ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada İran'a Hürmüz Boğazı'nı açması için salı gününe kadar mühlet verdi. Trump, boğazın açılmaması durumunda ülkenin elektrik santrallerini ve köprülerini hedef alacaklarını duyurdu. Bu sert açıklamaların ardından ABD ham petrolü pazar günü varil başına 114 doların üzerine çıktı.
Piyasalarda saat 09.00 verilerine göre WTI ham petrolü yüzde 0,26 artışla 111,83 dolardan işlem görüyor. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,87 yükselerek 109,98 dolar seviyesine ulaştı. ABD ve İsrail’in şubat ayı sonunda İran’ı bombalamaya başlamasının ardından İran, Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatarak karşılık vermişti.
Küresel arzda tarihi kesinti yaşanıyor
Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapanması, tarihteki en büyük petrol arzı kesintisini tetikledi. Savaşın başladığı günden bu yana ham petrol, jet yakıtı, dizel ve benzin fiyatları hızla yükseldi. ABD’de ortalama benzin fiyatları, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal ettiği 2022 yılından bu yana ilk kez 4 doları aştı.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı küfürlü paylaşımda İran'ın "cehennemi yaşayacağını" ifade etti. "O lanet boğazı açın yoksa cehennemi yaşarsınız, sadece izleyin" diyen Trump, daha sonra "Salı, Doğu Saati ile 20:00!" şeklinde bir paylaşım daha yaptı. ABD Başkanı geçen çarşamba günü yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında savaşın iki veya üç hafta süreceğini söylemişti.
Artan maliyetler küresel ekonomiyi sarsarken jet yakıtı fiyatları mart sonunda 195 dolara ulaştı. Yakıt kıtlığı ve yükselen giderler nedeniyle bazı havayolu şirketleri ek maliyetleri yolculara yansıtma veya uçuşları iptal etme yoluna gitti. ABD’de gıda maliyetlerinin de bu süreçte yükseldiği gözlemlendi.
Milyarlarca varil petrol kaybı kapıda
TD Securities verilerine göre ay sonuna kadar yaklaşık 1 milyar varil petrol kaybı yaşanacak. Bu miktarın 600 milyon varilini ham petrol, yaklaşık 350 milyon varilini ise rafine ürünler oluşturuyor. Kıdemli emtia stratejisti Ryan McKay, çatışmanın nisan ayı ortasına kadar sürmesinin beklendiğini belirterek varil matematiğinin giderek korkunç bir hal aldığını dile getirdi.
Rapidan Energy ise haziran sonuna kadar toplam net kaybın 630 milyon varil olacağını öngörüyor. Bu hesaplamalara boru hatları üzerinden yönlendirilen akışlar, acil durum stokları ve envanter kullanımları da dahil edildi. Piyasa uzmanları, arz güvenliğinin her geçen gün daha fazla risk altına girdiğini değerlendirdi.
Aralarında Suudi Arabistan, Rusya, Irak, BAE, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın bulunduğu sekiz OPEC+ üyesi, mayıs ayında üretimi günlük 206 bin varil artırma kararı aldı. Ancak Hürmüz Boğazı kapalıyken bu petrolün küresel pazara nasıl ulaşacağı belirsizliğini koruyor. Kuveyt Petrol Şirketi, pazar günü operasyonel tesislerine dronlarla saldırıldığını ve ciddi hasar oluştuğunu açıkladı. OPEC+ grubu, hasar gören altyapının onarılmasının hem maliyetli olduğunu hem de uzun zaman alacağını vurguladı.