Uluslararası standart olan Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,35 artışla 115,22 dolara ulaştı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise yüzde 1,18 artarak 100,82 dolardan işlem gördü. Fiyatlardaki bu keskin yükselişin temelinde Orta Doğu'da devam eden savaşın yayılma ihtimali yatıyor.
Mart ayında yaklaşık yüzde 59 değer kazanan Brent petrol, 1990 yılındaki Kuveyt işgalini bile geride bırakarak rekor bir aylık yükselişe imza attı. Fiyatların bu seviyeye gelmesinde Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz'deki lojistik hatlara yönelik tehditler ana etken oldu.
Üretim kesintileri ve fiyat beklentileri
İran'ın yeni dini lideri, Körfez'deki Arap komşularına yönelik saldırıları sürdüreceklerini açıkladı. Lider, dünya petrolünün beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasını ABD ve İsrail'e karşı bir koz olarak kullanacaklarını belirtti. Bu belirsizlik nedeniyle bölgedeki üreticiler, ham petrolü sevk edecek yer bulamadıkları için üretimi kısıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı, fiyatları dengelemek amacıyla acil durum stoklarından rekor seviye olan 400 milyon varil petrolü piyasaya süreceğini duyurdu. Ancak analistler bunun kısa vadeli bir çözüm olduğunu vurguladı. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının 150 dolara fırlayabileceği değerlendirmesini yaptı.
Piyasadaki riskler vadeli işlemlere de yansımış durumda. Brent petrol vadeli işlemleri temmuz ayına kadar 100 doların üzerinde kalırken, aralık teslimatları 85 dolardan fiyatlanıyor. Kısa vadeli teknik analizlerde ise Brent petrolde 109,03 doların direnç, 107,11 doların destek olarak izlenebileceği ifade edildi.
Kızıldeniz'deki tehditler ve askeri hareketlilik
Husilerin hafta sonu İsrail'e yönelik saldırıları, Bab el-Mendeb Boğazı'ndaki petrol ticaretini riske atarak Orta Doğu'daki savaşın uzayacağı endişelerini artırdı. Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, işgal altındaki Filistin'in güneyinde İsrail'e ait hassas askeri hedefleri balistik füzeyle vurarak ilk askeri operasyonlarını gerçekleştirdiklerini kaydetti.
Seri, direniş cephelerine destek amacıyla hedeflere ulaşılıncaya ve saldırılar durduruluncaya kadar operasyonlarının devam edeceğini söyledi. İsrail ordusu ise Husilerin balistik füzenin ardından seyir füzesi ateşlediğini ve bunun başarıyla önlendiğini bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın 20 büyük tankerin geçişine izin verdiğini belirterek bunun fiili bir taviz olduğunu söyledi. İran'daki petrolü almayı tercih edeceğini dile getiren Trump, Washington'un İran'ın ana petrol ihracat terminali Hark Adası'nı ele geçirebileceğine işaret etti. Trump ayrıca, İran ile doğrudan ve dolaylı görüşmelerin sürdüğünü, yakında bir anlaşmaya varılabileceğini veya varılamayacağını ifade etti. Şu anda bölgede özel kuvvetler de dahil olmak üzere 50 binden fazla ABD askeri bulunuyor.
Küresel hisse senedi piyasalarına yansımalar
Petrol piyasasındaki bu sert hareketlilik, Asya ve ABD borsalarında satış baskısı yarattı. S&P 500 endeksi yüzde 1,5 düşüş yaşarken, Dow Jones Sanayi Endeksi 739 puanlık kayıpla yüzde 1,6 geriledi. Nasdaq kompozit endeksi ise günü yüzde 1,8 kayıpla tamamladı.
Tüm bu dalgalanmalara rağmen ABD borsalarının askeri çatışmalardan hızlı toparlanma eğiliminde olduğu biliniyor. Mevcut sarsıntılara karşın S&P 500 endeksi, ocak ayında kırdığı tüm zamanların en yüksek seviyesinin sadece yüzde 4,4 altında seyrediyor. Pakistan'ın barış görüşmelerine ev sahipliği yapma çabaları ise ABD ve İranlı yetkililerin isteksizliği nedeniyle sonuçsuz kalıyor.