikle salgın kısıtlamaları sırasında alternatif bir gelir kaynağı arayan içerik üreticileri için büyük bir popülerlik kazandı. Her ne kadar şirket ünlü şefler ve sporcular gibi ana akım isimleri bünyesine katmaya çalışsa da temel olarak yetişkin içerikleriyle tanınmaya devam ediyor.

Şirketin finansal verileri de bu hızlı büyümeyi kanıtlıyor. Platform 2024 yılında 4,6 milyondan fazla içerik üreticisi hesabı ve 377 milyon hayran ile 1,4 milyar dolar gelir elde ettiğini bildirdi. Aboneliklerden ve satılan içeriklerden yüzde 20 oranında kesinti yapan OnlyFans, geçen yıl yaratıcılarına abonelik ve bahşişler yoluyla toplam 7,2 milyar dolar kazandırdı.

Son derece kârlı olan OnlyFans, sadece geçen yıl rekor kırarak 701 milyon dolar temettü ödemesi gerçekleştirdi. Radvinsky'nin 2021'den bu yana platformdan kendisine yaklaşık 1,8 milyar dolar temettü ödediği biliniyor. Milyarderin net serveti, ağustos ayındaki temettü açıklamasından önce geçen mayıs ayında 3,8 milyar dolar olarak hesaplanmıştı.

Guyett, birçok ülkenin zaten yüksek enflasyon ve mali baskı altında olduğunu hatırlatarak, çatışmaların genişlemesi halinde ciddi tedarik sorunları yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Enerji ve tedarik zinciri riski uyarısı

Guyett, özellikle Hürmüz Boğazı’nın uzun süreli kapanması gibi senaryoların enerji piyasalarının ötesinde etkiler yaratacağına dikkat çekti. Gübre gibi kritik ürünlerde arz sıkıntısının ortaya çıkabileceğini belirten Guyett, bunun küresel ölçekte enflasyonu yeniden yukarı çekebileceğini ve büyümeyi yavaşlatabileceğini söyledi.

“Amaç, ekonomik sürekliliği sağlamak”

EBRD’nin kriz bölgelerine yönelik yaklaşımının net olduğunu vurgulayan Guyett, temel hedeflerinin insanların yaşam standartlarını korumak olduğunu dile getirdi. Açıklanan 5 milyar euro'luk paketin de bu stratejinin bir parçası olduğunu belirterek, fonların özel sektör aracılığıyla işletmelerin ayakta kalmasına destek vereceğini ifade etti.

Bankanın kısa süre önce Lübnan’da bir şirkete sağladığı finansmana da değinen Guyett, bu tür desteklerin çalışan maaşlarının ödenmesi ve temel gıda tedarikinin sürdürülmesi gibi kritik alanlarda kullanıldığını aktardı.

Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirme

Türkiye ekonomisine de değinen Guyett, enflasyonu düşürmeye yönelik adımlarda kaydedilen ilerlemenin dikkat çekici olduğunu söyledi. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yürüttüğü politikaları olumlu değerlendiren Guyett, buna rağmen küresel enflasyon baskılarının Türkiye’yi de etkilemeye devam edeceğini vurguladı.

Guyett, dünya genelinde enflasyon risklerinin yeniden arttığı bir döneme girildiğini belirterek, Türkiye’nin bu gelişmelerden tamamen bağımsız hareket edemeyeceğini ifade etti.

Stratejik konum ve turizm avantajı

Türkiye’nin jeopolitik konumunun önemli bir avantaj sunduğunu belirten Guyett, ülkenin komşularıyla dengeli ilişkiler yürütmesinin yatırımcı algısını güçlendirdiğini söyledi. İstanbul Havalimanı’na yapılan yatırımlar ve turizm sektöründeki potansiyelin de ekonomik dengeleyici unsurlar arasında yer aldığını kaydetti.

EBRD’nin Türkiye yatırımları artabilir

EBRD’nin Türkiye’deki yatırım performansına da değinen Guyett, geçen yılki yatırım seviyesinin korunmasının hatta aşılmasının beklendiğini söyledi. Türkiye’nin bankanın faaliyet gösterdiği ülkeler arasında en büyük pazarlardan biri olmaya devam ettiğini vurguladı.

Enerji ve yenilenebilir projeler öne çıkıyor

Guyett, Türkiye’de özellikle güneş, rüzgar ve batarya depolama alanlarında güçlü bir yatırım portföyü bulunduğunu belirtti. Önümüzdeki 24 ay içinde bu projelerin daha da genişlemesinin beklendiğini ifade etti.

Ayrıca İran’daki çatışmaların enerji piyasalarında yarattığı baskının, yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırabileceğini ve bunun Türkiye için de geçerli olduğunu söyledi.

Türkiye “çekim merkezi” olabilir

Guyett, Türkiye’nin genç nüfusu, nitelikli iş gücü ve inovasyon kapasitesi sayesinde uluslararası yatırımcılar için cazip bir destinasyon olmaya devam ettiğini dile getirdi. Özellikle Avrupa Birliği’ne yakın üretim üssü kurmak isteyen çok uluslu şirketlerin Türkiye’ye ilgisinin arttığını belirtti.

Körfez bölgesinden yatırımcıların güvenli liman arayışında Türkiye’yi değerlendirebileceğini söyleyen Guyett, ülkenin ekonomik ve jeopolitik avantajlarının bu ilgiyi desteklediğini ifade etti.

Türkiye EBRD’nin en büyük yatırım alanlarından biri

EBRD, 2009’dan bu yana Türkiye’de ağırlıklı olarak özel sektör projelerine odaklanarak 23 milyar euronun üzerinde yatırım gerçekleştirdi. Banka, 2025 yılında Türkiye’de 2,7 milyar euro ile tarihindeki en yüksek yıllık yatırım seviyelerinden birine ulaşmıştı.

Yapay zeka için fosil yakıt

Forbes’a konuşan Johnson, “Şirketi kapatmak hala biraz duygusal geliyor. Ama verilerimizin faydalı olabileceğini, yaşamaya devam edip başkalarına yardım edebileceğini düşünmek güzel” dedi. Şirket hayatta kalamadı ama bıraktığı iş izi kaldı. 2026’da bu iz paraya dönüşebiliyor. Johnson’ın veri satışı tekil bir çıkış stratejisi değil; yapay zeka yarışında yeni bir sınır.

Yapay zeka laboratuvarları başlangıçta modellerini açık internet üzerinde eğitti; Reddit başlıkları, Wikipedia girdileri, dijitalleştirilmiş kitaplar. Ancak eski OpenAI baş bilim insanı Ilya Sutskever’e göre 2024’ün sonlarına doğru bunların tamamını tükettiler. Dahası, bu veriler “ajanik” yapay zeka yani gerçekten iş yapabilen modeller geliştirmek için pek de faydalı değil. Ama cielo24 gibi kapanmış şirketlerin günlük operasyonlarında ortaya çıkan, insan eliyle üretilmiş işler? Bunlar yapay zeka ajanları için adeta bir fosil yakıt. Görünen o ki, iş yerinde yetkin yapay zeka istiyorsanız, işin gerçekten nasıl yapıldığına dair çok sayıda örneğe ihtiyacınız var.

Yapay zeka laboratuvarlarına “Roots” adlı bir ürün satan micro1 şirketinden Ali Ansari, “Model şirketleri, gerçek dünyadaki gürültünün modelleri doğru şekilde test etmek için gerekli olduğunu fark ediyor” dedi. Bu ürün, yapay zeka ajanlarının finansal hizmetler veya karmaşık takvim yönetimi gibi görevlerde becerilerini geliştirebileceği sahte bir holding şirketi sunuyor.

Eski evraklara hücum

İş yeri verilerine olan talep, CEO’su Dori Yona’nın dediğine göre yapay zeka şirketlerinden gelen yoğun ilgi nedeniyle “çılgın seviyelere” ulaşan SimpleClosure için büyük bir fırsat oldu. Yona, “Bu şirketler gerçek dünya verilerine ulaşmak için adeta altına hücum hissi yaşıyor,” dedi. Talebi karşılamak için SimpleClosure kapanan şirketlerin kod, Slack arşivleri, e-postalar ve benzeri varlıklarını satabilecekleri Asset Hub’ı kuruyor. Yona, platformun bazı bölümlerinin hala beta aşamasında olduğunu söyledi; çünkü SimpleClosure şirket içi verilerden tüm kişisel olarak tanımlanabilir bilgileri çıkarıyor. Bu hassas ve teknik olarak zor bir süreç ve daha geniş kullanıma açmadan önce tamamen sağlam olduğundan emin olmak istiyorlar. Yona’ya göre SimpleClosure son bir yılda kapanmış şirketler adına yaklaşık 100 anlaşma gerçekleştirdi. Kurucular adına 1 milyon doların üzerinde gelir elde etti ve şirket başına genellikle 10 bin ila 100 bin dolar arasında ödeme yaptı.

Fikri mülkiyet tartışmaları

Bir rakip olan Sunset de benzer fiyatlarla kapanmış şirket verilerini satın alıyor. CEO Brendan Mahony Forbes’a fiyatın şirketin büyüklüğüne, yaşına ve “veri zenginliğine” yani verinin iç izlenebilirliği ve platformlar arası bağlantı düzeyine bağlı olduğunu söyledi. Ayrıca sağlık veya finans gibi bazı sektörler daha yüksek fiyatlara alıcı buluyor.

Bazıları bu tür veri kurtarmayı bir iş fırsatı olarak görürken, diğerleri bunu bir gizlilik sorunu olarak değerlendiriyor. Yapay Zeka ve Dijital Politika Merkezi’nin kurucusu Marc Rotenberg, çalışanlar iş materyallerinin fikri mülkiyet haklarını devretmiş olsa bile bunun işverenlerin iç iletişimleri üçüncü taraflara satıp satamayacağı sorusunu çözmediğini söylüyor. Rotenberg, “Buradaki gizlilik sorunlarının oldukça ciddi olduğunu düşünüyorum. Çalışan gizliliği hala temel bir endişe, özellikle insanlar Slack gibi yeni iç mesajlaşma araçlarına bu kadar bağımlı hale gelmişken… Bu genel veri değil. Tanımlanabilir insanlar var” diye konuştu.

Anonimleştirme sorununun ötesinde, bir kişinin sohbetlerinin yapay zeka modelleri tarafından “kusulma” riski de var. OpenAI ve Google gibi kurumların yer aldığı 2020 tarihli bir çalışma, büyük dil modellerinin eğitim verilerindeki bazı dizileri istemeden kelimesi kelimesine ezberleyebildiğini ve uygun istemlerle bunların ortaya çıkarılabildiğini gösterdi.

Uzmanlara göre bu dönüşüm, sadece kısa vadeli bir tepki değil; enerji politikalarında kalıcı bir yeniden yapılanmanın işareti.

Enerji güvenliği ve enflasyon baskısı

Petrol arzının belirli bölgelerde yoğunlaşması, jeopolitik gerilimlerin küresel fiyatlara çok daha hızlı yansımasına neden oluyor. Bu durum, enerji ithalatçısı ülkelerde maliyet enflasyonunu tetikleyen önemli bir risk unsuru olarak öne çıkıyor.

Artan belirsizlik, yalnızca fiyatlamaları değil; tedarik zinciri çeşitlendirmesi, stratejik rezerv politikaları ve enerji dönüşümü planlarını da hızlandırıyor.

Bakır ve gümüşe talepte yeni dönem beklentisi

Yenilenebilir enerjiye yönelimin güçlenmesiyle birlikte, bu alanda yoğun şekilde kullanılan bakır ve gümüşe olan talebin artması bekleniyor. Özellikle güneş panelleri, rüzgar türbinleri ve enerji depolama sistemleri bu metallerin kullanımını artıran başlıca alanlar arasında yer alıyor.

Çin ve Avrupa merkezli dönüşüm küreselleşiyor

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen’e göre, yenilenebilir enerjiye yönelik talep savaş öncesinde de güçlüydü ancak son gelişmeler bu eğilimi daha da hızlandırdı.

Ergezen, özellikle Çin’in enerji stratejisine dikkat çekerek ülkenin nükleer ve yenilenebilir enerji yatırımlarında küresel ölçekte belirleyici bir konuma geldiğini vurguladı. Avrupa’da ise sürdürülebilirlik politikalarının bakır ve gümüş talebini zaten yukarı çektiğini ifade etti.

Gelişmekte olan ülkeler de dönüşüme dahil oluyor

Uzmanlara göre yenilenebilir enerji yatırımları artık sadece gelişmiş ekonomilerle sınırlı değil. Gelişmekte olan ülkelerde de güneş ve rüzgar enerjisi projelerine yönelik ilginin belirgin şekilde artması bekleniyor.

Ortadoğu ülkelerinde de güneş ve rüzgar enerjisi santrallerine yönelik yatırımların hız kazanacağı öngörülüyor.

Yapay zeka etkisi enerji talebini büyütüyor

Enerji talebini artıran bir diğer unsurun ise yapay zeka ve veri merkezleri olduğu belirtiliyor. Artan dijital altyapı ihtiyacı, küresel ölçekte elektrik tüketimini yukarı çekerken, yeni enerji yatırımlarını da zorunlu hale getiriyor.

“Fiziksel metal talebi güçlenecek”

Ergezen, mevcut jeopolitik tabloyla birlikte fiziksel emtia talebinde belirgin bir artış beklediğini ifade etti. Daha önce pandemi ve Rusya-Ukrayna savaşı dönemlerinde de benzer kırılmalar yaşandığını hatırlatan Ergezen, ülkelerin enerji bağımlılığını azaltmaya yönelik stratejilerini hızlandıracağını söyledi.

Bakırın bu dönüşümden en çok fayda sağlayan metallerden biri olacağını belirten Ergezen, gümüşün de güçlü talep görmeye devam edeceğini vurguladı.

Mensch’in Mistral ve genel olarak yapay zeka için vizyonu tek bir kelimeyle özetlenebilir: bağımsızlık. Silikon Vadisi’ndeki kapalı kutu rakiplerinin aksine, Mistral’ın çoğu yapay zeka modeli teknoloji çevrelerinde 'açık' olarak adlandırılıyor. Bu tür açık kaynak benzeri modellerde müşteriler sistemin içine girip kendi verileriyle özelleştirme yapabiliyor ya da ücretsiz indirip çevrimdışı (hatta dizüstü bilgisayarda) çalıştırabiliyor.

Bu mesaj karşılık buluyor. Geleneksel yöneticiler, OpenAI ve Anthropic’in dünyayı saran söylemlerinden ve Çinli yapay zeka şirketlerinin yükselen tehdidinden ürkmüş durumda. Mensch’in kontrol ve egemenlik vurgusu rahatlatıcı geliyor; ayrıca Mistral’ın mühendislerini göndererek sistemi kurup işletme vaadi de cazip. Verinizin ofisten, hatta ülkeden çıkmasına bile gerek yok.

Avrupalı şirketlerin özel ilgisi

33 yaşındaki Mensch, Paris’in popüler 10. bölgesindeki Mistral ofislerinden Forbes'a konuşurken, “Açık bir teknoloji yığını üzerine temel iş otomasyonu ve ürünler inşa etmeye izin veren gerçekten tek şirket biziz ve bu dünyanın her yerinde değerli” diyor. Avrupalı şirketler özellikle Mistral’a ilgi gösteriyor. Almanya’da bir eyalet hükümetinin resmi işlerde Microsoft Office kullanımını bırakması ve Fransa’nın video görüşmeleri için Zoom’a alternatif geliştirmesi gibi gelişmeler, güvenli ve Avrupa yapımı yapay zeka vaadiyle Mensch için fırsatlar yaratıyor.

ABD Başkanı Donald Trump da işlerin artmasında etkili. Trump'ın ticaret savaşı, Grönland’ı ilhak etme tehditleri ve Amerikan teknoloji şirketlerini yasal düzenlemelerden koruma vaatleri, yazılımdan veri merkezlerine ve şimdi de yapay zekaya kadar Amerikan ürünlerine bağımlılık konusunda endişeleri artırdı. Mensch, “Müşterilerimize sağladığımız bağımsızlık ürünümüz için kritik” diyor.

Mistral’ın elindeki avantajlara ihtiyacı var. Mensch ve kurucu ortakları Guillaume Lample ile Timothée Lacroix, Amerika’daki önde gelen yapay zeka laboratuvarlarının Paris kollarından gelen Fransa’nın en iyi teknik yeteneklerinden. Ancak Mistral, yapay zeka performans sıralamalarında giderek geriye düşüyor. Öyle ki popüler bir ölçüte göre en iyi modeli, Anthropic’in dokuz ay önce yayımladığı bir Claude sürümüne karşı bile kaybederdi. Dahası, Çinli girişim DeepSeek ve teknoloji devi Alibaba’nın yeni açık modellerinin de gerisinde kalıyor.

Rakiplerinin gücü

Bu şaşırtıcı değil. Mistral’ın Amerikalı rakipleri nakit açısından çok güçlü. Bugüne kadar (BNP Paribas ve Bpifrance gibi Fransız kurumlar dahil) topladığı 3,1 milyar dolardan daha fazlasını yılda harcamaya hazırlar. Çinli rakipleri ise modelleri daha ucuza eğitebildiklerini iddia ediyor ancak modellerini eğitmek için ChatGPT ve Claude’u milyonlarca kez sorgulayarak Amerikan şirketlerinden “damıtma” yoluyla bilgi elde ettiklerinden şüpheleniliyor.

Performansın takıntı haline geldiği bir alanda bu durum Mistral’ı geri planda bırakmalıydı. Ancak Mensch, Avrupa’da üretilmiş daha küçük ve ucuz bir modelin, çok daha güçlü ama kapalı kaynaklı Amerikan modellerine kıyasla hükümetler ve küresel şirketler için daha uygun olduğuna inanıyor. Ayrıca yatırımcı Jeannette zu Fürstenberg’e göre ciddi Batılı şirketlerin Çin modellerine güvenmesi de fazla riskli.

Bu strateji işe yaradı: 2025’te 200 milyon dolar gelir elde edildi. Mensch, yüksek hesaplama ve veri maliyetleri nedeniyle şirket henüz kâr etmese de aralık ayına kadar aylık yaklaşık 80 milyon dolar gelir seviyesine ulaşmayı hedeflediklerini söylüyor. 2023’te Andreessen Horowitz’in 415 milyon dolarlık yatırım turuna liderlik eden ve şimdi kendi yapay zeka yatırım şirketi AMP’yi yöneten Anjney Midha, “Sorulması gereken soru şu: Mistral bağımsızlık sıralamasında zirvede mi?” diyor.

"Fransız dehasının bir örneği"

Mistral; Londra merkezli HSBC, İngiliz perakende devi Tesco ve dünyanın kapasiteye göre üçüncü büyük deniz taşımacılığı şirketi CMA CGM ile anlaşmalar yaptı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Mistral’ı “Fransız dehasının bir örneği” olarak nitelendirerek ordudan iş bulma kurumlarına kadar devlet kurumlarında kullanılmasını sağladı. Şirket ayrıca Singapur ordusu ile ve Yunanistan ile Lüksemburg hükümetleriyle de çalışıyor. Fürstenberg’e göre Mistral 100 milyar dolarlık bir şirket olmazsa, bu ancak kendi hataları yüzünden olur.

Üç kurucu ortak milyarder odu

Silikon Vadisi çevreleri, girişimin gelirinin bir kısmını Palantir Technologies tarzı danışmanlık anlaşmalarından elde ettiği için artık bir “sistem entegratörü”ne dönüştüğünü söyleyebilir. Ama strateji işe yarıyor. Mistral artık Avrupa’nın en değerli teknoloji şirketi olan ASML’in desteğine sahip. Eylül ayında ASML, 2 milyar dolarlık yatırım turuna liderlik etti ve ürünleri ile araştırmalarında Mistral’ın yapay zekasını kullanmak üzere anlaşma yaptı. Bu yatırım turu şirketin değerini 14 milyar dolara çıkardı ve üç kurucu ortağın her biri yüzde 13 hisseyle 1,8 milyar dolarlık servete ulaştı.

Büyümeye devam etmek için Mistral’ın, ABD ve Çin’deki yapay zeka süper güçlerinden kaçmak isteyenler için güvenli liman rolünü tam anlamıyla değerlendirmesi gerekiyor. Elbette modellerini geliştirmeyi tamamen bırakamaz. Bir noktada OpenAI ve Anthropic’in modelleri o kadar iyi olabilir ki bazı büyük müşteriler güvenlik ve egemenlikten vazgeçip ham performansı tercih edebilir.

Mensch, Paris banliyösünde fizik öğretmeni bir anne ve küçük bir sunucu şirketi işleten bir babanın çocuğu olarak doğdu. Üçüncü nesil bir bilgisayar bilimcisi olan Mensch, 35 yaşındaki Lample ile Paris’in seçkin École Polytechnique okulunda tanıştı. Lample, Pierre ve Marie Curie Üniversitesi’nde (şimdi Sorbonne Üniversitesi'nin parçası) yapay zeka alanında doktora yaparken 2016’da Meta’nın yapay zeka araştırma biriminde işe girdi ve burada 34 yaşındaki Lacroix ile çalıştı. Paris-Saclay Üniversitesi'nde doktora aldıktan sonra Mensch iki yıl doktora sonrası araştırma yaptı ve 2020’de Google’ın Paris ofisinde DeepMind üzerinde çalışmaya başladı.

Burada Mensch, büyük dil modellerinin sanılandan çok daha düşük maliyetle geliştirilebileceğini gösteren çığır açıcı bir makalede yer aldı. Lacroix ve Lample ise bu fikirleri kullanarak Meta’nın Temel Yapay Zeka Araştırma laboratuvarında düşük maliyetli açık modeller geliştirdi. Llama adlı proje Şubat 2023’te yayımlandığında anında büyük ilgi gördü: küçük, ucuz ve güçlü, akademisyenler ve bütçesi kısıtlı girişimler için ideal. Üçlü kısa süre sonra işlerinden ayrıldı. Mensch o günleri şöyle hatırlıyor: “Fransa’da ne yapabileceğimizi zaten düşünmeye başlamıştık.”

Yıllar içinde Avrupa geride kaldı

Uzun yıllardır, dot-com patlamasından sosyal medyanın yaygınlaşmasına ve bulut teknolojisinin ortaya çıkışına kadar, Avrupa teknoloji alanında geride kalmış durumda. Mistral’ın kurucu ortakları, kıtanın kendi yapay zeka modellerine ihtiyacı olduğuna ve sosyalist hükümetlerin ile endüstri devlerinin bu modellerin masraflarını karşılayacağına inanıyordu. Şirkete, kış aylarında Akdeniz’i vuran şiddetli bir rüzgârın adını verdiler. Silikon Vadisi'ndeki risk sermayesi şirketi Lightspeed, 2023 yılında o dönem Avrupa'nın en büyüğü olan 115 milyon dolarlık bir tohum turuna liderlik etti.

Aynı yılın ilerleyen aylarında piyasaya sürülen Mistral’ın ilk modelleri de büyük yankı uyandırdı. Mensch, OpenAI’ın ChatGPT’sinin maliyetinin çok altında bir maliyetle mükemmel bir yapay zeka geliştirilip çalıştırılabileceği yönündeki sözünü tutmuştu. Şirket daha sonra, doğal olarak “Le Chat” adını taşıyan kendi ChatGPT tarzı uygulamasını piyasaya sürdü; Appfigures’a göre bu uygulama, ilk yedi haftasında 1 milyon kez indirildi ve bu indirmelerin çoğu Fransa’dan gerçekleşti.

HSBC’nin Bilgi Teknolojileri Direktörü Stuart Riley’nin belirttiğine göre Mistral şu anda HSBC’nin Londra ofislerinde bir ekip görevlendirmiş durumda ve bu ekip, bankanın 200 bin çalışanının uyum denetimleri gibi tekrarlanan görevleri otomatikleştirebilmesini sağlayacak yapay zeka araçları geliştiriyor. Riley, HSBC’nin birçok yapay zeka modeliyle çalıştığını ancak Mistral’ın hassas verilerin işlendiği iş akışları için önemli bir boşluğu doldurduğunu belirtiyor: “Elbette bu modellerin ve verilerin tam olarak doğru coğrafi bölgede bulunduğundan emin olmamız gerekiyor.”

Mistral için ne OpenAI ne de Anthropic’in taklit edemeyeceği bir avantaj: Mensch’in Macron ve diğer Avrupalı liderlerle olan “topluluk dayanışması” olarak adlandırdığı şey. O, Mistral’ın kaderinin Avrupa’nın kaderiyle kaçınılmaz bir şekilde bağlantılı olduğunu biliyor. “Biz başarılı olursak, Avrupa da başarılı olur” diyor. Sadece kıtayla sınırlı değil. Mensch, Mistral’ın gelirinin yaklaşık yüzde 40’ının ABD ve diğer Avrupa dışı müşterilerden geldiğini belirtiyor. Orada satış argümanı vatanseverlikten çok kontrol ve maliyetle ilgili. Amerikan yönetim kurullarındaki yetkililerin de dev yapay zeka şirketlerinin hırsları konusunda endişelenmek için nedenleri var. Mensch, “Avrupa ile Amerika arasındaki karşıtlık bakış açısının doğru olduğunu düşünmüyorum. Bence doğru olan, açık kaynak ile kapalı kaynak modelleri arasındaki karşılaştırma" diyor.
 

Koza Halı İcra Kurulu Başkanı İbrahim Cingisiz, şirketin üretim kapasitesinin yıllık yaklaşık 10 milyon metrekare seviyesinde olduğunu, 700’ü aşkın çalışanla faaliyet gösterdiklerini belirtti. Üretimin yaklaşık yüzde 55’inin ihracata yönlendirildiğini ifade eden Cingisiz, bu ihracatın önemli bölümünün ABD pazarına yapıldığını söyledi.

Makine halısı üretiminde Gaziantep’in küresel ölçekte merkez konumunda olduğunu vurgulayan Cingisiz, özellikle dış mekân kullanımı için geliştirilen “outdoor” halıların şirketin üretiminde önemli bir yer tuttuğunu aktardı. Suya ve güneşe dayanıklı, sentetik yapıya sahip bu ürünlerin başta ABD olmak üzere farklı pazarlarda talep gördüğünü dile getirdi.

Lansmanda öne çıkan başlıklardan biri de değişen tüketici alışkanlıkları oldu. Halının artık uzun yıllar kullanılan bir ürün olmaktan çıkıp dekorasyonun parçası haline geldiğine dikkat çeken Cingisiz, yenileme döngüsünün ortalama 4-5 yıla kadar indiğini belirtti. Bu dönüşümün, tasarım ve Ar-Ge yatırımlarını doğrudan etkilediğini ifade etti.

Şirketin tasarım süreçlerinde hem trend takibi hem de doğrudan tüketici geri bildirimlerinin belirleyici olduğunu söyleyen Cingisiz, perakende tarafı ile tasarım ekiplerinin aynı yapı içinde konumlandırıldığını aktardı. Yapay zekânın şirket içinde farklı alanlarda kullanıldığını, ancak tasarım tarafında henüz aktif bir model bulunmadığını da ekledi.

Koza Halı Yönetim Kurulu Başkanı Seddar Cingisiz ise şirketin uzun vadeli yaklaşımına vurgu yaparak, büyümenin yalnızca üretimle değil, iş ortaklarıyla kurulan yapı üzerinden şekillendiğini ifade etti. Bayi ağının bu modelin temel unsurlarından biri olduğu, lansmanda paylaşılan mesajlar arasında yer aldı.

Etkinlikte ayrıca sürdürülebilirlik başlığı da gündeme geldi. Koza Halı’nın üretiminin bir bölümünde geri dönüştürülmüş hammaddeler kullandığı, toplam üretim içinde bu ürünlerin payının yaklaşık yüzde 7-8 seviyesinde olduğu belirtildi. Enerji tarafında ise fabrikaların çatılarında kurulu sistemlerle yıllık tüketimin önemli bir kısmının karşılandığı ifade edildi.

“Tasarım Güçtür” yaklaşımıyla yeni döneme giren Koza Halı, koleksiyonlarının yanı sıra üretim, ihracat ve bayi yapısını birlikte ele alan bir modelle ilerlemeyi hedefliyor.

Telekomünikasyon sektöründe yukarı yönlü revizyon

HSBC, telekomünikasyon sektörüne ilişkin raporunda ülkenin iki büyük operatörünü değerlendirdi. Kurum, Turkcell için hedef fiyatını 145,00 TL'den 150,00 TL'ye yükseltti. Şirket için daha önce verilen "al" tavsiyesi ise korundu.

Türk Telekom hisseleri için de hedef fiyatta artışa gidildi. Banka, hisse için hedef fiyatı 60,00 TL'den 62,00 TL'ye çıkardı. Türk Telekom için "tut" tavsiyesi sürdürüldü.

Tüketici şirketlerinde fiyatlar değişti

HSBC, Türk tüketici şirketlerine yönelik raporunda ise daha hareketli bir tablo çizdi. Kurum bazı şirketlerde hedef fiyat artışına giderken, iki şirketin hedef fiyatını aşağı yönlü revize etti. Yapılan güncellemeler şu şekilde sıralandı:

• Anadolu Efes: Hedef fiyat 20,00 TL'den 21,00 TL'ye yükseltildi. "Tut" tavsiyesi korundu.
• Coca-Cola İçecek: Hisse için hedef fiyat 85,00 TL'den 90,00 TL'ye çıkarıldı. "Al" tavsiyesi sürdürüldü.
• Mavi Giyim: Hedef fiyat 64,00 TL'den 62,00 TL'ye indirildi. Buna rağmen "al" tavsiyesi korundu.
• Ülker: Şirket hisselerinde hedef fiyat 180,00 TL'den 150,00 TL'ye düşürüldü. Kurum, "al" tavsiyesine ise devam etti.

Hedef fiyatı sabit kalan hisseler

Raporda perakende devleri ile bazı tüketici şirketlerinin hedef fiyatları ve tavsiyeleri ise değişikliğe uğramadı. BİM için 875,00 TL, Migros için 750,00 TL ve Şok Marketler için 80,00 TL olan hedef fiyatlar korundu. Banka, bu üç perakende şirketi için de "al" tavsiyesini sürdürdü.

Gıda tarafında Doco için 12.500 TL hedef fiyat ve "al" tavsiyesi devam etti. E-ticaret platformu Hepsiburada için ise 3,00 dolar hedef fiyat ile "tut" tavsiyesi korundu.

Öne çıkanlar

• Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol Associated Press’e yaptığı açıklamada Avrupa’da, "Belki altı haftalık jet yakıtı kaldığını” söyledi ve Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa uçuş iptallerinin “yakında” başlayabileceğini ekledi.

• Birol, bir barış anlaşması olsa bile “savaştan önceki duruma dönmenin iki yıla kadar sürebileceğini” ifade etti.

• Reuters’ın geçen hafta bildirdiğine göre birçok Asya havayolu şirketi programlarını kısıyor ve yakıt sıkıntısı arttıkça ekstra yakıt taşıyarak uçuyor.

• GasBuddy’nin petrol analiz başkanı Patrick De Haan Forbes’a yaptığı açıklamada, “Jet yakıtı, rafine edilmiş yakıtlar arasında en çok etkilenenidir çünkü en düşük miktarlarda üretilir” dedi ve bir varil petrolün yalnızca yaklaşık yüzde 10’unun jet yakıtına gittiğini ekledi.

• Genellikle havayollarının işletme giderlerinin dörtte birine kadarını oluşturan jet yakıtının fiyatı, Argus ABD Jet Yakıtı Endeksi’ne göre 16 Nisan'da galon başına 4,32 dolardı. ABD ve İsrail’in altı hafta önce İran’a hava saldırıları başlatmasından bu yana yüzde 70 arttı.

• De Haan Forbes’a, “Amerikalılar normalde düşünmedikleri bir şeyi düşünmek zorunda: Asya’ya ya da Avrupa’ya gidersem geri dönebilir miyim diye endişelenmeli miyim? Uzun mesafeli uçuşum iptal edilir mi? Uluslararası havaalanına giden kısa mesafeli iç hat uçuşum iptal edilir mi? Bu, yolcuların daha önce gerçekten endişelenmek zorunda kalmadığı bir kaygı düzeyi ve kesinlikle daha da kötüleşebilir" dedi.

Yoksul ülkeler etkileri daha önce hissediyor

Birol, AP’ye verdiği demeçte jet yakıtı daha kıt hale geldikçe fiyatların her yerde arttığını ancak ekonomik acının eşit dağılmadığını söyledi. İlk etkilenecek ülkelerin “başlıca gelişmekte olan ülkeler, Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki daha yoksul ülkeler” olacağını belirten Birol, “Ancak hiçbir ülke bu krize karşı bağışıklık sahibi değil” dedi. Çin ve Tayland kendi ihtiyaçlarını karşılamak için jet yakıtı ihracatını durdurduktan sonra, ithalata bağımlı Vietnam, Myanmar ve Pakistan gibi ülkelerde arz tükenmeye başladı. De Haan Forbes’a yaptığı açıklamada, “Asya durumu üst düzeyde yönetiyor” dedi ve bazı hükümetlerin iç hat uçuşlarını kısıtladığını, bazılarının ise turizm açısından hayati öneme sahip uzun mesafeli uçuşların devam etmesine izin verdiğini ekledi.

Avrupa’da yakıt karnesi

Avrupa da baskı altında. Birol Associated Press’e “Yakında A şehrinden B şehrine bazı uçuşların jet yakıtı eksikliği nedeniyle iptal edildiğini duyacağız” dedi. Nitekim başta Lufthansa, Air France-KLM ve Scandinavian Airlines (SAS) olmak üzere büyük Avrupa havayolları jet yakıtını korumak amacıyla uçuşlarını azaltmaya başladı. De Haan Forbes’a, “Bu uçuşların bazılarını gerçekleştirmek giderek zorlaşıyor” dedi ve İtalya’daki bazı havaalanlarının yakıtı karneye bağlamak zorunda kaldığını belirtti. Geçen hafta, havaalanı işletmecilerinin ticaret grubu Airports Council International Europe (ACIE), Avrupa Birliği için “sistemik bir jet yakıtı kıtlığının gerçeğe dönüşmek üzere olduğu” uyarısında bulundu. Avrupa’nın düşük maliyetli havayolu şirketi Ryanair’in CEO’su Michael O’Leary, bu ayın başlarında gazetecilere yaptığı açıklamada “Haziran, temmuz ya da ağustos’ta yakıt arzının yüzde 10 ya da yüzde 20’si risk altındaysa, biz ve diğer havayolları bazı uçuşları iptal etmeyi veya kapasiteyi azaltmayı değerlendirmek zorunda kalacağız” dedi.

ABD de hazırlıklı değil

Bir enerji süper gücü olarak ABD, günde 13 milyon varil üretmesi ve Kanada’dan yaklaşık 4 milyon varil ithal etmesi sayesinde çoğu ülkeden daha korunaklı ancak De Haan’a göre ABD havayollarının ciddi şekilde etkilenmesi muhtemelen birkaç ay sürebilir. Zengin ülkeler krizi yoksul ülkelere kıyasla daha iyi atlatabildiği gibi, en kârlı havayolları da zor durumdaki şirketlere göre daha korunaklıdır. ABD'de iflas yasası kapsamında faaliyet gösteren ultra düşük maliyetli Spirit Airlines’ın bu hafta kadar erken bir tarihte tasfiye edilebileceği bildiriliyor. Frontier ve JetBlue da Covid pandemisinden bu yana kârlı olmakta zorlandı.

Yelpazenin diğer ucunda, ABD’nin en kârlı ikinci havayolu şirketi United Airlines bile yakıt fiyatları düşmezse üçüncü çeyrekte programının yüzde 5’ine kadarını azaltabileceğini söyledi. En iyi görünüme sahip havayolu ise yalnızca ülkenin en kârlı şirketi olmakla kalmayıp aynı zamanda bir rafineriye sahip olan tek şirket olan Delta Air Lines. De Haan, Forbes’a “Delta aslında aracıları ortadan kaldırdı ve esasen benzini jet yakıtıyla takas etmeye dayanan oldukça kârlı anlaşmalar yaptı” dedi.

Yıllık karşılaştırmada ise kurulan şirket sayısında önemli bir değişim görülmezken, kapanan şirket sayısının yüzde 6,4 gerilediği dikkat çekti.

İlk çeyrekte sınırlı artış

Yılın ilk üç ayına bakıldığında, kurulan şirket sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,3 artarak 28 bin 926’ya çıktı. Aynı süreçte kapanan şirket sayısı yüzde 10,2 azalışla 5 bin 34’e düştü.

Şirketlerin büyük bölümü limitet

Mart ayında Türkiye’nin tüm illerinde şirket kuruluşu gerçekleşti. Toplam 8 bin 379 şirketin 891’i anonim, 7 bin 488’i ise limitet şirket olarak kaydedildi. Aynı dönemde 116 kooperatif kuruldu.

Kuruluşların coğrafi dağılımında İstanbul yüzde 36,1 ile ilk sırada yer alırken, Ankara yüzde 9,8 ve İzmir yüzde 5,9 pay aldı.

Ocak-mart döneminde kurulan 29 bin 308 şirket ve kooperatif içinde limitet şirketler 26 bin 133 ile sermayenin yüzde 73,3’ünü oluşturdu. Anonim şirketlerin payı ise yüzde 26,7 seviyesinde kaldı. Mart ayında kurulan şirketlerin toplam sermayesi de bir önceki aya göre yüzde 1,7 azaldı.

Ticaret sektörü öne çıktı

Martta kurulan şirket ve kooperatiflerin sektörel dağılımında toptan ve perakende ticaret ilk sırada yer aldı. Bu alanda 2 bin 792 şirket kuruldu. İnşaat sektörü 1286, imalat sektörü ise 954 şirket ile öne çıkan diğer alanlar oldu.

Gerçek kişi işletmelerinde ise inşaat sektörü başı çekerken, ticaret ve imalat sektörleri onu takip etti.

Kapanan şirketlerde de benzer bir tablo görüldü. En fazla kapanış 606 şirket ile ticaret sektöründe gerçekleşti. İmalat ve inşaat sektörleri de kapanışların yoğunlaştığı diğer alanlar arasında yer aldı.

Yabancı ortaklı şirketlerde Suriye etkisi

Mart ayında kurulan 827 yabancı ortaklı şirketin büyük kısmında Suriye ortaklığı öne çıktı. 727 şirket Suriye, 37 şirket ise İran ortaklı olarak kayıtlara geçti.

Bu şirketlerin 58’i anonim, 769’u limitet statüsünde faaliyet gösterirken, toplam sermayenin yüzde 95,3’ünü yabancı ortaklar sağladı.

Kadın girişimci oranı sınırlı kaldı

Şirket ortaklık yapısına bakıldığında kadın girişimcilerin oranı anonim şirketlerde yüzde 13,2, limitet şirketlerde yüzde 17,1 ve kooperatiflerde yüzde 24,4 olarak hesaplandı. Gerçek kişi işletmelerinde ise bu oran yüzde 13,4 seviyesinde gerçekleşti.

Yaş dağılımında orta yaş grubu öne çıkıyor

Mart ayında kurulan şirketlerde ortakların yaş dağılımı incelendiğinde, anonim şirketlerde 35-44 yaş grubu yüzde 29,3 ile öne çıktı. Limited şirketlerde 25-34 yaş grubu yüzde 32,4 ile ilk sırada yer alırken, kooperatiflerde 35-44 yaş aralığı yüzde 31,4 pay aldı.

