Açıkçası işlerin tartışılan bu senaryoya varmasını hiç ama hiç istemeyiz. Ancak heyecanlı bir senaryo ve Trump nedeniyle ihtimali de sıfır olmadığından tarihten örnekleri ile paylaşmak istiyorum. Fed bilançosunu etkileyen gelişmeleri düzenli açıklanan ve H.4.1 olarak bilinen raporda görebiliyoruz. İşte bu raporda konuyla ilişkili bir hesap söz konusu: Altın sertifikaları hesabı. Hesabın değeri dip notta da ifade edildiği gibi on yıllardır 11 milyar dolar civarında. “Değer” kısmı önemli zira Fed’in elinde altın yok “değeri karşılığı” sertifika var. Altın, Hazinede. Konuşulan ne? ABD elindeki sekiz bin ton altını yeniden değerlendirir ve 42.22 dolardan değil de cari fiyat olan 2 bin 900 dolardan kaydeder. Bu arada kazan öldüğü gibi doğurabilir de. Yani 2 bin 900 dolardan değerlendirmesi şart değil yıllarca 42.22 dolarda tuttuğu gibi 3 bin 900 dolardan da değerlendirebilir. Fiyat bir anda 68 kat artınca elbette 11 milyar dolar da 750 milyar dolara fırlar.
Şayet ABD bunu düşünüyorsa şu anda altın alıyor olmalı. Yeterli miktarda aldığına kani olunca yeniden değerlenme için uygun gördüğü rakamı açıklayacak. Ancak böyle bir adım piyasaları allak bullak edeceği için olası bir fiziki teslimat dalgasının önüne geçmek amacıyla vadeli kontratlar nakit uzlaşı haline döndürülecek ve fiyat da gerekirse sabitlenecek. Yani fiziki altın taşıyanlar kâr ederken vadeli kontrat taşıyanlar zarar edecek veya gerekli korumayı elde edemeyecek. ABD bunu neden yapabilir? Servet fonuna sermaye, borçlanma tavanının etrafından dolaşmak, doğrudan daha az borçlanmak, daha az vergi toplamak için vs. Bu spekülasyon kısmı. Şimdi biraz da arkasındaki matematiğe bakalım. Geçmişten özetliyorum:
Mayıs 1972’de Kongre (evet bu kararı Kongre almalı) 35 dolar olan resmi altın fiyatını 38 dolara yükseltti. Bu ayarlama neticesinde Hazinede tutulan altının değeri 800 milyon dolar yükseldi. Bu olduğu anda iki alternatif patika var. Bu işlem teorik olarak para tabanının büyütebilir ancak Hazine oluşan 800 milyon doları monetize edilmeyeceği bir hesaba aktarılırsa etkisi sıfır olur. Peki Bessent’in bahsettiği gibi monetize ederlerse? Hazine’nin finansallarına baktığımızda Fed hesabına 800 milyon dolar girer ve Fed’e ihraç edeceği sertifikayla 800 milyon dolarlık bir yükümlülük oluşur. Fed’in hesabında ise tam aksi işlemleri görürüz. Varlıklar sertifikayla beraber 800 milyon dolar artar, TGA hesabı yani yükümlülük de aynı miktarda artar. Ancak hala tam anlamı ile monetizasyon yaşanmadı. Hazine bu parayı harcamaya karar verdiğinde kamu ve ticari bankaların elinde tuttuğu para tabanı büyümeye başlayacak. Bankacılık sisteminde rezervler ve mevduat artacak, hane halkında ise sadece aktifler bölümünde mevduat artarken devlete satılan mal ve hizmetler azalacak.
Ekim 1973 yılında ise bugünkü fiyat olan 42.22 dolara ayarlama gerçekleştirildi. Tekrar aynı aşamalardan geçiyor. Bu noktada bilanço etkisinin yanı sıra Fed’in tepkisi ve para politikası açısından da duruma bakalım. Fed kontrolü dışında bir para tabanı genişlemesi ile karşı karşıya kalmış oldu. Ancak burada daha da kötü bir detay var. Fed QE (varlık alımları) yaptığı zaman uygun gördüğünde tahvilleri satarak QT’ye (bilanço daralması) geçiyor ve istediğinde para tabanını/rezervleri küçültüyor. Ancak bu vakada elindeki eski/yeni altın sertifikalarını satması mümkün değil. Dolayısıyla tam QT yaparken bir anda bilançosunda 750 milyar dolarlık bir artış oldu. Şimdi bu enflasyon belirsizliği içinde, altın piyasasında yaşanacak ve diğer piyasalara da sıçrayacak bir volatilitenin eşliğinde daha fazla ABD tahvili satması gerekecek veya geri adım atacak. 750 milyar dolar vergi artışı veya yeni borçlanma ile yaratılmadığı için absolut bazda baktığımızda kamu borcunda artış olmadı. Ancak Fed elinde tuttuğu ABD tahvillerini satarsa ABD hazinesinin net faiz yükü artacak.
Elon Musk’ın beslediği bir diğer spekülasyon da Fort Knox’ta yukarıda bahsedilen miktarda bir altın rezervi olmadığı. Uzun süredir altın rezervleri denetlenmediği için bu konu gündemde. Şimdi Musk ve Doge ekibinin denetim için kasaya girmesi ve onu boş bulması konuşuluyor. Veya boş bulmaması için ABD’nin altın alarak Londra’dan New York’a bir hareket başlattığı. Trump eksantrik bir isim olabilir. Ancak boşsa bile tüm dünyaya ABD’nin kasalarında altın olmadığını asla göstermeyecektir. Bu nedenle altına yönelik beklentilerimi spekülasyonlarla değil 1-Jeopolitik gelişmeler 2- Orta ve uzun vadeli ekonomik dinamikler üzerinden şekillendiriyorum.