Çin, küresel yapay zeka endüstrisinin en sıcak emtiası olan tokenlar konusunda önemli bir zemin kazanıyor. Büyük dil modelleri tarafından işlenen metin, kod veya veri birimlerini izleyen OpenRouter verilerine göre şubat ayından bu yana DeepSeek ve MiniMax gibi Çinli gruplar token tüketiminde ABD'li rakiplerini geride bıraktı.
Bu değişim yapay zeka yarışında daha derin bir dönüşüme işaret ediyor. Nvidia yöneticisi Jensen Huang bu ay yaptığı açıklamada, dijital birimlerin üretiminin ve kullanımının yapay zeka ekonomisini yönlendireceğini belirtti. Geliştiriciler token başına ücretlendiriliyor. Bu durum tokenları hem modellerin benimsenmesi için bir gösterge hem de şirketler arasında bir fiyatlandırma savaş alanı haline getiriyor.
Açık kaynaklı OpenClaw platformunda oluşturulanlar gibi yapay zeka ajanları, önceki sohbet robotlarına göre çok daha fazla token tüketiyor. Tokenları ucuza üretme yeteneği küresel rekabeti yeniden şekillendiriyor ve Çin'e yeni bir avantaj sağlıyor. Sidney merkezli teknoloji danışmanlık firması Amplify AI Group'un yöneticisi Will Liang konuya dair açıklama yaptı. Liang, "Ajanınız günde milyonlarca token harcıyorsa, token başına küçük bir fiyat farkı bile önemli bir harcama kalemi haline gelir. Bu durum Çinli laboratuvarlar için yapısal bir itici güç oluşturuyor ve ajanların benimsenmesi arttıkça bu güç daha da büyüyor." dedi.
Ajanların token tüketimi maliyetleri artırıyor
Çinli yapay zeka gruplarının maliyet avantajı, daha ucuz enerji ve daha verimli modellerden kaynaklanıyor. MiniMax ve Moonshot gibi şirketler milyon çıktı tokenı başına 2 ila 3 dolar arasında ücret alıyor. Anthropic'in Claude Sonnet 4.5 modeli için bu rakam yaklaşık 15 dolar seviyesinde bulunuyor. Bu durum iki taraf arasında neredeyse altı katlık bir fark yaratıyor.
Aradaki fark sohbet robotlarından çok daha fazla token tüketen yapay zeka ajanlarında daha belirgin hale geliyor. Shakespeare'in Hamlet eserini özetlemek bir sohbet robotu için yaklaşık 30 bin token alabiliyor. Ancak bir yapay zeka ajanı küçük bir kodlama görevi için 20 milyona kadar tokena ihtiyaç duyabiliyor. Bu durum yapay zeka geliştiricilerinin harcama alışkanlıklarını değiştiriyor.
Hong Kong merkezli geliştirici Terry Zhang, işinin yüzde 80'i için Moonshot'ın Kimi modelini kullanarak günde 50 dolar harcadığını söyledi. Zhang, Anthropic'in Claude modelini daha karmaşık görevlere ayırdığını belirterek, "Eskiden sadece Claude'u kullanırdım. Ancak şimdi artan iş yüküyle birlikte sadece Claude'u kullanmak bana günde yaklaşık 900 dolara mal oluyor. Bu çok fazla ve Kimi ile Claude'un karma kullanımı benim için iyi sonuç veriyor." ifadesini kullandı.
Bu eğilim şirketlerin gelirlerine de yansıyor. OpenRouter verilerine göre, M2.5 modeli küresel olarak en çok kullanılanlar arasında yer alan MiniMax'in token kullanımı 20 Mart itibarıyla bir ay öncesine göre yüzde 476 arttı. OpenRouter küresel model tüketiminin sadece küçük bir kısmını oluşturuyor. Ancak bu tür veriler başka yerlerde nadir bulunduğu için yaygın bir endüstri göstergesi olarak kabul ediliyor.
ABD'li gruplar genel pazar genişledikçe hızla büyümeye devam ediyor. OpenAI, Anthropic ve Google güçlü gelir artışı ve benimsenme oranları bildiriyor. Ancak daha düşük maliyetli Çin modelleri, dünya çapındaki kullanıcılar arasında zemin kazanmak için önemli bir fırsat yakaladı.
Enerji politikaları ve çip kısıtlamaları etkili oluyor
Çin'in token fiyatlandırma avantajı, ülkenin yenilenebilir enerjiye yaptığı devasa yatırımlardan kaynaklanıyor. Çin hükümeti bu ay yayımladığı 2026 çalışma raporunda bilgi işlem ve elektrik sinerjisini ulusal bir öncelik olarak belirledi. Hükümet böylece enerji politikasını yapay zeka rekabet gücüyle açıkça ilişkilendirdi.
Yazılım tarafında Çinli gruplar, hesaplama talebini azaltan uzmanların karışımı gibi verimli yapay zeka mimarilerini benimsedi. Bu durum bazen doğruluk pahasına gerçekleştirilebiliyor. Bilgi işlem verimliliğine yönelik bu eğilim, ABD ihracat kontrolleri nedeniyle Çin'de yaşanan gelişmiş çip sıkıntısından kaynaklanıyor.
Sektörde bazı teknik kısıtlamalar da yaşanıyor. Zhipu AI'nin GLM-5 modeli şubat ayında OpenRouter listelerinin zirvesine yerleşti. Ancak kullanımın işlem kapasitesini aşması gecikmelere ve hizmette bozulmalara neden oldu. Şirket özür dilemek ve fiyatları artırmak zorunda kaldı. Zhipu AI hisseleri o gün yüzde 22 düştü ve 10 milyar dolardan fazla piyasa değeri eridi.
Google'da çalışan kıdemli bir geliştirici konuyla ilgili görüşlerini paylaştı. Geliştirici, "Modelin yeteneği önemlidir ancak istikrarlı hesaplama ve servis de bir o kadar elzemdir." değerlendirmesini yaptı. Öte yandan Google'ın Gemini 3 Flash modeli bu ay en çok kullanılan ilk beş model arasında Minimax'in ardından ikinci sırada yer aldı.
Çin'in teknoloji devleri avantajlarını kullanmak için hızla harekete geçti. Alibaba bu ayın başlarında İcra Kurulu Başkanı Eddie Wu tarafından yönetilecek yeni bir birim olan Alibaba Token Hub'ı kurduğunu duyurdu. Bu hamle, Alibaba'nın token ekonomisinin yapay zeka rekabetinin bir sonraki aşamasını belirleyeceği yönündeki görüşünün sinyalini veriyor.
Wu geçen hafta yayımladığı bir iç yazışmada, yapay genel zeka (AGI) dönüm noktasının eşiğinde durduklarını aktardı. Wu, "Milyarlarca yapay zeka ajanı, her biri modeller tarafından üretilen tokenlarla desteklenen dijital işlerde giderek daha büyük bir pay almaya hazırlanıyor. Bu ajanlar giderek insanlarla dijital dünya arasındaki birincil arayüz haline gelecek." dedi.
Çin'in token avantajının devam edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor. Bazı şirketler Çin veri merkezlerinde çalıştırılan modellere güvenme konusunda temkinli davranmaya devam ediyor. Amplify yöneticisi Liang, hükümetler ve denetlenen endüstriler için jeopolitik rüzgarların önemli olduğunu vurguladı. Liang, "Düzenleyiciler verilerin nerede işlendiği ve kimin yetki alanına girdiği konusunda daha zor sorular soruyor." ifadelerini kullandı.