Gerçek kişi işletmelerinde de en yüksek oran yüzde 32,3 ile 35-44 yaş grubunda görüldü.

Öne çıkanlar

• Yapay zeka altyapı şirketi Scale AI’ın CEO’su Jason Droege, CEO’ların çalışan sayısını azaltmak ve normalde sıradan bir “doğru boyutlandırma” olarak görülecek kesintileri yapmak için yapay zeka bahanesinin arkasına saklandığını söyledi.

• Semafor World Economy konferansında konuşan Droege, yapay zekanın hala birçok insanın işte yaptığı önemli hamleleri gerçekleştirecek kadar güvenilir olmadığını düşündüğünü, özellikle finansal kararları örnek göstererek ifade etti.

• Ayrıca çalışanların işlerinde yapay zekayı doğru şekilde kullanmayı öğrenmezlerse işlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya olduklarını ancak bunun işlerinin tamamen otomatikleşmesi ve bir yapay zeka botu tarafından yapılması nedeniyle olmadığını ekledi.

• Droege’un yorumları, çarşamba günü ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in yaptığı açıklamalara benzerlik gösterirken, yapay zeka sayesinde insan çalışan sayısını azaltıp daha küçük ekiplerle aynı işi yapabildiklerini öne süren diğer teknoloji CEO’larının söylemleriyle büyük ölçüde çelişiyor.

• Milyarder Evan Spiegel çarşamba günü şirketi Snap’in “yapay zekadaki hızlı ilerlemeler” nedeniyle bin çalışanı işten çıkaracağını söyledi. Geçen ay ise Oracle, Meta, Crypto.com ve Atlassian büyük işten çıkarmaların sorumluluğunu yapay zekaya yükledi.

• Kariyer hizmetleri firması Challenger, Gray & Christmas’a göre bu yıl şu ana kadar yapay zekaya bağlanan işten çıkarmaların sayısı 30 bin. 2025 yılında ise yaklaşık 55 bin işten çıkarma için yapay zeka gerekçe gösterildi.

Arka plan

CEO’lar son bir yılda işten çıkarmalar için giderek daha fazla yapay zekayı suçluyor ve orta kademe yöneticiler ile beyaz yakalı işlerin yapay zeka çağında en savunmasız alanlar olabileceği konusunda uyarıyor. Milyarder Salesforce CEO’su Marc Benioff geçen yıl yaklaşık dört bin müşteri destek çalışanının işten çıkarılacağını duyurmuş ve yapay zeka entegrasyonu sayesinde “daha az personele ihtiyaç duyduğunu” söylemişti. Milyarder Jack Dorsey ve eski Sequoia yönetici ortağı Roelof Botha geçen ay, yapay zekanın bugün orta kademe yöneticilerin yaptığı işlerin büyük kısmını yapabileceğini düşündüklerini belirtti. Atlassian’ın kurucu ortağı Mike Cannon-Brookes ise şirketindeki işten çıkarmaları, “yapay zekaya daha fazla yatırım yapma” imkanı sağlayacağını söyleyerek açıkladı. Challenger, Gray & Christmas’ta iş yeri uzmanı ve gelirden sorumlu yönetici olan Andy Challenger ise geçen ay, “Şirketler bütçelerini işlerden kısmak pahasına yapay zeka yatırımlarına kaydırıyor” dedi.

Yapay zekayı seçen şirketlere katıldı: Snap’te bin kişilik işten çıkarma

Yıl sonu enflasyon beklentisi yükseldi

Katılımcıların cari yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi bir önceki anket dönemine göre artış gösterdi. Önceki dönemde yüzde 25,38 olan yıl sonu beklentisi, bu anket döneminde yüzde 27,53 seviyesine çıktı.

Orta vadeli enflasyon tahminlerinde de benzer bir yükseliş eğilimi izlendi. Buna göre 12 ay sonrası TÜFE beklentisi yüzde 22,17'den yüzde 23,39'a yükseldi. Katılımcıların 24 ay sonrası enflasyon öngörüsü ise yüzde 17,30 seviyesinden yüzde 18,02 olarak gerçekleşti.

Politika faizi ve döviz kuru tahminleri

Anket sonuçlarına göre, nisan ayı Para Politikası Kurulu toplantısı için TCMB politika faizi beklentisi yüzde 37,75 olarak gerçekleşti. BİST Repo ve Ters-Repo Pazarı'nda oluşan cari ay sonu gecelik faiz oranı beklentisi ise değişmeyerek yüzde 40,00 seviyesinde kaldı. 12 ay sonrası politika faizi beklentisi ise yüzde 29,56 oldu.

Döviz piyasasına yönelik beklentilerde de yukarı yönlü bir hareket gözlemlendi. Cari yıl sonu ABD Doları/TL beklentisi 50,97 TL'den 51,23 TL'ye ulaştı. Raporda 12 ay sonrası döviz kuru tahmini de 52,70 TL seviyesinden 53,62 TL'ye çıktı.

Büyüme tahminlerinde düşüş yaşandı

Makroekonomik göstergelerden gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) beklentilerinde ise sınırlı bir gerileme kaydedildi. 2026 yılı GSYH büyüme tahmini yüzde 3,8'den yüzde 3,5'e düştü. Bir sonraki yıl olan 2027 yılı büyüme beklentisi de yüzde 4,3'ten yüzde 4,1 olarak güncellendi.

Cari işlemler dengesi beklentilerine bakıldığında, yıl sonu için 44,3 milyar ABD Doları açık öngörüldü. Gelecek yıl için bu açığın 39,8 milyar ABD Doları olması bekleniyor. Kurum metninde, "Anket sonuçları, katılımcıların beklentileri esas alınarak hesaplanmakta olup, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın görüş ve tahminlerini yansıtmamaktadır." ifadesini kullandı.

Öne çıkanlar

• Vance, finans başkanı olarak RNC için para topluyor ve bağış toplama operasyonlarını yönetiyor. The Times’a göre büyük bağışçılara partiye bağış yapmanın, Vance’in 2028 adaylığına ilgilerini göstermenin “ana yolu” olduğu söyleniyor.

• The Times’ın haberine göre birçok üst düzey bağışçı, Vance ile birlikte RNC bağış etkinliklerine ev sahipliği yaptı ya da katıldı ve Vance, daha önce ABD Başkan Yardımcısı'na şüpheyle yaklaşan hedge fon devi Paul Singer gibi bazı milyarderler dahil olmak üzere birçok bağışçıyla ilişkiler geliştirdi.

• RNC Başkanı Joe Gruthers, bazı bağışçıların özellikle Vance nedeniyle partiye bağış yaptığını doğrulayarak Vance'in,  “Gelecekteki görevler için adı geçtiğini ve bu yüzden insanların bu ilişkiyi kurmaya başlamak istediğini” belirtti.

• Vance ayrıca kurucu ortaklarından olduğu Rockbridge Network bağışçı grubu aracılığıyla milyarderlerle ilişkiler kurdu.

Hangi milyarderler Vance ile yakınlaşıyor?

Miriam Adelson: The Times’a göre Vance, mega bağışçı Adelson ile “bir ilişki geliştirdi.” Kumarhane patronu Sheldon Adelson’ın dul eşi olan Adelson, GOP’un en büyük bağışçılarından biri haline geldi. Fotoğraflar, Vance'in yılbaşı gecesini Trump’ın Mar-a-Lago malikanesinde Adelson ile geçirdiğini doğruluyor.

Sergey Brin: Google’ın kurucu ortaklarından Brin, geçen yıl Vance’i destekleyen bir RNC bağış etkinliğine katıldı. Federal Seçim Komisyonu kayıtları, milyarderin Mayıs 2025’te komiteye 443 bin dolar bağış yaptığını doğruluyor. Daha önce Demokrat bağışçı olarak bilinen Brin, özellikle Barack Obama ile yakın duruyordu ancak partizanlığı eleştirmiş ve 2012 seçimlerinin kazananlarının bağımsızlar gibi yönetmesi gerektiğini savunmuştu.

Joe Lonsdale: Palantir’in kurucu ortaklarından Lonsdale, mart ayında evinde bir RNC bağış etkinliğine ev sahipliği yaptı ve The Times’a göre etkinliğin “onur konuğu” Vance’ti. FEC kayıtları, Lonsdale’in geçen ay RNC’ye 44 bin 300 dolar bağış yaptığını doğruluyor.

Elon Musk: The Times, Vance’in daha önce Trump yönetiminde görev almış olan Musk ile ilişkisini güçlendirdiğini bildiriyor. Ancak FEC kayıtlarına göre kendi süper PAC’ine sahip olan Musk, Ekim 2024’ten bu yana RNC’ye bağış yapmadı.

Chamath Palihapitiya: Forbes’un 2021’de milyarder olarak değerlendirdiği podcast sunucusu, The Times’a göre Mayıs 2024’te Silikon Vadisi’nde Vance için 4 milyon dolar toplayan bir etkinlik düzenledi. FEC kayıtları, Palihapitiya’nın 2025’te RNC’ye toplam 425 bin 677 dolar bağış yaptığını gösteriyor. Daha önce Demokratları destekleyen Palihapitiya, 2024 seçimleriyle birlikte GOP’a yöneldi. Rolling Stone’a verdiği röportajda, Trump’ı destekleyerek Demokratlara bağış yaptığı döneme kıyasla daha fazla etki kazandığını söyledi ve o zamandan beri başkanın önemli bağışçılarından biri haline geldi.

John Paulson: Hedge fon yöneticisi Paulson da The Times’a göre Vance ile ilişki geliştirdi ve kasım ayında RNC’ye toplam 90 bin dolar bağış yaptı.

Stephen A. Schwarzman: The Times’a göre Vance, Blackstone’un kurucu ortağı Schwarzman’ı 2025’te başkan yardımcısının konutunda akşam yemeğine davet etti ve milyarder eylül ayında RNC’ye 25 bin dolar bağış yaptı.

Paul Singer: The Times’a göre daha önce Donald Trump’ın başkan yardımcısı adayı olarak başka birinin seçilmesi gerektiğini düşünen hedge fon yöneticisi Singer, Vance ile “yakınlaştı” ve ikili düzenli olarak görüşüyor. FEC kayıtları Singer’ın Mart ayında RNC’ye toplam 443 bin dolar bağış yaptığını doğruluyor.

Peter Thiel: Vance’in uzun süredir Thiel ile ilişkisi bulunuyor. Thiel, mevcut başkan yardımcısına mentorluk yaptı ve daha önce kendi girişim sermayesi şirketi Mithril Capital’de Vance’i istihdam etti. The Times’a göre ikili hala yakın.

Tyler ve Cameron Winklevoss: Kripto para milyarderi ikizler, geçen ay Vance’in Rockbridge Network etkinliğine katıldı ve Ocak 2025’ten bu yana RNC’ye toplam 1,1 milyon dolar bağış yaptı.

Alex ve Zach Witkoff: Trump’ın Orta Doğu temsilcisi Steve Witkoff’un iki oğlu da The Times’a göre Rockbridge etkinliğine katıldı. Forbes, Steve Witkoff ve ailesinin toplam servetini yaklaşık 2,3 milyar dolar olarak değerlendiriyor.

Jeff Yass: Vance ayrıca Susquehanna International Group’un kurucu ortağı Yass ile de “bağlar kurdu.” The Times’a göre GOP’un büyük bağışçılarından olan Yass, giderek Trump ile daha fazla ilişkilendiriliyor. FEC kayıtları, Yass’ın şubat ayında RNC’ye 250 bin dolar bağış yaptığını gösteriyor.

İlk adımın yaz aylarında atılması bekleniyor. Honda’nın, Çinli ortaklarıyla yürüttüğü üretim faaliyetlerinde bazı tesislerde üretimi durduracağı belirtiliyor.

Ortak fabrikalarda duruş planı

Şirkete yakın kaynaklara göre Honda, Guangzhou Automobile Group (GAC) ile ortak işletilen fabrikalardan birinde haziran ayında üretimi sonlandırmayı planlıyor.

Ayrıca Dongfeng Motor Group ile yürütülen bir diğer tesiste de önümüzdeki yıl üretimin askıya alınması gündemde.

Elektrikli rekabet baskısı artıyor

Honda’nın bu hamlesi, Çin pazarında artan elektrikli araç rekabetinin bir sonucu olarak görülüyor. Özellikle yerli üreticilerin hızlı büyümesi, geleneksel markaların pazar payını aşağı çekiyor.

Bu süreçte BYD gibi güçlü oyuncuların etkisi belirgin şekilde hissediliyor.

Kapasitede sert düşüş

Honda’nın Çin’de iki farklı ortaklık üzerinden toplam altı üretim tesisi bulunuyor. Mevcut durumda benzinli araç üretim kapasitesi yıllık yaklaşık 960 bin adet seviyesinde.

Planlanan kapatmalar hayata geçerse bu kapasitenin yarıya düşerek 480 bin adede gerilemesi bekleniyor. Toplam üretim hacminin ise 1,2 milyon seviyesinden yaklaşık 720 bine ineceği öngörülüyor.

Maliyetler milyarlarca doları bulabilir

Şirketin attığı bu adımlar, elektrikli araçlara geçiş sürecinin bir parçası. Honda daha önce Çin operasyonlarında değer düşüşü açıkladı ve yeniden yapılanma maliyetlerinin 15,7 milyar dolara kadar çıkabileceğini duyurdu.

Bu sürecin, şirketi uzun yıllar sonra ilk kez yıllık zararla karşı karşıya bırakabileceği ifade ediliyor.

Satışlar geriledi

Honda’nın Çin’deki satış performansı da zayıflıyor. Şirketin satışları 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 24 düşerek 647 bin adedin altına indi. Bu rakam, iki yıl önceki seviyelerin neredeyse yarısına işaret ediyor.

Elektrikli üretim için takvim 2028 sonrası

Şirketin Çin’deki elektrikli araç planları ise daha uzun vadeye yayılmış durumda. Guangzhou ve Wuhan’daki tesislerde elektrikli ve plug-in hibrit modellerin üretiminin 2028 ve sonrasında başlaması bekleniyor.

Öte yandan Çinli üreticiler, küresel pazarlarda büyümeye devam ediyor. Başta Avrupa, Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Afrika olmak üzere birçok bölgede ihracatlarını artırıyorlar.

Hisseler pozitif ayrıştı

Tüm bu gelişmelere rağmen Honda hisseleri sınırlı da olsa yükseldi. Şirket hisseleri yüzde 0,5 artarken, Japonya’nın önde gelen borsa endeksi Nikkei 225 aynı dönemde düşüş kaydetti.

Yıl geneli beklentileri korunuyor

Şirket yönetimi, ikinci çeyrekte gelir artışının yüzde 13 civarında gerçekleşmesini öngörüyor. Bununla birlikte, 2026 yılı toplam gelir beklentisi 50,7 milyar dolar ile 51,7 milyar dolar aralığında sabit tutuldu.

Net kârda dikkat çekici sıçrama

Platformun net kârı da güçlü bir artış sergiledi. İlk çeyrekte net kâr, yıllık bazda yaklaşık yüzde 83 yükselerek 5,3 milyar dolara çıktı. Geçen yıl aynı dönemde bu rakam 2,9 milyar dolar seviyesindeydi.

Hisse başına kâr yükseldi

Şirketin hisse başına kârı da önemli ölçüde arttı. Geçen yılın ilk çeyreğinde 66 sent olan bu değer, 2026’nın aynı döneminde 1,23 dolara ulaştı.

Tek seferlik gelir etkisi öne çıktı

Kârlılıktaki artışta, Warner Bros. ile planlanan satın alma sürecinin iptal edilmesi sonrası elde edilen 2,8 milyar dolarlık fesih geliri belirleyici oldu.

Piyasa beklentilerinin üzerinde performans

Açıklanan finansal sonuçlar, hem gelir hem de kârlılık tarafında piyasa öngörülerinin üzerine çıktı. Bu durum, şirketin operasyonel gücünü ve gelir yaratma kapasitesini teyit etti.

Yönetimde değişim sinyali

Öte yandan, şirketten yapılan açıklamada, kurucu ortak Reed Hastings’in görev süresinin haziran ayında sona ermesinin ardından Yönetim Kurulu Başkanlığı için yeniden aday olmayacağı belirtildi. Hastings’in bundan sonraki süreçte hayır işleri ve kişisel projelerine odaklanacağı ifade edildi.

Özellikle Irak’ta toparlanmanın daha uzun sürebileceğine işaret eden Birol, Suudi Arabistan’da ise sürecin görece daha hızlı ilerleyebileceğini ifade etti. Ancak genel görünümde, savaş öncesi üretim ve sevkiyat seviyelerine dönüşün kısa vadede mümkün olmadığına dikkat çekiliyor.

Hürmüz Boğazı için kritik uyarı

Enerji arz güvenliği açısından en hassas noktalardan biri olan Hürmüz Boğazı’na da değinen Birol, piyasalarda bu bölgeye ilişkin risklerin yeterince dikkate alınmadığını söyledi.

Boğazın uzun süreli kapanması senaryosunun enerji fiyatları üzerinde ciddi bir yukarı yönlü baskı oluşturacağına işaret eden Birol, mevcut fiyatlamaların bu ihtimali tam olarak yansıtmadığını dile getirdi.

Sevkiyat boşluğu piyasaya yansıyor

Birol, savaş öncesinde yola çıkan petrol ve doğal gaz tankerlerinin piyasadaki arz açığını geçici olarak dengelediğini belirtti. Ancak mart ayında yeni yüklemelerin yapılmaması, arz tarafında hissedilir bir boşluk oluşturdu.

Özellikle Asya pazarlarına yönelik yeni sevkiyatların durmasıyla birlikte bu etkinin artık daha belirgin hale geldiği ifade ediliyor.

Acil rezerv seçeneği masada

Uluslararası Enerji Ajansı’nın daha önce acil petrol rezervlerini devreye aldığını hatırlatan Birol, benzer adımların yeniden gündeme gelebileceğini söyledi.

Ajansın gerektiğinde hızlı ve kararlı biçimde müdahale edebilecek kapasiteye sahip olduğunu vurgulayan Birol, “Henüz bu aşamada değiliz ancak bu seçenek masada” değerlendirmesinde bulundu.

Bölgesel entegrasyon için demir yolu hamlesi

Toplantıda öne çıkan başlıklardan biri, Suudi Arabistan’dan başlayarak Ürdün ve Suriye üzerinden Türkiye’ye uzanması planlanan demir yolu projesi oldu. Söz konusu hat, Orta Doğu ile Avrupa arasında daha hızlı ve kesintisiz bir ticaret koridoru oluşturma hedefiyle stratejik önem taşıyor.

Riyad’dan işbirliği mesajı

Bakan Al Jasser, ülkesinin Suriye ile ilişkileri derinleştirme ve ulaştırma projelerinde ortaklık kurma konusunda istekli olduğunu dile getirdi. Suudi Arabistan’ın demir yolu ağının Ürdün sınırına kadar ulaşmış olmasının, bölgesel bağlantısallık açısından önemli bir avantaj sunduğunu vurguladı.

Kara taşımacılığında dikkat çeken artış

Al Jasser, Ürdün üzerinden Türkiye’ye uzanan kara taşımacılığı trafiğinde son dönemde belirgin bir artış yaşandığını ifade etti. Artan talebe yanıt verebilmek için lojistik süreçlerin hızlandırılması ve geçişlerin kolaylaştırılması gerektiğine işaret etti.

Altyapı modernizasyonu kritik önemde

Suriye Ulaştırma Bakanı Bedir ise demir yolu projelerinin uygulanabilirliği için altyapının uluslararası standartlara uygun hale getirilmesinin şart olduğunu belirtti. Üç ülke arasındaki mevcut hatların modernizasyonu, projenin başarısı açısından temel unsurlar arasında gösteriliyor.

Kızıldeniz’den Avrupa’ya uzanan vizyon

Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun daha önce yaptığı açıklamalar da projenin kapsamını genişletiyor. Hattın Suudi Arabistan’ın yanı sıra Umman’a kadar uzatılması planlanırken, uzun vadede Kızıldeniz’in Akdeniz ve Avrupa ile doğrudan bağlanması hedefleniyor.

Öne çıkanlar

• Bloomberg’in incelediği bir nota göre Beyaz Saray Yönetim ve Bütçe Ofisi’nden bir yetkili olan Gregory Barbaccia, bu hafta bakanlık düzeyindeki kurumlara gönderdiği bir e-postada, ofisin yapay zeka modeli için devlet kurumlarının kullanmasına olanak tanıyacak korumalar oluşturduğunu belirtti.

• Haberde, e-postanın kurumların Mythos’a kesin olarak erişim elde edeceğini açıkça belirtmediğini ve yapay zeka modelini nasıl kullanabileceklerini açıklamadığını da kaydetti.

• Bu rapor, Anthropic’in kurucu ortaklarından Jack Clark’ın şirketin Mythos hakkında ABD hükümetiyle görüştüğünü söylemesinden günler sonra geldi.

Jack Clark, Anthropic’le görüşmesi

Clark, Anthropic’in tutumunun “hükümetin bu konular hakkında bilgi sahibi olması gerektiği” yönünde olduğunu söyledi. Burada muhtemelen yapay zeka ve siber güvenlik alanındaki gelişmelere atıfta bulunuyordu. Clark ayrıca Anthropic ile ABD Savunma Bakanlığı arasındaki anlaşmazlığa da değindi. Bu anlaşmazlık, kurumun şirketi bir tedarik zinciri riski olarak sınıflandırma kararından kaynaklanıyor. Bu sınıflandırma, Anthropic’in Pentagon’a yapay zeka modellerine sınırsız erişim vermeyi reddetmesinin ardından yapıldı ve bunun sonucunda ABD ordusuyla çalışan yüklenicilerin Anthropic ile herhangi bir iş yapması kısıtlandı. Clark, şirketi ile Savunma Bakanlığı arasındaki meselenin “dar kapsamlı bir sözleşme anlaşmazlığı” olduğunu söyledi.

Arka plan

Mythos, Amazon Web Services, Apple, Broadcom, Cisco, CrowdStrike, Google, JPMorganChase, Linux Foundation, Microsoft, NVIDIA ve Palo Alto Networks gibi şirketlere sağlandı. Anthropic, kısa vadede bu yapay zeka modelini tüketicilere sunma konusunda bir taahhütte bulunmadı. Bunun nedeni olarak, kötü niyetli aktörlerin Mythos’un yeteneklerini kullanabileceği ihtimalini gösterdi. Anthropic, Mythos’un test çalışmalarında “her büyük işletim sistemi ve web tarayıcısında” bazı güvenlik açıkları tespit edildiğini ve modelin, yazılım geliştiriciler tarafından tamamen bilinmeyen güvenlik boşluklarını otonom şekilde belirleyebildiğini öne sürdü. Şirket ayrıca yapay zeka modellerinin kod yazma konusunda o kadar verimli hale geldiğini, yazılımlardaki güvenlik açıklarını istismar etmede en yetenekli insanları bile geride bırakabildiğini söyledi. JonesTrading’in baş piyasa stratejisti Michael O'Rourke Reuters’a verdiği demeçte, Mythos gerçekten Anthropic’in söylediği kadar güçlüyse, bunun “bir yandan mevcut yazılımların zayıflığını, diğer yandan yapay zekanın geleneksel yazılım şirketlerine kıyasla hala inanılmaz bir ilerleme kaydettiğini” gösterdiğini ifade etti.

Devir öncesi şirketin tek ortağı PPR Holding AŞ idi. Holdingin elinde toplam 220.384.000 adet pay bulunuyordu. Yapılan işlem sonucunda bu payların tamamı Türkiye Emlak Katılım Bankası AŞ'ye devredildi. 

Yeni yapıda banka, 220.384.000 adet pay ile şirketin yüzde 100 sahibi oldu. Kurul yayımladığı bültende, "Papara Menkul Değerler AŞ'nin (Aracı Kurum) ortaklık yapısındaki değişikliğe izin verilmesi talebinin olumlu karşılanmasına karar verilmiş olup Aracı Kurum'un pay devri öncesi ve sonrası ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda yer almaktadır." ifadelerini kullandı.

Papara, yasa dışı bahis soruşturması kapsamında daha önce Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu yönetimine geçmişti. Fon, şirketi 4,27 milyar lira muhammen bedelle satışa çıkarmıştı. 

Papara'nın TMSF'ye geçişi

Bu devrin arka planında, geçtiğimiz yıl mayıs ayında Papara Elektronik Para AŞ'ye yönelik başlatılan yasa dışı bahis operasyonu yatıyor. Soruşturma kapsamında şirketin sahibi Ahmed Faruk Karslı örgüt elebaşı suçlamasıyla tutuklanarak hakkında 28 yıla kadar hapis istemiyle iddianame hazırlanırken, şirketlere kayyum olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu atanmıştı.

Bu nedenle Forbes bu yıl ilk kez AI 50 Yükseliştekiler Listesi’ni yayınladı ve yapay zeka alanında faaliyet gösteren en umut verici tohum ve Seri A aşamasındaki 20 girişimi öne çıkardı. AI 50 mevcut sektör liderlerini yansıtırken, Yükseliştekiler Listesi gelecekteki potansiyele bir bakış sunarak alanın gidişatını şekillendirebilecek yükselen oyuncuları vurguluyor.

Bu şirketler geleneksel girişim standartlarına göre genç sayılabilir. Listedeki girişimlerinin ortalama yaşı 24 ay). Ancak birçoğu hem en iyi yapay zeka yeteneklerini hem de milyar dolarlık değerlemeleri kazanmak için agresif bir rekabet içinde. Örneğin Resolve AI, mühendislerin üretimde olan kodlardaki sorunları tespit edip düzeltmelerine yardımcı olacak bir sistem geliştiriyor ve Meta ile DeepMind gibi önde gelen laboratuvarlardan yetenekler işe aldı. Şirket kısa süre önce 1,5 milyar dolar değerleme üzerinden 40 milyon dolarlık Seri A uzatma yatırımı aldı.

Ekin Doğuş Çubuk ve Liam Fedus'un girişimi: Periodic Labs

Bu dinamik özellikle yapay zeka araştırmalarını ileri taşımayı hedefleyen “neo-lab” olarak adlandırılan yeni nesil laboratuvarların yükselişinde açıkça görülüyor. Büyük laboratuvarlardaki birçok erken dönem yönetici, ChatGPT’nin ortak yaratıcısı Liam Fedus gibi kendi girişimlerini kurmak üzere ayrıldı. Fedus'un Ekin Doğuş Çubuk ile birlikte kurduğu Periodic Labs, yarı iletkenler, manyetizma ve süper iletkenlik alanlarında bilimsel keşifleri hızlandırmak için modeller eğitiyor. Çubuk, Google DeepMind’da yönettiği GNoME projesiyle 2,2 milyon yeni kristal yapı keşfederek teorik bir devrim yapmıştı. Şimdi ChatGPT’nin yaratıcılarından Fedus ile kurduğu Periodic Labs’de yapay zekaya laboratuvar önlüğü giydiriyor.

Silikon Vadisi’nin yeni simyacıları: Periodic Labs

4,5 milyar dolar değerlemeye sahip Humans& adlı laboratuvarın kurucu ekibi Meta, OpenAI, Google DeepMind ve Anthropic’ten geliyor ve insanların ve iş akışlarının koordinasyonuna yardımcı olmak için yapay zekaya odaklanıyor. Ayrıca, Meta’nın eski baş yapay zeka bilimcisi Yann LeCun’un birkaç eski üst düzey Meta çalışanıyla birlikte kurduğu Advanced Machine Intelligence da var. Bu şirket 2026’daki kuruluşundan bu yana 1 milyar dolardan fazla yatırım topladı.

Forbes AI 50: Görkem Yurtseven ve Burkay Gür’ün kurduğu Fal da listede

Şirket özellikle sağlık uygulamalarında, metne ek olarak video ve mekansal verilerden öğrenen sistemler geliştiriyor. Bu araştırma odaklı yaklaşımın en önemli etkisi, en sıkı düzenlemelere sahip alanlardan biri olan sağlık sektöründe görülüyor. Bu alanda giderek artan sayıda girişim, yapay zekayı tıbbın çeşitli yönlerine entegre etmeye kararlı. Örneğin Certuma, hastalıkları teşhis edebilen ve tedavi yazabilen ilk ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onaylı yapay zeka sistemi olmayı hedefleyen bir teknoloji geliştiriyor (CEO ve kurucu ortak Martín Varsavsky ile ilgili yazımıza bakabilirsiniz). 600 milyon dolar değerlemeye sahip Latent Health ise farklı bir darboğaza odaklanıyor: Doktorların sigorta şirketlerini ilaçları daha hızlı onaylamaya ikna etmelerine yardımcı olan yapay zeka ajanları geliştiriyor.

3,5 milyar dolardan fazla fon

İşte bu tür bir hırs ve yenilik, yatırımcıların önemli miktarda sermaye ayırmasını sağladı. Forbes’un ilk AI 50 Yükseliştekiler listesinde yer alan 20 şirket yalnızca Tohum ve Seri A yatırımlarında toplamda 3,5 milyar dolardan fazla fon topladı. Ancak yapay zeka inovasyon patlaması hızlanırken, tanıdık bir cinsiyet dengesizliği de devam ediyor. Bu yılki listede yalnızca üç kadın liderliğindeki girişim yer alıyor: CEO Anna Goldie’nin kendini geliştiren yapay zeka çipleri üzerinde çalıştığı Ricursive Intelligence; CEO Carina Hong’un yapay zeka matematikçisi geliştirdiği Axiom; ve CEO Misbah Uraizee’nin sosyal medya içerik üreticilerinin paylaşımlarının satışa nasıl dönüştüğünü izleyen bir platform kurduğu Nectar Social.

Yükseliştekiler listesi, Forbes editörleri ve muhabirleri tarafından iş potansiyeli, erken aşama başarı göstergeleri ve yapay zekanın yeni tür problemleri çözmede kullanımı temel alınarak hazırlanıyor. AI 50 için başvuranlar otomatik olarak bu liste için de değerlendirmeye alındı. 

İşte takip edilmesi gereken 20 yapay zeka şirketi:

Accordance

Kurulduğu yıl: 2024
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 13 milyon dolar
Değerleme: 80 milyon dolar
CEO: David Yue

Advanced Machine Intelligence

Kurulduğu yıl: 2026
Merkez: Paris, France
Toplam Toplanan Fon: 1.03 billion
Değerleme: 4.53 billion
CEO: Alexandre LeBrun

Axiom

Kurulduğu yıl: 2025
Merkez: Palo Alto, CA
Toplam Toplanan Fon: 264 milyon dolar
Değerleme: 1.6 billion
CEO: Carina Hong

Certuma

Kurulduğu yıl: 2024
Merkez: Austin, TX
Toplam Toplanan Fon: 10 milyon dolar
Değerleme: 60 milyon dolar
CEO: Martín Varsavsky

Flapping Airplanes

Kurulduğu yıl: 2026
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 180 milyon dolar
Değerleme: 1.5 billion
CEO: Aidan Smith, Asher Spector, Ben Spector

Giga

Kurulduğu yıl: 2024
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 61 milyon dolar
Değerleme: 350 milyon dolar
CEO: Varun Vummadi

Humans&

Kurulduğu yıl: 2025
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 500 milyon dolar
Değerleme: 4.5 billion
CEO: Eric Zelikman

Irregular

Kurulduğu yıl: 2023
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 80 milyon dolar
Değerleme: 450 milyon dolar
CEO: Dan Lahav

Latent Health

Kurulduğu yıl: 2022
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 80 milyon dolar
Değerleme: 600 milyon dolar
CEO: Sriram Somasundaram, Rishabh Jain

Micro1

Kurulduğu yıl: 2022
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 41 milyon dolar
Değerleme: 500 milyon dolar
CEO: Ali Ansari

Nectar Social

Kurulduğu yıl: 2023
Merkez: Palo Alto, CA
Toplam Toplanan Fon: 10.6 milyon dolar
Değerleme: 200 milyon dolar
CEO: Misbah Uraizee

OpenRouter

Kurulduğu yıl: 2023
Merkez: New York, NY
Toplam Toplanan Fon: 167.7 milyon dolar
Değerleme: 1.3 milyar dolar
CEO: Alex Atallah

Periodic Labs

Kurulduğu yıl: 2025
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 300 milyon dolar
Değerleme: 1.3 milyar dolar
CEO: Liam Fedus, Ekin Doguş Çubuk

Resolve AI

Kurulduğu yıl: 2024
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 190 milyon dolar
Değerleme: 1.5 milyar dolar
CEO: Spiros Xanthos

Ricursive Intelligence

Kurulduğu yıl: 2025
Merkez: Palo Alto, CA
Toplam Toplanan Fon: 335 milyon dolar
Değerleme: 4 milyar dolar
CEO: Anna Goldie

Rox

Kurulduğu yıl: 2024
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 199 milyon dolar
Değerleme: 1.2 milyar dolar
CEO: Ishan Mukherjee

Simile

Kurulduğu yıl: 2025
Merkez: Palo Alto, CA
Toplam Toplanan Fon: 100 milyon dolar
Değerleme: Yaklaşık 700 milyon dolar
CEO: Joon Sung Park

TollBit

Kurulduğu yıl: 2023
Merkez: New York, NY
Toplam Toplanan Fon: 31 milyon dolar
Değerleme: 93.9 milyon dolar
CEO: Toshit Panigrahi

Wispr Flow

Kurulduğu yıl: 2021
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 81 milyon dolar
Değerleme: 700 milyon dolar
CEO: Tanay Kothari

Worktrace AI

Kurulduğu yıl: 2025
Merkez: San Francisco, CA
Toplam Toplanan Fon: 9.6 milyon dolar
Değerleme: 50 milyon dolar
CEO: Deepak Vasisht
 

Gemi trafiği yakın takibe alındı

Bölgedeki gelişmeler, hem gemi sahipleri hem de emtia traderları tarafından anlık olarak izleniyor. Tahran ve Washington yönetimlerinin, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri üzerindeki denetimi nasıl uyguladığı dikkatle analiz ediliyor. ABD müdahalesinin başlamasının ardından boğazdan geçen gemi sayısı sınırlı kalırken, geçişlerin yavaşladığı belirtiliyor. Bunun temel nedeni ise gemilerin güvenli seyir için hem ABD hem de İran denetimlerinden geçmek zorunda kalması.

Yaptırım listesindeki gemiler geçiş yaptı

Gemi takip verileri, sıvılaştırılmış doğalgaz taşıyan G Summer’ın Çarşamba günü İran’a bağlı Larak ve Keşm adaları arasından geçerek Basra Körfezi’ne ulaştığını ortaya koydu. Aynı şekilde, İran bağlantısı nedeniyle Washington tarafından kara listeye alınan Hong Lu isimli ham petrol tankeri de kısa süre sonra aynı güzergâhı izledi. Dökme yük gemisi Rosalina’nın da farklı bir rota üzerinden bölgeye giriş yaptığı tespit edildi.

Petrol akışında risk artıyor

Uygulanan çifte abluka, geçişleri tamamen durdurmasa da ciddi ölçüde yavaşlatmış durumda. Özellikle İran’a ait petrol tankerlerinin boğazdan çıkışına dair herhangi bir hareketin gözlenmemesi, enerji arzı açısından risk oluşturuyor. Savaş dönemlerinde günlük yaklaşık 1,7 milyon varil seviyesinde olan petrol akışının sekteye uğrayabileceği değerlendiriliyor.

Taraflardan çelişkili açıklamalar

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Çarşamba günü yaptığı açıklamada hiçbir geminin ablukayı aşamadığını ve dokuz geminin ABD güçlerinin talimatıyla geri döndüğünü bildirdi. Buna karşılık Tahran yönetimi, kendi petrol tankerlerinden birinin ABD kısıtlamalarını aşarak geçiş yaptığını öne sürdü. Bu karşılıklı açıklamalar, sahadaki durumun netliğine ilişkin belirsizliği artırıyor.

OpenAI ve Anthropic gibi devler, listede en büyük şirketler olmaya devam ediyor ve büyük çaplı halka arzlara doğru ilerledikleri bildirilirken, Silikon Vadisi’nin önde gelen girişim sermayedarlarından ve teknoloji devlerinden benzeri görülmemiş miktarlarda yatırım çekiyorlar. Bu iki yapay zeka devi, toplamda 242,6 milyar dolarlık girişim yatırımı biriktirdi. Bu da bu yılki AI 50 listesinde yer alan şirketlerin topladığı 305,6 milyar doların yaklaşık yüzde 80’ine denk geliyor. Araçlarının geniş çapta benimsenmesi güçlü gelir artışına yol açtı. Şubat ayı sonunda OpenAI’ın yıllık gelirinin 25 milyar doları aştığı bildirilirken, nisan başında Anthropic gelir hızının 30 milyar doları geçtiğini açıkladı. Ayrıca Anthropic’in Claude Code’u ve OpenAI’ın Codex’i gibi ürünlerle, yapay zeka laboratuvarları kodlama gibi alanlarda da hakimiyet kuruyor. Bu da 29,3 milyar dolar değerlemeye sahip Cursor gibi oyuncuların rekabet edebilmek için yenilik yapmasını gerektiriyor.

Model eğitenler yalnızca onlar değil: San Francisco merkezli Physical Intelligence, mutfak ve yatak odası gibi gerçekçi ortamlarda insansı robotları kontrol eden insan operatörlerden veri toplayarak robotlar için temel modeller eğitmek amacıyla 1 milyar dolar yatırım topladı. Fransız girişimi Mistral, açık kaynak kodu ağırlıklı modellerini sadece Cisco gibi büyük şirketlere değil, aynı zamanda yerel köklerinin önemli bir avantaj sağladığı Avrupa devlet kurumlarına da satıyor. Cambridge merkezli yapay zeka girişimi Suno ise müzik üretim modelleriyle tüm bir yaratıcı alana meydan okuyor.

Türk girişimcilerin yapay zeka şirketi Fal

Forbes’un bu yılki AI 50 listesinde Görkem Yurtseven ve Burkay Gür tarafından kurulan ABD merkezli resim, video ve ses üretimine yönelik yapay zeka araçlarının pazar yeri Features and Labels kısaca Fal da yer alıyor. Fal, programcıların en yeni ve en iyi teknolojilere erişip bunların üzerine hızla uygulamalar geliştirebilecekleri bir hizmet sunuyor. Adobe, Canva ve Shopify gibi binlerce işletme Fal’ın yazılımını kullanarak yapay zeka modellerini düşük maliyetle çalıştırıyor. Aralık ayında şirket, bir yıl içinde gelirini 10 katına çıkardıktan sonra değerlemesini üç katına çıkararak 4,5 milyar dolara ulaştı. Girişim, 2025 yılı içerisinde üç kez yatırım aldı. Fal son olarak aralık ayında, Sequoia ve NVIDIA destekli Seri D turunda 140 milyon dolar yatırım almıştı. Yatırım turlarının şirketin nakit ihtiyacından ziyade, artan kullanıma dayalı talep doğrultusunda gerçekleştiği belirtildi.

