Yapay zeka endüstrisinin tetiklediği borsa çalkantısı, giderek birbiriyle çelişen iki korkuyu yansıtıyor. Bunlardan biri, yapay zekanın ekonominin bazı bölümlerini o kadar köklü biçimde dönüştürmeye hazır olduğu ve yatırımcıların, teknolojinin yerinden edebileceği en küçük riski taşıyan şirketlerin hisselerini elden çıkardığı yönündeki endişe. Diğeri ise, Amazon, Meta Platforms, Microsoft ve Alphabet gibi teknoloji devlerinin her yıl yapay zekaya akıttığı yüz milyarlarca doların yakın zamanda büyük getiriler sağlayacağına dair derin bir şüphe. Bu karşıt kaygılar aylardır birikiyordu. Ancak son iki haftada borsanın merkezine yerleştiler. Sonuç olarak, gayrimenkul hizmetleri ve varlık yönetiminden sigorta brokerlerine ve lojistik firmalarına kadar birçok sektörde onlarca şirketi sarsan sert satış dalgaları yaşandı ve yapay zekaya en fazla yatırım yapan büyük teknoloji şirketlerinin piyasa değerlerinden 1 trilyon dolardan fazla silindi.
Nomura International Wealth Management Kuzey Asya Baş Yatırım Yetkilisi Julia Wang, Bloomberg'e yaptığı açıklamada, “Yatırımcıların yapay zeka konusunda neyi dert ettiği konusunda bir çelişki var. Bu iki şey aynı anda doğru olamaz” dedi. Bu değişim, son birkaç yıldaki iyimser havadan büyük bir kopuşa işaret ediyor. O dönemde yapay zekanın dönüştürücü bir verimlilik patlaması başlatacağına dair beklentiler hisse fiyatlarını sürekli yukarı taşıyordu. Büyük teknoloji hisseleri yükselmeye devam etti. Meta 2022 sonundan bu yılın başına kadar yaklaşık yüzde 450 artarken, Alphabet yüzde 250’den fazla yükseldi ve bunun patlamak üzere olan bir balon olup olmadığına dair endişeler ralliyi pek sekteye uğratmadı.
"Elimizde net bir tablo yok"
Bu durum, geçen ayın sonlarında bazı büyük teknoloji şirketlerinin bilançolarının yatırımcıları ürkütmeye başlamasıyla değişmeye başladı. Yatırımcılar, yapılan harcamaların henüz gelirlerde buna denk bir sıçrama yaratmamış olmasına karşı giderek sabırsızlanıyor. Microsoft, Amazon, Meta ve Alphabet’in yalnızca 2026 yılında 600 milyar dolardan fazla sermaye harcaması yapması bekleniyor. Bu durum serbest nakit akışlarını adeta süpürüyor ve şirketleri değer kaybeden varlıklarla yüklüyor; bu da son on yılda firmaların yükselişini destekleyen birçok özelliği kökten değiştiriyor. Ameriprise Advisor Services Baş Piyasa Stratejisti Anthony Saglimbene, “Bu tam anlamıyla kazan-kazan olmayan bir durum. Yatırımcılar ‘Geri dönüş ileride olacaksa Microsoft’un ya da Amazon’un ya da Alphabet’in bu parayı harcamasına razıyım’ demekte rahattı. Şimdi ise geri dönüşün ne zaman geleceğini hemen bilmek istiyorlar ve elimizde net bir tablo yok" dedi.
Microsoft ve Meta’nın 28 Ocak’ta dördüncü çeyrek bilanço sezonunu başlatmasından bu yana Microsoft ve Amazon hisseleri yüzde 16’dan fazla düştü; Amazon ise yaklaşık 20 yılın en uzun düşüş serisine girmiş durumda. Grubun en büyük yapay zeka kazananı olarak görülen Alphabet bile son zirvesinden yüzde 11 geriledi. Güçlü gelir artışıyla beklenenden yüksek sermaye harcamalarını gölgede bırakan Meta ise bilanço sonrası rallinin ardından yüzde 13 düştü. Toplamda grubun birleşik piyasa değerinden yaklaşık 1,5 trilyon dolar silindi ve teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 Endeksi yılı eksi bölgede karşılıyor.
Oyundan çıkmak
Aynı zamanda yatırımcılar, yeni uygulamaların devreye girmesiyle potansiyel olarak oyundan çıkabilecek şirketler konusunda da giderek daha fazla endişeleniyor. Bu da özel kredi firmalarından video oyunu yapımcılarına ve yazılım şirketlerine kadar uzanan bir dizi satış dalgasını tetikledi. Son dalga, Anthropic PBC’nin avukatlar ve finansal araştırmacılar için üretkenlik araçları yayımlamasının ardından başladı ve bu sektörlerdeki şirketlerin hisse fiyatlarını sert şekilde düşürdü. OpenAI ile bağlantılı başka bir program sigorta brokerlerini vurdu. Az bilinen bir girişim olan Altruist'ün ürünü, Charles Schwab ve Raymond James Financial gibi varlık yönetim şirketlerini sarstı. Hatta çeyreklik geliri 2 milyon doların altında olan eski bir karaoke şirketinin basın açıklaması bile lojistik şirketlerinin hisselerini düşürdü.
Piyasa daha önce de yapay zeka bağlantılı ve sonradan tersine dönen sert satışlar gördü; geçen yılın başında Çinli şirket DeepSeek’in tetiklediği dalga gibi. Birçok kişiye göre bu çılgın satış dalgası bir başka aşırı tepki gibi görünüyor, özellikle de yapay zeka şirketleri tamamen ortadan kaldırmak yerine onları daha karlı hale getirebilecekken. Blueprint Equity’nin kurucu ortağı ve yönetici ortağı Bobby Ocampo, “Son birkaç yılın coşkusu sönümlendi diye insanlar şimdi irrasyonel davranıp yapay zekanın ekonomi için bir karşı rüzgar haline geldiğini düşünüyor” dedi.