Fal.ai, yapay zeka modellerinin maliyetlerini ve gecikmelerini 10 kata kadar azaltabiliyor

Listeye 20 yeni girişim girdi

8 milyar dolar değerindeki yeni şirket Reflection, DeepSeek gibi Çinli şirketlerle rekabet edebilmek için açık kaynaklı modeller de geliştiriyor. Bu yılın listesinde 20 yeni girişim yer alıyor. Bunlar arasında 50 çalışanla yıllık gelirde 100 milyon doları aşan 2,1 milyar dolar değerlemeye sahip yapay zeka sunum aracı Gamma, yapay zeka kullanarak yeni ilaçlar geliştiren ve ilaç geliştirme süreçlerini hızlandıran iki yıllık 1,3 milyar dolar değerlemeli Chai Discovery ve yaklaşık 25 bin bankacı ve yatırımcı tarafından veri analizinde kullanılan yapay zeka yazılımı geliştiren New York merkezli Rogo da bulunuyor.

Forbes AI 50 Yükseliştekiler: Doğuş Çubuk’un kurucu ortağı olduğu Periodic Labs listede

OpenAI’ın eski CTO’su Mira Murati’nin kurduğu Thinking Machine Labs (2 milyar dolar yatırım topladı) ve Stanford bilgisayar bilimi profesörü Fei-Fei Li’nin bir milyar dolardan fazla fonla mekansal zekaya odaklanan World Labs’i, listede kadın liderliğindeki dört şirket arasında yer alıyor. Diğerleri arasında, geliştiricilerin teknik altyapıyla uğraşmadan en yeni ve en gelişmiş modellere erişmesini sağlayan 4 milyar dolar değerlemeye sahip Fireworks AI bulunuyor.

Yapay zeka dünyasındaki satın alımlar

Yapay zeka ekosistemi son 12 ayda dramatik biçimde evrildi. 2025 AI 50 listesinde yer alan üç girişim teknoloji devleri tarafından satın alındı veya ekipleri transfer edildi: veri etiketleme girişimi Scale AI’ın CEO’su ve kurucu ortağı Alexandr Wang, Meta’nın süper zeka laboratuvarını kurmak için ayrıldı. Elon Musk’ın yapay zeka girişimi xAI, SpaceX tarafından satın alınarak 1,25 trilyon dolar değerinde birleşik bir yapı oluşturuldu ve Google, yapay zeka kodlama girişimi Windsurf’ün kurucularını işe almak ve teknolojisini lisanslamak için 2,4 milyar dolar ödedi. Bu yıl AI 50 listesine ilk kez giren ve 10 milyar dolar değerlemeye sahip kodlama ajanı girişimi Cognition ise Windsurf’ün geri kalanını satın aldı.
Tüm bu birleşmelere rağmen, bu yıl AI 50 listesi için en rekabetçi yıllardan biri oldu. Forbes yüzlerce başvuru aldı. Başvuru yapan şirketler değerlendirme için ücret ödemiyor ve iş potansiyeli, teknik yetenek ve yapay zeka kullanımı açısından nicel bir algoritma ve nitel değerlendirme yönlendirmeleriyle inceleniyor. Liste adil bir girişim ekosistemi oluşturmayı hedefliyor. 

Forbes AI 50 Listesi

1. Abridge
2. Anthropic
3. Applied Intuition
4. Baseten
5. Black Forest Labs
6. Chai Discovery
7. Clay
8. Cognition
9. Cohere
10. Crusoe
11. Cursor
12. Cyera
13. Databricks
14. Decagon
15. ElevenLabs
16. EliseAI
17. Fal
18. Fireworks AI
19. Gamma
20. Genspark.ai
21. Glean
22. Harvey
23. HeyGen
24. Krea
25. Legora
26. Listen Labs
27. Lovable
28. Mercor
29. Midjourney
30. Mistral AI
31. Notion
32. OpenAI
33. OpenEvidence
34. Perplexity
35. Physical Intelligence
36. Reflection
37. Replit
38. Rogo
39. Runway
40. SambaNova
41. Sierra
42. Skild AI
43. Speak
44. Safe Superintelligence
45. Suno
46. Surge AI
47. Synthesia
48. Thinking Machines Lab
49. Together AI
50. World Labs
     

Manchester United’ın finansal sonuçlarında da iyileşme dikkat çekti. 31 Aralık’ta sona eren çeyrekte kulüp 4,2 milyon sterlin net kâr açıkladı. Bu sonuç, bir önceki yılın aynı döneminde kaydedilen 27,7 milyon sterlinlik zararın tersine güçlü bir toparlanmaya işaret etti. Hem finansal iyileşme hem de sahadaki görece istikrar hisse performansını destekledi.

Avrupa’nın önemli kulüplerinde kayıplar öne çıktı

Diğer büyük kulüplerin çoğu ise yatırımcısına kaybettirdi. Ajax yüzde 0,5, Celtic yüzde 2, Benfica yüzde 2,2 ve Sporting Lizbon yüzde 3,5 oranında geriledi.

Daha sert düşüşler ise Almanya ve İtalya’dan geldi. Borussia Dortmund hisseleri yüzde 8 gerilerken, Porto’da kayıp yüzde 17,7’ye ulaştı. Juventus hisseleri ise yüzde 30,6 ile en sert düşüşlerden birini yaşadı.

Sporting ve mali baskı faktörü

Ajax, Hollanda liginde zirve yarışından uzak bir performans sergilerken, Celtic tarafında ise finansal göstergelerde belirgin bir zayıflama görüldü. Kulübün vergi öncesi kârı 13,2 milyon sterline gerilerken, gelirlerde de önemli bir düşüş kaydedildi.

Avrupa kupaları etkisi ve beklenti kırılması

Borussia Dortmund’un UEFA Şampiyonlar Ligi’nde Atalanta karşısında elenmesi, yayın gelirleri ve performans primleri açısından olumsuz beklentileri artırdı. Benzer şekilde Juventus’un Galatasaray karşısında Avrupa kupalarına veda etmesi ve Serie A’daki yarışta geri kalması da piyasa algısını zayıflattı.

2026 ilk çeyrek hisse performansı

Güneş ve rüzgarda yıllık artış

Güneş enerjisi kurulu gücü geçen yıl mart ayında 22 bin 462 megavat seviyesindeyken, bu yıl aynı dönemde yüzde 17,3 artışla 26 bin 339 megavata yükseldi.

Rüzgar enerjisi kurulu gücü ise 13 bin 214 megavattan 15 bin 66 megavata çıkarak yüzde 14’lük bir artış kaydetti.

Bu yükselişle birlikte iki kaynağın toplam kurulu güç içindeki payı geçen yılki yüzde 30 seviyesinden yüzde 33’e çıktı.

Yenilenebilir enerji 77 bin megavatı aştı

Türkiye’nin toplam yenilenebilir enerji kurulu gücü mart sonu itibarıyla 77 bin 601 megavat seviyesine ulaştı.

Bu kapasite içinde hidroelektrik santraller 32 bin 304 megavat, jeotermal enerji 1772 megavat ve biyoenerji 2 bin 120 megavat olarak yer aldı.

Yenilenebilirin toplam sistem içindeki payı yükseldi

Güneş ve rüzgarın yanı sıra hidroelektrik, jeotermal ve biyoenerji kaynaklarının dahil olduğu yenilenebilir enerji grubunun toplam kurulu güç içindeki payı da artış gösterdi. Geçen yıl mart ayında yüzde 60 seviyesinde olan oran, bu yıl yüzde 62,1’e çıktı.

Santral sayısında güneş liderliği

Tesis sayısı bakımından güneş enerjisi açık ara ilk sırada yer aldı. Ülkede 39 bin 760 güneş enerjisi santrali bulunurken, hidroelektrikte 775, rüzgarda 407, biyoenerjide 367 ve jeotermalde 68 santral kaydedildi.

Enerjide yükseliş eğilimi sürüyor

Yenilenebilir enerji yatırımlarındaki artışın devam etmesiyle birlikte, elektrik üretiminde bu kaynakların payının daha da yükselmesi ve yeni rekor seviyelerin görülmesi bekleniyor.

Lee Yeow Chor ve Lee Yeow Seng kardeşler, üç basamak yükselerek 8,5 milyar dolarlık servetle üçüncü sıraya çıktı. Palmiye yağı üreticisi IOI ana iş kolları olsa da kardeşler önemli bir gayrimenkul portföyü oluşturdu ve Malezya ile Singapur’da planlanan GYO (REIT) halka arzlarıyla bu portföyün değerinin açığa çıkması bekleniyor.

41 milyarderin serveti arttı

Toplamda 41 liste üyesinin serveti bu yıl arttı. Bunlar arasında, 99 Speed Mart Retail Holdings’in kurucusu ve CEO’su Lee Thiam Wah da bulunuyor; serveti neredeyse iki katına çıkarak 6,7 milyar dolara ulaştı. Lee’nin minimarket zinciri, 2025’te 259 yeni mağaza açarak ülke genelinde toplam mağaza sayısını üç binin üzerine çıkardı. Gayrimenkul patronu Jeffrey Cheah’ın serveti ise, holdingi Sunway Group’un dikkat çekici hamleleri sayesinde yüzde 76 artarak 5,3 milyar dolara yükseldi. Grup, Mart 2026’da Sunway Healthcare’i ayırarak yaklaşık on yılın en büyük halka arzıyla 732 milyon dolar topladı.

Listeye iki yeni isim katıldı: Malezya genelinde 400’den fazla mağazası bulunan indirim mağazası zinciri Eco-Shop Marketing’in kurucu ortağı ve genel müdürü Lee Kar Whatt, şirketini Mayıs 2025’te halka arz etmesinin ardından 1,5 milyar dolarlık servetiyle 18. sıradan listeye giriş yaptı. 42. sıradaki Tiong ailesi ise 655 milyon dolarlık servetiyle, kasım ayında 90 yaşında hayatını kaybeden Tiong Hiew King’in mirasçılarını kapsıyor; ailenin palmiye yağı, gayrimenkul ve medya alanlarında yatırımları bulunuyor.

Listeye geri dönen tek isim, yarı iletken ve elektronik paketleme endüstrileri için otomatik görsel denetim ekipmanları üreten ViTrox’un kurucu ortaklarından Chu Jenn Weng oldu. Şirketin hisseleri, yapay zeka ile ilgili ürünlere olan talebin artmasıyla son bir yılda yüzde 84 yükseldi. Listeye girebilmek için gereken asgari servet ise 335 milyon dolardan 422 milyon dolara çıktı.

Malezya'nın en zengin 10 ismi:

1. Robert Kuok - 13,6 milyar dolar
2. Koon Poh Keong ve kardeşleri - 9,7 milyar dolar
3. Lee Yeow ve Yeow Seng - 8,5 milyar dolar
4. Teh kardeşler - 7,7 milyar dolar
5. Quek Leng Chan - 7,5 milyar dolar
6. Lee Thiam Wah - 6,7 milyar dolar
7. Krishnan ailesi - 6,5 milyar dolar
8. Jeffrey Cheah - 5,3 milyar dolar
9. Francis Yeoh ve kardeşleri - 4,1 milyar dolar
10. Syed Mokhtar AlBukhary - 3,5 milyar dolar

Malezya'nın en zengin 50 kişisi listesinin tamamı için tıklayın

Anthropic ekibinin yöneticiydi

Forbes’un edindiği bilgilere göre suçlu kişi ilk işe alınanlardan biriydi ve şirketin en önemli müşterilerinden biri olan Anthropic hesabının baş yöneticisiydi. Anthropic’te Mercor’un taşeronları, Claude’un geliştirilmesine yardımcı olmak için eğitim verisi üretiyor. Birden fazla eski Mercor çalışanı, bu yöneticinin kardeşi ve babasını “uzman” olarak sisteme dahil ettiğini ve onlara “bonus” ödemeleri adı altında yüz binlerce dolar gönderdiğini söyledi. İki kaynağa göre aralık ayı sonlarında, bazı veri üretim projelerinde taşeronlara Anthropic’e fatura edilen tutardan daha fazla ödeme yapıldığının ortaya çıkmasıyla durum rapor edildi. Kaynaklar, Anthropic’in bu olaydan haberdar olmadığını ekledi.

Mercor sözcüsü Heidi Hagberg Forbes’a yaptığı açıklamada, şirketin dolandırıcılık yoluyla yapılan bonus ödemelerini geri aldığını ve bunun müşterilere herhangi bir maliyet yaratmadığını söyledi. Bu olay, onlarca eski çalışanın Mercor’da yaşandığını söylediği bir dizi operasyonel aksaklıktan sadece biri. Hızla büyüyen girişim, OpenAI gibi büyük yapay zeka laboratuvarları için eğitim verisi oluşturmak üzere doktora sahip kişiler, avukatlar, bankacılar, bilim insanları ve programcılar dahil olmak üzere 50 bin yüksek vasıflı uzmanı bünyesine kattı. Şimdiye kadar oldukça başarılı oldu: Şirketle ilgili bilgi sahibi bir kişiye göre,bu yılın başlarında Mercor’un yıllık gelir beklentisi 1 milyar doları, yani aylık 83,3 milyon doları aştı.

Kendi servetini inşa eden en genç milyarderler

Lise münazara takımında tanışan üç yakın arkadaş tarafından 2023 yılında kurulan Mercor, alışılmadık derecede genç ve zengin kurucular tarafından yönetilen Silikon Vadisi yapay zeka girişimlerinin sembol isimlerinden biri haline geldi. Üç kurucu ortak Foody, CTO Adarsh Hiremath ve yönetim kurulu başkanı Surya Midha, Felicis, Benchmark ve General Catalyst gibi ünlü girişim sermayesi firmalarından 10 milyar dolar değerleme üzerinden 350 milyon dolar yatırım aldıktan sonra, ekim ayında dünyanın kendi servetini yaratmış en genç milyarderleri oldular.

Kuzey Koreli casuslar

Dolandırıcılık olayının ötesinde, son aylarda Mercor’un bir dizi güvenlik sorunu yaşadığı da beş eski çalışanla yapılan görüşmelerde ortaya çıktı. Bunlardan biri Kasım 2024 gibi bir tarihten başlayarak yakın zamana kadar şirkette olan Mercor çalışanları, çalınmış kimlik bilgileri kullanarak kimlik doğrulama kontrollerini aşan Kuzey Koreli casusların şirket için çalışmış olabileceğinden şüphelendi. Birden fazla kaynağa göre bu şüpheli kişiler bazı durumlarda Anthropic gibi Amerikan yapay zeka laboratuvarları için veri üretti. Eski bir çalışana göre şirket içinde bu kişilere “NK’ler” deniyordu ve yüklenicilere verilen kod yazma görevlerinde en iyiler arasında oldukları biliniyordu. Bu kişi Forbes’a, “Haftada 80 saat çalışıyor ve en temiz kodu üretiyorlardı” dedi.

Eski bir Mercor çalışanı şüphe çeken kişilerden birinin herkesin çok güvendiği ve kendisine büyük sorumluluklar verilen bir proje lideri olduğunu söyledi. Çalışanlar, şüphelerini doğrulamak için dolandırıcılık tespit sistemlerini kullandı. Daha sonra işten çıkarıldı. Eski bir Mercor çalışanı, platforma kabul edilirken uzmanların kaydettiği video mülakatlardan birini incelediğini ve birçok uzmanın yaptığı gibi bir ev ofisinde çalışan birini görmeyi beklediğini anlattı. Ancak bunun yerine, arka planda aynı siyah kulaklıkları takan çok sayıda kişinin bulunduğu, sıkıcı bir ofiste çalışan birini gördü. 

Eski çalışanlar, Mercor’un bu sorunu çözmek için üç farklı tarama şirketini test ettiğini ve üç kişilik bir dolandırıcılık ekibi kurduğunu söyledi. Kaynaklardan birine göre çalışanlar ayrıca sözde “NK’leri” nasıl tespit edeceklerine dair bir iç rehber oluşturup paylaştı. Şirket şu anda bu kontrolleri gerçekleştirmek için kimlik doğrulama yazılım firması Persona ile çalışıyor.

Hagberg, “Birçok öncü laboratuvar, sektörde lider dolandırıcılık tespitine sahip olduğumuzu söyledi. Bunun nedeni, platformumuzun kötüye kullanımını önlemek ve tespit etmek için 7/24 izleme ve IP engelleme dahil olmak üzere dolandırıcılık tespit süreçlerimize ve ekibimize büyük yatırımlar yapmış olmamız” dedi.

Güvenlik ihlali

Mercor ayrıca en az bir büyük müşterisini kaybetmesine neden olabilecek daha ciddi bir güvenlik ihlaliyle de karşı karşıya kaldı. Nisan başında şirket, açık kaynaklı LiteLLM projesiyle bağlantılı büyük bir hack saldırısında hedef alınan binlerce şirketten biri olduğunu açıkladı. Meta Forbes’a yaptığı açıklamada, ihlali araştırırken Mercor ile çalışmalarını “duraklattığını” söyledi. Birden fazla kaynağa göre OpenAI dahil diğer öncü laboratuvarlar da kendi özel eğitim verilerinin açığa çıkıp çıkmadığını araştırırken girişimle olan çalışmalarını değerlendiriyor. 

Mercor sözcüsü Hagberg, “Üçüncü taraf incelemelerimiz boyunca neredeyse tüm müşterilerimiz işlerine her zamanki gibi devam etti ve bizimle yeni projeler başlatmayı sürdürdü” dedi. Ayrıca Mercor’un güvenlik ekibinin dış taraflarla birlikte bir soruşturma yürüttüğünü ve ihlali gidermek için adımlar attığını belirtti. Girişim ayrıca, ihmal nedeniyle sosyal güvenlik numaraları, tam isimler ve diğer müşteri verileri gibi özel bilgilerin açığa çıkmasına yol açtığı iddiasıyla taşeronlar tarafından açılan en az altı dava ile karşı karşıya kaldı. Bu bilgiler mahkeme kayıtlarında yer alıyor. Mercor devam eden davalar hakkında yorum yapmayı reddetti.

Öne çıkanlar

• Manhattan’daki başvuruda CBP ve ticaret yetkilisi Brandon Lord, yaklaşık 56 bin 500 ithalatçının gümrük vergisi iadelerini almak için elektronik ödeme sistemine kayıt olma şartını tamamladığını söyledi.

• Lord ayrıca, “CBP, bu yeni gereklilik hakkında ticaret topluluğuna bilgilendirme yapmaya ve elektronik iadeleri alabilmek için sürecin nasıl tamamlanacağına dair bilgi sağlamaya devam ediyor” dedi.

• ABD'de ithalatçıların, Consolidated Administration and Processing of Entries (Birleştirilmiş Giriş Yönetimi ve İşleme Sistemi) olarak bilinen ve gümrük vergisi iadelerini yönetecek yeni sistemin bir parçası olan talep portalı üzerinden elektronik ödemelere kayıt olmaları gerekiyor.

• Sistemin bazı ithalatçılar için 20 Nisan’da devreye girmesi planlanıyor ve 127 milyar dolarlık gümrük vergisi iade taleplerini işleyecek.

• Yüksek mahkemenin şubat ayında Trump’ın ticaret politikasını iptal etmesinden önce hükümetin gümrük vergilerinden topladığı tutar 166 milyar dolar.

Arka plan

ABD'de yüksek mahkeme, 6’ya karşı 3 oyla Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nı kullanmasına karşı karar verdi ve bu yasanın ABD Başkanı'na geniş kapsamlı gümrük vergisi politikasını uygulama yetkisi vermediğini savundu. Bu yasa, ulusal acil durumlar sırasında başkanlara ekonomik yaptırımlar uygulama konusunda geniş yetkiler tanıyor. Makhemenin kararı geriye dönük olarak uygulanabilir nitelikteydi ve tarifelerden etkilenen şirketlerin iade başvurusunda bulunmasına olanak sağladı. Mahkeme bu sürecin “muhtemelen bir ‘karmaşa’ olacağını” belirtti. FedEx, CVS ve Costco dahil olmak üzere binden fazla şirket, zararlarını telafi etmek için ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi’ne dava açtı. Costco geçen ay, alacağı iadeleri müşteriler için “daha düşük fiyatlara ve daha iyi değerlere” dönüştürmeye çalışacağını açıkladı. Gümrük ve Sınır Koruma Kurumu, iadelerin genellikle uygun şirketlere 60 ila 90 gün içinde yapılacağını belirtti.

Trump yönetiminin strateji arayışı

The Wall Street Journal’ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Donald Trump yönetimi, otomotiv firmalarının askeri üretimde daha aktif rol üstlenmesini teşvik etmeyi planlıyor. Bu yaklaşımın, mevcut üretim kapasitesini hızla artırmaya yönelik bir adım olduğu değerlendiriliyor.

Üst düzey görüşmeler yapıldı

Haberde, Pentagon yetkililerinin Ford Motor Company CEO’su Jim Farley ile General Motors CEO’su Mary Barra başta olmak üzere sektörün önde gelen isimleriyle bir araya geldiği aktarıldı.

Savaşların etkisi stokları eritiyor

Kaynaklara göre, Ukrayna ve İran merkezli çatışmalar, ABD’nin mühimmat stoklarında ciddi bir azalmaya yol açtı. Bu gelişmelerin ardından Pentagon’un, üretim kapasitesini artırmak için otomotiv sektörünü sürece dahil etmeyi değerlendirdiği ifade ediliyor.

Faiz ve getiri oranları netleşti

Bakanlık tarafından paylaşılan bilgilere göre tahvilin kupon faizi yüzde 6,375 olarak belirlenirken, nihai getiri oranı yüzde 6,40 seviyesinde oluştu.

180’e yakın yatırımcıdan yoğun ilgi

İhraca yaklaşık 180 farklı yatırımcı katılım gösterdi. Gelen talebin, satış miktarının yaklaşık üç katına ulaşması dikkat çekti.

En büyük pay İngiltere ve İrlanda’dan

Tahvilin yatırımcı dağılımına bakıldığında en yüksek payın yüzde 44 ile Birleşik Krallık ve İrlanda’ya ait olduğu görüldü. ABD merkezli yatırımcılar yüzde 33 pay alırken, diğer Avrupa ülkeleri yüzde 13, Orta Doğu ülkeleri yüzde 8 ve diğer bölgeler yüzde 2 oranında tahsise sahip oldu.

Kaynak girişi 22 Nisan’da

İhraçtan elde edilen 2 milyar dolarlık finansmanın 22 Nisan 2026 tarihinde hesaplara aktarılacağı bildirildi.

Bu işlemle birlikte, Türkiye’nin 2026 yılı içinde uluslararası piyasalardan sağladığı toplam finansman yaklaşık 7,9 milyar dolar seviyesine çıktı.

Tahvil ihracı öncesinde, 15 Nisan 2026 tarihinde Bank of America, Goldman Sachs, ING Bank ve Morgan Stanley’e yetki verilmişti. Bu kurumlar sürecin yürütülmesinde aktif rol aldı.

Yarı iletken üretiminin Batı’dan uzaklaşmaya devam ettiği bir dönemde J.P. Morgan Asset Management’ın kasım ayındaki bir araştırma raporuna göre dünya genelinde kullanılan çiplerin yüzde 70’inden fazlası artık Asya’da üretiliyor. Yapay zeka eğitimi için kullanılan çiplere olan talep Taiwan Semiconductor Manufacturing kurucusu 94 yaşındaki Morris Chang’in net servetini bir yıl önceki 4,1 milyar dolardan 8,4 milyar dolara çıkardı. Aynı zamanda Güney Koreli baskılı devre kartı üreticisi ISU Petasys’in hisse fiyatını da artırarak,holding şirketi ISU Group’un 65 yaşındaki başkanı Kim Sang-beom’u yapay zeka dalgasıyla bağlantılı 1,8 milyar dolarlık servetiyle yeni bir milyarder haline getirdi.

Veri merkezleri kapasitesi hızla artıyor

Asya ayrıca veri merkezleri alanında da güçlü bir konum kazanıyor. Kredi derecelendirme ve araştırma şirketi Moody’s’e göre 2030 yılına kadar bölgede 800 milyar dolarlık yatırım yapılacak ve bu yatırımlar küresel kapasitenin yüzde 40’ını oluşturacak. Asya’nın en zengin kişisi ve Reliance Industries’in başkanı Mukesh Ambani, şubat ayında gelecek yedi yıl içinde Hindistan genelinde yapay zeka altyapısı kurmak için 110 milyar dolar ayıracağını açıkladı. Aynı ay 63,8 milyar dolarlık serveti bulunan Adani Group başkanı Gautam Adani de 2035’e kadar ülke genelinde veri merkezleri kurmak için 100 milyar dolar yatırım yapacağını duyurdu.

ABD ile uzun süredir teknoloji rekabeti içinde olan Çin ise yapay zeka teknolojilerinin küresel çapta benimsenmesine tanık oldu. Geçen yılın başlarında DeepSeek düşük maliyetli ürünüyle dünyayı şaşırttıktan sonra geliştiricilerin temel kodları değiştirerek daha özelleştirilmiş kullanım sağlamasına olanak tanıyan Çin menşeli açık kaynak modeller, 2025’in bazı haftalarında küresel model kullanımının neredeyse üçte birini oluşturdu. Bu oran, OpenRouter verilerine göre 2024 sonlarında neredeyse sıfır seviyesindeydi. Mart ayında ise Çin modellerinin kullanımı ABD’yi geçti.

San Francisco merkezli yapay zeka kodlama aracı geliştiricisi Cursor, kurucu ortaklarından 26 yaşındaki Pakistanlı Sualeh Asif ile Asya-Pasifik bölgesinin en genç yapay zeka milyarderine sahip. Şirket, mart ayında yaptığı bir sosyal medya paylaşımında en yeni ürünlerinin Çinli Moonshot şirketinin Kimi K2.5 modeli üzerine inşa edildiğini kabul etti. Dünya çapında viral olan ajanik yapay zeka hizmeti OpenClaw ise e-posta yazma ve sunum hazırlama gibi görevleri yerine getirmek için MiniMax Group ve Zhipu tarafından geliştirilen Çin modellerinden yararlanıyor. MiniMax’ın 37 yaşındaki kurucusu Yan Junjie ve Zhipu’nun 50 yaşındaki başkanı Liu Debing, sırasıyla 7,2 milyar ve 9,1 milyar dolarlık servetleriyle bu yıl milyarderler listesine yeni giren isimler arasında yer alıyor.

İşte yapay zeka alanında öne çıkan beş Asyalı milyarder:

Ma Huateng

Çin
Net servet: 53,8 milyar dolar

Tencent Başkanı Ma Huateng, şirketin yapay zeka yatırımlarını bu yıl en az iki katına çıkararak 5,2 milyar dolara yükseltmeyi planlıyor. Model eğitimi, yetenek işe alımı ve pazarlama faaliyetlerini artırıyor. Mart ayında, OpenClaw’dan ilham alan Tencent’in, WeChat için özel bir yapay zeka ajanı geliştirdiğini doğruladı. Bu sistem, 1,4 milyardan fazla kullanıcı için alışveriş ve bilet rezervasyonu gibi işlemleri gerçekleştirebilecek.

Barry Lam

Tayvan
Net servet: 14,2 milyar dolar

Quanta Computer’ın yapay zeka sunucularına yönelik artan talep, son 12 ayda hisse değerini yüzde 40 artırdı. Quanta, Meta ve Alphabet gibi müşterilere sunucu sağlıyor. ABD’li büyük teknoloji şirketlerinin veri merkezi genişlemesi sürerken, Quanta üretimi artırmak ve yeni ekipman kiralamak için nisan ayında Kaliforniya Fremont’taki fabrikasına 154 milyon dolar yatırım yapacağını açıkladı. Şirketin kurucu ortaklarından C.C. Leung da 3,3 milyar dolarlık servetiyle milyarderler arasında.

Yan Junjie

Çin
Net servet: 7,2 milyar dolar (Yeni)

Çinli yapay zeka modeli geliştiricisi MiniMax Group’un hisseleri, ocak ayında Hong Kong’da gerçekleşen halka arzdan bu yana yaklaşık beş kat arttı. Yapay zeka ajanlarının yaygınlaşması bu yükselişi destekledi. Metin tabanlı çıktılar üreten sohbet botlarının aksine, ajanlar karmaşık görevler için modelleri daha sık kullanmak zorunda. Bu da MiniMax gibi şirketlerin geliştiricilerden ve kullanıcılardan daha fazla ücret alabilmesini sağlıyor. Jefferies analisti Thomas Chong’a göre MiniMax, hızlı iterasyon yapan çok modlu modelleriyle öne çıkıyor.

Lin Tsung-Chi

Tayvan
Net servet: 5,1 milyar dolar

Yapay zeka patlaması, 1986’da mobilya çekmece rayı üreticisi olarak kurulan King Slide Works’e yeni bir ivme kazandırdı. Günümüzde bu ürünler, veri merkezlerinde sunucu dolaplarına ekipman yerleştirmek için kullanılıyor. Marangoz olarak işe başlayan Lin, şirket yönetimini ailesine devretti. Kızı Lin Shu-Chen ve damadı Wang Chun Chiang sırasıyla şirketin başkanı ve başkan yardımcısı. Şirket geçen yıl ABD pazarı için Houston’da yeni bir fabrika açtı.

Kim Sang-beom

Güney Kore
Net servet: 1,8 milyar dolar

ISU Group’un başkanı Kim Sang-beom, bağlı şirketi ISU Petasys’in yapay zeka bileşenlerine yönelik artan talep sayesinde geçen yıl milyarderler arasına katıldı. Şirket, veri merkezlerinde kullanılan ve yüksek yoğunluklu veri aktarımını destekleyen gelişmiş baskılı devre kartları üretiyor. Güney Kore’de dört, Çin’de bir fabrikası bulunuyor. ISU Group, Kim’in babası Joon-sung tarafından kuruldu. Joon-sung, 1967’de Güney Kore’nin ilk bölgesel bankası olan Daegu Bank’ı da kurmuştu. Şirket 2000 yılında Kore borsasında halka arz edildi.

Üç büyükşehirde artış ivmesi devam etti

Mart ayında İstanbul, Ankara ve İzmir’de konut fiyatları aylık bazda sırasıyla yüzde 2,2, yüzde 2,5 ve yüzde 2,8 oranında yükseldi. Yıllık bazda ise artış oranları İstanbul’da yüzde 27,8, Ankara’da yüzde 30,4 ve İzmir’de yüzde 24,3 olarak kaydedildi. Ankara, yıllık artışta yüzde 30’un üzerindeki performansıyla öne çıktı.

Bölgesel farklar dikkat çekti

Türkiye genelinde en yüksek yıllık fiyat artışı yüzde 31,5 ile Nevşehir, Niğde, Aksaray, Kırıkkale, Kırşehir, Kayseri, Sivas ve Yozgat’ın yer aldığı bölgede görüldü. Buna karşılık en düşük artış yüzde 21,1 ile Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ bölgesinde gerçekleşti.

Kiralar artmaya devam ediyor

Yeni kiracılar için kira endeksi martta aylık yüzde 2 yükseldi. Yıllık bazda nominal artış yüzde 34,4 olurken, reel artış yüzde 2,7 olarak hesaplandı. Bu da kiralarda enflasyonun üzerinde sınırlı da olsa bir artış yaşandığını ortaya koydu.

Büyükşehirlerde kira artışı daha yüksek

İstanbul, Ankara ve İzmir’de kira artışları aylık bazda sırasıyla yüzde 2,2, yüzde 2,4 ve yüzde 3,6 oldu. Yıllık artış oranları ise İstanbul’da yüzde 39,4, Ankara’da yüzde 37,7 ve İzmir’de yüzde 35 seviyesinde gerçekleşti.

Doğu’da zirve, Akdeniz’de en düşük artış

Yeni kiracı kira endeksinde en yüksek yıllık artış yüzde 40,5 ile Erzurum, Erzincan, Bayburt, Ağrı, Ardahan, Kars ve Iğdır bölgesinde ölçüldü. En düşük artış ise yüzde 25,7 ile Hatay, Kahramanmaraş ve Osmaniye bölgesinde kaydedildi.

Zaman çizelgesi

15 Nisan 2026

Milyarder Evan Spiegel, çarşamba günü Snap çalışanlarına gönderdiği bir notta, işten çıkarmaların 2026’nın ikinci yarısına kadar şirkete 500 milyon dolar tasarruf sağlamasının beklendiğini ve şirketin halihazırda birçok girişimde yapay zeka kullandığını söyledi.

31 Mart 2026

Milyarder Larry Ellison tarafından kurulan Oracle, yapay zeka altyapısına yoğun yatırım yaparken 20 bin ila 30 bin çalışanını işten çıkarıyor.

25 Mart 2026

Dünyanın en zengin beşinci kişisi Mark Zuckerberg liderliğindeki Meta, New York Times’ın haberine göre 700 kişiyi işten çıkardı. Bu kararda da, “yapay zekanın teknoloji sektörünü ne kadar değiştirdiği" vurgulandı.

19 Mart 2026

Crypto.com, “şirket genelinde yapay zeka” entegrasyonu kapsamında çalışanlarının yüzde 12’sini (yaklaşık 180 kişi) işten çıkardı. CEO Kris Marszalek, işten çıkarılan pozisyonların “yeni dünyaya uyum sağlamayan roller” olduğunu belirtti.

14 Mart 2026

Reuters, Meta’nın yapay zekaya yatırım yaparken ve yapay zeka destekli çalışanları kullanmayı planlarken, yaklaşık 75 bin çalışanı olan şirketin yüzde 20’sinden fazlasını etkileyebilecek işten çıkarmalar planladığını bildirdi. Ayın ilerleyen günlerinde işten çıkarılan 700 kişinin bu planın parçası olup olmadığı belirsiz.

11 Mart 2026

Yazılım şirketi Atlassian, “yapay zekaya daha fazla yatırım yapabilmek için kendi kendini finanse etmek” amacıyla iş gücünün yaklaşık yüzde 10’unu (1.600 kişiyi) işten çıkardı. Kurucu ortak Mike Cannon-Brookes, “insanların ve yapay zekanın birlikte en iyi sonuçları yarattığına temel olarak inandığını” söyledi.

26 Şubat 2026

Milyarder Jack Dorsey’in şirketi Block, yapay zekayı entegre etmek ve daha küçük, daha hızlı ekipler oluşturmak amacıyla büyük bir yeniden yapılanma kapsamında 4 binden fazla kişiyi (şirket çalışanlarının neredeyse yarısını) işten çıkardı.

25 Şubat 2026

Yazılım şirketi WiseTech Global, yapay zeka etrafında yeniden yapılanmak için önümüzdeki iki yıl içinde çalışanlarının yaklaşık üçte birini (2 bin kişi) işten çıkaracağını açıkladı.

9 Şubat 2026

Salesforce’un yılın başında pazarlama, ürün yönetimi, veri analitiği ve şirketin Agentforce yapay zeka ürünü alanlarında binden az kişiyi işten çıkardığı ilk kez bildirildi. Bu kesintiler, Salesforce CEO’su ve milyarder Marc Benioff’un yaklaşık altı ay önce 4 bin destek personelinin işten çıkarılmasını yapay zekaya bağlamasının ardından geldi.

27 Ocak 2026

Sosyal medya platformu Pinterest, yapay zeka odaklı rollere kaynak ayırmak için iş gücünün yaklaşık yüzde 15’ini (2025 sonundaki 5 bin 200 çalışan sayısına göre yaklaşık 800 kişi) işten çıkaracağını açıkladı. Bu haber sonrası şirketin hisseleri yaklaşık yüzde 10 düştü.

Arka plan

Teknoloji CEO’ları son dönemde orta kademe yöneticiler ve beyaz yaka işlerin yapay zeka çağında en savunmasız alanlar olabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Yapay zeka şirketi Anthropic’in kurucusu ve CEO’su milyarder Dario Amodei, geçen yıl yapay zekanın giriş seviyesindeki beyaz yaka işlerin yarısını ortadan kaldırabileceğini ve işsizliği hızla artırabileceğini söyledi. Ayrıca yapay zeka şirketlerini ve hükümet yetkililerini, teknoloji, finans, hukuk ve diğer sektörlerde kitlesel iş kayıplarının gelebileceği gerçeğini “yumuşatarak anlattıkları” için eleştirdi.

Dorsey ve eski Sequoia yönetici ortağı Roelof Botha, geçen ay yaptıkları açıklamada yapay zekanın bugün orta kademe yöneticilerin yaptığı işlerin büyük bölümünü (iş gücünün yaklaşık yüzde 12’si) yapabileceğini düşündüklerini belirtti. İş dünyasıyla ilgili anketler yapan kâr amacı gütmeyen Just Capital ise bu hafta halkın üçte birinin yapay zekanın işlerin yerini alması nedeniyle ciddi işten çıkarmalar konusunda endişeli olduğunu açıkladı. Ankete katılan şirket yöneticilerinin yarısından fazlası, gelecek yıllarda giriş seviyesi pozisyonlar için işe alımın yavaşlayacağını ve kalan işlerin çalışanlardan eskisine kıyasla daha fazla beceri gerektireceğini düşünüyor.

Diğer analizler ise teknoloji sektöründeki işlerin diğer sektörlere kıyasla çok daha fazla risk altında olduğunu gösteriyor. ABD Nüfus Sayım Bürosu’nun tahminlerine göre San Francisco, Boston ve Seattle gibi teknoloji yoğun bölgelerdeki şirketler, ülkenin geri kalanına kıyasla yapay zekayı çok daha yüksek oranda kullanıyor.

Sektörler arasında ayrışma dikkat çekti

Yıllık değişim incelendiğinde, sanayi sektöründe çalışan sayısı yüzde 3,2 gerilerken, inşaatta yüzde 4,5, ticaret ve hizmetler grubunda ise yüzde 3,3 artış kaydedildi. Böylece büyümenin ağırlıklı olarak hizmetler ve inşaat kaynaklı olduğu görüldü.

Aylık bazda da artış sürüyor

Şubat ayında toplam ücretli çalışan sayısı, bir önceki aya kıyasla yüzde 0,4 yükseldi. Aynı dönemde sanayi sektöründe yüzde 0,1, inşaatta yüzde 0,9 ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 0,5 oranında artış gerçekleşti.

Tedarikte Rusya ilk sırada

Şubat ayında en fazla petrol ve petrol ürünü ithalatı 1 milyon 508 bin 282 tonla Rusya’dan yapıldı. Rusya’yı 645 bin 346 tonla Irak ve 550 bin 184 tonla Kazakistan izledi.

Yurt içi satışlarda artış sürüyor

İç piyasada ise tüketim artışı dikkat çekti. Benzin satışları yüzde 17,73 artarak 417 bin 803 tona yükselirken, toplam petrol ürünleri satışları yüzde 3,71 artışla 2 milyon 378 bin 526 ton oldu. Motorin satışları da yüzde 1,11 artarak 1 milyon 834 bin 490 ton olarak gerçekleşti.

İhracatta sert düşüş

Petrol piyasasında ihracat tarafında ise belirgin bir gerileme yaşandı. Toplam ihracat yüzde 18,62 azalarak 910 bin 559 tona düştü. Motorin ihracatı yüzde 83,43 gibi dikkat çekici bir oranda azalırken 86 bin 439 ton oldu.

Buna karşılık havacılık yakıtları ihracatı yüzde 30,07 artışla 401 bin 899 tona çıktı. Denizcilik yakıtlarında yüzde 29,96, benzin türlerinde ise yüzde 36,90 artış kaydedildi.

Rafineri üretimi artış gösterdi

Rafineri üretimi şubat ayında yükseliş eğilimi sergiledi. Toplam üretim yüzde 2,80 artarak 2 milyon 972 bin 124 ton olarak hesaplandı.

Üretim kalemlerine bakıldığında havacılık yakıtları yüzde 17,55 artışla 488 bin 28 tona, benzin üretimi yüzde 9,57 artışla 398 bin 990 tona çıktı. Motorin üretimi ise yüzde 9,72 düşüşle 1 milyon 203 bin 133 ton seviyesinde gerçekleşti.

Öne çıkanlar

• Ticaret firması Jane Street, CoreWeave’e 1 milyar dolar yatırım yapıyor ve ayrıca şirketin yapay zeka araçlarını ve modellerini çalıştırmak için altyapısına erişmek üzere 6 milyar dolar daha taahhüt ediyor.

• Bu anlaşma, CoreWeave’in geçen hafta Claude’un geliştiricisi Anthropic ile çok yıllı bir anlaşma duyurmasından kısa bir süre sonra geldi. Cuma günü yapılan bir basın açıklamasına göre bu OpenAI, Google, Microsoft ve Meta dahil olmak üzere önde gelen 10 yapay zeka sağlayıcısından dokuzunun CoreWeave platformunu kullandığı anlamına geliyor.

• Ayrıca bu hafta CoreWeave, Meta ile 6 yıllık 21 milyar dolarlık bir anlaşma açıkladı ve yalnızca Meta ile olan toplam sözleşmeli taahhütlerini 35 milyar dolara çıkardı.

• CoreWeave hissesi çarşamba günü sınırlı hareketler gösterse de geçen perşembe Meta anlaşmasının duyurulmasından bu yana yüzde 30 ve bu ay içinde yüzde 70 yükseldi.

• Hisse rallisi, şirketin yaklaşık yüzde 25’ine sahip olan dört milyarder kurucu Michael Intrator, Brian Venturo, Brannan McBee ve Peter Salanki’yi yalnızca bir haftada yaklaşık 4 milyar dolar daha zengin yaptı. CEO ve en büyük hissedar olan Intrator’un serveti 1,8 milyar dolar arttı.

• Erken yatırımcı Jack Cogen ise 400 milyon dolardan fazla daha zengin hale geldi.

Arka plan

CoreWeave, yapay zeka modellerini çalıştıran veri merkezleri kuruyor ve kirslıyor. Teknoloji şirketleri en gelişmiş modelleri geliştirmek için yarışırken, yapay zeka altyapısına olan talep patladı. Araştırma firması Gartner, yapay zeka inşasına yönelik küresel harcamaların 2026’da 2,5 trilyon dolara ulaşmasını ve bunun geçen yıla göre yüzde 44 artış anlamına geldiğini; bu rakamın yarısından fazlasını altyapının oluşturacağını öngörüyor.

CoreWeave, 2017’de bir kripto para madenciliği şirketi olarak başladı ancak 2018’deki kripto çöküşünün ardından ve kripto madenciliğinde kullanılan GPU’ların yapay zeka geliştirme gibi başka alanlarda da değerli olabileceğinin fark edilmesiyle yönünü yapay zeka altyapısına çevirdi. Bu dönüşümden bu yana Microsoft, OpenAI ve Meta dahil büyük teknoloji şirketleri yapay zeka modellerini çalıştırmak için CoreWeave’e ödeme yapıyor. Şirket Mart 2025’te halka açıldı ve hissesi o zamandan beri neredeyse üç katına çıktı. Ancak Haziran 2025’teki zirvesinden yaklaşık yüzde 37 aşağıda. Hisse son iki haftada yüzde 70 yükseldi.

Forbes değerlemesi

CoreWeave’in geçen mart ayındaki halka arzı, kurucuları ve şirketin yaklaşık yüzde 5’ine sahip olan Cogen için beş yeni milyarder yarattı. Yapay zeka patlaması, kurucuların net servetlerini geçen yıldan bu yana iki kattan fazla artırdı. Şirketin en büyük hissedarı (yüzde 12 pay) olan CEO Intrator, tahmini 7,5 milyar dolarlık servetiyle başı çekiyor. Intrator ve Venturo (serveti: 4,6 milyar dolar), Forbes’un 2025 yılı Amerika’nın en zengin 400 kişisi listesine yeni giren isimlerdi. Forbes, McBee’nin servetini 3,3 milyar dolar, Salanki’ninkini ise 1,3 milyar dolar olarak tahmin ediyor.

Küresel şoklar para politikalarını yeniden şekillendiriyor

Karahan, Washington DC’de Institute of International Finance (IIF) tarafından düzenlenen “Global Outlook Forum: Deglobalization and Fragmentation” başlıklı panelde konuştu. Son yıllarda art arda gelen küresel şokların, ekonomiler ve merkez bankalarının politika setleri üzerinde önemli etkiler yarattığını ifade etti.

“Geçici mi kalıcı mı?” sorusu belirleyici

Son krizin arz yönlü bir şok niteliği taşıdığına dikkat çeken Karahan, fiyat hareketlerinin geçici mi yoksa kalıcı mı olacağının ayrıştırılmasının kritik olduğunu söyledi. Ücretler ve enflasyon beklentileri üzerinden oluşabilecek ikincil etkilerin yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

Kur ve beklenti kanallarına odaklanıldı

Para politikasında beklenti ve kur kanallarının önemine işaret eden Karahan, TCMB’nin Ortadoğu kaynaklı gelişmelerin bu alanlarda yaratabileceği yayılma etkilerine karşı önleyici adımlar attığını belirtti. Bu kapsamda proaktif bir duruş sergilediklerini ifade etti.

Veri odaklı yaklaşım sürecek

Karahan, mevcut belirsizlik ortamında temkinli hareket etmeye devam edeceklerini yineleyerek, enflasyon görünümünde kalıcı bir iyileşme sağlanana kadar sıkı para politikası çerçevesinin korunacağını belirtti.

Öte yandan Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre mart ayında yıllık enflasyon yüzde 30,87 seviyesine gerilemişti.

Büyüme beklentisinde aşağı yönlü revizyon

ING Global, ekonomik büyümeye ilişkin projeksiyonunu da aşağı çekti. Buna göre 2026 yılı büyüme tahmini yüzde 3,4’ten yüzde 3’e indirildi. Raporda, büyüme tarafında risklerin daha çok aşağı yönlü olduğuna dikkat çekildi.

Savaşın etkisi belirsizliğini koruyor

Değerlendirmede, İran’da yaşanan savaşın ekonomik yansımalarının sürecin ne kadar uzayacağına bağlı olarak şekilleneceği vurgulandı. Bu durumun hem enflasyon hem de büyüme görünümü üzerinde belirleyici olabileceği ifade edildi.

Para politikası ve faiz beklentisi

ING Global’e göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nisan ayındaki toplantısında politika duruşunda bir değişikliğe gitmeyebilir. Banka, 2026 yıl sonu için politika faizinin yüzde 33 seviyesinde olacağını öngörüyor.

Mevcut durumda Türkiye’de politika faizi yüzde 37 düzeyinde bulunuyor. Kuruluşa göre artan belirsizlikler, Merkez Bankası’nın daha temkinli adımlar atmasına yol açabilir.

Kur beklentileri de açıklandı

ING Global’in tahminlerine göre yıl sonunda dolar/TL kuru 52, avro/TL ise 62,4 seviyesinde olacak. Sabah saatlerinde ise dolar 44,7639, avro ise 52,9234 lira civarında işlem görüyor.

Öne çıkanlar

• Çarşamba günü yayımlanan bir basın bülteninde, zor durumdaki ayakkabı şirketi, “yapay zeka hesaplama altyapısı” şirketine dönüşmek için adı açıklanmayan kurumsal bir yatırımcıdan 50 milyon dolar topladığını söyledi.

• Açıklamaya göre anlaşmanın 2026’nın ikinci çeyreğinde tamamlanması bekleniyor.

• Bu dönüşümün bir parçası olarak şirket, tüm ayakkabı işini marka yöneticisi American Exchange Group’a sattı. Bu mart ayında açıklanan 39 milyon dolarlık bir anlaşmaydı.

• Şirket, ayakkabıların “marka ve mirasının American Exchange Group’un mülkiyeti altında devam edeceğini” belirtti. Bu grubun portföyünde Aerosoles ve Ed Hardy gibi diğer moda markaları da bulunuyor.

• Duyurunun ardından Allbirds hisseleri fırladı; piyasalar açıldıktan sonra yüzde 800’den fazla yükseliş kaydetti.

• Allbirds Kasım 2021’deki büyük halka arzının ardından 4 milyar doların üzerinde değer kazandı. Bu halka arz, ayakkabı üreticisi için 300 milyon doların üzerinde fon sağlamıştı. Halka arzdan sonraki aylarda Allbirds hisseleri hızla düştü ve dönüşüm açıklanmadan önce hisse başına 2,49 dolardan işlem görüyordu.

Arka Plan

Allbirds, temel işinden uzaklaşıp teknoloji trendlerine yönelen ilk şirket değil. Long Island Iced Tea Company de 2017’de benzer bir adım atarak esasen bir blockchain şirketi olacağını duyurmuştu. Hisse fiyatı bu açıklamanın ardından hızla yükselse de uzun vadede bu dönüşüm pek işe yaramadı. Şirket, 2021’de Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu tarafından borsadan çıkarıldı. Komisyon, yayımladığı kararda şirketin yeni “blockchain işinin hiçbir zaman faaliyete geçmediğini” belirtti.

“Güneydoğu Asya’nın en baskın markası olmak istiyoruz”

Kaliteli Endonezya kahvesi için büyüyen bir müşteri tabanı olduğunu düşünen 37 yaşındaki Tirtanata, 2030’a kadar mağaza sayısını dört bine çıkarmak için 200 milyon dolar yatırım yapmayı planlıyor. “Sadece mağaza sayısıyla değil, gelir ve karlılıkla da Güneydoğu Asya’nın en baskın şirketi ya da markası olmak istiyoruz” diyor.

Hindistan merkezli Redseer Strategy Consultants’ın Singapur merkezli ortağı Roshan Behera’ya göre girişimcinin hedefleri, hızlı değişim geçiren bölgesel perakende kahve sektörüyle örtüşüyor. Behera, tüketicilerin “düzensiz, düşük kaliteli kanallardan uzaklaştığını” ve bunun yerine “garantili, daha üst düzey bir deneyimi” tercih ettiğini söylüyor. Aynı zamanda premium kahve içicilerinin “yüksek kaliteyi pahalı fiyat etiketi olmadan sunan” alternatifler aradığını belirtiyor.

Redseer’in Nisan 2025 raporuna göre Endonezya’nın kahve pazarı, kafeler, restoranlar, oteller ve perakende satışlar dahil 2024’teki 6,7 milyar dolardan 2030’a kadar yıllık bileşik yüzde 11 büyüme oranıyla 12,6 milyar dolara ulaşacak. Artan orta sınıf ve yükselen harcanabilir gelirlerle birlikte, ev dışı kahve tüketiminin toplam içindeki payının 2024’teki yaklaşık yarı seviyesinden yüzde 65–70’e çıkması bekleniyor.

2025’te 347 şube açtı

Bu dalgayı yakalamak isteyen Kopi Kenangan hızlı büyümesini sürdürüyor. Geçen yıl 347 şube açarak neredeyse günde bir mağaza ekledi. CEO, Covid-19 pandemisinden sonra üst üste beş yıl zarar ettikten sonra zincirin 2025’te 184 milyon dolar gelire karşılık yüzde 45 artışla 17 milyon dolar net kâr elde ederek yeniden karlılığa döndüğünü söylüyor. Tirtanata, ivmenin sürdüğünü ve satışların ilk çeyrekte geçen yıla göre yüzde 70 artarak 57 milyon dolara ulaştığını, 2030 için ise 650 milyon dolar gelir hedeflediğini ekliyor.

Bugüne kadar Kopi Kenangan en az beş yatırım turunda toplam 234 milyon dolar topladı. En son Seri C turuna, Amerikalı rapçi Jay-Z’nin VC şirketi Arrive ve tenisçi Serena Williams’ın Serena Ventures’ı da dahil olmak üzere yıldız yatırımcılar katıldı. Diğer önemli destekçiler arasında Hindistan merkezli Peak XV Partners (eski adıyla Sequoia India & Southeast Asia), Singapur’un varlık fonu GIC, Hong Konglu milyarder Solina Chau’nun Horizons Ventures’ı ve Meta Platforms’un kurucu ortaklarından Eduardo Saverin’in ortak kurduğu B Capital bulunuyor.

Tirtanata, planlanan genişleme için yatırımcılara başvurmayacağını, bunu şirketin nakit akışıyla finanse edebileceğine güvendiğini söylüyor. Olası halka arz için ise “kurumsal yönetim açısından kesinlikle hazırız, özellikle Endonezya’da” diyor ancak zamanlama veya büyüklük hakkında konuşmanın “erken” olduğunu belirtiyor. 2024’te Forbes Asya’ya verdiği demeçte beş yıl içinde halka arz hedeflediğini söylemişti.

10-15 yeni ülke planı

Kopi Kenangan, Endonezya, Singapur, Malezya ve Hindistan’da mağazalarının neredeyse tamamını kendisi işletiyor; Filipinler ve Avustralya’da ise franchise modeli kullanıyor. Diğer ülkelerde Kenangan Coffee adıyla faaliyet gösteriyor. Tirtanata, 2030’a kadar 10-15 yeni ülkeye girmeyi planladığını; gelirinin yüzde 75’ini sağlayan Endonezya’da 2.600, yüzde 15’ini oluşturan Malezya’da 800 ve geri kalanını diğer ülkelerde olmak üzere toplam hedefini açıkladı. Yeni pazarlarda ağırlıklı olarak franchise modeli kullanılacak. “Gerçek bir küresel marka olmak için her yıl iki ila üç ülke eklememiz gerekiyor” diyor.

Mağazaların yaklaşık yüzde 85’i oturma alanı olmayan “al-götür” kiosklarından oluşuyor. Kopi Kenangan Mantan 22.000 rupiah (1,30 dolar), Americano ise 20.000 rupiah. Bu fiyatlar sokak kahvesinin 8.000 rupiah’lık maliyetinden yüksek ancak Endonezya’da küresel markaların talep ettiği 35.000–50.000 rupiah aralığının oldukça altında. Ülkede ortalama aylık maaş ağustos itibarıyla 200 dolar civarında.

Satışları özellikle Y kuşağı ve Z kuşağı yönlendiriyor. Şirketin uygulaması, müşterilerin siparişlerini teslim alma veya gönderim için vermesine olanak tanıyor ve Tirtanata’ya göre “şirket için en büyük büyüme kaynağı” haline gelmiş durumda; satışların neredeyse yarısını oluşturuyor. Aralık ayında aktif kullanıcı sayısı 1,5 milyona ulaşarak bir önceki yıla göre iki kattan fazla arttı.

Cenevre’ye yoğun ilgi

Cenevre’deki bir emlakçı olan Rockwell Properties’ten Jan Florian, Orta Doğu’dan İsviçre’ye taşınmak isteyen bir yatırımcı için 20 milyon frank (26 milyon dolar) değerinde bir ev arıyor. Ayrıca bölgeden müşterileri olan bir lüks saat satıcısının bu hafta düzenlediği bir etkinliğe davet edildiğini çünkü birçok müşterinin İsviçre’de evlerle ilgilendiğini söyledi.
Hem lüks tatil köyleri hem de paket tatilleriyle bilinen İspanya’nın Costa del Sol bölgesinde, üst segment emlak firması Engel & Völkers günde dört ila beş satın alma ve kiralama talebi alıyor ve savaşın başlamasından bu yana Marbella’da birçok anlaşma yaptı. Şirketin Orta Doğu ile ilişkisi 1970’lere, dönemin Suudi Veliaht Prensi Fahd’ın burayı yazlık üs haline getirip Mar-Mar Sarayı’nı inşa etmesine kadar uzanıyor.

Üst segment emlak şirketi MPDunne’ın ortağı Oscar Lindahl, “On yıllardır her yaz buraya gelen oldukça büyük bir Orta Doğulu ve Suudi topluluğumuz var” dedi. Yeni inşa edilen mülklerin alıcılarının, spor salonu ve restoranlar içeren, Orta Doğu başkentlerindeki yaşam tarzını taklit eden “tatil köyü tarzı” gayrimenkulleri tercih ettiğini belirtti.

Kiracı sayısı 16,9 arttı

Bu arada Londra’da, arzın daralması ve Orta Doğu’daki belirsizliğin sürmesi nedeniyle üst segment kiralar yükseliyor. Emlak şirketi Knight Frank’in son verilerine göre mart ayında haftalık bin Sterlin’in üzerindeki mülkler için yeni potansiyel kiracı sayısı bir önceki yıla göre yüzde 16,9 arttı.

Şirketin Londra merkez bölgesindeki kiralamalardan sorumlu yöneticisi David Mumby, “Orta Doğu’dan altı ay veya daha kısa süreli kiralamalar için ciddi bir talep artışı gördük. Bunlar genellikle yakın zamanda Orta Doğu’ya taşınmış ancak Londra’da zaten bir ağı olan İngiliz, Avrupalı veya Kuzey Amerikalı aileler” dedi. Çok varlıklı kişiler genellikle bu tür çalkantılı dönemler için dünya genelinde birden fazla eve sahip olsa da mevcut belirsizlik ve ateşkes görüşmelerinin başarısız olması, Orta Doğu’da kök saldıktan sonra seçeneklerini değerlendiren profesyoneller ve yabancı çalışanlar için ciddi kararlar gerektirebilir.

Bazı yabancı yatırımcılar, son yıllarda büyük fiyat artışları görülen Dubai gibi piyasalara yatırım yaptı. Yerel analistler ve yatırımcılar, çatışmalara rağmen talebin süreceğini öne sürse de daha az yerleşik piyasalar ve mahallelerde fiyatların kısa vadede belirsiz olması bekleniyor.

“İnsanlar kısa vadeli kararlar alıyor”

Yine de Dubai gibi iş merkezleri, finansal kriz gibi önceki zorluk dönemlerinden güçlü bir şekilde toparlanmıştı ve Wall Street şirketleri bölgeye açık destek vermeye devam ediyor. Buna rağmen, kişisel güvenlik endişeleri bazı şirketleri çalışanlarına geçici olarak başka yerlerden çalışma izni vermeye zorladı. Douglas Elliman France ve Douglas Elliman Monaco’nun özel müşteri ofisi başkanı Edward de Mallet Morgan, “Algı çok hızlı değişiyor, bu yüzden genellikle ilk adım olarak kiralamaya yöneliyorlar” dedi. Birleşik Arap Emirlikleri ve Lübnan’dan yaklaşık 10 müşterisinin en azından geçici olarak Avrupa’ya taşınmayı değerlendirdiğini belirtti. “İnsanlar, durumun istikrara kavuşmasını beklerken kısa vadeli kararlar alıyor.”

İnsanların çatışmalar sürerken bile kalıcı taşınmayı henüz tercih etmemesinin ana nedeni, vergi ikametinin değiştirilmesinin zaman ve organizasyon gerektirmesi. Çocuklar için okul bulmak, yerel banka hesabı açmak gibi ulusal gerekliliklere uyum sağlamak da genellikle karmaşık ve zaman alıcı. Ancak çatışmalar, bölgeye taşınmış bireyler ile burada büyüyen finansal hizmet şirketleri ve diğer firmalar için de bir ikilem yaratıyor. Süregelen bir çatışma, özellikle okul yılının sonu yaklaşırken, bazılarını kalıcı taşınma kararı almaya zorlayabilir.

Ancak bu avantaj hızla zayıfladı. 2025’in başında iş değiştirenlerin maaş artışı yüzde 4,8’e gerilerken, aynı işte kalanların artışı yüzde 4,6’ya yaklaştı. Ocak 2026 itibarıyla fark neredeyse kapanmış durumda: İş değiştirenler yaklaşık yüzde 4 zam alırken, mevcut pozisyonunda kalanlar yüzde 3,5 artış elde ediyor. Bir dönem neredeyse “garanti zam” olarak görülen iş değiştirmenin cazibesi belirgin biçimde azaldı.

Kısa vadeli kazanç, uzun vadeli soru işareti

Bu değişim, iş değiştirme stratejisinin doğasına dair önemli bir gerçeği ortaya koyuyor. Yeni bir role geçmek kısa vadede gelir artışı sağlayabilir; ancak bu artış her zaman uzun vadeli finansal kazanca dönüşmeyebilir. Günümüzde iş gücü piyasasında fırsatlar artarken sonuçların öngörülebilirliği azalıyor. Bu nedenle ne zaman kalmanın, ne zaman gitmenin daha doğru olduğuna karar vermek her zamankinden daha kritik hale geliyor.

İş değiştirmenin yükselişinin arkasındaki nedenler

İş değiştirmenin bu kadar yaygınlaşmasının arkasında yapısal faktörler bulunuyor. Geleneksel kariyer yollarının belirsizleşmesiyle birlikte çalışanlar, ilerlemenin en hızlı yolunu dış fırsatlarda aramaya başladı. Şirket içi terfiler genellikle sınırlı maaş artışları sunarken, dış tekliflerin yarattığı rekabet ücretleri yukarı çekti.

Aynı zamanda iş güvencesinin zayıflaması, işten çıkarmalar ve ekonomik dalgalanmalar çalışanları tek bir işverene bağlı kalmak yerine kendi kariyerlerini optimize etmeye yöneltti. Kariyer danışmanlığı dünyası da bu yaklaşımı destekleyerek, iki-üç yılda bir iş değiştirmenin “doğru hamle” olduğu fikrini yaygınlaştırdı.

Sık iş değiştirmenin görünmeyen maliyetleri

Her ne kadar cazip görünse de sık iş değiştirmenin önemli dezavantajları bulunuyor. Öncelikle liderlik pozisyonlarına yükselmek, sadece teknik yetkinlik değil; zaman içinde oluşan güven, ilişki ağı ve kurumsal itibar gerektiriyor. Daha uzun süre aynı kurumda kalan çalışanlar bu avantajı daha kolay elde edebiliyor.

Finansal açıdan da tablo her zaman olumlu değil. İş değiştirenler kısa vadede maaş artışı elde etse de, primler, hisse hakları, emeklilik katkıları ve biriken yan haklar gibi kalemlerde geride kalabiliyor. Her yeni işte bu haklara yeniden en alt seviyeden başlamak, toplam kazancı sınırlayabiliyor.

Uzmanlaşma ve itibar riski

Sık rol değişimi, derin uzmanlık geliştirmeyi de zorlaştırıyor. Geniş bir deneyim kazanılsa da, üst düzey rollerin gerektirdiği derin teknik ve stratejik bilgi çoğu zaman eksik kalabiliyor.

Öte yandan, işe alım süreçlerinde de algı riski ortaya çıkıyor. Kısa süreli görevler, adayın istikrarı konusunda soru işaretleri yaratabiliyor. Özellikle üst düzey ve uzun vadeli sorumluluk gerektiren pozisyonlarda bu durum dezavantaj oluşturabiliyor.

Hangi durumlarda iş değiştirmek mantıklı?

İş değiştirmek her zaman yanlış bir tercih değil. Kariyerinizde ilerleme imkânı kalmadıysa, yeni beceriler kazanmanız mevcut rolünüzde mümkün değilse ya da kişisel öncelikleriniz değiştiyse, yeni bir fırsat mantıklı olabilir.

Ancak bu karar sadece maaşa göre verilmemeli. Gerçek bir finansal avantaj için genellikle en az yüzde 15 ila yüzde 20’lik bir maaş artışı eşiği dikkate alınmalı. Daha düşük artışlar, kaybedilen yan haklar ve adaptasyon süreci nedeniyle beklenen faydayı sağlamayabilir.

Erken ayrılmanın bedeli

Çok kısa sürede işten ayrılmak da önemli riskler barındırıyor. Bir yıldan kısa süreli görevler çoğu işveren tarafından olumsuz değerlendiriliyor. Ayrıca üst üste gelen kısa deneyimler, kariyer anlatısını zayıflatabiliyor ve güven sorununa yol açabiliyor.

Bu nedenle mevcut rolde somut bir katkı ortaya koymadan ayrılmak, uzun vadede dezavantaj yaratabilir.

Son karar: Kaçış mı, ilerleme mi?

İş değiştirmek otomatik bir kariyer stratejisi değil, bilinçli bir tercih olmalı. Asıl belirleyici soru şu: Bir şeyden kaçtığınız için mi ayrılıyorsunuz, yoksa gerçekten daha iyi bir fırsata mı gidiyorsunuz?

İlk durumda memnuniyetsizlik genellikle tekrar eder. İkinci durumda ise iş değişikliği, kariyerinizi ileri taşıyan stratejik bir adım haline gelir.

Ancak gerçeklik çoğu zaman bundan oldukça farklıdır. Kurumlarda kararları yönlendiren kişiler her zaman en parlak ya da en yetkin olanlar değildir. Daha çok, tereddüt etmeyen, kendini geri plana atmayan ve “iyi iş zaten kendini gösterir” düşüncesine fazla kapılmayan kişiler öne çıkar.

Üstelik etki genellikle tek bir büyük hatayla kaybedilmez. Daha çok, fark edilmesi zor küçük davranışlar ve alışkanlıklar zaman içinde birikerek kişinin etkisini aşındırır. Özellikle yetkin profesyonellerin sıklıkla fark etmeden sergilediği bazı davranışlar, potansiyelleri tam anlamıyla ortaya çıkmadan etkilerini sınırlayabilir.

Toplantılarda sessiz kalmak

Profesyonel hayatta pek çok kişi, toplantılarda konuşmamayı bilinçli ya da bilinçsiz şekilde tercih eder. Bunun arkasında hata yapma korkusu, çatışmadan kaçınma isteği, daha deneyimli kişilere saygı duyma refleksi ya da içe dönüklük gibi farklı nedenler olabilir.

Ancak dışarıdan bakıldığında bu sessizlik çoğu zaman farklı yorumlanır. İnsanlar, katkı sunmayan birini “hazırlıksız”, “konuya hakim değil” ya da “yeterince ilgili değil” şeklinde değerlendirebilir. Daha iyi niyetli yorumlar bile kişiyi sadece “utangaç” ya da “içe dönük” olarak etiketler. Sonuç olarak sessiz kalan kişi, tartışmayı yönlendiren ve kararları şekillendiren grubun dışında konumlandırılır.

Öte yandan, çok konuşan ama içerik açısından zayıf katkılar yapan kişiler de vardır. Bu durum, sessiz kalmayı haklı çıkarmaz. Araştırmalar, grup ortamlarında daha fazla konuşan kişilerin —söyledikleri daha kaliteli olmasa bile— lider olarak algılanma ihtimalinin daha yüksek olduğunu gösterir. Gerçek şu ki, dile getirilmeyen en iyi fikir çoğu zaman hiçbir etki yaratmaz.

Bu nedenle, toplantı öncesinde en az bir katkı yapmayı planlamak kritik bir fark yaratır. Bu bir soru, kısa bir gözlem ya da net bir öneri olabilir. Önemli olan, düşüncenin görünür hale gelmesidir.

Sözünüzün kesilmesine izin vermek

Birçok kişi, konuşma sırasında sözünün kesilmesini önemsiz bir durum olarak görür. Oysa bu tür kesintiler, bulunduğunuz ortamda statü ve etki algısını doğrudan etkiler.

Sürekli sözünüz kesildiğinde ve buna müdahale etmediğinizde, bu durum çoğu kişi tarafından tarafsız bir iletişim kazası olarak değil, bir güç göstergesi olarak algılanır. Söz kesen kişi daha baskın görünürken, sözünü geri almayan kişi daha az otoriter ve daha kolay geri planda bırakılabilir biri olarak değerlendirilir.

Bu noktada yapılan en yaygın hata, durumu bir nezaket meselesi olarak görmek. Oysa çoğu zaman bu, sınırların test edilmesidir. Eğer müdahale etmezseniz, dolaylı olarak katkınızın kolayca bölünebilir ve göz ardı edilebilir olduğunu göstermiş olursunuz.

Bunu engellemek için agresif olmaya gerek yoktur. Ancak net olmak gerekir. Kısa kesintilerde konuşmaya devam etmek, daha uzun kesintilerde ise “düşüncemi tamamlamak istiyorum” gibi sakin ama kararlı ifadelerle sözü geri almak, etkinizi korumanın temel yollarındandır.

Liderlerin iletişim tarzına uyum sağlayamamak

Bir diğer yaygın yanılgı, “her koşulda kendin gibi ol” anlayışıdır. Oysa iş dünyasında etki yaratmak, sadece ne söylediğinizle değil, nasıl söylediğinizle de doğrudan ilişkilidir. Mesajınızı karşı tarafın anlayacağı ve değer vereceği biçimde sunmak gerekir.

Bazı liderler bağlam odaklı iletişimi tercih eder. Önce ilişki kurmayı, arka planı anlamayı ve satır aralarını okumayı beklerler. Diğerleri ise doğrudan sonuca gitmek ister; kısa, net ve veri odaklı iletişimi tercih eder.

Yanlış iletişim tarzı, iyi bir fikrin etkisini ciddi biçimde azaltabilir. Örneğin, doğrudan sonuç isteyen bir yöneticiye uzun bir arka plan anlatımı sunmak sabır kaybına yol açarken, bağlamı önemseyen bir lidere fazla kısa ve keskin bir öneri sunmak yüzeysel algılanabilir.

Özellikle uluslararası ortamlarda bu uyumsuzluk daha da belirgin hale gelir. Farklı kültürlerin iletişim alışkanlıklarını anlamak ve buna göre pozisyon almak, etkinizi artırmanın kritik bir parçasıdır.

Sonuç olarak etki, yalnızca ne kadar iyi olduğunuzla değil; ne kadar görünür olduğunuz, ne kadar alan koruduğunuz ve mesajınızı ne kadar doğru biçimde ilettiğinizle şekillenir. Bu dinamikleri göz ardı etmek, yetenekli profesyonellerin bile fark edilmeden geri planda kalmasına neden olabilir.

Novo Nordisk, anlaşmanın mali şartlarını ise açıklamadı. Bu gelişme, şirketin kârlı kilo verme ilacı pazarında ABD'li rakibi Eli Lilly ile yaşadığı yoğun rekabetin ortasında geldi.

Pazar rekabeti ve yapay zeka yarışı hızlanıyor

Novo Nordisk, ocak ayında oral Wegovy hapını piyasaya sürmüştü. Rakibi Eli Lilly ise bu ayın başlarında Foundayo adlı kilo verme hapı için ABD'den onay aldı. Analistler, kilo verme ilaçlarından elde edilecek yıllık gelirin önümüzdeki on yılda 100 milyar doları aşmasını bekliyor.

Eli Lilly de yapay zeka alanında benzer yatırımlar yapıyor. Şirket, yapay zeka ile keşfedilen ilaçları geliştirmek için Mart 2026'da Insilico Medicine ile ortaklık kurmuştu. Novo Nordisk'in OpenAI hamlesi, pazardaki bu rekabete verilmiş güçlü bir yanıt olarak değerlendiriliyor.

Çalışanları değiştirmek değil güçlendirmek hedefleniyor

Şirket, pilot uygulamaların araştırma, geliştirme, üretim ve ticari operasyonlarda hemen başlayacağını belirtti. Araçların 2026 sonuna kadar iş akışlarına tam entegre edilmesi planlanıyor. Ayrıca şirket, OpenAI'nin küresel iş gücünü eğiterek yapay zeka okuryazarlığını ve üretkenliği artıracağını vurguladı.

Novo Nordisk CEO'su Mike Doustdar konuya ilişkin, "Buradaki amacımız bilim insanlarımızın yerini almak değil. Onları daha da güçlendirmek." dedi. Doustdar, bu ortaklığın mevcut personeli işten çıkarmayı değil, üretkenliği artırmayı ve gelecekteki işe alım hızını yavaşlatmayı amaçladığını aktardı. Geçen yıl CEO olarak göreve geldikten kısa süre sonra Doustdar, 9 bin işi sonlandıran bir yeniden yapılanma duyurmuştu.

Yeni tedavilerin önemine değinen Doustdar, "Obezite ve diyabetle yaşayan ve tedavi seçeneklerine ihtiyaç duyan milyonlarca insan var ve hayatlarını değiştirebilecek, keşfedilmeyi bekleyen tedaviler olduğunu biliyoruz." ifadesini kullandı. Doustdar sözlerini, "Yapay zekayı günlük işlerimize entegre etmek, bize veri setlerini daha önce imkansız olan bir ölçekte analiz etme, göremediğimiz kalıpları belirleme ve hipotezleri her zamankinden daha hızlı test etme yeteneği veriyor." değerlendirmesiyle tamamladı.

Bilimsel keşiflerde yeni bir dönem

OpenAI CEO'su Sam Altman da ortaklığa dair, "Yapay zeka endüstrileri yeniden şekillendiriyor ve yaşam bilimlerinde insanların daha iyi, daha uzun yaşamalarına yardımcı olabilir." dedi. Altman, "Novo Nordisk ile olan bu işbirliği, bilimsel keşifleri hızlandırmalarına, daha akıllı küresel operasyonlar yürütmelerine ve hasta bakımının geleceğini yeniden tanımlamalarına yardımcı olacak." ifadesini kullandı. Novo Nordisk yönetimi, bu süreçte veri koruma, yönetişim ve insan gözetimi standartlarını sıkı bir şekilde uygulayacağını bildirdi.

İlaç şirketleri klinik deney katılımcıları bulmak gibi zaman alıcı işleri kolaylaştırmak için yapay zekayı daha fazla kullanıyor. Novo Nordisk'in bu yeni adımı, Nvidia ile Gefion yapay zeka süper bilgisayarını kullanmak üzere yürüttüğü mevcut girişimlerin üzerine inşa ediliyor. Şirketler geçen yıl özel yapay zeka modelleri oluşturmayı hedeflediklerini duyurmuştu.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları öncesinde 235 baz puan civarında seyreden CDS’in mart ayında sert yükselmesi dikkat çekmişti. Son gelişmelerle birlikte yaklaşık 100 baz puanlık bir düşüş yaşanması, risk algısındaki normalleşmeye işaret etti.

Küresel gelişmeler etkili oldu

Uluslararası piyasalarda tahvil faizlerindeki gerileme ve jeopolitik risklerin azalabileceğine yönelik beklentiler, Türkiye’nin risk primindeki düşüşü destekleyen ana unsurlar arasında yer aldı. Aynı dönemde Türkiye ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki CDS farkı da 74,6 baz puana gerileyerek 7 Şubat 2020’den bu yana en düşük seviyesini gördü.

TCMB’den piyasaya hızlı müdahale

Savaş süresince Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), döviz piyasasında oluşabilecek oynaklığı sınırlamak amacıyla çeşitli adımlar attı. Özellikle rezerv yönetimi ve likidite araçlarının etkin kullanımı, piyasaların dengelenmesinde belirleyici oldu.

Bankaların yeniden swap işlemlerine yönelmesi, sistemde döviz likiditesi açısından önemli bir sorun bulunmadığına işaret etti.

Swap adımıyla likidite dengesi

TCMB’nin devreye aldığı döviz karşılığı Türk lirası swap işlemleri, bankalara TL likidite yönetiminde esneklik sağladı. Bu uygulama ile hem kredi hem de faiz tarafında dalgalanmanın sınırlandırılması hedefleniyor.

Söz konusu mekanizma sayesinde piyasadaki TL sıkışıklığının azaltılması, bankacılık sisteminin likidite ihtiyacının karşılanması ve kredi koşullarının daha dengeli bir zemine oturtulması amaçlanıyor.

Rezerv ve likiditeye çift yönlü destek

Atılan adım, bir yandan bankacılık sistemine TL likiditesi sağlarken diğer yandan Merkez Bankası’nın döviz rezervlerini güçlendirme amacını da taşıyor. TCMB, bankalardan döviz alıp karşılığında TL vererek piyasadaki likiditeyi artırmayı ve finansal istikrarı desteklemeyi hedefliyor.

Özellikle risk sermayesiyle desteklenen şirketler için hızlı büyüme baskısı oldukça yoğun. Ancak Borderless AI’nin kurucu ortağı ve CEO’su Willson Cross’a göre, her büyüme sağlıklı değildir.

Cross, “Sürdürülemez büyüme çoğu zaman gerçek müşteri talebinden değil, yatırımcıların gösterişli metrik beklentilerinden kaynaklanır,” diyor. “Bu durum aşırı işe alımlara, dengesiz fiyatlandırmaya ve zamanla şirket içinde ciddi gerilimlere yol açar.”

Cross’un “gösteriş amaçlı büyüme” olarak tanımladığı model, dışarıdan etkileyici görünse de sağlam bir temel üzerine kurulmaz. Bu yaklaşım bazı büyük ve kategoriyi domine eden şirketlerde işe yarasa da, çoğu işletme için sürdürülebilir değildir.

Ve sonuçları ağır olabilir.

Büyüme altyapıyı aşınca

Sorunlar genellikle işe alım sürecinde kendini göstermeye başlar.

Erken aşama şirketler, belirsizlik içinde çalışabilen çok yönlü çalışanlara ihtiyaç duyar. Ancak şirket büyüdükçe bu yapı yetersiz kalır. Artan karmaşıklık, uzmanlaşma, net süreçler ve sistematik yönetim ihtiyacını zorunlu hale getirir.

Cross bu durumu şöyle özetliyor: “İlk 10 çalışanınız ölçeklenebilir bir organizasyon kurmak için yeterli değil. Karmaşıklık arttıkça eğitim, net beklentiler ve güçlü sistemler gerekir.”

Ancak birçok kurucu, daha fazla işe alım yapmanın kapasite sorunlarını çözeceğini düşünür. Gerçekte ise bu yaklaşım çoğu zaman sorunları derinleştirir.

Gizli maliyetler büyümeyi zorlaştırıyor

Operasyonel sorunlar genellikle görünür olsa da finansal etkiler çoğu zaman geç fark edilir.

Cross’un dikkat çektiği en kritik risklerden biri uluslararası istihdam maliyetleridir. “Kurucular çoğu zaman ABD’deki istihdam modelini tüm dünyaya uygular,” diyor. “Oysa birçok ülkede işten çıkarma ciddi kıdem tazminatı yükümlülükleri doğurur. Bunu hesaba katmazsanız büyüme planlarınız ciddi şekilde sarsılabilir.”

Bu maliyetler sadece yasal uyumla sınırlı değildir. Yanlış işe alımlar, zayıf süreçler ve yüksek çalışan sirkülasyonu, kâr marjlarını sessizce eritir.

Christine Song ise bu tabloya itibar riskini ekliyor. “En pahalı maliyet itibar kaybıdır,” diyor. “Tükenmişlik nedeniyle ayrılan çalışanlar, deneyimlerini platformlara ve profesyonel ağlara taşıyor. Bu da yeni yetenekleri çekmeyi çok daha zor hale getiriyor.”

Bir kez oluşan bu algı, işe alım sürecini daha pahalı ve daha zor hale getirir.

Küresel büyüme: Fırsat kadar karmaşıklık da içeriyor

Uluslararası işe alım artık çok daha erişilebilir olsa da, aynı oranda daha karmaşık hale gelmiş durumda. Cross’a göre birçok kurucu bu noktayı yanlış değerlendiriyor.

“Global işe alım sadece maliyet veya yetenek erişimi değildir,” diyor. “Aynı zamanda uyumluluk, yan haklar ve yerel iş kültürü gibi faktörleri de içerir.”

En yaygın hatalardan biri ise, talep doğrulanmadan yeni pazarlara açılmak. Cross bu durumu şöyle ifade ediyor: “Pazarı test etmediyseniz ölçeklendirme yapmıyorsunuz, sadece tahmin yürütüyorsunuz.”

Kontrol kaybı ve ölçeklenme sorunu

Şirketler büyüdükçe operasyonel görünürlük azalır. Dağınık ekipler, farklı pazarlar ve artan çalışan sayısı kontrolü zorlaştırır. Sağlam sistemler kurulmadığında kurucu, süreçlerin merkezine sıkışır ve darboğaz haline gelir.

Cross bunu şöyle özetliyor: “Sistemler olmadan ölçeklendikçe, şirket kurucuya daha bağımlı hale gelir.”

Bu durum, ölçeklenmenin temel amacının tam tersidir.

Sürdürülebilir büyüme nasıl olur?

Alternatif model, kontrollü ve planlı büyümedir. Cross’a göre bu yaklaşım, her adımın ölçülebilir bir değer üretmesini gerektirir.

“Amacımız tuğla tuğla, sağlam bir şirket inşa etmek” diyor. “Gerçekten çalışan, sürdürülebilir bir yapı kurmak.”

Christine Song ise liderlik faktörüne dikkat çekiyor. “Kurucular, büyümenin mantıklı olmadığı durumlarda dur diyebilmelidir,” diyor. “Ayrıca sadece yakın çevrelerinden değil, ölçeklenme konusunda deneyimli kişilerden de görüş almalılar.”

Şeffaflık da kritik bir unsur. Beklentiler net olduğunda çalışanlar kendileri için doğru ortam olup olmadığına daha sağlıklı karar verebilir. Bu da uyumsuzlukları ve tükenmişliği önemli ölçüde azaltır.

Toplam üretimde kullanılan altın miktarı 19 tonun üzerine çıktı.

Çeyrek altın açık ara zirvede

Ziynet altın grubunda çeyrek altın, açık ara en yüksek üretime sahip oldu. İlk üç ayda 2 milyon 952 bin 400 adet çeyrek altın basıldı.

Diğer ziynet ürünlerinde üretim şöyle gerçekleşti:

Yarım altın: 468 bin 175 adet
Tam (birlik) altın: 648 bin 261 adet
İkibuçukluk altın: 25 bin 606 adet
Beşlik altın: 248 adet
Ziynet grubunun toplam ağırlığı 11,8 ton seviyesine ulaştı.

Sikke altınlarda tam altın öne çıktı

Sikke cumhuriyet altınlarında en yüksek üretim 958 bin 368 adetle tam (birlik) altın kategorisinde gerçekleşti.

Diğer üretim kalemleri şu şekilde kaydedildi:

Çeyrek: 63 bin 70 adet
Yarım: 10 bin 132 adet
İkibuçukluk: 420 adet
Beşlik: 3 bin 870 adet
Sikke grubunun toplam üretimi 1 milyon 35 bin 860 adet olurken ağırlık 7,2 ton olarak hesaplandı.

Reşad altın üretimi sınırlı kaldı

Reşad altın kategorisinde toplam üretim 8 bin 58 adet seviyesinde gerçekleşti.

Dağılım şu şekilde oldu:

Yarım: 1.782 adet
Tam: 3.576 adet
İkibuçukluk: 360 adet
Beşlik: 2.340 adet
Bu grubun toplam ağırlığı yaklaşık 123 kilogram olarak kaydedildi.

Altın üretiminde standart süreçler

Cumhuriyet altınları, 1951 tarihli TBMM kararı kapsamında yalnızca Darphane tarafından üretiliyor. 24 ayar külçe altın, üretim sürecinde dökümden kalite kontrole kadar birçok aşamadan geçirilerek 22 ayar standartta sikke ve ziynet altına dönüştürülüyor.

Sikke altınlar üzerinde Atatürk kabartması bulunması nedeniyle halk arasında “Ata lira” olarak adlandırılırken, ziynet altınlar genellikle takı amacıyla tercih ediliyor.

İlk çeyrekte basılan altınların dağılımı

Faiz dışı dengede ise daha sınırlı bir tablo öne çıktı. Faiz hariç giderler 1 trilyon 224,5 milyar TL olurken, 6,1 milyar TL tutarında faiz dışı fazla verildi.

İlk çeyrekte açık 420 milyar TL

Ocak-mart dönemine bakıldığında, bütçe giderleri 4 trilyon 425,4 milyar TL’ye ulaşırken, gelirler 4 trilyon 5,4 milyar TL olarak gerçekleşti. Böylece yılın ilk çeyreğinde bütçe açığı 420 milyar TL oldu.

Aynı dönemde faiz dışı giderler 3 trilyon 549,4 milyar TL olurken, faiz dışı fazla 456 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.

Personel ve sosyal güvenlik giderlerinde güçlü artış

Yılın ilk üç ayında personel giderleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 41,1 artarak 1 trilyon 298,9 milyar TL’ye yükseldi. Bu kalem için öngörülen toplam ödeneğin yüzde 26,5’i kullanıldı.

Sosyal güvenlik kurumlarına yapılan devlet primi ödemeleri ise yüzde 47,6 artışla 164,5 milyar TL’ye çıktı. Bu harcama kaleminde bütçelenen tutarın yüzde 27,4’ü ilk çeyrekte harcandı.

Mal ve hizmet alımları ile cari transferler yükseldi

Mal ve hizmet alım giderleri yüzde 41,8 artarak 265,3 milyar TL’ye ulaşırken, bu kalemde ödeneğin yüzde 21,2’si kullanıldı.

Cari transferler de dikkat çeken bir diğer harcama kalemi oldu. Bu alandaki giderler yüzde 35,5 artışla 1 trilyon 603,8 milyar TL’ye yükseldi ve ödeneğin yüzde 23,3’ü tüketildi.

Faiz giderlerinde sert artış

Faiz harcamaları, bütçe üzerindeki baskıyı artıran başlıca kalemlerden biri oldu. İlk çeyrekte faiz giderleri yüzde 88,8 artarak 876,1 milyar TL’ye ulaştı.

Ayrıca aynı dönemde 116,4 milyar TL sermaye gideri, 36 milyar TL sermaye transferi ve 64,3 milyar TL borç verme gideri gerçekleştirildi.

Gelirlerde güçlü artış, vergi tahsilatı öne çıktı

Bütçe gelirleri yılın ilk üç ayında yıllık bazda yüzde 66,4 artarak 4 trilyon TL seviyesini aştı. Gelirlerin bütçe hedeflerine göre gerçekleşme oranı da yüzde 24,6’ya yükseldi.

Vergi gelirleri ise yüzde 66,1 artışla 3 trilyon 360,4 milyar TL’ye ulaştı ve bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı yüzde 24,3 oldu.

Vergi dışı gelirler de güçlü bir performans sergileyerek yüzde 76,4 artışla 530,9 milyar TL’ye çıktı.

Vergi kalemlerinde dikkat çeken artışlar

Vergi türleri incelendiğinde, birçok kalemde yüksek oranlı artışlar görüldü. Gelir vergisi yüzde 73,7, dahilde alınan KDV yüzde 53,7, ÖTV yüzde 26 oranında yükseldi.

Bunun yanında banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 33,4, ithalde alınan KDV yüzde 30,5, damga vergisi yüzde 55,9 ve harçlar yüzde 79,8 artış kaydetti.

Özellikle kurumlar vergisindeki yüzde 1636,2’lik artış, vergi gelirleri içindeki en dikkat çekici yükseliş olarak öne çıktı.

Çatışmanın süresine bağlı genişleme senaryosu

Savaşın uzaması halinde daha kapsamlı bir finansman planının devreye gireceğini vurgulayan Banga, Dünya Bankası bilançosunun ve ilave borçlanma imkanlarının kullanılmasıyla toplam desteğin 100 milyar dolara kadar çıkabileceğini söyledi. Bu yaklaşım, bölge ekonomilerinde kalıcı hasar riskine karşı daha güçlü bir müdahale anlamına geliyor.

Uluslararası Para Fonu büyüme beklentisini aşağı çekti

Aynı gün Uluslararası Para Fonu tarafından yapılan değerlendirmede, savaşın tetiklediği enerji maliyetlerindeki artışın küresel büyüme üzerinde baskı yarattığı belirtildi. Kurum, bu nedenle küresel ekonomik büyüme tahminini aşağı yönlü revize etti. Çatışma yaşanmasaydı büyümenin yüzde 3,4 seviyesine ulaşmasının beklendiği kaydedildi.

“Kısa süreli çatışma hızlı toparlanma getirir”

IMF Başkanı Kristalina Georgieva, savaşın kısa sürede sona ermesi durumunda küresel ekonominin hızlı bir toparlanma sürecine girebileceğini ifade etti. Ancak çatışmaların yaz aylarına sarkması halinde ekonomik etkilerin daha derin ve kalıcı olabileceği uyarısında bulundu.

Enerji fiyatları ve enflasyon riski gündemde

Banga, çatışma sona erse bile enerji piyasalarında dengenin hemen sağlanamayabileceğine dikkat çekti. Georgieva ise hükümetlere enflasyon konusunda temkinli olunması çağrısında bulundu. Enerji fiyatlarındaki artışa karşı geniş çaplı sübvansiyonlar yerine, hedefe yönelik ve geçici desteklerin tercih edilmesi gerektiğini vurguladı.

Kering ve Gucci, geçen yıl içinde gruba Luca de Meo’nun CEO olarak atanması, Gucci’ye yeni bir CEO getirilmesi ve İtalyan markaya Demna Gvasalia’nın sanat direktörü olarak atanmasıyla kapsamlı değişimlerden geçti. Tasarımcı, daha önce yine Kering bünyesindeki Balenciaga’da on yıl görev yapmıştı.

Eylül ayında görevi devralmasından bu yana De Meo, yönetimi hızla yeniden düzenledi ve defilelerde tanıtılan ürünlerin mağazalara daha hızlı ulaşmasını sağladı. Örneğin, Demna’nın şubat ayında Milano’da gerçekleşen ilk Gucci defilesinde tanıtılan bazı parçalar, gösterinin hemen ardından satın alınabilir hale getirildi.

Savaşın etkisi

Kering’in Orta Doğu’daki perakende gelirleri, şubat ayı sonlarında başlayan savaşın etkisiyle ilk çeyrekte yüzde 11 düştü. Bu bölge, grubun toplam perakende gelirlerinin yaklaşık yüzde 5’ini oluşturuyor. Grup, çatışmanın küresel turizm eğilimleri üzerindeki etkisini yakından takip ettiğini belirtti. Baş Finans Sorumlusu Armelle Poulou’ya göre savaş, grubun toplam satışları üzerinde 1 puanlık olumsuz etki yarattı. Fransız rakipler LVMH ve Hermès de bu hafta beklentilerin altında kalan satışlarını açıklarken aynı çatışmaya dikkat çekti.

“Gucci en büyük önceliğimiz”

Pinault ailesinin kontrolündeki Kering, son yıllarda Gucci ürünlerinin popülerliğini yitirmesi nedeniyle rakiplerinin gerisinde kaldı. Markanın performansı Kering için kritik önem taşıyor çünkü kârın yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor. De Meo açıklamada, “Gucci en büyük önceliğimiz olmaya devam ediyor. Müşteri, dağıtım ve her şeyden önce ürün teklifine yönelik kararlı adımlarla kapsamlı bir dönüşüm süreci devam ediyor” dedi. 

Yeni CEO perşembe günü Gucci’nin 1921’de kurulduğu İtalyan kenti Floransa’da ilk sermaye piyasaları gününü düzenleyecek. RBC analistleri Piral Dadhania liderliğinde yayımladıkları notta, makroekonomik ve sektör koşulları göz önüne alındığında, “Daha olumluya dönmek için Gucci markasına yönelik ilginin yeniden arttığına dair kanıt görmemiz gerekiyor. Bu da biraz daha zaman alabilir” ifadelerini kullandı. Geçen yıl içinde Kering, borç seviyesini azaltmak için kısmen güzellik bölümünü 4 milyar euro (4,72 milyar dolar) nakit karşılığında L’Oréal’i satarak çeşitli adımlar attı.

Rinehart'ın iki çocuğu ve babasının eski iş ortaklarının mirasçıları, maden hakları ve telif ücretlerinden önemli bir pay alma hakkına sahip olduklarını savundu. Batı Avustralya Yüksek Mahkemesi, davanın başlamasından 13 yılı aşkın bir süre sonra kararını açıkladı. Yargıç, Rinehart'ın rakip mirasçılara geçmiş ve gelecekteki telif ücretlerini ödemesi gerektiğine hükmetti. Ancak madenlerin işletme haklarının Rinehart'ta kalmasına karar verdi.

Hope Downs projesi odağında devasa kârlar

Hukuki mücadelenin merkezinde Avustralya'nın en büyük ve en kârlı demir cevheri projelerinden biri olan Hope Downs yer alıyor. Mahkemede, Rinehart'ın babası Lang Hancock ve iş ortağı Peter Wright'ın ortak çıkarlarını yönetmek için Hanwright adlı bir şirket kurdukları aktarıldı. Bu iki isim, Batı Avustralya'daki demir cevheri madenciliğinin öncüleri olarak kabul ediliyor.

2023 yılında gerçekleşen ve 51 gün süren duruşmada Wright'ın çocukları, Rinehart'ın bu anlaşmayı ihlal ettiğini savundu. Mirasçılar, Hope Downs'tan kaynaklanan maden hakları ve telif ücretlerinin kendilerine borçlu olunduğunu iddia etti. Maden sahası şu anda küresel madencilik devi Rio Tinto ve Hancock Prospecting tarafından ortaklaşa işletiliyor. Bu tesis, geçtiğimiz yıl Rinehart'ın şirket kasasına 832 milyon Avustralya doları kâr bıraktı.

Mirasçıların telif zaferi

Rio Tinto, Hancock Prospecting şirketine yüzde 2,5 oranında telif ücreti ödüyor. Yargıç Jennifer Smith, bu telif miktarının yarısının Wright ailesine ait olduğuna karar verdi. Smith, "Wright Prospecting davasının yarısını kazandı, yarısını kaybetti. Hancock Prospecting de davasının yarısını kazandı ve yarısını kaybetti" değerlendirmesini yaptı.

Hukuki süreçte Rinehart'ın iki çocuğu Bianca Rinehart ve John Hancock da taraf oldu. İki kardeş, annelerinin kârlı maden haklarını aile vakfından çıkarıp kendilerinin erişemeyeceği bir işletmeye taşıdığını iddia etti. Bianca ve John, büyükbabalarının Hope Downs madenlerinden gelecek zenginliği kendileriyle paylaşmak istediğini ancak annelerinin buna engel olduğunu savundu.

Rinehart'ın avukatları ise maden haklarının babasının ticari ilişkilerinden şüphelenildiği için vakıftan çıkarıldığını ileri sürdü. Çocukları ise bu hamlenin babasının ikinci eşi ve eski hizmetçisi Rose Porteous'tan para kaçırmak amacıyla yapıldığını iddia etti. Mahkeme, çocukların hak taleplerini reddederken merhum mühendis Don Rhodes'un ailesinin telif talebini kısmen kabul etti.

Şirketlerden gelen ilk tepkiler

Hancock Prospecting yöneticisi Jay Newby, mahkemenin Hope Downs üzerindeki mülkiyetlerini onaylamasını memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti. Newby, Wright ailesinin ve Rinehart'ın çocuklarının taleplerinin reddedildiğini savundu. Wright Prospecting sözcüsü ise "Nihayet lehimize bir sonuç aldığımız için mutluyuz" ifadesini kullandı.

Davanın 1.600 sayfayı aşması beklenen gerekçeli kararı, 2010 yılından bu yana süregelen karmaşık bir süreci noktalıyor. Wright ailesi mirasçıları, aralarında milyarder Angela Bennett'in de bulunduğu isimlerle teliflerin eşit paylaşılmasını talep etmişti. Rinehart, Avustralya'da spor, hayır kurumları ve muhafazakâr partilere yaptığı bağışlarla tanınan en etkin figürlerden biri olmayı sürdürüyor.

CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede, uygulanan ablukanın kısa sürede sonuç verdiğini savundu. Cooper, operasyonun başlamasından itibaren 36 saat geçmeden İran’ın deniz yoluyla yürüttüğü ekonomik hareketliliğin tamamen kesildiğini ifade etti.

İran ekonomisi deniz ticaretine bağımlı

ABD tarafı, İran ekonomisinin büyük ölçüde deniz taşımacılığına dayandığını vurguluyor. Açıklamalarda, ülkenin dış ticaretinin yaklaşık yüzde 90’ının deniz yolu üzerinden gerçekleştirildiğine dikkat çekilerek, bu durumun ablukanın etkisini artırdığına işaret edildi.

Süreç müzakerelerin çökmesiyle başladı

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan’da yürütülen diplomatik temasların sonuçsuz kalmasının ardından sert bir adım atacaklarını duyurmuştu. Bu kapsamda Hürmüz Boğazı’nda abluka sürecinin başlatılacağı açıklanmıştı.

Yoğun askeri sevkiyat

CENTCOM’un önceki açıklamalarına göre, operasyona geniş çaplı bir askeri güç eşlik ediyor. Bölgede 10 binden fazla askerin görev yaptığı, çok sayıda savaş gemisi ve savaş uçağının da operasyon kapsamında konuşlandırıldığı belirtilmişti.

Gelişmeler, küresel enerji arzı ve ticaret yolları açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda risklerin arttığına işaret ediyor.

Öne çıkanlar

• Anlaşmanın 2027’de tamamlanması bekleniyor ve bu kapsamda Globalstar hissedarları, Amazon hisselerinden adi hisse senetleri başına 90 dolar alacak. Bu anlaşma, Amazon’un ticari uydu işi olan Amazon Leo’nun, hücre kuleleri veya antenler gibi donanımlar olmadan müşterilere doğrudan cihaza hücresel hizmet sunmasını sağlayacak.

• Satın almaya ek olarak Amazon, halihazırda Globalstar’ın mevcut ve planlanan uydu gruplarını kullanan iPhone ve Apple Watch modellerini desteklemeye devam etmek için Apple ile ortaklık kuracağını duyurdu. Bu işbirliği, telefon üreticisinin Emergency SOS, Messages, Find My ve Roadside Assistance gibi uydu özelliklerini de kapsayacak.

• Amazon, 2021’de müşterilere sunulmasından bu yana yörüngede 10 binden fazla uyduya ve 10 milyondan fazla kullanıcıya ulaşarak önemli bir avantaj yakalayan SpaceX’in Starlink’iyle arasındaki farkı kapatmaya çalışıyor. Amazon Leo şu ana kadar 200’den fazla uydu gönderdi ve ticari lansmanının 2026 ortasında yapılması planlanıyor.

• 2025 yılında Globalstar’ın geliri, bir önceki yıla göre yüzde 9 artarak rekor 273 milyon dolara ulaştı. Bu artış büyük ölçüde Apple’a yapılan tekrarlayan satışlardan kaynaklandı ve şirket 2024’teki 63,16 milyon dolarlık zarara kıyasla 8,65 milyon dolar net zarar açıkladı.

• Anlaşmanın açıklanmasının ardından Globalstar hisseleri yüzde 10 yükselirken, Amazon hisseleri yüzde 3 arttı.

• Uzay analisti Chris Quilty Forbes'a, “Gördüğümüz şey, SpaceX ile Amazon arasında savaş için bir hazırlık. SpaceX de aynı frekans spektrumunu satın almakla ilgileniyordu ve bu da gördüğümüz yüksek fiyatın sebebi olabilir" dedi. 

•  Amazon’un 2020’de Amazon Leo’yu inşa etmek için taahhüt ettiği miktar 10 milyar dolardı. Globalstar’ın satın alınması, Amazon’un uydu işini büyütme konusundaki en büyük hamlesini temsil ediyor ve teknoloji devinin bugüne kadarki en büyük ikinci satın alımı olarak, 2017’de Whole Foods’u 13,7 milyar dolara satın almasının ardından geliyor.

Arka plan

Globalstar’ın mevcut piyasa değeri yaklaşık 10 milyar dolar ve şirketin, cihazlara doğrudan hücresel hizmet sağlayan (kuleler veya antenler yerine) frekans spektrumunu satın almakla ilgilenen SpaceX ile erken görüşmeler yaptığı bildiriliyor. Amazon Leo, ilk olarak 2019’da Project Kuiper adıyla başlatıldı ve Jeff Bezos, 2018’de Elon Musk tarafından SpaceX’ten kovulan eski yönetici Rajeev Badyal’ı projeyi yönetmesi için görevlendirdi. Geliştirme süreci, roket kıtlığı, üretim aksaklıkları ve fırlatma başarısızlıkları nedeniyle, Amazon’un uydu üretim tesislerine ve fırlatma sözleşmelerine milyarlarca dolar yatırım yapmasına rağmen birkaç yıl boyunca yavaş ilerledi. Program, Temmuz 2020’de Federal Communications Commission’dan operasyon lisansı aldı ve Ekim 2023’te iki prototip uydunun başarıyla yerleştirilmesiyle ilk yörünge kilometre taşına ulaştı. Büyük ölçekli dağıtım Nisan 2025’te başladı ve o yılın kasım ayında Amazon, Project Kuiper kod adını bırakarak Amazon Leo ismini benimsedi; bu da programın araştırma-geliştirme aşamasından ticari bir girişime resmi geçişini işaret etti.

Strategic entry into Türkiye

A one of the major topic of the international panels was the upcoming operational expansion into Türkiye. Corporate executives announced a process to acquire a 99.32 percent stake in Turkish Bank A.S., pending regulatory approvals. Highlighting the cooperative agreement, representatives from the founding family of Turkish Bank attended the forum. The holding outlined a five-year roadmap to deploy its integrated financial ecosystem within the market. This framework consolidates banking, investment, insurance, and payment systems into a single application. Presenters also mentioned plans to introduce a travel service in Europe and explore market entry in the United States.

Unified platform and financial growth

During the opening address, Freedom Holding Corp. Founder and Chief Executive Officer Timur Turlov shared the core philosophy of the company. He explained that traditional services like brokerage and insurance now act as a foundational layer. The main objective is to retain users within a single system by offering access to daily purchases, payments, and public services. This strategy relies heavily on the Freedom SuperApp. Current metrics indicate the platform gains up to ten thousand new users daily. The corporation now serves eleven million customers across twenty-one countries, reporting annual revenues exceeding two billion dollars and a market capitalization nearing nine billion dollars.

Artificial intelligence and smart infrastructure

Technology investments formed another major discussion segment. The organization announced a two billion dollar funding plan to establish a national artificial intelligence hub in collaboration with the technology firm NVIDIA. Concurrently, an internally developed artificial intelligence assistant is being prepared for mass consumer adoption. On the infrastructure side, the company reported supplying internet to 11 cities and detailed an initiative to install 20,000 Wi-Fi hotspots to support smart city connectivity.

Healthcare integration and consumer services

The integration of daily services continues with various corporate partnerships. Through an agreement with the real estate developer BI Group, users can lock in property prices and submit mortgage applications directly through the software. A collaboration with the Ministry of Healthcare aims to simplify medical appointments and promote telemedicine. In consumer finance, the company released co-branded payment cards featuring Harry Potter and figures such as Lionel Messi, Lamine Yamal, and Dimash Kudaibergen. The common shares of the holding are registered with the U.S. Securities and Exchange Commission and trade on the Nasdaq Capital Market under the ticker symbol FRHC.
 

Tarım ve avcılıkta aylık artış dikkat çekti

Alt sektörler incelendiğinde mart ayında en belirgin artış tarım ve avcılık ürünleri ile bu alana ilişkin hizmetlerde görüldü. Bu grupta fiyatlar aylık bazda yüzde 4,06 yükseldi. Ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde ise fiyatlar yüzde 1,79 arttı.

Buna karşılık balıkçılık ve su ürünleri grubunda sınırlı bir gerileme yaşandı. Balık ve diğer balıkçılık ürünleri ile balıkçılığa destekleyici hizmetlerde fiyatlar martta yüzde 0,10 oranında düştü.

Tek yıllık bitkisel ürünlerde güçlü yükseliş

Ana gruplar itibarıyla bakıldığında fiyat artışının en belirgin olduğu kalem tek yıllık bitkisel ürünler oldu. Bu grupta aylık artış yüzde 12,21’e ulaştı.

Çok yıllık bitkisel ürünlerde ise fiyatlar yüzde 7,34 oranında geriledi. Canlı hayvanlar ve hayvansal ürünler grubunda ise mart ayında yüzde 3,30’luk artış kaydedildi.

Yıllık artışta sert kabuklu meyveler öne çıktı

Alt gruplar arasında yıllık bazda en yüksek fiyat artışı yüzde 56,36 ile diğer ağaç ve çalı meyveleri ile sert kabuklu meyvelerde gerçekleşti.

Aylık bazda en hızlı yükseliş ise yüzde 20,37 ile sebzeler, kavun-karpuz, kök ve yumru bitkiler grubunda görüldü. Bu kalemler mart ayındaki Tarım-ÜFE artışının önemli bölümünü oluşturdu.

Bu büyüklüğün, Türkiye’nin projeyi uygulama kapasitesine duyulan uluslararası güvenin açık bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Orta koridor vurgusu ve jeopolitik önem

Konuşmasında küresel ölçekte enerji arzı ve ticaret hatlarının ciddi baskı altında olduğunu belirten Şimşek, uzun süredir devam eden yatırım eksiklikleri ve jeopolitik gerilimlerin bu tabloyu ağırlaştırdığını dile getirdi.

Bu çerçevede Orta Koridor’un kritik rolüne işaret eden Şimşek, Pekin ile Londra arasındaki en hızlı bağlantıyı sağlayan bu hattın yaklaşık 18 günlük taşıma süresiyle öne çıktığını söyledi.

Ulaştırma yatırımlarında 20 yıllık bilanço

Türkiye’nin altyapı yatırımlarını kalkınma stratejisinin merkezine yerleştirdiğini belirten Şimşek, son 20 yılda ulaştırma alanına toplam 355 milyar dolarlık yatırım yapıldığını açıkladı. Bu tutarın 180 milyar dolarlık kısmının kara yolu projelerine ayrıldığını, havalimanı altyapısının da önemli ölçüde genişletildiğini ifade etti.

Demir yolları yeni öncelik

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde demir yollarının yeni dönemin en kritik yatırım başlıklarından biri haline geldiğini belirten Şimşek, Dünya Bankası ile yürütülen iş birliğinin bu dönüşümün temel taşlarından biri olduğunu söyledi.

Bu ortaklığın sadece finansman sağlamadığını, aynı zamanda uluslararası standartların güçlendirilmesine katkı sunduğunu ve küresel yatırımcılara güven verdiğini dile getirdi.

Boğaz geçişinde kapasite devrimi

İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi’nin sıradan bir altyapı yatırımı olmadığını vurgulayan Şimşek, projenin Orta Koridor üzerindeki en kritik darboğazlardan birini ortadan kaldıracağını belirtti.

Proje ile İstanbul Boğazı üzerinden geçen demir yolu yük kapasitesinin yıllık 3 milyon tondan 50 milyon tona çıkarılması hedefleniyor. Bu artışın, kıtalararası yük taşımacılığında önemli bir dönüşüm yaratması bekleniyor.

Ayrıca projenin karbon nötr taşımacılık altyapısına katkı sunarak çevresel sürdürülebilirliği destekleyeceği ifade edildi.

Çok taraflı finansman yapısı

Toplam büyüklüğü 8,1 milyar doları bulan projenin finansmanının yaklaşık yüzde 83’ünün uluslararası kuruluşlar tarafından sağlandığını belirten Şimşek, bunun çok taraflı kalkınma finansmanı açısından önemli bir örnek oluşturduğunu söyledi.

Projenin aynı zamanda 400 binden fazla kişiye daha yüksek gelirli istihdam yaratmasının beklendiğini de sözlerine ekledi.

Üç ana ticaret koridoruna entegrasyon

Dünya Bankası Operasyonlardan Sorumlu Genel Müdürü Anna Bjerde ise projenin Türkiye’nin ulaştırma altyapısı ve ekonomik büyümesi açısından kalıcı etkiler yaratacağını ifade etti.

Projenin; Orta Koridor, Kalkınma Yolu ve Türkiye-Avrupa hattı olmak üzere üç stratejik ticaret güzergahı üzerinde bağlantıyı güçlendireceğini belirten Bjerde, Boğaz geçişlerinin daha hızlı, güvenilir ve verimli hale geleceğini söyledi.

Bölgesel ekonomi ve lojistik merkez hedefi

Yaklaşık 6,75 milyar dolarlık ek finansman beklentisinin de projeye duyulan güveni ortaya koyduğunu belirten Bjerde, yatırımın imalat, tarım ve hizmet sektörlerine kadar geniş bir etki alanı yaratacağını ifade etti.

127 kilometrelik elektrikli ve yüksek kapasiteli demir yolu hattını kapsayan proje, Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden geçecek şekilde planlandı.

İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi’nin, uluslararası ticaret hatlarını birbirine bağlayarak Türkiye’nin bölgesel lojistik üs olma hedefini güçlendirmesi amaçlanıyor.

Öne çıkanlar

• Cantor ve Bernstein analistleri, tahmin piyasalarının büyümesinden en çok fayda sağlayacak iki halka açık hissenin Robinhood ve Coinbase olduğunu belirtti. Bernstein, Robinhood’un geniş bireysel müşteri tabanı ve kullanıcı dostu uygulaması sayesinde avantajlı konumda olduğuna dikkat çekti.

• Bernstein’a göre tahmin piyasası hacmi 2025’teki 51 milyar dolardan bu yıl dört katına çıkarak 240 milyar dolara ulaşma yolunda ve 2030’a kadar yıllık 1 trilyon dolara erişebilir.

• En büyük iki tahmin piyasası olan Kalshi ve Polymarket’teki işlem hacmi bu yıl şimdiden yaklaşık 60 milyar dolara ulaştı. Bu artış büyük ölçüde Super Bowl, March Madness ve Masters turnuvası gibi önemli spor etkinliklerinden kaynaklanıyor.

• Robinhood ve Coinbase, kullanıcılarına Kalshi’nin tahmin piyasalarını sırasıyla Mart 2025’te ve bu yılın ocak ayında sunmaya başladı. Polymarket, 2025’in sonlarında ABD’de faaliyet göstermek için onay aldı ancak ABD uygulaması henüz tamamen halka açık değil.

• Raporların ardından Robinhood hisseleri yüzde 10’a kadar, Coinbase hisseleri ise yüzde 6’ya kadar yükseldi.

Arka plan

Tahmin piyasaları ilk olarak 2024 ABD başkanlık seçimleri sırasında ana akımda ilgi görmeye başladı. Kullanıcılar Kalshi ve Polymarket üzerinden bir başkan adayına toplamda 4 milyar dolardan fazla bahis oynadı. Kullanıcıların gelecekteki bir olayın sonucuna “evet” veya “hayır” şeklinde bahis yapmasına olanak tanıyan bu piyasalar, seçimlerden sonra da ivmesini koruyarak kültürel önem kazandı. Konular, Oscar adaylarından Super Bowl kazananına kadar uzandı.

Kalshi ve Polymarket, sırasıyla 11 milyar dolar ve 9 milyar dolar değerlemeye ulaşan milyar dolarlık yatırımlarla en hızlı büyüyen girişimlerden ikisi haline geldi. Wall Street Journal’a göre her iki şirket de yaklaşık 20 milyar dolar değerleme üzerinden yeni yatırım turları yürütüyor. Tahmin piyasalarındaki hızlı büyüme, milyarder Jeff Yass’ın hedge fonu Susquehanna International Group ve New York Borsası sahibi Intercontinental Exchange gibi kurumsal yatırımcıları da çekti. Intercontinental Exchange, geçen ekim ayında Polymarket’e 1 milyar dolar yatırım yaptı.

Son bir yıl içinde Robinhood, Coinbase, Gemini ve Crypto.com gibi işlem uygulamaları ile FanDuel ve DraftKings gibi spor bahis siteleri, müşteri kazanmak ve rekabette geri kalmamak için tahmin piyasalarını platformlarına eklemeye başladı. Mizuho Securities analisti Dan Dolev Forbes’a “Tahmin piyasaları, borsa işindeyseniz sahip olmanız gereken bir özellik haline geldi” dedi.

Forbes değerlemesi

Tahmin piyasası patlaması sayesinde Kalshi ve Polymarket’in genç kurucu ortakları art arda rekorlar kırdı. Geçen yıl ekim ayında 27 yaşındaki Polymarket kurucusu Shayne Coplan Intercontinental Exchange’in yaptığı 2 milyar dolarlık yatırımın şirketteki payını yaklaşık 1 milyar dolar değerlemesiyle dünyanın en genç kendi servetini yaratmış milyarderi oldu (bu unvan sadece 20 gün sonra yapay zeka girişimi Mercor’un 22 yaşındaki üç kurucusuna geçti).

Sadece iki ay sonra, Kalshi’nin 29 yaşındaki kurucu ortakları Tarek Mansour ve Luana Lopes Lara, 1 milyar dolarlık yatırım turunun ardından milyarder oldu. Bu yatırım turu, her birinin şirketteki yüzde 12’lik payını 1,3 milyar dolar olarak değerledi ve Lopes Lara’yı dünyanın en genç kendi servetini yaratmış kadın milyarderi yaptı.

Öne çıkanlar

• Warsh, mali durumunu ABD Devlet Etik Kurulu’na bildirerek, milyarder eşi Jane Lauder’a ait varlıklara ek olarak yaklaşık 131 milyon ila 209 milyon dolar değerinde yatırım ve varlık beyan etti.

• Bu miktar, geçen yıl servetini 75 milyon dolara kadar açıkladığı bildirilen ve en az 1948’den bu yana bu görevdeki en zengin kişi olduğuna inanılan Fed Başkanı Jerome Powell’ın varlıklarını aşıyor.

• Warsh, Juggernaut Fund’da 50 milyon doların üzerinde ve ayrıca 10,2 milyon dolar değerinde iki yatırım ile, milyarder Stanley Druckenmiller tarafından kişisel servetini yönetmek için kurulan yatırım firması Duquesne Family Office’ten 10,2 milyon dolar gelir bildirdi.  Warsh burada 2011’den beri çalışıyor.

• Ayrıca Warsh, sağ eğilimli Hoover Institution’da araştırmacı olduğu Stanford Üniversitesi’nden 3 milyon dolar gelir ve değeri bin doların altında olan onlarca başka varlık da açıkladı. Bunlar arasında “biyomekanik hareketi geliştiren giyilebilir kıyafetler” üreten Cionic, “geri döndürülebilir erkek doğum kontrol çözümü” geliştiren Contraline ve “robotik kahve barı platformu” Cafe X yer alıyor.

• Warsh’ın beyanına göre Fed başkanı olarak onaylanması halinde UPS ve Güney Koreli perakende firması Coupang’daki yönetim kurulu üyelikleri de dahil olmak üzere bazı görevlerinden ayrılacak.

• Senato Bankacılık Komitesi başkanı Tim Scott salı günü Fox Business’a yaptığı açıklamada, Warsh için onay görüşmesinin , 16 Nisan için planlanan ancak ertelenen önceki görüşmenin ardından, gelecek hafta yapılacağını söyledi.

• Scott, ABD Adalet Bakanlığı’nın Fed'teki bir yenileme projesine ilişkin soruşturmasını yakında sonlandırmasını beklediğini ve bunun, daha önce soruşturma sonuçlanana kadar Warsh’ın onayını desteklemeyeceğini söyleyen Senatör Thom Tillis’in desteğinin önünü açabileceğini belirtti.

Forbes değerlemesi

Lauder’ın servetinin salı itibarıyla yaklaşık 1,9 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Milyarder George Soros ile birlikte hedge fon yöneticisi olarak çalışan Druckenmiller ise yaklaşık 7,8 milyar dolarlık servetiyle dünyanın en zengin 469. kişisi konumunda.

George W. Bush'un adayı ve Jerome Powell'ın eleştirmeni

Warsh, 2006 yılında ABD'nin o dönemdeki başkanı olan George W. Bush tarafından Fed Yönetim Kurulu’na aday gösterildi ve 35 yaşında merkez bankasına katılan en genç kişi oldu. Daha önce Morgan Stanley’de bankacı olarak çalışmış, ardından 2002’de Bush yönetimine Ulusal Ekonomi Konseyi’nde icra sekreteri olarak katılmıştı. Warsh, 2008 finansal krizi sırasında Obama yönetiminin sigorta şirketi AIG’ye yönelik kurtarma planına yardımcı oldu ve yatırım bankacılığı sektörünün çöktüğü dönemde 85 yıllık aracı kurum Bear Stearns’in JPMorgan tarafından satın alınmasına destek verdi. 2011’de Duquesne Family Office ve Hoover Institution’da çalışmak üzere Fed’den ayrıldı. Warsh, 2017’de Trump’ın Powell’ı Fed başkanı olarak aday göstermesinden önce finalistler arasında yer almıştı. Geçen yıl Powell’ı ve merkez bankasını eleştiren Warsh, politikanın “uzun süredir bozuk” olduğunu savunmuş ve Trump’ın faiz oranlarını daha hızlı düşürmeyi reddeden Powell’a karşı “hayal kırıklığı yaşamakta haklı” olduğunu söylemişti.

Arka plan

Warsh’ın Fed'e aday gösterilmesi, ABD BAakanı Donald Trump’ın görev süresi Mayıs’ta sona erecek olan Powell’a yönelik alaycı ve eleştirel açıklamalarının ardından geldi. Trump, başkan olarak Powell’ın birçok kararına, özellikle de merkez bankasının faiz indirimlerine temkinli yaklaşımına katılmamıştı. Trump’ın Adalet Bakanlığı bu yılın başlarında Powell hakkında, Fed merkez binasının 2,5 milyar dolarlık yenilenmesine ilişkin yanlış beyanlarda bulunduğu iddiasıyla bir soruşturma başlattı. Powell ise bu iddiaları reddetti. Geçen ay bir yargıç, soruşturmanın Powell’ı istifaya zorlamak amacıyla “taciz ve baskı” için başlatıldığına dair “bol miktarda” kanıt bulunduğuna hükmederek soruşturmayı engelledi.

Bu revizyon, bankacılık sektörüne ilişkin beklentilerde temkinli bir duruşa işaret ederken, değerleme parametrelerinde yapılan güncellemelerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Tavsiye değişmedi

Hedef fiyatlarda aşağı yönlü düzeltme yapılmasına rağmen, Goldman Sachs her iki banka için de yatırım tavsiyesini “Al” seviyesinde tutmaya devam etti. Bu yaklaşım, mevcut piyasa fiyatları ile yeni hedef seviyeler karşılaştırıldığında hisselerde hâlâ kayda değer bir yükseliş potansiyeli görüldüğünü ortaya koyuyor.

Yukarı yönlü potansiyel vurgusu

Raporda öne çıkan bir diğer unsur ise, revize edilen hedef fiyatlara rağmen bankacılık hisselerinin cazibesini tamamen yitirmediği yönünde. Goldman Sachs analistleri, mevcut fiyatlamaların hâlâ belirli ölçüde iskonto içerdiğini ve bu nedenle orta vadede yukarı yönlü hareket alanının sürdüğünü değerlendiriyor.

Genel çerçevede bakıldığında, yapılan güncelleme kısa vadeli beklentilerde daha ihtiyatlı bir tabloya işaret etse de, uzun vadeli yatırım perspektifinde Türk bankacılık sektörüne yönelik olumlu bakışın korunduğu görülüyor.

Satış fiyatı 92,82 TL olarak belirlendi

Satışa konu olan payların toplam nominal tutarı 22.500.000 TL, şirket sermayesine oranı ise yüzde 3,28 olarak açıklandı. Toptan alış satış işlemleri düzenlemesine göre 86,50 TL ile 129,80 TL arasındaki fiyat marjında yapılması gereken işlem için, 1 TL nominal değerli payın satış fiyatı 92,82 TL olarak belirlendi. Bu iskontolu satış fiyatının ardından Eczacıbaşı İlaç'ın hisseleri 110 liradan 100 liranın altına geriledi. 

Takas Pay Piyasası'nda yapılacak

Hisse devrine HSBC Yatırım Menkul Değerler A.Ş. hem alıcı hem de satıcı üye sıfatıyla aracılık ediyor. Satış işlemi 15 Nisan 2026 tarihinde gerçekleştirilecek. Söz konusu devirde nakit ve menkul kıymet takası doğrudan Pay Piyasası takas süreci içinde yapılacak.

Eczacıbaşı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Eczacıbaşı 1,6 milyar dolarlık servetiyle Türkiye'nin dolar milyarderleri arasında yer alıyor. 

Satış fiyatı piyasa değerinin altında kaldı

Belirlenen satış fiyatı, hissenin bir önceki işlem gününde gördüğü 203,7 TL kapanış seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 8 civarında iskontoya işaret etti. Bu tür işlemlerde, özellikle büyük montanlı satışlarda yabancı kurumsal talebi artırmak adına indirimli fiyatlama tercih edilebiliyor.

Yabancı yatırımcı ilgisi öne çıktı

Satışın tamamının yabancı kurumsal yatırımcılara yönelmesi, şirket hisselerine uluslararası yatırımcı ilgisinin sürdüğüne işaret etti. Blok satışın büyüklüğü ve uygulanan iskonto oranı, işlemi piyasa açısından dikkat çekici hale getirdi.

Öne çıkanlar

• ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ablukasının başlamasından bir gün bile geçmeden, Suudi yetkililer İran’ın misilleme olarak Suudi Arabistan’ın petrol sevkiyatı için kullandığı diğer büyük deniz yolu olan Babu'l Mendeb'i hedef alabileceğinden endişe ediyor.

• Geçen hafta X platformunda İngilizce yaptığı bir paylaşımda İran’ın yeni dini lideri Mojtaba Khamenei’nin danışmanı Ali Akbar Velayati, ABD karşıtlarının “Babu'l Mendeb'i Hürmüz’e baktığı gibi baktığını” söyledi. Bu ifade, savaş başladıktan sonra İran’ın fiilen kapattığı ve ABD’nin pazartesi günü abluka altına aldığı kilit petrol taşıma rotasına gönderme yapıyor.

• İran, Babu'l Mendeb Boğazı’na kıyısı olmamasına rağmen Yemen’in kıyısı bulunuyor ve İran, 2023 ve 2024 yıllarında Gazze savaşına yanıt olarak Kızıldeniz’de İsrail bağlantılı gemilere onlarca saldırı düzenleyen Yemenli militan grup Husilerle yakın müttefik.

• Husiler mart ayı sonlarında İsrail’deki askeri hedeflere füze saldırıları başlatmaya başladı.

• Hürmüz Boğazı’nın kapanması küresel petrol fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu ve GasBuddy verilerine göre ABD’de ortalama benzin fiyatlarını galon başına 4 doların üzerine çıkardı.

• Beyaz Saray sözcüsü Anna Kelly Forbes’a yaptığı açıklamada Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın “enerjinin serbest akışını sağlamak için tamamen açık” olmasını istediğini ve hükümetin Körfez müttefikleriyle “sık temas halinde” olduğunu söyledi.

• İsmi açıklanmayan Suudi enerji yetkilileri de WSJ'ye, Husilerden Babu'l Mendeb'den geçen Suudi gemilerine saldırmayacaklarına dair taahhüt aldıklarını belirtti.

Babu'l Mendeb Boğazı neden önemli?

Babu'l Mendeb Boğazı’nın kapanması, petrol ihracatçısı ülkelerin petrol ve doğalgazı bölgeden çıkarması için bir başka geçidi daha kapatarak küresel ticareti daha da aksatabilir. ABD Enerji Bilgi Dairesi'ne göre 2024 yılında günde yaklaşık 4,1 milyon varil petrol ürünü bu boğazdan geçti. Buna karşılık, International Energy Agency verilerine göre 2025 yılında Hürmüz Boğazı’ndan yaklaşık 20 milyon varil geçti.

Babu'l Mendeb, petrol ihracatçıları için Asya’ya sevkiyat yapılabilen alternatif rotalardan biri. ABC News’un denizcilik istihbarat firması Kpler verilerine dayandırdığı habere göre şu anda yaklaşık 7 milyon varil petrol bir boru hattı aracılığıyla Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu kentine taşınıyor. Yanbu’ya ulaşan petrol daha sonra Kızıldeniz ve Babu'l Mendeb Boğazı üzerinden sevk ediliyor. Trump’ın Hürmüz Boğazı ablukası, Suudi Arabistan’ın boru hattındaki pompalama kapasitesini savaş öncesi seviyelere (günde yaklaşık 7 milyon varil) geri getirdiğini açıklamasından sadece birkaç gün sonra geldi. Söz konusu hat daha önce muhtemelen İran’a ait füze ve insansız hava araçlarının saldırısına uğramıştı.

JPMorgan analistlerinin nisan başında Reuters’a verdiği bilgiye göre Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa petrol fiyatları varil başına 150 dolar seviyesine kadar çıkabilir. Kısa vadede kapanma, petrol fiyatlarını varil başına 120–130 dolara sıçratabilir. Analistlere göre aksaklıklar mayıs ortasına kadar sürerse fiyatlar daha da yükselebilir. Babu'l Mendeb'in kapanması ise fiyat artışlarını daha da şiddetlendirebilir. İran daha önce savaşın sürmesi halinde petrol fiyatlarının varil başına 200 doları aşabileceği uyarısında bulunmuştu.

Arka plan

Husiler henüz Babu'l Mendeb'de gemilere saldırmadı, bunun yerine İsrail’i füze saldırılarıyla hedef aldı ancak Politico ve Al Jazeera ile konuşan analistler, grubun Gazze savaşı sırasında son yıllarda yürüttüğü kampanyaya benzer şekilde boğazdaki gemileri hedef almaya başlayabileceğini öngörüyor. Mart ayı başlarında İran’a bağlı Tasnim News Agency, bir İranlı askeri kaynağa dayandırdığı haberinde ABD’nin İran’ın Harg Adası’nı vurması halinde Babu'l Mendeb ve Kızıldeniz’de “güvensizlik” yaratılacağı tehdidini aktardı. Petrol dışında, Associated Press’in haberine göre Süveyş Kanalı’ndan geçtikten sonra Asya’ya giden deniz rotası üzerinde yer alan Bab el-Mendeb, küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’sine ev sahipliği yapıyor.

Bitcoin haftalık bazda da güçlü

CoinMarketCap verilerine göre Bitcoin, son 24 saatte yüzde 5’in üzerinde değer kazanırken haftalık performansı da dikkat çekti. Haftalık bazda yaklaşık yüzde 9 yükselen kripto para, 74 bin 400 dolar seviyelerinde işlem görerek yukarı yönlü trendini korudu.

Toplam piyasa değeri 2,5 trilyon doları aştı

Bitcoin öncülüğünde başlayan yükseliş, kripto para piyasasının geneline yayıldı. Toplam piyasa değeri günlük bazda yüzde 4,29 artarak 2 trilyon 520 milyar dolara ulaştı. Bu tablo, yatırımcı ilgisinin yeniden canlandığına işaret ediyor.

Gözler ABD-İran hattında

Piyasalardaki olumlu havayı destekleyen bir diğer unsur ise jeopolitik gelişmeler oldu. ABD basınında yer alan haberlerde, Donald Trump’ın İran ile görüşmelerin yeniden başlamasına olumlu yaklaştığı ifade edildi. Bu beklenti, küresel risk algısının iyileşmesine katkı sağladı.

Altcoinlerde daha sert yükseliş

Bitcoin’deki ivme, altcoin piyasasında da daha güçlü fiyat hareketlerini beraberinde getirdi. Piyasa değeri bakımından ikinci sırada yer alan Ethereum, yaklaşık yüzde 9’luk artışla 3 bin 375 dolar seviyesine yükseldi. Bu gelişme, kripto ekosisteminde genel bir toparlanma eğiliminin güç kazandığını gösteriyor.

Bu gelişmelerin ışığında Brent ham petrolü 95,02 dolar, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise 90,92 dolara geriledi.

ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerin önümüzdeki iki gün içinde yeniden başlayabileceğini söyledi. Fox Business sunucusu Maria Bartiromo'ya konuşan Trump, savaşın bitmeye çok yakın olduğunu ifade etti. Hafta sonu İslamabad'daki ilk görüşme turu anlaşma sağlanamadan sona ermişti. Yetkililer, gelecek hafta ateşkes sona ermeden önce yeni bir müzakere turu yapmayı hedefliyor.

Abluka genişlerken boğazdaki trafik durma noktasına geldi

ABD, İran'ın petrol ihracatını dizginlemek için Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasını sürdürüyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD kuvvetlerinin İran'a deniz yoluyla yapılan ticareti tamamen durdurduğunu belirtti. Trump ise sosyal medya paylaşımında bu durumu bir boğma noktası olarak nitelendirdi. Trump, İran'ın petrol depolama alanlarının tükenebileceğini sözlerine ekledi.

Tahran yönetimi ise ABD kordonunu test etmekten kaçınmak için bölgedeki sevkiyatları duraklatmayı düşünüyor. Savaşın başlamasından bu yana İran, Basra Körfezi'ni dış pazarlara bağlayan kilit rota üzerinden geçişleri büyük ölçüde engelledi. Salı günü bir ABD muhribinin İran'dan ayrılmak isteyen iki petrol tankerini durdurduğu bildirildi. Boğazdaki trafik, savaş öncesi bölgeden geçen yaklaşık 130 geminin sadece küçük bir kısmına geriledi.

Savaşın yarattığı benzeri görülmemiş arz şoku küresel pazarları derinden sarstı. Uluslararası Enerji Ajansı, artan fiyatların tüketicileri zorladığını ve bu yıl tüketimde düşüş öngördüklerini bildirdi. Pepperstone Group Araştırma Stratejisti Dilin Wu, piyasanın diplomasiye geçişi sindirmesiyle petrolün yatay seyredeceğini söyledi. Wu, jeopolitik gerilimler azalsa bile lojistik darboğazlar nedeniyle fiziki arzdaki toparlanmanın gecikeceği değerlendirmesini yaptı.

Fiziki petrol piyasasında rekor primler ödeniyor

Rafineriler alternatif ham petrol arzı bulmak için giderek daha fazla çaba sarf ediyor. Rotterdam'a teslim edilecek WTI Midland kargosu, Avrupa gösterge fiyatlarının 22,80 dolar üzerinde rekor bir primle işlem gördü. DBS Bank Enerji Sektörü Ekip Lideri Suvro Sarkar, fiziki petrolün vadeli işlem fiyatlarına göre hala önemli primlerle işlem gördüğünü belirtti.

ABD yönetimi, İran'a yönelik denizdeki petrol alımlarını kapsayan ve bu hafta sonu sona erecek 30 günlük muafiyeti yenilemeyecek. Ayrıca Rus petrolüne yönelik benzer bir muafiyetin de hafta sonu sessizce sona ermesine izin verildiği bildirildi. CIBC Private Wealth Group Kıdemli Enerji İşlemcisi Rebecca Babin, manşetlerin fiyat hareketlerine hakim olmaya devam ettiğini söyledi. Babin, müzakerelerin gidişatıyla birlikte trafikteki sürekli artışların izlenmesi gereken kilit sinyal olacağını ifade etti.

ANZ Group, gerilimlerin azalması halinde Orta Doğu'dan gelen petrol arzının kademeli bir toparlanma görebileceğini tahmin etti. Analist Daniel Hynes, ilk dört haftada günlük 2 ila 3 milyon varillik üretimin geri dönebileceğini kaydetti. Öte yandan Amerikan Petrol Enstitüsü (API), ülke çapındaki ham petrol stoklarının geçen hafta 6,1 milyon varil arttığını duyurdu. Piyasalar şimdi ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) tarafından açıklanacak resmi stok verilerini bekliyor.

KAP açıklamasına göre, Orrön Kastorf Agri-PV Beteiligungsgesellschaft mbH şirketinin yüzde 100 payı satın alındı. Hisseler, İsveç merkezli yenilenebilir enerji şirketi Orrön Energy Greenfield AB'den devralındı. İşleme dair yönetim kurulu kararı ve pay alım sözleşmesi 14 Nisan 2026 tarihinde imzalandı.

Hisseler peşin olarak devralındı

Satın alma işlemi için toplam 4.729.920 EUR peşin ödeme yapıldı. Satın alınan şirketin 25.000 EUR olan sermayesi üzerinden beher payın alış fiyatı 189,2 EUR olarak belirlendi. Değerleme raporu düzenlenmeyen bu satın alma, taraflar arasındaki pazarlık yöntemiyle sonuçlandırıldı. Raporun mevzuat gerektirmediği için düzenlenmediği belirtildi. 

Satın alınan finansal duran varlığın şirketin son finansal tablosundaki aktif toplamına oranı yüzde 0,004 oldu. İşlem bedelinin hasılat tutarına oranı ise yüzde 0,005 olarak açıklandı. Satıcı konumundaki Orrön Energy Greenfield AB'nin ilişkili taraf olmadığı ve pay alım teklifi yükümlülüğünün doğmadığı bildirildi.

Tarımsal voltaik santrali kurulacak

Satın alınan şirketin ana faaliyet konusu "solar-tarımsal voltaik" olarak açıklandı. Şirket bünyesinde, gerekli izinlerin alınmasının ardından yeni bir enerji projesinin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda, tahmini 90,96 MW kurulu güce sahip bir güneş enerjisi santrali kurulması planlanıyor. Tarımsal voltaik teknolojisiyle, aynı arazide hem enerji üretimi hem de tarımsal faaliyetler yapılabilecek.

1958 yılında kurulan Gülermak Ağır Sanayi İnşaat ve Taahhüt A.Ş., metro ve altyapı projelerindeki uzmanlığıyla biliniyor. Şirket son yıllarda Gülermak Renewables markasıyla temiz enerji yatırımlarını hızlandırdı. Satıcı taraf olan Lundin Group bünyesindeki İsveçli Orrön Energy ise Avrupa'da yenilenebilir enerji projeleri geliştiriyor.

Gülermak Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Tahir Güleryüz 780 milyon dolarlık servetiyle Forbes Türkiye'nin En Zengin 100 Türk listesinde 65. sırada yer alıyor. 

Bazı OpenAI yatırımcıları Financial Times'a verdikleri demeçte, değişikliklerin şirketi Anthropic ve yeniden yükselişe geçen Google karşısında savunmasız bırakabileceğini söyledi. Yatırımcılar bunun bu yıl kadar erken bir tarihte gerçekleşebilecek büyük bir ilk halka arza hazırlanırken olabileceğini kaydetti. OpenAI'ın erken dönem destekçilerinden biri, "Yılda yüzde 50-100 büyüyen 1 milyar kullanıcılı bir işletme olan ChatGPT'niz var, kurumsal ve kod hakkında konuşarak ne yapıyorsunuz? Derinlemesine odaklanmamış bir şirket." dedi.

Şirketi daha önce de birçok kez başarılı bir şekilde yeniden konumlandıran OpenAI yönetimi ise iyimserliğini koruyor. İcra Kurulu Başkanı Sam Altman, geçen ay SoftBank, Amazon, Nvidia, Andreessen Horowitz, Sequoia Capital ve Thrive Capital'in de aralarında bulunduğu 25'ten fazla büyük yatırımcıdan 122 milyar dolar sağladı. OpenAI Mali İşler Direktörü Sarah Friar, "Yatırımcıların stratejimizi desteklemediği yönündeki iddialar gerçeklere aykırı. Tarihin en büyüğü olan fonlama turumuza talebin üzerinde katılım oldu, rekor sürede tamamlandı ve yönümüze, mevcut iş ivmemize ve uzun vadeli değerimize olan güçlü inancı yansıtan geniş bir küresel yatırımcı grubu tarafından desteklendi." ifadesini kullandı.

Anthropic'in gelir sıçraması rekabeti kızıştırdı

Anthropic'in büyük başarısı OpenAI'da stratejik bir yeniden değerlendirmeyi hızlandırdı. Claude'un yaratıcısının yıllık geliri, kodlama araçlarına olan talebin etkisiyle 2025'in sonundaki 9 milyar dolardan mart ayının sonunda 30 milyar dolara fırladı. Anthropic'in iş hacmi, şubat ayında yıllık 25 milyar dolar gelire ulaşan OpenAI'ı geride bırakmış görünüyor. Şirketlerin gelirleri kaydetmek için farklı muhasebe yöntemleri kullanması ise doğrudan karşılaştırmayı zorlaştırıyor. 

OpenAI'ın yeni Gelir Yöneticisi Denise Dresser, pazar günü personele gönderdiği bir notta Anthropic'i Amazon ve Google ile olan gelir payını brütleştirerek gelirlerini yaklaşık 8 milyar dolar abartmakla suçladı. Her iki şirket de standart muhasebe uygulamalarını kullandıklarını savunuyor. Şirkete yakın bir kaynak, Anthropic'in işlemde asıl taraf olduğu ve bulut ortaklarının dağıtım kanalı olduğu için ortaklar aracılığıyla yapılan satışlarda brüt geliri muhasebeleştirdiğini bildirdi. Dresser, kurumsal müşteri yarışında Anthropic'in kodlama odağının onlara erken bir avantaj sağladığını kabul ederek, "Ancak kazanılacak pazar bizim." değerlendirmesini yaptı.

İki girişim de modelleri eğitmek ve çalıştırmak için gereken bilgi işlem gücüne agresif harcamalar yaparak her yıl milyarlarca dolar kaybediyor. Her iki şirketi de destekleyen bir yatırımcı, OpenAI'ın son turundaki bir yatırımı taahhüt etmek için 1,2 trilyon dolar veya daha fazla bir halka arz değerlemesi varsaymaları gerekeceğini söyledi. En son 380 milyar dolar değer biçilen Anthropic'e yatırım yapmanın daha ucuz bir seçenek olması nedeniyle bu devasa değerlemeyi haklı çıkarmak zorlaştı. Aynı yatırımcı OpenAI'ın arafta kalma riski taşıdığını ekledi.

Her iki şirketin hisseleri için vekil ticareti yapan ikincil pazar yerlerinden alınan veriler, Anthropic'e olan talebin daha yüksek olduğunu gösteriyor. Alıcılar ilk kez Anthropic için OpenAI'dan daha yüksek bir prim ödüyor. Iconiq Capital'in ortaklarından Roy Luo, "İkisine de yer var ama temelde bir 1 numara ve 2 numara dinamiği var ve 1 numara orantısız bir şekilde kazanacak. Biz seçimimizi yaptık. Anthropic'e çok yatırım yaptık." dedi. Iconiq Capital bugüne dek Anthropic'e 1 milyar doların üzerinde yatırım yaptı ve OpenAI'da daha küçük bir hisseye sahip. Luo, "Anthropic güneşli günlerin tadını çıkarıyor ve biz tebrik ediliyoruz. Ancak geçen yıl herkes OpenAI'ın erken dönem yatırımcılarına aynı şeyi söylüyordu." diye konuştu.

Yan görevler bir bir iptal ediliyor

OpenAI tüketici kullanıcıları arasındaki liderliğini açık ara koruyor. Kasım 2022'de ChatGPT'yi piyasaya sürerek rakiplerini geride bıraktıktan sonra veri merkezi finansmanı için yeni bir pazar yaratılmasını sağladı. Kar amacı güden bir kuruluşa dönüştü ve bilgi işlem gücünü güvence altına almak için yüz milyarlarca dolar taahhüt etti. Ancak Altman geçen yılın sonlarında personeline temel işlere odaklanmaları için yalvaran bir kırmızı kodlu bir mesaj paylaştı. Geçen ay, eski Instacart şefi ve sağlık izninde olan OpenAI Uygulamalar CEO'su Fidji Simo, çalışanları yan görevleri bırakmaya çağırdı.

Bu çağrıdan iki hafta sonra şirket, teknoloji sohbet programı TBPN'ye yüz milyonlarca doların alt seviyelerinde bir harcama yaptı. Bir OpenAI yöneticisi, programın bilgi işlem kaynaklarını tüketmediği için bir yan görev olmadığını savundu. TBPN'nin satın alınmasıyla ilgili konuşan bir OpenAI yatırımcısı, "Açıkçası anlamıyorum, bana hiç mantıklı gelmiyor. Bu bir dikkat dağıtıcı ve beni rahatsız ediyor." ifadesini kullandı.

OpenAI video üretim hizmeti Sora'yı kapatırken Disney'in planlanan 1 milyar dolarlık yatırımı buharlaştı. Microsoft, OpenAI'ın Amazon ile yaptığı yeni 50 milyar dolarlık ortaklığın kendisiyle olan özel bulut anlaşmasını ihlal etmesi halinde yasal yollara başvuracağını belirtti. Geçen yıl Beyaz Saray'da duyurulan OpenAI'ın 500 milyar dolarlık veri merkezi girişimi Stargate ile ilgili hedefler de büyük oranda değişti. İngiltere'de 30 milyar dolarlık bir veri merkezi kurma ve Teksas Abilene'deki bir tesisi genişletme planları iptal edildi. Nvidia ile yapılan 100 milyar dolarlık anlaşma da önemli ölçüde küçültüldü.

Şirket rotayı Codex'e çevirdi

Diğer alanlarda ise genişleme hız kesmeden devam ediyor. OpenAI yıl sonuna kadar çalışan sayısını neredeyse iki katına çıkararak 8.000'e yükseltmeyi planlıyor. Yıl sonunda gelirinin yarısını kurumsal şirketlerden elde etmeyi bekliyor ki bu oran bugün yüzde 40 civarında bulunuyor. Şirket pazartesi günü, gelecek yıl Londra'da ABD dışındaki en büyük araştırma merkezini kurmak istediği yeni bir kalıcı ofis için kira sözleşmesi imzaladığını açıkladı. Şirket ayrıca geçen yılı Anthropic'e karşı açık bir avantaja sahip olduğu bilgi işlem kaynaklarını güvence altına almak için devasa anlaşmalar imzalayarak geçirdi.

Geçen hafta yatırımcılara 8 gigawatt'lık bilgi işlem kapasitesine erişim sağladığını açıklayan şirket, 2030'un sonuna kadar 30GW'ı güvence altına almayı hedefliyor. OpenAI, Anthropic'in 2027'nin sonuna kadar 8 gigawatt kilometre taşına ulaşamayacağını iddia ediyor. Anthropic cephesi ise kesintiler ve güç kısıtlamalarıyla karşı karşıya kaldı. OpenAI'ın altyapı çalışmalarında yer alan bir kaynak, "Modelimiz daha az iyi olsa bile ona sadece hizmet edebiliriz." dedi. Anthropic bilgi işlem gücünü artırma planlarını paylaşmadı ancak Mali İşler Direktörü Krishna Rao bu ay şirketin altyapıyı ölçeklendirme konusunda disiplinli bir yaklaşım benimseyeceğini vurguladı.

OpenAI ise kendi bilgi işlem kaynaklarını yeniden tahsis etmeye başladı. Sora'yı bırakmasının yanı sıra yetişkinlere yönelik bir sohbet robotunu da rafa kaldırdı. Bunun yerine tüm odağını iş dünyasına kodlama aracı Codex'i satmaya çevirdi. Şirketin stratejisine aşina olan kişiler, personelin yazılımı teknik olmayan kullanıcılar için daha erişilebilir hale getirmeye öncelik vermesi nedeniyle Codex'in eninde sonunda ChatGPT'nin önüne geçebileceğini aktardı. OpenAI'ın bilgi işlem altyapısında çalışan kaynak, "Bu çok daha yüksek marjlı bir iş ve bilgi işlem kaynaklarını tüketiciden kurumsala taşımak çok basit." diye konuştu.

Gruptaki bir diğer büyük yatırımcı, "Şirket çok fazla şey yapıyordu, çok fazla bahsi vardı. İşletmeyi birkaç temel bahis etrafında yeniden odaklamakla ilgili. Hepsi bu. Bir şirket olarak 30 farklı cephede rekabet edemezsiniz." değerlendirmesini yaptı. Diğerleri ise sık değişen yaklaşımları stratejik bir sapma işareti olarak değerlendiriyor. Sapphire Ventures Başkanı Jai Das, Microsoft tarafından geride bırakılmadan ve AOL tarafından satın alınmadan önce bir zamanlar baskın olan internet şirketine atıfta bulunarak OpenAI'ı yapay zekanın Netscape'i olarak tanımladı.

Tüm eleştirilere rağmen CFO Friar, tüm zamanların en büyük özel finansman turunu yeni tamamlamaları nedeniyle şirketin hala yatırımcıların tam desteğine sahip olduğunu söyledi. Toplanan 122 milyar dolarlık fonun şu anda kendilerine çok fazla esneklik sağladığını belirten Friar, "İşimi her zaman şirket için maksimum esneklik ve maksimum opsiyonellik yaratmak olarak görüyorum, çünkü o zaman daha stratejik kararlar alabiliriz." dedi.

Raporda, Türkiye ekonomisinin 2027 yılında ise yüzde 3,5 büyüyeceği öngörüldü.

Enflasyonda kademeli düşüş beklentisi

Enflasyon tarafında yüksek seviyelerin devam edeceği ancak düşüş eğiliminin süreceği belirtildi. Tüketici fiyatlarının 2025’te yüzde 34,9 seviyesinde gerçekleşmesinin ardından, 2026’da yüzde 28,6’ya ve 2027’de yüzde 21,4’e gerilemesi bekleniyor.

Cari açık ve işsizlik görünümü

Cari işlemler dengesinde açığın süreceği tahmin ediliyor. Buna göre açığın milli gelire oranının 2025’te yüzde 1,9, 2026’da yüzde 2,8 ve 2027’de yüzde 2,5 seviyelerinde gerçekleşmesi öngörülüyor.

İşsizlik oranının ise 2025 ve 2026 yıllarında yüzde 8,3 seviyesinde kalması, 2027’de ise yüzde 8,7’ye yükselmesi bekleniyor.

Enerji fiyatları baskı yaratıyor

IMF, küresel ölçekte yükselen enerji maliyetlerinin özellikle enerji ithalatçısı ülkeler üzerinde baskı oluşturduğunu belirtirken, Türkiye’nin de bu gelişmelerden olumsuz etkilendiğine dikkat çekti.

Küresel büyüme tahmini de aşağı çekildi

IMF, sadece Türkiye için değil, küresel ekonomi için de büyüme beklentilerini aşağı yönlü güncelledi. Kurum, 2026 yılı için küresel büyüme tahminini yüzde 3,3’ten yüzde 3,1’e indirdi.

Raporda, Orta Doğu’da şubat ayı sonunda başlayan çatışmaların küresel ekonomi üzerinde yeni bir risk oluşturduğu ifade edildi.

Belirsizlikler artıyor, senaryolar çeşitleniyor

IMF, mevcut koşullar altında klasik bir temel senaryo yerine “referans tahmin” kullandığını belirtti. Bu tahmin, çatışmanın sınırlı kalacağı ve etkilerinin 2026 ortasına kadar azalacağı varsayımına dayanıyor.

Ancak çatışmanın uzaması ya da yayılması durumunda daha olumsuz senaryoların devreye girebileceği ve bu ihtimalin giderek güçlendiği ifade ediliyor.

Savaş olmasaydı büyüme daha yüksek olacaktı

Raporda, küresel ekonominin 2025’te yüzde 3,4 büyümesinin ardından 2026’da yüzde 3,1’e yavaşlamasının, 2027’de ise yüzde 3,2 seviyesine çıkmasının beklendiği belirtildi.

IMF’ye göre, Orta Doğu’daki gerilimler olmasaydı küresel büyüme tahmini yukarı yönlü revize edilebilirdi.

Enflasyon beklentileri yukarı yönlü güncellendi

Küresel enflasyon tahminlerinde ise artış dikkat çekiyor. Buna göre dünya genelinde enflasyonun 2026’da yüzde 4,4’e yükselmesi, 2027’de ise yüzde 3,7’ye gerilemesi bekleniyor.

Daha olumsuz bir senaryoda enerji fiyatlarının kalıcı şekilde yükselmesi halinde büyümenin yüzde 2,5’e kadar düşebileceği, enflasyonun ise yüzde 5,4’e çıkabileceği öngörülüyor.

Gelişmiş ülkelerde büyüme beklentileri geriledi

IMF, başta ABD ve Euro Bölgesi olmak üzere birçok gelişmiş ekonomi için büyüme tahminlerini aşağı çekti.

ABD ekonomisinin 2026 büyüme beklentisi yüzde 2,4’ten 2,3’e düşürülürken, Euro Bölgesi için bu oran yüzde 1,3’ten 1,1’e indirildi. Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya gibi büyük Avrupa ekonomilerinde de benzer şekilde aşağı yönlü revizyonlar yapıldı.

Gelişmekte olan ülkelerde ayrışma sürüyor

Gelişmekte olan ekonomilerde ise farklı yönlü güncellemeler dikkat çekti. Çin’in büyüme tahmini aşağı çekilirken, Hindistan ve Rusya için beklentiler yukarı yönlü revize edildi.

Orta Doğu ekonomilerinde sert dalgalanma

Çatışmalardan doğrudan etkilenen Orta Doğu ülkelerinde ise büyüme görünümü daha sert değişimler içeriyor.

İran ekonomisinin 2026’da yüzde 6,1 daralması beklenirken, bazı petrol ihracatçısı ülkelerde de bu yıl küçülme, gelecek yıl ise toparlanma öngörülüyor.

Genel tabloya bakıldığında, IMF raporu hem Türkiye hem de küresel ekonomi için büyümenin yavaşladığı, risklerin arttığı ve belirsizliklerin belirgin şekilde güçlendiği bir döneme işaret ediyor.

Risk iştahında sert gerileme

Michael Hartnett öncülüğündeki stratejistlerin hesapladığı duyarlılık göstergesi, dikkat çekici bir düşüşe işaret etti. Nakit pozisyonları, hisse senedi dağılımı ve büyüme beklentileri üzerinden ölçülen endeksin 5,6 seviyesinden 3,7’ye gerilemesi, yatırımcıların risk iştahında belirgin bir zayıflamaya işaret ediyor.

Savaş etkisi: Pozisyonlar kapanıyor, iyimserlik sınırlı

2-9 Nisan tarihleri arasında 30 küresel fon yöneticisiyle gerçekleştirilen çalışmaya göre, İran merkezli gerilimlerin tırmanması yatırımcı davranışlarını doğrudan etkiledi. Bu süreçte birçok yatırımcı dolar karşısında açtığı kısa pozisyonları hızla kapatırken, buna rağmen dolar için güçlü bir yükseliş beklentisi oluşmadı.

Büyüme kaygıları öne çıkıyor

Piyasalarda enflasyon endişelerinin yerini giderek büyüme odaklı risklerin aldığı görülüyor. Katılımcıların önemli bir bölümü, ABD Merkez Bankası’nın önümüzdeki dönemde daha gevşek bir para politikası izlemek zorunda kalacağı görüşünde birleşiyor.

Dolar için aşağı yönlü riskler artıyor

Ankete katılanların yarısından fazlası, gevşek para politikası ihtimali ve merkez bankası bağımsızlığına yönelik olası baskıları dolar açısından negatif unsurlar arasında sayıyor. Bu faktörlerin, orta vadede dolar üzerinde ilave değer kaybı baskısı yaratabileceği değerlendiriliyor.

Faiz artış döngüsünde sona doğru

Sonuçlar ayrıca, küresel ölçekte faiz artışlarının zirveye ulaştığı yönündeki beklentinin güç kazandığını ortaya koyuyor. Yatırımcıların büyük bölümü, merkez bankalarının mevcut piyasa fiyatlamalarının ötesinde ek sıkılaştırmaya gitmesini beklemiyor.

Jeopolitik belirsizlikler sürüyor

İran kaynaklı gerilimler yatırımcı kararları üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Katılımcıların bir kısmı çatışmanın kısa sürede sona erebileceğini düşünse de, deniz taşımacılığı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nda normalleşmenin yıl ortasına kadar tamamlanacağına inananların oranı sınırlı kalıyor.

A4E’ye göre, mevcut kurallar kapsamında hava yollarına getirilen, uçuş yapılan havalimanlarının en az yüzde 90’ında yakıt ikmali yapma zorunluluğu geçici olarak kaldırılmalı. Bu adımın, şirketlere operasyonel esneklik sağlayacağı vurgulanıyor.

Yolcu hakları ve maliyet baskısı gündemde

Açıklamada, yolcu hakları düzenlemelerinde “olağanüstü durum” tanımının netleştirilmesi gerektiğine dikkat çekildi. Yakıt kıtlığı, hava sahası kapanmaları ve güvenlik kaynaklı yönlendirmelerin bu kapsamda değerlendirilmesi talep ediliyor. Böylece havayolu şirketlerinin tazminat yükünün azaltılması hedefleniyor.

Öte yandan sektör, artan maliyetlerin yolculara yansımaması için de çeşitli öneriler sundu. Emisyon Ticaret Sistemi’nin geçici olarak askıya alınması ya da maliyetlerinin düşürülmesi, sürdürülebilir havacılık yakıtı için sağlanan desteklerin artırılması ve vergi yükünün hafifletilmesi bu öneriler arasında yer alıyor.

Uzun vadeli çözüm arayışı

Sektör temsilcileri yalnızca geçici önlemlerle yetinilmemesi gerektiğini de vurguluyor. Buna göre, Avrupa genelinde kerosen stoklarının güvence altına alınması, ortak satın alma mekanizmalarının devreye alınması ve rafinerilere yönelik arz yükümlülüklerinin getirilmesi öneriliyor. Bu adımların, gelecekte benzer krizlerin etkisini azaltacağı ifade ediliyor.

Fiyatlar iki katına çıktı

Yaşanan arz daralması, fiyatlara doğrudan yansıdı. Avrupa genelinde jet yakıtı maliyetleri, savaş öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 100 artarak tarihi zirvelere ulaştı. Özellikle Basra Körfezi’ne yüksek bağımlılığı bulunan Avrupa ülkeleri, bu süreçte en kırılgan bölgeler arasında öne çıkıyor.

Havalimanlarında kısıtlar başladı

Tedarik sıkıntısının somut etkileri de görülmeye başlandı. İtalya’daki bazı havalimanlarında yakıt kullanımına sınırlamalar getirilirken, sektör oyuncuları yaz sezonunda uçuş programlarının riske girebileceği uyarısında bulunuyor.

Geçtiğimiz günlerde Airports Council International Europe (ACI Europe) da benzer bir uyarı yaparak, Hürmüz Boğazı’ndaki ticaret akışının tam olarak sağlanamaması halinde Avrupa’daki havalimanlarının birkaç hafta içinde ciddi yakıt sıkıntısıyla karşılaşabileceğini bildirmişti.

Varlık büyüklüğü ve fon girişlerinde karma görünüm

Toplam yönetilen varlık büyüklüğü 13,89 trilyon dolar seviyesinde gerçekleşti ve beklentilerin bir miktar altında kaldı. Net fon girişleri ise 129,72 milyar dolar ile piyasa öngörülerinin gerisinde kaldı.

Buna rağmen uzun vadeli yatırımlara olan ilgi güçlü kaldı ve bu segmentteki net girişler 135,90 milyar dolara ulaştı. Hisse senedi fonlarına yönelen girişler de 71,84 milyar dolar olarak kaydedildi.

Ücret gelirleri güçlü performans gösterdi

Baz ücret gelirleri ile menkul kıymet ödünç verme faaliyetlerinden elde edilen gelirler toplamda 5,44 milyar dolara çıkarak beklentileri aştı. Bu kalemler, şirketin gelir yapısındaki dayanıklılığı destekledi.

“Tarihimizin en güçlü başlangıçlarından biri”

Larry Fink, çeyrek boyunca yaklaşık 130 milyar dolarlık net giriş sağlandığını belirterek, özellikle iShares ETF platformunun rekor düzeyde katkı sunduğunu vurguladı. Fink, aktif yönetim ve özel piyasalardaki büyümenin de bu performansı desteklediğini ifade etti.

Şirketler kapasiteyi artırmaya çalışıyor

Son birkaç ayda yapay zekaya olan talep patladı. Bu ajan gibi yapay zeka araçları, teknolojiyi kullanarak yazılım kodu yazmaktan emlak danışmanları için ev gezileri planlamaya kadar görevleri bağımsız şekilde yerine getiren otonom araçları ifade ediyor. Şirketler, hızla büyüyen müşteri tabanına hizmet verebilmek için gereken bilgi işlem kapasitesini sağlamak adına yoğun çaba harcıyor. Üstelik bu müşteriler de yapay zeka kullanımını önemli ölçüde artırıyor.
Los Angeles merkezli mühendis ve teknoloji yatırımcısı Ben Pouladian, “Herkes petrolden bahsediyor ama bence dünyanın asıl eksikliği token.” diyor. Token, yapay zekada bir görevin ne kadar bilgi işlem kaynağı kullandığını ölçen bir birim. Pouladian, “Yapay zeka artık sadece buzdolabının önünde dururken tarif sorduğumuz bir sohbet botu değil. Görevleri yönetiyor, giderek daha akıllı hale geliyor” diye ekledi.

Arz sıkıntısı

Tüm bunlar, tarihteki teknoloji patlamalarında sıkça görülen klasik bir soruna işaret ediyor: 19. yüzyıldaki demiryolu genişlemesinden 2000’lerin başındaki telekom ve internet patlamasına kadar. Talep, şirketlerin kaynaklara erişme ve altyapı kurma hızından çok daha hızlı artıyor. Tarihsel olarak, arz sıkıntısını çözmenin başlıca yollarından biri fiyat artışları oldu ancak böyle bir adım, kullanıcı kazanmak için yoğun rekabet içinde olan öncü yapay zeka şirketleri için riskli olabilir.

Yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için kullanılan mikroçipler olan GPU’ların saatlik kiralama fiyatları sonbahardan bu yana yükseldi. Popüler sohbet botu Claude ve viral kodlama uygulaması Claude Code’un geliştiricisi Anthropic, son dönemde sık sık kesintilerle karşı karşıya kaldı. Şirket, yoğun saatlerde kullanıcıların erişebileceği bilgi işlem kapasitesini ölçmeye başladı ancak kullanıcılar sınırlara çok hızlı ulaştıklarını söyleyerek şikayet ediyor.

Wall Street Journal’ın haberine göre OpenAI, yeni bir yapay zeka modeli (kod adı Spud) üzerinde çalışacak kodlama ve kurumsal ürünlere güç sağlamak için bilgi işlem kaynaklarını serbest bırakmak amacıyla Sora video üretim uygulamasını iptal etti. OpenAI’ın API’sinde (çoğunlukla kurumsal kullanıcıların yazılıma eriştiği platformda) token kullanımı ekim ayında dakikada 6 milyardan mart sonlarında 15 milyara yükseldi.

OpenAI’ın finans direktörü Sarah Friar, yakın zamanda bir yatırımcıyla yaptığı halka açık video röportajında, “Kullanılabilir son dakika bilgi işlem kapasitesini bulmaya çalışarak çok zaman harcıyorum. Şu anda yeterli kapasitemiz olmadığı için peşinden gitmediğimiz konularda çok zor tercihler yapıyoruz” ifadelerini kullandı.

Geçen yılın sonlarına doğru, halka açık en büyük yapay zeka bulut şirketlerinden biri olan CoreWeave, fiyatlarını yüzde 20’den fazla artırdı ve küçük müşterilerden hizmetlerini en az üç yıl kullanmayı taahhüt eden sözleşmeler imzalamalarını istemeye başladı (önceden bu süre bir yıldı). Bank of America analistleri, geçen ayın sonlarında şirket için “Al” tavsiyesi vererek, hizmetlerine olan talebin en az 2029’a kadar arzı aşacağını belirtti.

Veri sağlayıcısı Ornn’a göre veri merkezlerindeki bulut hizmetlerinde Nvidia’nın GPU’larına erişim için spot piyasa fiyatları son aylarda şirketin tüm ürün yelpazesinde keskin şekilde arttı. Ornn Compute Price Index’e göre Nvidia’nın en gelişmiş Blackwell nesli çiplerinden birini bir saatliğine kiralamak 4,08 dolara mal oluyor; bu rakam iki ay önceki 2,75 dolara göre yüzde 48 artış anlamına geliyor.

Veri merkezi inşa süreleri uzun

Bulut altyapı şirketi Vultr’un CEO’su J.J. Kardwell, “Beş yıldan uzun süredir bu işi yapıyorum, böyle bir kapasite sıkışıklığı görmedim. Soru şu: Neden daha fazla ekipman kurmuyoruz? Çünkü teslim süreleri çok uzun. Veri merkezi inşa süreleri uzun ve 2026’ya kadar mevcut elektrik kapasitesinin tamamı şimdiden tahsis edilmiş durumda” ifadelerini kullandı. 
Şubat ortasından bu yana Anthropic’in sistemlerindeki kesintiler o kadar yaygın hale geldi ki bazı kurumsal müşterileri diğer yapay zeka sağlayıcılarına geçiyor. Yazılım geliştirme platformu Retool’un kurucusu ve CEO’su David Hsu, şirketinin yapay zeka ajan aracını çalıştırmak için Anthropic’in Opus 4.6 modelini tercih ettiğini, çünkü bunun kurumsal kullanım için en iyi model olduğuna inandığını söyledi. Ancak kısa süre önce şirketinin ajanını çalıştırmak için OpenAI modeline geçti. “Anthropic sürekli çöküyor” dedi.

Anthropic’teki sık kesintiler, şirketin patlayıcı bir büyüme yaşadığı dönemde gerçekleşiyor. 2025’in sonunda şirket yıllık 9 milyar dolarlık gelir hızına ulaştı yani gelecek 12 ayda bu miktarı kazanma yolundaydı. Şubat ayında bu rakam 14 milyar dolara çıktı, iki ay sonra ise 30 milyar dolara ulaştı.

Mart ayının sonlarında Anthropic, hafta içi sabah 05.00 ile 11.00 arasında yoğun saatlerde kullanıcıların tüketebileceği token miktarını aniden sınırlayacağını duyurdu. Kullanıcılar bu değişikliği sosyal medyada eleştirdi. X platformunda bir kullanıcı, “Haftalardır Claude Code limitime ulaşmamıştım ama bu hafta yaklaşık 45 dakikada ulaştım” diye yazdı. Claude Code’un yaratıcısı ve başındaki isim Boris Cherny ise X’te şöyle yazdı: “Claude’a olan talep artışını karşılamak için çok çalışıyoruz. Kapasiteyi dikkatli şekilde yönetiyoruz ve ürünlerimizi ve API’mizi kullanan müşterilerimize öncelik veriyoruz.”

Satış nitelikli yatırımcılara yapılacak

Satış işlemi, yurt içi ve yurt dışı nitelikli yatırımcılara yönelik gerçekleştirilecek. Pay başına fiyat, hızlandırılmış talep toplama (accelerated book building) yöntemiyle belirlenecek. Satılacak payın nihai nominal tutarı ve fiyat gibi şartlar daha sonra açıklanacak. Holding, işlem şartlarını ve zamanlamasını değiştirme hakkını saklı tutuyor. Eczacıbaşı İlaç bu satıştan gelir elde etmeyecekken, Holding elde edilen fonu stratejik hedefleri için kullanacak.

İşlemde Tek Küresel Koordinatör ve Talep Toplayıcı olarak HSBC Bank plc görev alacak. Toptan alım satım işlemi için HSBC Yatırım Menkul Değerler A.Ş., 14 Nisan 2026'da Borsa İstanbul'a (BİST) başvuracak. Onay tarihine bağlı olarak işlemin 15 Nisan 2026'da, takasın ise 17 Nisan 2026'da gerçekleşmesi bekleniyor. Satışa konu payların, toptan alım satım günü itibarıyla borsada işlem gören niteliğe dönüşmesi planlanıyor. Satışın ardından Eczacıbaşı İlaç'ın halka açıklık oranının artması öngörülüyor.

Holding ana hissedar olmaya devam edecek

Mevcut durumda Eczacıbaşı İlaç'ta doğrudan yüzde 50,62 payı bulunan Eczacıbaşı Holding'in, satış sonrası payının yaklaşık yüzde 47,67'ye inmesi bekleniyor. Holdingin iştiraki olan ve Eczacıbaşı İlaç'ta yüzde 30,62 paya sahip Eczacıbaşı Yatırım Holding ise bu süreçte pay satışı yapmayacak. Eczacıbaşı Holding, Eczacıbaşı İlaç'ın ana hissedarı olmaya devam edecek.

Holding, satışın tamamlanmasının ardından 90 gün boyunca Eczacıbaşı İlaç payları için satmama taahhüdünde bulundu. Bu taahhüt, kontrol ettiği kuruluşların paylarını da kapsarken, istisnai durumlar ve Tek Küresel Koordinatör'ün izni dışındaki işlemleri kapsıyor. Eczacıbaşı Holding'in, Eczacıbaşı Yatırım Holding'teki pay oranı ise yaklaşık yüzde 81,57 seviyesinde bulunuyor.

Bilgilerin kamuoyuna açıklanmasından önce anonim kalmak koşuluyla pazartesi günü CNBC'ye konuşan kaynaklar, gerekli evrakların teslim edilmesinin Warsh'ı Jerome Powell'ın halefi olarak Senato oturumuna bir adım daha yaklaştırdığını aktardı. Bu hafta yapılması planlanan oturum, evraklardaki gecikme nedeniyle ertelenmişti. 

Warsh, Forbes'un servetini 1,9 milyar dolar olarak tahmin ettiği Estée Lauder'in varisi Jane Lauder ile evli. Reuters, CNBC'nin haberini hemen doğrulayamadığını ve Warsh'ın finansal bildirimlerinin pazartesi günü geç saatler itibarıyla ABD Hükümet Etik Ofisi'nin internet sitesinde henüz yayımlanmadığını belirtti.

Senato bankacılık komitesi süreci

Senato Bankacılık Komitesi sözcüsü konuya ilişkin yorum yapmayı reddetti. Komitenin bir oturum planlamadan önce adayın finansal bildirimlerinin elinde olmasını şart koştuğu biliniyor. Senato'nun ayrıca Warsh'ın komiteden gelen bir ankete vereceği yanıtları da alması gerekiyor. Ancak komite, zaman zaman bu anket olmadan da oturum planlayabiliyor.

Komite kuralları gereği bir oturum planlamak için beş iş günü önceden bildirim yapılması gerekiyor. Bu nedenle oturumun en erken gelecek hafta yapılması bekleniyor. Oturum planlansa bile Warsh'ın Senato'nun tamamı tarafından ne kadar sürede onaylanabileceği belirsizliğini koruyor.

Powell hakkındaki soruşturma engeli

Senato Bankacılık Komitesi üyesi Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis, mevcut Fed Başkanı Jerome Powell hakkındaki federal cezai soruşturma sonuçlanana kadar Warsh'ın adaylığının nihai onayını engelleyeceğini açıkladı. Adalet Bakanlığı, Powell'ı Washington'daki Fed merkez binasının tadilat sürecindeki denetimi nedeniyle soruşturuyor.

Soruşturmanın gidişatına dair şu ana kadar çok az ilerleme belirtisi görüldü. Bir federal yargıç, soruşturmanın Powell'a faiz oranlarını düşürmesi veya istifa etmesi için baskı yapmaya yönelik üstü kapalı bir çaba olduğunu belirterek Adalet Bakanlığının mahkeme celplerini iptal etti. Columbia Bölgesi ABD Savcısı Jeanine Pirro ise son aksiliklere rağmen davaya devam edeceğinin sözünü verdi. Adalet Bakanlığı da yargıcın kararına itiraz edeceğini duyurdu.

Powell'ın Fed başkanı olarak görev süresi 15 Mayıs'ta sona eriyor. Trump yönetimi geçen hafta yaptığı açıklamada Warsh'ın o tarihe kadar göreve başlamasını beklediğini bildirdi. Powell ise Warsh'ın onaylanmaması halinde görevini geçici olarak sürdüreceğini ifade etti.

Gelecek yıl planlanan Artemis 3 görevi, Orion uzay aracının alçak Dünya yörüngesinde Ay iniş araçlarıyla kenetlenmesine odaklanacak. Bu da Ay’a planlanan iniş için bir ön hazırlık niteliğinde. Bazı mevcut ve eski NASA uzay uçuşu yetkilileri, ajansın ve ilgili şirketlerin aşması gereken teknik ve operasyonel aşamalar göz önüne alındığında, 2028’de bir inişin mümkün olacağı konusunda şüpheli.

“Ay’da Çin ile bir rekabet içindeyiz”

Zorluklar arasında şunlar yer alıyor: SpaceX ve Blue Origin tarafından geliştirilen Ay iniş araçlarından birinin veya her ikisinin astronotları güvenli bir şekilde taşıyabildiğinin gösterilmesi ve Axiom Space tarafından üretilen yeni uzay giysilerinin hazırlanması. United Launch Alliance’ın ise NASA’nın Space Launch System roketi için üst kademe geliştirmesi gerekiyor. Axiom’un CEO’su Jonathan Cirtain pazartesi günü bir sektör etkinliğinde, “Bu gerçekten çok ciddi. Ay’da Çin ile bir rekabet içindeyiz. Tüm çalışanlarımız bu sorumluluğu hissediyor” diye konuştu.

Uzay görevlerinin hazırlanması genellikle yıllar alır. Mühendis ekipleri zorlu koşullarda çalışabilecek karmaşık makineler ve yazılımlar geliştirir. Astronotların güvenliğini sağlayacak sistemler oluşturmak ise baskıyı daha da artırıyor.
NASA ve yüklenicileri Artemis programı boyunca gecikmelerle mücadele etti. İlk Artemis uçuşu birkaç önceki fırlatma hedefini kaçırdı ve ajans, 2022’nin sonlarında görevi başlatmadan önce kullanılan SLS roketine yakıt doldururken sorunlarla karşılaştı. Orion uzay aracının ısı kalkanına ilişkin sorular da Artemis II’nin gecikmesine katkıda bulundu; yetkililer yalnızca 2024 yılı içinde beklenen fırlatma tarihini iki kez erteledi.

Ara adımlar

Bir sonraki Artemis görevlerini takvime uygun şekilde ilerletmek, Isaacman için büyük bir sınav olacak. Amaç, ABD’li bir mürettebatı Çin’den önce yeniden Ay yüzeyine indirmek ve aynı zamanda orada kalıcı bir üs kurmaya başlamak. Isaacman, şubat ayında ABD’li astronotların Ay yüzeyine dönüşünü hızlandırmaya yönelik yeni planlar açıkladı. Yetkililer, bu yaklaşımın 1960’lardaki Apollo programına benzediğini ve 1969’daki tarihi Apollo 11 inişi için gerekli sistemlere güven oluşturmak amacıyla aşamalı bir yöntem izlendiğini belirtti.

Revize edilen plana göre Artemis III artık daha önce planlandığı gibi Ay’a inişi içermiyor. Ajans ayrıca, geliştirilmekte olan bir yükseltmeden vazgeçerek SLS roketleriyle daha hızlı ilerlemeyi hedefliyor. Isaacman şubat ayında, “Her roketi bir sanat eserine dönüştürmeyeceğiz. Fırlatma hızını artıracağız ve bunu mantıklı, evrimsel bir şekilde yapacağız” dedi.

İniş için hazırlık

Gelecek yılki Artemis III görevinin, NASA ve yüklenicilerini 2028’de Ay’a bir veya daha fazla ziyaret girişimine (Artemis 4 ve Artemis 5) hazırlaması bekleniyor. NASA’nın yakın tarihli bir raporuna göre hem SpaceX hem de Blue Origin, Artemis görevleri için uzay araçları geliştirme sürecinde gecikmeler yaşadı. Her iki şirket de Ay uçuşlarını desteklemek için uzayda aşırı soğuk yakıt transferi üzerinde çalışıyor. Bu tür yakıt ikmal operasyonları hala büyük ölçüde denenmemiş durumda.

NASA’nın bir güvenlik paneli de ayrı olarak SpaceX’in Starship aracına dayanan insanlı iniş aracının ne kadar hızlı hazır olabileceği konusunda soru işaretleri dile getirdi. Panel, bu yılın başlarında yayımlanan raporunda, “Gelecek  birkaç yıl içinde Starship iniş aracıyla astronotların Ay’a indirilmesi oldukça zorlu görünüyor ve muhtemelen gerçekleştirilebilir değil” dedi.

Şirketlerin her birinin, Ay çalışmaları ve araçları için belirleyici olacak önemli testleri yaklaşıyor. SpaceX, gelecek ay Starship roketinin geliştirilmiş bir versiyonunu fırlatmayı planlıyor. Blue Origin ise New Glenn roketiyle Ay’a bir kargo iniş aracı göndermeye hazırlanıyor.

Hui; kamu mevduatlarını yasa dışı toplama, dolandırıcılık ve kurumsal rüşvet suçlamalarıyla hakim karşısına çıktı. Şirket kurucusu ayrıca yasa dışı borç verme, fonların yasa dışı kullanımı ve kurallara aykırı bilgi ifşasıyla da suçlandı. Çin Evergrande Grubu ve şirketin ana kara emlak kolu olan Evergrande Real Estate Group'un da hileli menkul kıymet ihraç ettiği iddia edildi. 

Duruşmaya, şirketin geçmişteki fon toplama süreçlerine katılan temsilciler ve ülkenin yasama organı Ulusal Halk Kongresi üyeleri iştirak etti. Hong Kong mahkemesinin atadığı tasfiye memurları ve Shenzhen belediye hükümeti iddialara ilişkin yorum yapmadı.

Zirveden iflasa giden süreç

Henan eyaletinde kırsal bir köyde büyükannesi tarafından büyütülen eski çelik teknisyeni Hui, servetini düşük fiyatlı evler inşa ederek kazandı. 1996 yılında Guangzhou'da kurulan Evergrande, hızlı ciro elde etmek için agresif bir büyüme stratejisi izledi. Şirket, arazi alımlarını desteklemek için krediler topladı ve evleri düşük kar marjlarıyla sattı. 

Emlak devi, 2020 yılına gelindiğinde yıllık 700 milyar yuan (103 milyar dolar) satış rakamına ulaştı. Forbes verilerine göre, 2017 yılında 45,3 milyar dolar net servetiyle Asya'nın en zengin adamı olan Hui'nin serveti 2023 itibarıyla 3 milyar dolara geriledi. Geçtiğimiz on yılda yüksek kaldıraçlı projeleri hakkında sorgulanan Hui, şirketin yüksek cirosunun ve varlık değerinin borçlarını karşılamak için yeterli olduğunu savundu.

Çinli yetkililerin 2020 yılında emlak sektöründeki aşırı borçlanmaya yönelik kısıtlamaları sonrası şirket darboğaza girdi. Finansman bulamayan şirketlerin alacaklılara ve müşterilere olan yükümlülükleri sürdürülemez hale geldi. Bu durum, dünyanın en büyük ikinci ekonomisini aşağı çekerek Çin içindeki ve dışındaki finansal sistemleri sarstı. 

Krizin ortasında kalan Evergrande'nin 300 milyar doları aşan borç yükünün Finlandiya'nın gayrisafi yurt içi hasılasına denk olduğu belirtiliyor. Şirket, 2024 yılında Hong Kong mahkemesinin verdiği tasfiye kararıyla tamamen çöktü. Varlıklarının yüzde 90'ından fazlası ana karada bulunan şirketin hisseleri 2025'te Hong Kong Borsası'ndan çıkarıldı.

İktidar çevrelerinden poker kulübüne

Sürekli büyüyen borç yükü, şirketi düzene sokması konusunda uyarıda bulunan düzenleyicileri uzun süredir endişelendiriyordu. Tüm bu uyarılara rağmen Hui, 1 Temmuz 2021'de Çin Komünist Partisinin yüzüncü yıl kutlamalarında Tiananmen Meydanı'nda oldukça rahat bir tavır sergilemişti. Bu davet, birçok kişi tarafından milyarder iş insanına resmi bir destek gösterisi olarak kabul edilmişti.

Yeni girişimlerden çekinmeyen Hui, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in tutkusu olan elektrikli arabalar ve futbol alanlarında da yatırımlar yaptı. Ana kara dışında Hong Konglu iş insanlarıyla sıkı ilişkiler kurarak yatırım anlaşmalarının yapıldığı "poker kulübü" adlı grubun çekirdek üyesi oldu.
        
Kaynaklardan biri, Hui'nin kulübe ilk getirildiğinde çok sakin olduğunu ve bilerek oyunlarda para kaybederek New World Development grubunun kurucusu Cheng Yu Tung'un sevgisini kazandığını aktardı. İzahnameye göre Cheng, şirketin 2009'daki halka arzından bir yıl önce Evergrande'ye 150 milyon dolar yatırım yaptı. Bu hamle, şirketin agresif büyümesinin ardından gelen finansal kriz sırasındaki dar boğazı aşmasına yardımcı oldu.

"Her şey parti tarafından verildi"

Geçmişte düşük profilli kalması ve işkolikliğiyle tanınan Hui, diğer çalışanların da kendi çalışma tarzını takip etmesini talep ediyordu. Şirketin kurucusu, 2018 Çin Yardım Ödülleri'nde üst üste sekizinci kez kazanan olarak yaptığı konuşmada, Evergrande'nin son 22 yılda toplam 185 milyar yuan vergi ödediğini ve 10 milyar yuandan fazla bağış yaptığını söylemişti. 

Başarısını devlet politikalarına bağlayan Hui, "Ülkenin yükseköğrenimi reforme etme politikası olmasaydı, köyden ayrılamazdım. Ülke bana her ay 14 yuan burs vermeseydi, üniversiteyi bitiremezdim." dedi. 

Konuşmasının devamında Hui, "Ülkenin iyi reform ve dışa açılma politikası olmasaydı, Evergrande bugünkü haline gelemezdi. Bu nedenle, Evergrande ve benim sahip olduğumuz her şey Parti (Çin Komünist Partisi) ülke ve toplum tarafından verilmiştir." ifadesini kullandı.

63 yaşındaki Gabbana aralık ayında görevinden ayrıldı, Dolce ise ocak ayında başkanlığı devraldı. Şirket geçen hafta cuma günü yaptığı açıklamada bu değişikliklerin “organizasyon yapısı ve yönetişimin doğal bir evriminin parçası” olduğunu ve Gabbana’nın bu adımının “yaratıcı faaliyetleri üzerinde hiçbir etkisi olmayacağını” belirtti. Bloomberg’e konuşan kaynaklara göre lüks sektöründeki uzun süreli durgunluk ve son olarak İran’daki savaştan kaynaklanan belirsizlik, yakından kontrol edilen firmayı zor durumda bıraktı. Bu olumsuzluklar kazançları baskıladı ve borç şartlarını karşılamayı daha da zorlaştırdı.

Borçlarını yapılandırmak istiyor

Gabbana, şirketteki yaklaşık yüzde 40’lık payı için alternatif seçenekleri değerlendiriyor. Şirket ise alacaklılarla yeni bir borç görüşmeleri turuna giriyor. Konuya yakın kişilerin aktardığına göre şirketin kreditörleri, toplam 450 milyon euroluk borcun daha geniş kapsamlı yeniden finansmanı kapsamında 150 milyon euro’ya (175,3 milyon dolar) kadar yeni kaynak enjeksiyonu talep ediyor. Marka, bu kaynağı sağlamak için gayrimenkul varlıklarının satışı ve lisansların yenilenmesini değerlendiriyor.

Dolce & Gabbana, 1980’lerin ortasında kurulmasının ardından Akdeniz esintili estetiğiyle kısa sürede dünyanın en tanınmış moda markalarından biri haline geldi. Gabbana ve Domenico Dolce 20 yıldan fazla süre önce yollarını ayırmış olsalar da iş ortaklıklarını sürdürdüler ve şirketin yüzde 80’ini kontrol eden bir holdingin ortak sahipleri olmaya devam ettiler. Kalan pay ise ayrı ayrı Domenico, Alfonso ve kız kardeşleri Dorotea’ya ait. Şirket, Cantino’nun göreve gelişinin Dolce & Gabbana’nın “bir moda markasından bir yaşam tarzı şirketine dönüşümünü” takip ettiğini belirtti.

Anlaşma afrika projelerini kapsıyor

Bu kredi anlaşmasıyla Afrika'nın enerji altyapısına katkı sağlanması hedefleniyor. Ayrıca bölgesel kalkınmanın desteklenmesi ve büyümenin sürdürülmesi amaçlanıyor. Aksa Enerji, projelerinde kendi mühendislik ve işletme yetkinliğini kullanıyor. Şirket, yatırımlarında esnek iş modeli ve disiplinli bir yaklaşım benimsiyor. AFC ise projelere finansman gücü ve uluslararası yatırım deneyimiyle katılıyor.

Cemil kazancı'dan değerlendirme

Aksa Enerji Yönetim Kurulu Başkanı ve Türkiye'nin en zengin ikinci kişisi Cemil Kazancı, Afrika yatırımlarının global büyüme vizyonlarının yapı taşlarından olduğunu belirterek, "Bu yıl devreye almayı planladığımız projelerimizin dördü Afrika'da yer alıyor. Bunlardan ilkini ocak ayında Gana'da basit çevrim olarak devreye alarak, ticari üretime başladık. Senegal ve Gabon'daki doğalgaz santrallerimizle birlikte, kıtanın en kritik ihtiyaçlarından biri olan enerji arz güvenliğine sağladığımız katkıyı daha ileri taşımayı sürdüreceğiz. Afrika'nın enerji dönüşümüne ve kalkınmasına sunduğumuz bu desteğin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla, Africa Finance Corporation ile gerçekleştirdiğimiz işbirliğini yeni bir anlaşmayla güçlendirmekten memnuniyet duyuyoruz. Bu anlaşma yalnızca finansmanla sınırlı kalmayıp, bilgi birikimi, teknik uzmanlık ve ortak bir vizyonun güçlü bir birleşimini yansıtıyor. Aksa Enerji olarak, farklı coğrafyalarda edindiğimiz proje geliştirme ve işletme deneyimini AFC'nin güçlü finansal yapısıyla bir araya getirerek Afrika kıtasında kalıcı, sürdürülebilir ve yüksek katma değer yaratan projeler geliştirmeye devam edeceğiz." değerlendirmesini yaptı

Toplam servetini 21,6 milyar dolara çıkardı

Genel olarak 34 patron daha da zenginleşti. Bunların başında, geçen yıl bu sıradan düşmesinin ardından yeniden bir numaraya yükselen Samsung Electronics yönetim kurulu başkanı Jay Y. Lee geliyor. Şirketi satışlara göre dünyanın en büyük bellek çipi üreticisi olan Lee, servetine 13,8 milyar dolar ekleyerek (dolar bazında en büyük artış) toplam varlığını 21,6 milyar dolara çıkardı.

İkinci sırada, geçen yılın en zengin kişisi olan, özel sermaye devi MBK Partners’ın kurucu ortaklarından Michael Kim 9,9 milyar dolarla yer alıyor. Sorunlu portföy şirketi Homeplus’ın kurumsal yeniden yapılandırma başvurusu nedeniyle baskı görmesine rağmen, MBK ekim ayında asya odaklı bir satın alma fonu için 5,5 milyar dolar toplamayı başardı.

Üçüncü en zengin isim olan Celltrion kurucu ortağı Seo Jung-jin, servetini 6,3 milyar dolardan 8,1 milyar dolara çıkararak en büyük kazanç sağlayanlar arasında yer aldı. İlaç üreticisinin hisseleri, genişleme hamlesine başlamasıyla geçen yıl yüzde 30 yükseldi. Ocak ayında amerikan ilaç devi Eli Lilly’den 330 milyon dolara bir aBD fabrikasını satın alma anlaşmasını tamamlayan Celltrion, mart ayında yurtiçi üretim kapasitesini artırmak için 800 milyon doların üzerinde yatırım yapmayı planladığını açıkladı.

Servetini dört kat artırdı

Hanmi Semiconductor’ın başkanı ve CEO’su milyarder Kwak Dong Shin, servetini dört kattan fazla artırarak 5,7 milyar dolara çıkarıp yüzdesel bazda en büyük kazanan oldu. Bu artış, çip üretim ekipmanları üreten şirketinin hisselerindeki yükselişle paralel gerçekleşti. Bu sıçrama, onu geçen yılki 22. sıradan 11. sıraya taşıdı.

Bu yıl listeye giren yedi yeni isim arasında, hızla büyüyen biyoteknoloji sektöründen üç kişi bulunuyor. Bunlardan biri, ABL Bio’nun kurucusu ve CEO’su Lee Sang-hoon 1,4 milyar dolarlık servetiyle listeye katıldı. Şirket, alzheimer ve Parkinson gibi hastalıklar için kendi teknolojisini kullanarak tedaviler geliştirmek amacıyla kasım ayında Eli Lilly ile 2,6 milyar dolarlık lisans ve ortak araştırma anlaşması imzaladı.

Yapay zeka patlamasından faydalanan yeni isimler arasında, bellek çipi üretiminde kullanılan lazer tabanlı ekipmanlar üreten EO Technics’in kurucusu ve CEO’su Sung Kyu-dong da yer alıyor. Elektrik mühendisi, şirketi 1989 yılında Seul’ün güneyindeki anyang’da kurdu. Yakın zamanda milyarder olan bir diğer isim ise, Nvidia ve Microsoft gibi şirketlere baskılı devre kartları tedarik eden ISU Petasys’i de bünyesinde barındıran ISU Group’un başkanı Kim Sang-beom.

Listeye dönen altı isim

Listeye geri dönen altı isim arasında, kripto borsa operatörü Dunamu’nun kurucu ortağı ve başkan yardımcısı Kim Hyoung-nyon (43. sıra) da bulunuyor. Dunamu, kasım ayında Lee Hae-jin’in (38. sıra) internet devi Naver tarafından tamamen hisse karşılığı bir anlaşmayla satın alınmayı kabul etti. Bu anlaşma, Dunamu’nun kurucu ortağı ve başkanı Song Chi-hyung’un (25. sıra) servetini de iki kattan fazla artırarak 2,3 milyar dolara çıkardı. Listeye girebilmek için gereken asgari servet artık 665 milyon dolardan 1 milyar dolara yükseldi.

Güney Kore’nin en zengin 10 ismi

1. Jay Y. Lee - 21.6 milyar dolar
2. Michael Kim - 9.9 milyar dolar
3. Seo Jung-jin - 8.1 milyar dolar
4. Cho Jung-ho - 8 milyar dolar
5. Lee Boo-jin - 7.9 milyar dolar
6. Lee Seo-hyun - 7.5 milyar dolar
7. Mon-Koo Chung - 7.3 milyar dolar
8. Hong Ra-hee - 7.1 milyar dolar
9. Euisun Chung - 6.3 milyar dolar
10. Yoon Dae-in - 5.9 milyar dolar

Güney Kore’nin en zengin 50 kişisi listesinin tamamı için tıklayın

Petrol fiyatlarının İran savaşının yol açtığı eşi görülmemiş arz krizinin ciddiyetini henüz yansıtmadığını belirten Birol, piyasa algısı ile sahadaki gerçeklik arasında kopukluk olduğunu söyledi. Birol, yakında bu ikisinin birbirine yakınsayacağını ve bunun küresel ekonomi için son derece hassas bir konu olduğunu dile getirdi.

Tarihin en büyük arz kaybı

Orta Doğu'da Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla yaşananları tarihteki en büyük enerji güvenliği tehdidi olarak nitelendiren Birol, 1973 ve 1979 krizlerini hatırlattı. O dönemlerde günlük yaklaşık 5 milyon varil arz kaybı yaşandığını ve bunun resesyona yol açtığını belirten Birol, mevcut durumda arz kaybının günlük 13 milyon varile ulaştığını aktardı.

Doğal gaz tarafındaki kayıplara da değinen Birol, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde yaklaşık 75 milyar metreküp kayıp yaşandığını, bugün ise bu rakamın çok daha üzerinde olduklarını söyledi. IEA üyesi ülkelerin mart ayında piyasaya 400 milyon varil stratejik petrol rezervi sürdüğünü hatırlatan Birol, bunun rekor niteliğinde olduğunu ifade etti. Birol, gerekirse ek rezerv satışlarıyla harekete geçmeye hazır olduklarını da sözlerine ekledi.

Altyapı onarımı iki yıl sürebilir

Enerji tesislerindeki hasarın boyutuna dikkat çeken Birol, bugün itibarıyla 80'den fazla tesisin zarar gördüğünü vurguladı. Petrol ve gaz sahaları ile rafinerileri kapsayan bu tesislerin üçte birinden fazlasının ağır hasarlı olduğunu belirten Birol, kriz öncesi seviyelere dönüşün 2 yıla kadar sürebileceğini aktardı.

Yarın her şey normale dönse bile toparlanmanın zaman alacağına işaret eden Birol, mali güce sahip olmayan ülkelerde bu sürecin daha uzun süreceğini değerlendirmesini yaptı. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası liderleriyle de görüşen Birol, savaşın ekonomik yansımalarına karşı kurulan koordinasyon grubunda yer aldı. 

Fonlardan milyarlarca dolarlık destek hazırlığı

IMF Başkanı Kristalina Georgieva, savaşın altyapıya verdiği zararın tam boyutunu anlamaları gerektiğini söyledi. Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga ise çatışmanın süresine ve şiddetine bağlı olarak farklı senaryolara hazırlandıklarını belirtti. Kurumlar daha önce IMF'nin 50 milyar dolar, Dünya Bankasının ise 25 milyar dolar finansman sağlamaya hazır olduğunu duyurmuştu.

Banga, pazartesi günü yaptığı açıklamada, çatışmaların devam etmesi halinde önümüzdeki altı ay içinde bankanın toplam 60 milyar dolar fon sağlayabileceğini kaydetti.

Boğaz ablukası üretimi vurdu

İran'ın 28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması kilit önemdeki nakliyeyi durdurdu. Geçtiğimiz çarşamba günü müzakereler için iki haftalık ateşkes kararı alınsa da İslamabad'daki hafta sonu görüşmeleri başarısız oldu. Bu gelişme, Trump'ın boğaza deniz ablukası uygulamasına yol açtı. 

Hürmüz Boğazı'nın kapanması, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) üretimini de doğrudan etkiledi. OPEC, mart ayında günlük üretiminin 7,89 milyon varil azalarak 20,79 milyon varile gerilediğini açıkladı. Bölgedeki nakliye aksaklıklarının tedarik endişelerini artırdığını belirten örgüt, savaş nedeniyle bu çeyreğe ilişkin talep tahminlerini düşürdüğünü bildirdi.

Küresel finansın zirvesiyle buluşacak

Başkentteki programı oldukça yoğun olan Şimşek, dünyanın önde gelen finans kuruluşlarının yöneticileriyle masaya oturacak. Dünya Bankası, Asya Kalkınma Bankası ve Asya Altyapı Yatırım Bankasının tepe yöneticileriyle bir araya gelecek. Ayrıca kredi derecelendirme kuruluşlarının temsilcileriyle de değerlendirme toplantıları yapacak.

Bakan Şimşek, G20 Maliye Bakanları ve Uluslararası Para ve Finans Komitesi toplantılarında Türkiye'yi temsil edecek. Program kapsamında mevkidaşlarıyla ikili görüşmeler de gerçekleştirecek. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve Katar Maliye Bakanı Ali bin Ahmed el-Kuvari ile bir araya gelecek.

Diplomatik temaslar kapsamında Lüksemburg Maliye Bakanı Gilles Roth ve Pakistan Maliye Bakanı Muhammad Aurangzeb ile de görüşülecek. Şimşek, Avrupa Birliği Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos ile de fikir alışverişinde bulunacak. Ayrıca uluslararası yatırım bankalarının düzenlediği geniş çaplı yatırımcı toplantılarına iştirak edecek.

Dev proje için imzalar atılıyor

Washington temaslarının en dikkat çekici maddelerinden birini ulaşım ve altyapı yatırımları oluşturuyor. Şimşek, Dünya Bankası ile İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi (INRAIL) için düzenlenecek finansman anlaşması törenine katılacak. Proje için Dünya Bankasından 1,67 milyar euro tutarında uygun koşullu kredi temin edildi. 

Dev projenin toplam maliyetinin yaklaşık 8,3 milyar dolar olması öngörülüyor. Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden geçecek olan demir yolu hattı, 127 kilometre uzunluğunda inşa edilecek. Bu hat elektrikli ve yüksek kapasiteli yük taşıma altyapısına sahip olacak.

Demir yolu hattının tamamlanmasıyla İstanbul Boğazı'ndaki yük taşıma kapasitesinde büyük bir artış yaşanacak. Mevcut durumda yılda 3 milyon ton olan kapasitenin 50 milyon tona çıkması bekleniyor. Bu sayede Orta Koridor ve Irak Kalkınma Yolu gibi stratejik uluslararası ticaret güzergahları birbirine bağlanacak. Projenin, Türkiye'nin bölgesel lojistik merkezi konumunu daha da güçlendirmesi hedefleniyor.

Her iki gösterge de önceki seansta sert yükselmişti. ABD ordusunun İran limanlarına yönelik ablukaya başlamasının ardından Brent petrol yüzde 4'ten fazla, WTI ise yaklaşık yüzde 3 artmıştı. Geçtiğimiz ay petrol fiyatları yüzde 50 oranında artarak tarihi bir rekor kırmıştı. 

ABD ordusu, Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın doğuya, Umman Körfezi ve Umman Denizi'ne kadar uzanacağını açıkladı. Gemi takip verileri, abluka başlarken iki geminin boğazdan geri döndüğünü gösterdi. Pazartesi günü boğazdan geçişler yeniden azalırken, küresel pazarlara bağlanan su yolundan yalnızca üç tanker geçebildi. 

Çin bağlantılı ve ABD yaptırımı altındaki "Rich Starry" adlı tanker, salı günü boğazdan geçerek yeni kısıtlamaları test etti. Geminin İran limanlarına uğrayıp uğramadığı veya yük taşıyıp taşımadığı henüz netlik kazanmadı.

Liderlerden müzakere mesajları

İslamabad'da hafta sonu yapılan görüşmelerin çökmesinin ardından İran, Körfez'e kıyısı olan ülkelerin limanlarını hedef almakla tehdit etti. Ancak Reuters'a konuşan kaynaklar, Washington ve Tahran'ın diyalog kapısını açık bıraktığını aktardı. ABD'li bir yetkili, anlaşmaya varmak için ileriye dönük bir hareket olduğunu ifade etti.

ABD Başkanı Donald Trump, uygun kişilerden sabah saatlerinde telefon aldıklarını ve İran'ın bir anlaşma yapmak istediğini söyledi. Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin verecek bir anlaşmayı ise reddetti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de gerilimi azaltma çabalarını doğruladı. 

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, barış görüşmelerine yalnızca uluslararası hukuk ve düzenlemeler çerçevesinde devam etmeye hazır olduklarını belirtti. Kaynaklar, tarafların 7 Nisan'da açıklanan iki haftalık ateşkes sona ermeden önce uzun vadeli bir ateşkes için yüz yüze müzakereler planladığını bildirdi.

ABD heyetine Pakistan'da liderlik eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ablukanın müzakerelerde ABD'nin elini güçlendirdiğini savundu. Fox News'a konuşan Vance, hedeflerine ulaştıkları bir noktada olduklarını ve bu durumu yavaş yavaş sonlandırabileceklerini dile getirdi.

Küresel piyasalarda arz endişesi

NATO müttefikleri İngiltere ve Fransa ablukaya katılmaktan kaçınarak hayati su yolunun yeniden açılması çağrısında bulundu. Wall Street Journal'ın haberine göre, Suudi Arabistan da ABD'ye ablukayı kaldırması ve müzakere masasına dönmesi için baskı yaptı. Suudi yetkililer, Trump'ın hamlesinin İran'ı diğer nakliye rotalarını bozmaya itebileceğinden endişe duyduklarını aktardı.

KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, Trump'ın olası bir anlaşma havucu sarkıtarak petrol fiyatlarındaki ateşi biraz aldığını değerlendirmesini yaptı. Westpac Banking Corp Emtia Araştırma Başkanı Robert Rennie, yenilenen görüşme ihtimalinin vadeli işlemlerdeki hareketleri sınırlayacağını kaydetti. Rennie, diplomatik sinyaller fiyatları 100 doların altında tutsa bile fiziki yakıt fiyatlarının yukarı yönlü baskı altında kalacağını vurguladı. 

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden Will Todman ise ABD ablukasının küresel ekonomiye zarar vereceğini ve enerji fiyatlarındaki baskıyı artıracağını ifade etti.

Avustralya Commonwealth Bankası (CBA), arzın günler veya haftalar içinde yeniden başlayabileceğini ancak üretimi eski haline getirmenin aylar sürebileceğini belirtti. Banka, boğazdaki trafiğin yeniden başlamasının düşmesi gereken ilk domino taşı olduğunu aktardı. 

ANZ analistleri, piyasadan günlük yaklaşık 10 milyon varil ham petrol arzının fiilen çekildiğini tahmin etti. Analistler, uzun süreli bir ablukanın günlük 3 ila 4 milyon varil ek sevkiyatı kısıtlayabileceğini ekledi. ANZ, daralan dengelerin Brent fiyatını mevcut seviyelerde tutmak için yeterli olduğunu bildirdi.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, sevkiyatın yeniden başlamasıyla petrol fiyatlarının önümüzdeki birkaç hafta içinde zirve yapabileceğini öne sürdü. ABD'de perakende benzin ve dizel maliyetleri bu ay 2022'den bu yana en yüksek seviyelere ulaştı. Avrupa'da ise jet yakıtı ve dizel fiyatları varil başına 200 doların üzerine çıkarak rekor kırdı.

Uluslararası kurumlardan peş peşe uyarılar

Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), enerji arzını stoklamaya karşı uyardı. Kurumlar, küresel piyasadaki bu şoku şimdiye kadarki en büyük sarsıntı olarak nitelendirdi. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), son aylık raporunda ikinci çeyrek küresel talep tahminini günlük 500 bin varil düşürdü.

IEA Başkanı Fatih Birol, petrol fiyatlarının henüz arz krizinin ciddiyetini yansıtmadığını ancak yakında yansıtacağını söyledi. Birol, stratejik petrol rezervlerinin serbest bırakılmasına henüz gerek olmayabileceğini ancak ajansın harekete geçmeye hazır olduğunu vurguladı. IMF Başkanı Kristalina Georgieva ise savaş nedeniyle ekonomik tahminlerini düşürecekleri uyarısında bulundu.

Öne çıkanlar

• LVMH, ilk çeyrekte 19,1 milyar euro gelir açıkladı. Bu tutar, 2025’in ilk çeyreğine göre yüzde 6 düşüş anlamına geliyor. Ancak organik büyüme yüzde 1 ile pozitif kaldı ve iki rakam arasındaki fark neredeyse tamamen yüzde 7’lik döviz kuru olumsuz etkisinden kaynaklandı.

• Yıllık bazda organik büyüme pozitif olmasına rağmen, gelir 2025’in son çeyreğine göre yaklaşık yüzde 16 düştü ve hisse bu yıl yaklaşık yüzde 26 geriledi. Bloomberg analizine göre bu, şirketin şimdiye kadarki en kötü yıl başlangıcı.

• Düşen hisse fiyatı, LVMH’nin yaklaşık yüzde 50’sine sahip olan ve ayrıca Hermès ve Birkenstock’ta azınlık hisseleri bulunan kurucu ve CEO Bernard Arnault’un servetinden yaklaşık 50 milyar dolar sildi.

• Şirket şarap ve alkollü içkiler, parfüm ve kozmetik, saat ve mücevher ile seçici perakende dahil olmak üzere iş kollarının çoğunda pozitif veya nötr organik büyüme bildirdi. Ancak Louis Vuitton, Christian Dior, Celine, Givenchy, Marc Jacobs ve bavul üreticisi Rimowa gibi markaları içeren moda ve deri ürünleri bölümünde yüzde 2’lik organik daralma yaşandı.

• Şirket, moda ve deri ürünlerindeki satış düşüşünün ana nedeni olarak Orta Doğu’daki çatışmaların etkisini gösterdi.

Forbes değerlemesi

LVMH’nin yönetim kurulu başkanı ve CEO’su Arnault, Avrupa’nın en zengin kişisi ve 2019 ile 2024 arasında çeşitli dönemlerde Forbes milyarderler listesinde birinci sırada yer aldı. Zirvede tahmini 233 milyar dolarlık servete ulaştı. Bugün 77 yaşındaki lüks ürünler patronunun serveti 151 milyar dolar ve Jensen Huang’ın arkasında dünyanın en zengin dokuzuncu kişisi konumunda.

Kariyerine inşaat sektöründe başlayan Arnault, 1984’te Christian Dior’u iflastan 95 milyon dolara satın alarak lüks modaya yöneldi ve LVMH’deki devam eden yönetim çekişmeleri sırasında hisselerini stratejik olarak artırdı. 1989’da LVMH üzerindeki kontrolünü pekiştirdi, Dior’u şirket bünyesine kattı ve bugün moda, mücevher, güzellik ve alkol alanlarında 75 markayı kapsayan bir lüks imparatorluğu kurmaya başladı. Arnault, Forbes’un Dünya Milyarderleri listesine ilk kez 1997’de yaklaşık 3,6 milyar dolarlık servetiyle girdi.

Arka plan

Bu yıl, 2023’ün sonlarında pandeminin dışında ilk gerçek daralmasını yaşayan pazar için bir toparlanma yılı olarak öngörülüyordu. Ancak gerileme büyük ölçüde, pandemi sonrası olağanüstü büyümenin bir “artçı etkisi” olarak görülüyor; bu dönemde markalar büyümeyi sürdürmek için fiyat artışlarına aşırı yüklenmişti. McKinsey & Company’nin 2026 Moda Durumu raporuna göre 2023 ile 2025 arasında lüks pazarındaki büyümenin yaklaşık yüzde 80’i hacim artışından değil fiyat artışlarından kaynaklandı.

Buna ek olarak sektör Orta Doğu’daki çatışmalar (küçük ama güçlü müşteri kitlesi Çin gibi bölgelerdeki düşüşü telafi edebiliyordu), döviz kuru dalgalanmaları ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle azalan “hevesli tüketiciler” gibi yeni baskılar nedeniyle henüz istikrar kazanamadı. Buna rağmen LVMH’nin yüzde 12 büyüyen daha seçkin markalarından Loro Piana gibi örnekler, genel tüketici güveni düşerken ultra zengin tüketici kitlesinin gücünü göstermeye devam ediyor.

Nisan 2023’te pandemi sonrası lüks ürün talebinin zirvesinde, LVMH beklenen çeyreklik satış büyümesinin iki katını açıkladığında, hisse fiyatı 900 euro'yu (977 dolar) aşarak şirketi 500 milyar dolar değerlemeye ulaşan ilk Avrupa şirketi yaptı ve Arnault’un serveti 200 milyar doların üzerine çıktı. LVMH’nin hisse fiyatı zirvesinden bu yana yüzde 46 düştü ve şu anda şirketin piyasa değeri 238 milyar euro (269 milyar dolar) seviyesinde.

Şirket sahibinin talepleri reddedildi

Mahkeme sürecinde şirket sahibi Hüseyin Kızanlıklı'nın sunduğu talepler kabul görmedi. Şirket, temmuz ayında aldığı geçici mühlet ve ek koruma kararlarına rağmen mali darboğazı aşamadı. Ekonomim gazetesi, şirketin 2018 yılında da konkordato ilan edip süreci tamamladığını aktardı. O dönemi atlatmayı başaran firma, son krizden çıkamadı.

1948 yılında temelleri atılmıştı

Yeşil Kundura'nın temelleri 1948 yılında Yeşil Kardeşler tarafından küçük bir ayakkabı atölyesinde atıldı. Marka, uzun yıllar boyunca İstanbul ayakkabı perakendesinin en bilinen isimlerinden biri oldu. Özellikle Cevizlibağ'daki binasının altında yer alan büyük mağazasıyla hafızalara kazındı.

İsim değişikliği kurtuluş olmadı

Son yıllarda artan finansal sorunlar şirketi küçülmeye zorladı. Bu kapsamda 2025 yılında yeniden yapılanma hedefiyle şirketin unvanı HK Kundura olarak değiştirildi. Ancak atılan bu adım da 78 yıllık çınarı iflastan kurtarmaya yetmedi.

Yeşil GYO da iflas etmişti

Şirketin yaşadığı sorunların daha geniş bir finansal tabloya işaret ettiği belirtiliyor. Aynı gruba bağlı olan Yeşil GYO'nun da geçtiğimiz ay iflas ettiği açıklanmıştı. Peş peşe gelen bu haberler, grubun içinde bulunduğu zorlu durumu gözler önüne serdi.

Olası bir anlaşmanın İran’ın nükleer programı, balistik füze kapasitesi ve deniz ticaretini etkileyen unsurları da kapsaması gerektiğini belirtti.

Hürmüz Boğazı krizi tedarik zincirini zorluyor

Konuşmasında Hürmüz Boğazı’ndaki durumun kritik olduğuna dikkat çeken von der Leyen, deniz taşımacılığındaki kısıtlamaların küresel ticarete zarar verdiğini söyledi. Seyrüsefer serbestisinin yeniden sağlanmasının Avrupa açısından stratejik öncelik olduğunu ifade etti.

Vatandaşlara yansıyan maliyet baskısı

Enerji fiyatlarındaki yükselişin günlük hayata doğrudan etki ettiğini vurgulayan von der Leyen, vatandaşların bu durumu akaryakıt istasyonlarında, market fiyatlarında ve faturalarda net şekilde hissettiğini belirtti. Krizin uzak bir jeopolitik mesele olmaktan çıkıp doğrudan yaşam maliyetlerine dönüştüğünü söyledi.

AB’den koordineli enerji hamleleri

Avrupa Birliği liderlerinin gelecek hafta Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nde bir araya geleceğini hatırlatan von der Leyen, enerji alanında ortak adımların masada olacağını aktardı.

Üye ülkeler arasında koordinasyonun güçlendirilmesinin önemine değinen von der Leyen, gaz depolama süreçlerinin birlikte yönetilmesi ve piyasadaki rekabetin ülkeler arasında dengesizliği artırmaması için yeni mekanizmaların değerlendirildiğini söyledi. Ayrıca petrol rezervlerinin kontrollü ve eşgüdümlü şekilde kullanılması için planlama yapıldığını ifade etti.

Kısa vadeli destek ve devlet yardımı esnekliği

Enerji fiyatlarından en fazla etkilenen kesimlere yönelik geçici ve hedefli destek paketlerinin gündemde olduğunu belirten von der Leyen, devlet yardımı kurallarında daha esnek bir çerçeve oluşturulması için çalışmalar yürütüldüğünü ve bunun kısa süre içinde hayata geçirilebileceğini kaydetti.

Enerji kalemlerinde yapısal dönüşüm ihtiyacı

Enerji faturalarının en büyük bölümünü kaynak maliyetlerinin oluşturduğunu belirten von der Leyen, bunu şebeke ücretleri, vergiler ve emisyon ticaret sistemi maliyetlerinin izlediğini söyledi. Bu alanlarda yeni düzenlemeler üzerinde çalışıldığını ve bazı yasa tekliflerinin önümüzdeki aylarda sunulacağını açıkladı.

“Aşırı bağımlılığın bedeli ağır”

AB’nin yeniden bir fosil yakıt krizine sürüklendiğini belirten von der Leyen, dış kaynaklara aşırı bağımlılığın ekonomik maliyetini bir kez daha gördüklerini ifade etti. Fosil yakıtların uzun vadede en pahalı enerji seçeneği olmaya devam edeceğini söyledi.

Temiz enerji ve altyapı vurgusu

Karbonsuzlaşma hedeflerinin giderek daha kritik hale geldiğini belirten von der Leyen, Avrupa’nın yerli, güvenilir ve düşük maliyetli enerji kaynaklarını artırması gerektiğini dile getirdi. Yenilenebilir enerji ve nükleer üretimin enerji güvenliğinde temel rol oynadığını ifade etti.

Mevcut durumda Avrupa’da elektriğin büyük bölümünün temiz kaynaklardan sağlandığını belirten von der Leyen, buna rağmen önemli miktarda temiz enerjinin depolama ve altyapı yetersizlikleri nedeniyle verimli kullanılamadığını söyledi. Bu nedenle şebeke modernizasyonu, enerji depolama kapasitesi ve sistem esnekliğinin artırılması gerektiğini vurguladı.

Devralan taraflar açıklandı

Sözleşme kapsamında paylar; MT Portföy Yönetimi A.Ş. İkinci Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Hedef Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş., Hasan Bayhan ve Mustafa Karaman'a devredilecek. Ayrıca mevcut ortaklardan Alpaslan Ensari, Hasan Turgay Ozaner ve Tufan Deriner de pay devralanlar arasında yer alıyor.

İşlem SPK onayına bağlı

İlgili pay devrinin tamamlanması, ön şart olarak belirlenen Sermaye Piyasası Kurulu iznine bağlı bulunuyor.

Great Hill Capital’ın yönetim kurulu başkanı ve yönetici ortağı Thomas Hayes, yaklaşık bir milyar dolarlık varlık yöneten ve hisseyi portföyünde bulunduran bir firma adına konuşarak, “Artık açıkça yaşam destek ünitesinde değil” dedi. Son yükseliş dalgası, nisan ayı başında Intel’in İrlanda’daki bir tesisin yarısını Apollo Global Management’tan geri almak için 14,2 milyar dolar ödemeyi kabul ettiğini açıklamasıyla tetiklendi. Bu hamle, şirketin toparlanma sürecinde ilerleme kaydettiğinin bir göstergesi olarak değerlendirildi.

Yılbaşından bu yana kazancı yüzde 69

Geçen hafta Intel’in, Tesla, SpaceX ve xAI için yarı iletken geliştirmek üzere Elon Musk’ın Terafab projesine katılacağını açıklaması hisselere ek bir ivme kazandırdı. Bunun ardından Alphabet’’in Google biriminin, veri merkezlerinde Intel’in Xeon işlemcilerinin gelecek nesillerini kullanma taahhüdü geldi.

Bu ralli, hissenin yıl başından bu yana kazancını yüzde 69’a taşıdı. Bu artış, geçen yıl Nvidia, SoftBank Group ve hatta ABD hükümetinin yatırımlarıyla tetiklenen yüzde 84’lük yükselişin ardından geldi. Hükümetin payı şu anda yaklaşık 27 milyar dolar değerinde; bu da başlangıç yatırımının üç katından fazla ve ABD’nin çocuk bakım hizmetleri için yıllık harcamasından biraz daha düşük.

Melius Research analisti Ben Reitzes, cuma günü müşterilerine gönderdiği notta yıl içinde üçüncü kez hedef fiyatını yükseltirken, “Intel hikayesi hız kesmeden ivme kazanıyor. Intel’in stratejik bir dökümhane varlığı olarak değeri etrafındaki tez her gün doğrulanıyor gibi görünüyor” diye yazdı.  Bununla birlikte, hisse hala 2020’deki zirvesine göre yaklaşık yüzde 8,9 aşağıda. Bu durum büyük ölçüde Nvidia, Broadcom ve son dönemde Micron Technology gibi büyük yapay zeka çip üreticilerindeki yükselişle desteklenen S&P 500’ün yüzde 100’ün üzerindeki kazancıyla kıyaslandığında dikkat çekiyor.

Yatırımcılar ikna olmuş değil

Wall Street de Intel için en kötünün geride kaldığına tam olarak ikna olmuş değil. Bloomberg tarafından takip edilen 52 analistten yalnızca 10’u “al” tavsiyesi verirken, 6’sı “sat” diyor; bu oran, S&P 500 hisseleri ortalamasının iki katından fazla. Intel’in tavsiye konsensüsü (al, tut ve sat oranlarının bir göstergesi) 5 üzerinden 3,15 ile çip üreticileri arasında en zayıf seviyede. Hisse ayrıca ortalama analist hedef fiyatının yaklaşık yüzde 27 üzerinde işlem görüyor; bu da çok hızlı ve fazla yükseldiğine işaret ediyor.

Tüm bunlar, hissenin gelecek 12 aya ilişkin tahmini kazançlarının 90 katından fazla bir çarpanla işlem gördüğü bir dönemde yaşanıyor. Bu 1980’lerin başına kadar uzanan verilere göre kaydedilen en yüksek seviye. Bu oran, dot-com balonunun zirvesindeki seviyenin yüzde 50’den fazla üzerinde ve çip hisseleri endeksindeki ortalama yaklaşık 21’lik çarpanla kıyaslanıyor.

2026 yılında hisseyi yükselten birçok analistten biri olan Seaport Group’tan Jay Goldberg, Wall Street’in Intel’in uzun vadeli kazanç potansiyelini “muhtemelen hafife aldığını” söyledi. Çip sektöründeki değerlemelerin genel olarak “tamamen çılgın” olduğunu belirten Goldberg, Intel’in piyasa beklentilerini aşma potansiyelinin daha yüksek olduğunu düşünüyor.

Milyarderler paralarını gayrimenkule yatırıyor

Dünyanın en zenginleri giderek daha fazla milyarlarca doları gayrimenkule aktarıyor. Oracle’ın kurucu ortağı Larry Ellison, Hawaii’deki Lanai adası, Kaliforniya ve Florida’daki oteller ve Palm Beach’teki bir malikane dahil yaklaşık 3 milyar dolarlık mülke sahipken; hedge fon devi Ken Griffin son yıllarda Florida, Fransa, Londra ve New York’taki lüks evlere yaklaşık 2 milyar dolar harcadı. Ancak kimse Ortega kadar nakit fazlasını gayrimenkule yatırmadı. Zara’nın ana şirketi ve dünyanın en büyük giyim perakendecisi olan Inditex’i 2001’de Madrid borsasında halka arz ettiğinden beri, bugün 90 yaşında olan Ortega, yaklaşık 100 pazarda 216 mülke toplamda yaklaşık 24 milyar dolar yatırdı. Bunların sadece 10’unu elden çıkardı. Bu Amazon’un kurucusu Jeff Bezos’un roket şirketi Blue Origin’e yatırdığı tahmini 20 milyar dolardan daha fazla.

Gayrimenkul portföyünün değeri 25 milyar dolar

Forbes, Ortega’nın gayrimenkul imparatorluğunu haritalamak için dokuz ülkedeki şirket kayıtlarını, tapu belgelerini ve basın bültenlerini inceledi. Ayrıca Regrid ve Real Capital Analytics verilerini kullandı. Bu portföyün değeri yaklaşık 25 milyar dolar ve 13 ülkede 200’den fazla mülkten oluşuyor. Bu da onu, Avustralyalı Harry Triguboff (23,2 milyar dolar) ve Amerikalı Donald Bren (19,2 milyar dolar) gibi en başarılı geliştiricilerden daha değerli bir portföyle dünyanın en büyük gayrimenkul baronu yapıyor.

Bir demiryolu işçisinin oğlu olan Ortega, 14 yaşında bir gömlek mağazasında ayak işlerine bakarak işe başladı. 1960’larda, o dönem eşi ve terzi olan Rosalía Mera ile birlikte oturma odasında elbiseler ve iç çamaşırları üretmeye başladılar. 1975’te Zara’yı, on yıl sonra ise Inditex’i kurdular. 1986’da boşandılar ancak Mera, 2004’e kadar yönetim kurulu üyesi, 2013’teki ölümüne kadar ise hissedar olarak şirkette kaldı.

Ortega, Inditex’i halka açtığı yıl olan 2001’de gayrimenkule ciddi şekilde yatırım yapmaya başladı. Halka arz kapsamında şirketin yüzde 13,5 hissesini 1,1 milyar dolara sattı ve kısa süre sonra holding şirketi Pontegadea’yı kurdu. Bu şirket aracılığıyla, kızı Marta’nın biniciliği öğrendiği Galiçya’daki binicilik merkezi Club Hípico Casas Novas’ı satın aldı. Sonraki 25 yıl boyunca, büyük ölçüde Inditex’ten elde ettiği devasa yıllık temettülerin bir kısmını (Forbes tahminlerine göre 2001’den bu yana vergi sonrası toplam yaklaşık 28 milyar dolar) kullanarak ve kira gelirlerini yeniden yatırarak portföyünü istikrarlı şekilde büyüttü.

Ortega'nın en büyük satın alımları

1. Royal Bank Plaza, 916 milyon dolar - Toronto, Kanada | 2022
2. Canada Post, 855 milyon dolar - Vancouver, Kanada | 2025
3. The Post, 785 milyon dolar - Londra, Birleşik Krallık | 2019
4. Troy Block, 740 milyon dolar - Seattle, ABD | 2019
5. The Adelphi, 713 milyon dolar - Londra, Birleşik Krallık | 2018

Forbes'a konuşan ancak isimlerinin açıklanmasını istemeyen, Ortega ile çalışan iki emlak danışmanına göre Ortega genellikle borç kullanmadan, tamamen nakit ödemelerle prestijli mülkler satın alıyor ve nadiren satış yapıyor. Pontegadea’nın mevcut en güncel 2024 mali tablolarına göre şirketin toplam borcu sadece 390 milyon dolar. Bu, varlıkların yalnızca yüzde 2’sine denk geliyor. Özellikle ticari gayrimenkulde neredeyse görülmemiş derecede düşük bir kaldıraç oranı.

"Sanat eserlerini toplayan bir koleksiyoncu gibi"

Danışmanlardan biri, “Diğer gayrimenkul yatırımcılarının çoğundan çok farklı. Sanki sınırsız parası var gibi. Düşük riskli şeyleri seviyor, bir mülkü alıp geliştirmeye çalışmıyor. Piyasadaki en kaliteli varlıkları, koleksiyon yapar gibi alıyor. Biraz üst düzey sanat eserlerini toplayan bir koleksiyoncu gibi" dedi. Bu prestijli alımlar arasında Madrid’deki 43 katlı Torre Picasso gökdeleni (2011’de 540 milyon dolar), Londra’daki Green Park’a bakan Devonshire House (2013’te 671 milyon dolar), Seattle’daki Amazon’un bulunduğu Troy Block ofis kompleksi (2019’da 740 milyon dolar) ve Toronto’daki altın kaplamalı Royal Bank Plaza (2022’de 916 milyon dolar) yer alıyor. Ortega’nın birçok ofis ve perakende mülkü Amazon, Apple, Meta, Nike, Spotify ve elbette Zara gibi büyük ve güçlü kiracılara uzun vadeli sözleşmelerle kiralanmış durumda. Ayrıca Amazon, FedEx, Home Depot ve Walmart’a depo kiralıyor. Başka bir gayrimenkul danışmanı, "Stratejik, kentsel ve yeri doldurulamaz lokasyonlardaki gayrimenkulleri alıyorlar. Her zaman uzun vadeli kiralanabilecek yerler. Bu kiracılar halka açık şirketler, milyarlarca dolarlık piyasa değerleri var. İflas edeceklerinden endişe etmenize gerek yok" diye ekledi. 

Bir diğer önemli fark ise mülkleri elde tutma süresi. Real Capital Analytics’e göre Ortega şimdiye kadar sadece 10 bina sattı. “Bu varlıkları sonsuza kadar elde tutmak amacıyla alıyorlar. Diğer yatırımcılar genellikle 5-10 yıl tutar. Pontegadea böyle düşünmüyor; uzun vadeli nakit akışına odaklanıyor" diyor danışmanlardan biri. Bu yaklaşım, özellikle ticari gayrimenkullerin zor bir dönemden geçtiği günümüzde, Pontegadea’yı değer dalgalanmalarına ve piyasa değişimlerine karşı daha dayanıklı kılıyor.

25 yılda 800 milyon dolar vergi tasarrufu

Ortega’nın dünyanın en zengin gayrimenkul baronu olmasının nedeni binalara duyduğu sevgi değil. Bu 25 yılda yaklaşık 800 milyon dolar tasarruf etmesini sağlayan akıllı bir vergi stratejisi. İspanya’daki servet vergisi ve 2022’de getirilen dayanışma vergisi nedeniyle nakit para elde tutmak bir yük. Her yıl 31 Aralık’ta İspanyol hükümeti ultra zenginlerin banka hesaplarını inceleyerek vergi hesaplıyor. En yüksek vergi oranı yüzde 3,5 ve bu, temettü ve sermaye kazancı vergilerine ek olarak uygulanıyor.

Ancak aile şirketleri için önemli bir muafiyet var. Şirketin en az yüzde 5’ine sahip olmak, yönetimde yer almak ve aktif bir holding olduğunu kanıtlamak gibi şartları sağlayanlar (Ortega’nın Pontegadea’da yaptığı gibi), paralarını bankada tutmak yerine aktif yatırımlarda değerlendirdikleri sürece bu vergiden kaçınabiliyor. Forbes’a göre Ortega, 2001’den bu yana temettülerini limanlar, güneş ve rüzgar enerjisi projeleri, telekom ve altyapı şirketleri ile çok sayıda gayrimenkule yeniden yatırarak yaklaşık 800 milyon dolar servet vergisinden tasarruf etti.

Ortega ayrıca temettü vergisini de büyük ölçüde azaltmayı başardı. Inditex hisselerini doğrudan değil Pontegadea üzerinden tuttuğu için İspanya’daki yüzde 30’luk yüksek temettü vergisini fiilen aşabiliyor. Bunun yerine, belirli şartları sağlayan şirketler için geçerli olan muafiyet sayesinde bu büyük temettüler üzerinden yalnızca yüzde 1,25 vergi ödüyor. 2021 öncesinde ise tamamen muafiyet vardı yani yaklaşık 15 milyar dolarlık temettü için hiç vergi ödememiş olabilir. Toplamda bu muafiyet, son 25 yılda yaklaşık 7 milyar dolar temettü vergisinden tasarruf etmesini sağladı.

Dünyanın en büyük aile ofislerinden biri

Pontegadea, dünyanın en büyük aile ofislerinden biri olmasına rağmen dünya genelinde sadece yaklaşık 90 çalışanı bulunuyor. Yönetim kurulu dört kişiden oluşuyor: Ortega, ikinci eşi Flora Pérez Marcote, Inditex’in şu anki başkanı olan kızları Marta Ortega ve uzun süredir CEO olan Roberto Cibeira. Cibeira, 2020’de Financial Times’a verdiği nadir bir röportajda Pontegadea’nın “devasa getiriler peşinde olmadığını”, bunun yerine “sermayeyi koruyan, düzenli nakit akışı sağlayan yatırımları” tercih ettiğini söyledi. O dönemde şirketin mülklerinin yüzde 95’inin büyük şehirlerdeki üst düzey bölgelerde bulunduğunu belirtti.

Ortega’nın temettü gelirleri ise büyümeye devam ediyor. Bu yıl mayıs ve kasım aylarında iki taksit halinde rekor düzeyde 3,8 milyar dolar temettü alması bekleniyor ve bu parayı harcamak konusunda oldukça meşgul. Şubat ayında Avustralyalı varlık yöneticisi Macquarie, Pontegadea ve bir emeklilik fonuyla birlikte Qube Holdings’i satın almak için 8 milyar dolarlık bir anlaşma açıkladı. Bu anlaşmada Ortega’nın ne kadar ödeyeceği net değil ancak İspanya’daki yıl sonu vergi tarihinden önce yeni nakdini değerlendirecek başka yollar bulması muhtemel.

Grubun amiral markası Volkswagen’deki daralma ise daha yüksek oldu. Marka satışları söz konusu dönemde yüzde 7,6 azalarak 1 milyon 48 bin 300 adede indi.

Çin ve ABD pazarı baskı yarattı

Şirketin en kritik pazarı olan Çin’de teslimatlar yüzde 14,8 oranında gerileyerek 548 bin 700 seviyesine düştü. ABD tarafında ise düşüş daha sert gerçekleşti ve teslimatlar yüzde 20,5 azaldı.

Kuzey Amerika genelindeki yüzde 13,3’lük daralmada, Donald Trump yönetimi döneminde devreye alınan yeni gümrük tarifeleri ve elektrikli araç talebini baskılayan düzenlemelerin etkili olduğu belirtildi.

Avrupa ve Güney Amerika pozitif ayrıştı

Çin ve Kuzey Amerika’daki kayıplara karşın Volkswagen, Avrupa ve Güney Amerika’da büyüme kaydetti. Avrupa’daki teslimatlar yüzde 4,7 artarak 983 bin 800 adede yükseldi.

Almanya iç pazarında da yüzde 4,8’lik artış görülürken, Güney Amerika’da özellikle Brezilya kaynaklı güçlü talep dikkat çekti. Bölgedeki toplam büyüme yüzde 7 olarak kaydedildi.

Elektrikli araç satışlarında düşüş hızlandı

Grubun bataryalı elektrikli araç (BEV) teslimatları da geriledi. Mart sonu itibarıyla BEV satışları yıllık bazda yüzde 8 düşerek 200 bin adede indi.

Çin’de devlet teşviklerinin sona ermesi satışları sert biçimde etkilerken, bu pazarda elektrikli araç satışları yüzde 64 oranında düştü. ABD’de ise Nisan 2025’te devreye giren gümrük vergilerinin etkisiyle yüzde 80’e varan keskin bir gerileme yaşandı.

Traton’da da düşüş görüldü

Volkswagen Grubu’nun ticari araç iştiraki Traton da yılı zayıf başladı. Şirketin teslimatları ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,1 azalarak 68 bin 600 seviyesine geriledi.

OPEC ham petrol üretimi, Orta Doğu'daki çatışmaların kilit üyelerden gelen ihracatı engellemesiyle geçen ay rekor bir düşüş kaydetti. OPEC+'in aylık raporuna göre, örgütün üretimi mart ayında günlük 7,88 milyon varil çökerek 20,79 milyon varile geriledi. Bu rakam, verilerin tutulmaya başlandığı 1980'li yıllardan bu yana kaydedilen en sert düşüş olarak kayıtlara geçti.

Bu sert düşüş, Irak, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt'teki kayıplardan kaynaklandı. ABD-İsrail ittifakı ile İran arasındaki savaş, Basra Körfezi'nin hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı su yolunu altı hafta boyunca kapattı. Bu durum bölgesel üreticileri üretimi durdurmaya zorladı.

Fiyatlar fırladı, enflasyon tehdidi büyüyor

Yaşanan kriz jet yakıtı, dizel ve benzin gibi ürünlerin fiyatlarını hızla yükseltti. Bu durum küresel ekonomiyi yeni bir enflasyon dalgasıyla tehdit ediyor. Hafta sonu diplomatik bir çözüme ulaşılamamasının ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın İran akışını engelleme sözü vermesi piyasaları hareketlendirdi. Uluslararası petrol vadeli işlemleri pazartesi günü Londra'da varil başına 102 dolar civarında işlem gördü.

Tahran yönetimi ise bu gelişmelere misilleme tehdidiyle karşılık verdi. Ancak OPEC sekreterliğinin raporunda boğaza veya boğazın kapatılmasına hiçbir atıfta bulunulmadığı görüldü. Yaşanan bu son çöküş, küresel yakıt talebinin düştüğü Mayıs 2020'deki 6,28 milyon varillik rekor düşüşü geride bıraktı.

Körfez ülkelerinde üretim çakıldı

Aylık rapora göre, mart ayında en büyük düşüşü Irak yaşadı. Irak'ın üretimi günlük 2,56 milyon varil düşerek 1,63 milyon varile indi. Onu günlük 2,31 milyon varil düşüşle 7,8 milyon varile gerileyen Suudi Arabistan yakından takip etti. 

Kuveyt'in üretimi 1,37 milyon varil azalarak 1,2 milyon varile düştü. Birleşik Arap Emirlikleri'nin üretimi ise 1,5 milyon varil gerileyerek mart ayında sadece 1,9 milyon varil seviyesinde kaldı. OPEC+ anlaşmasına katılmayan İran da savaşın ilk ayında petrol üretimini günlük 180 bin varil azaltarak 3,06 milyon varile düşürdü.

İsteğiniz üzerine, petrol üretimi 1 milyon varilin (1.000 bin varil) altında olan ülkeleri tablodan çıkardım ve belirttiğiniz gibi Umman'ı istisna olarak tuttum.

Tablonun genel toplamlarının tutarlılığını koruması için, çıkarılan ülkelere rağmen alt toplam satırlarını (OPEC Toplamı vb.) orijinal haliyle bıraktım:

Rusya ve Kazakistan'da üretim arttı

Lider değişikliğinin ardından ABD yaptırımlarının kaldırılmaya devam ettiği Venezuela'da ise tablo farklıydı. Ülke, petrol üretimini mart ayında günlük 80 bin varil artırarak 990 bin varile çıkardı. Aynı dönemde OPEC+ içindeki OPEC dışı ülkeler üretimi günlük 176 bin varil artırmayı başardı.

Bu artış temel olarak üretimini 250 bin varil yükselterek 1,73 milyon varile çıkaran Kazakistan'dan kaynaklandı. Kazakistan böylece OPEC+ anlaşması kapsamında izin verilen seviyeyi 780 bin varil aştı. Rusya ise petrol üretimini sembolik olarak günlük 3 bin varil artırarak 9,17 milyon varile taşıdı. Rusya mart ayında izin verilen seviyenin 407 bin varil gerisinde kaldı.

OPEC ikinci çeyrek tahminlerini düşürdü

Genel tabloya bakıldığında, OPEC+ ülkeleri mart ayında petrol üretimini şubat ayına göre 7,59 milyon varil azaltarak 29,76 milyon varile indirdi. OPEC, ikinci çeyrek için küresel petrol talebi tahminlerini günlük 500 bin varil düşürdü. Ancak yılın ikinci yarısındaki dengeleyici artışlar yıllık seviyeyi değiştirmeden korudu. 

Savaşın 28 Şubat'ta patlak vermesinden önce kilit OPEC+ ülkeleri üretimi canlandırmaya çalışıyordu. Ülkeler 5 Nisan'daki aylık video konferansta süreci devam ettirmek için mayıs ayına yönelik sembolik bir artış konusunda anlaştı. Üyelerin 3 Mayıs'ta tekrar bir araya gelmesi bekleniyor.

İncelenen 45 ülkenin 28’inde iflas sayısı yükselirken, 17 ülkede düşüş kaydedildi. Toplamda 627 bin 575 şirketin iflas ettiği 2025 yılında, iflas seviyeleri pandemi öncesine göre hâlâ yüksek seyrini korudu.

Enerji ve gıda fiyatlarındaki gerileme, enflasyon baskısının azalması ve merkez bankalarının daha gevşek politikalara yönelmesi finansal koşulları bir miktar rahatlattı. Bu da iflas artış hızının yavaşlamasında etkili oldu.

İflas artışında zirve: Arjantin

Ülke bazında bakıldığında, iflasların en hızlı arttığı ekonomi Arjantin oldu. Bu ülkeyi Yunanistan, Hong Kong, Suudi Arabistan ve İsviçre izledi.

ABD’de ise bir önceki yıl sınırlı kalan artış, 2025’te hızlanarak yüzde 26’ya çıktı. Bu tablo, büyük ekonomilerde de risklerin sürdüğünü gösteriyor.

Türkiye’de tablo daha ağır

Türkiye’de şirket iflasları küresel ortalamanın oldukça üzerinde arttı. 2025 yılında iflaslar yüzde 29 yükselirken, toplam 573 şirket iflas etti.

Bu artışta yüksek reel faizler, krediye erişimde yaşanan zorluklar ve sıkı finansal koşullar belirleyici oldu. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansmana ulaşmakta zorlanması, iflas baskısını artırdı.

En kırılgan sektörler: İnşaat ve perakende

Rapora göre iflas riski belirli sektörlerde yoğunlaşıyor. İnşaat, perakende, konaklama ve hizmet sektörleri bu açıdan öne çıkıyor.

İnşaat sektöründe yüksek faizler proje finansmanını zorlaştırırken, artan maliyetler ve zayıflayan talep şirket bilançolarını baskılıyor. Perakende ve hizmet tarafında ise dalgalı tüketici talebi, artan giderler ve sınırlı fiyatlama gücü riskleri büyütüyor.

“Artış yavaşladı ama risk bitmedi”

Dun & Bradstreet COO’su Julian Prower, iflas artış hızındaki yavaşlamaya rağmen seviyelerin hâlâ yüksek olduğuna dikkat çekti. Para politikalarının daha öngörülebilir hale gelmesi ve enflasyonun gerilemesi, piyasalarda kısmi bir istikrar hissi oluşturdu.

Buna karşın jeopolitik gelişmeler, ticaretteki dönüşüm ve döviz piyasalarındaki oynaklık, şirketler açısından belirsizlik yaratmaya devam ediyor.

Şirketlere veri odaklı risk yönetimi çağrısı

Prower, şirketlerin bu süreçte daha temkinli hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Müşteri ve tedarikçilerin yakından izlenmesi, kredi risklerinin düzenli analiz edilmesi ve veri temelli karar alma süreçlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Ayrıca iş ortaklarının çeşitlendirilmesi ve farklı ekonomik senaryolara karşı hazırlıklı olunması, şirketlerin dayanıklılığını artıran unsurlar arasında gösterildi.

2026 için uyarı: Riskler yeniden artabilir

Baş Ekonomist Dr. Arun Singh ise 2025’in görece daha dengeli bir yıl olduğunu, ancak bu görünümün kalıcı olmayabileceğini ifade etti.

2026’da ticaret politikalarına ilişkin belirsizliklerin, jeopolitik gerilimlerin ve finansman koşullarının yeniden baskı yaratabileceği uyarısında bulundu. Özellikle borçluluk oranı yüksek ve kısa vadeli finansmana bağımlı şirketlerin daha kırılgan hale gelebileceği belirtildi.

Genel tablo, iflaslardaki artış hızının yavaşladığını ancak küresel ölçekte risklerin ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Firma pazartesi günü yaptığı açıklamada, bu rakamın tarihi bir zirve olduğunu belirtti. Yeni gelir rakamı, geçen yılın dördüncü çeyreğinde kırılan 4,31 milyar dolarlık önceki rekoru 1 milyar dolardan fazla aşmış oldu. İran savaşının piyasalarda yarattığı hareketlilik bu eşsiz gelir artışında önemli bir rol oynadı.

Yatırım bankacılığında güçlü toparlanma

Sabit getirili menkul kıymetler, döviz ve emtia işlemcileri ise aynı dönemde 4 milyar dolar gelir elde etti. Bu rakam, analistlerin beklentilerinin biraz gerisinde kaldı. Buna karşılık yatırım bankacılarının danışmanlık ücretleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 89 oranında yükseldi. Bu durum, piyasadaki anlaşma ve satın alma süreçlerindeki güçlü toparlanmayı yansıttı.

Bu hafta finansal sonuçlarını açıklayan ilk büyük yatırım bankası olan Goldman Sachs, Wall Street'in en büyük piyasa bölümlerinden birine sahip bulunuyor. Bu tarz işletmeler piyasalardaki oynaklık artışından doğrudan fayda sağlıyor. Bu yılki hareketlilik İran'daki savaşın yanı sıra yapay zekâ ve özel kredilerle ilgili endişelerden de beslendi.

Yönetim değişiklikleri ve varlık yönetimi

Hisse senedi piyasasındaki bu gelir patlaması, büyük serbest fon müşterilerine ve spekülatif yatırımcılara verilen kredileri de içeriyor. Hisse senedi finansmanındaki genel artış bu başarıya zemin hazırladı. Üstelik bu rekor, birimin eş başkanlarından Erdit Hoxha'nın Millennium Management adlı serbest fona sürpriz bir şekilde geçmesine rağmen elde edildi.

Varlık yönetimi bölümünde ise şirket gözetim altındaki varlıkların 3,7 trilyon dolara yükseldiğini duyurdu. Net gelirler de geçen yılın aynı dönemine kıyasla artış gösterdi. Goldman Sachs nisan ayı başlarında özel kredi fonlarından birinin yatırımcıların geniş çaplı bir çıkışından kıl payı kurtulduğunu açıklamıştı.

Banka ayrıca ilk çeyrekte yedi ortağını daha üst yönetim komitesine terfi ettirdi. En üst düzey yöneticilerin maaşlarında artışa gidilirken, şirketin baş avukatının görevden ayrıldığı da duyuruldu.

Onyx tarafından yapılan değerlendirmelere göre, ABD'nin abluka planını hayata geçirmesi halinde petrol fiyatları varil başına 150 dolara kadar yükselebilir. Yaptırım uygulanan ve İran ham petrolü taşıyan iki süper tanker, Hindistan limanlarına demir attı. 

Bu durum, ABD'nin Tahran'ın ihracatını engelleme çabalarını artırdığı bir dönemde gerçekleşiyor. Tankerlerin gelişi, neredeyse yedi yıl aradan sonra ülkeye ulaşan ilk kargolar olmaları açısından büyük önem taşıyor.

Hindistan, ABD yaptırımları nedeniyle 2019 yılından bu yana İran petrolü almıyordu. Ancak geçen ayki bir muafiyet kararı, halihazırda denizde olan ham petrolün satın alınmasına izin verdi. Bu adım, Orta Doğu'daki savaşın küresel arz üzerindeki etkisini hafifletmek amacıyla atıldı.

Dünyanın en büyük üçüncü ham petrol ithalatçısı konumundaki Hindistan, enerji krizini aşmak için yeni planlar yapıyor. Ülke yetkilileri diğer ülkelerin yanı sıra İran'dan da kargo satın alacağını açıkladı.

Abluka planının etkileri belirsiz

ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemileri abluka altına alma planının yansımaları henüz bilinmiyor. Bu planın muafiyetleri veya mevcut alımları nasıl etkileyeceği belirsizliğini koruyor. Abluka hamlesi, barış görüşmelerinin çökmesinin ardından İran sevkiyatlarını durdurmaya yönelik bir çaba olarak öne çıkıyor.