Teslime altı ay kala 70 metrelik özel yapım bir yatın yerleşiminde kapsamlı bir değişiklik isteniyor. Takvim altı ay öteleniyor ve armatör tekneyi teslim almayı reddediyor. Sözleşmeden teslimata uzanan sürecin tartışıldığı panelde katılımcıların önüne konan bu varsayımsal vaka, süperyat inşasının en zor taraflarından birini görünür kılıyor: Müşterinin talebiyle mühendisliğin ve ticari sorumluluğun sınırlarını aynı projede yönetmek.
Avukat Efe Ülken’in yönettiği oturumda Diana Yacht Design’dan Hans-Maarten Bais, Fraser Yachts’tan Oleg Timashev ve Cayman Islands Shipping Registry’den Phil Noad bu sorunu farklı açılardan ele aldı. Tasarımcı, armatör temsilcisi ve bayrak idaresinin aynı masa etrafında buluşması anlamlıydı. Böyle bir uyuşmazlıkta tasarım kararının bedeli, üretim holünden hukuk bürosuna kadar uzanabiliyor.
4-5 Kasım 2026’da İstanbul’da dördüncüsü düzenlenen Superyacht Summit Türkiye’nin gündemi de bu geniş çerçeveye oturuyordu. The Peninsula Istanbul ve Novotel Istanbul Bosphorus’taki buluşmaya 550’yi aşkın kişi katıldı. 40’tan fazla konuşmacının yer aldığı zirvede 20’nin üzerinde tersane temsil edildi. Brokerlerden finans kuruluşlarına uzanan katılımcı profili, Türk yat inşasının uluslararası pazardaki yerini hem üretim hem de yatırım ve işletme açısından tartışmaya açtı.
Teslimat adedinin ötesinde
The Superyacht Group Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Yayın Yönetmeni Martin Redmayne’in paylaştığı verilere göre Türk tersaneleri 2024’te 24 metrenin üzerinde 43 yat teslim ederek rekora ulaştı. 2025’te bu sayı 33 oldu. Türkiye’nin üretim ölçeğini gösteren bu rakamlar, büyüme hikayesinin her yıl artan teslimat adedine yaslanamayacağını da hatırlatıyor. Yatların boyları, hacimleri ve proje değerleri bilinmeden adetteki gerilemeyi aynı oranda ekonomik daralma olarak yorumlamak mümkün değil.
Redmayne’in pazarı 24-40 metre, 40-60 metre ve 60 metre üzeri olarak ayırması bu nedenle yerindeydi. Fraser Yachts’tan Alain Auvare, Denison Yachting’den Alex G. Clarke ve UBS Switzerland’dan Arnaud de Gordon’un katıldığı oturum, talebi tek bir süperyat pazarı varsayımıyla okumanın sınırlarını ortaya koydu. Farklı ölçeklerdeki projelerin müşteri profilleri ve finansal yükleri, tersanelerin hangi alanda rekabet edeceğini doğrudan etkiliyor.
SST ve The Superyacht Group’un hazırlamakta olduğu Türkiye araştırması da üretim rakamlarının yanına dışarıdaki algıyı koymayı amaçlıyor. Armatörlere, kaptanlara, tasarımcılara ve brokerlere Türkiye’yi yat inşası, refit, seyir ve hizmet merkezi olarak nasıl gördükleri soruluyor. Çalışmanın değeri, tersanelerin kendileri hakkında anlattıklarıyla müşterinin zihnindeki Türkiye arasındaki mesafeyi ölçebilmesinde olacak.
Mühendisliğin somut karşılığı
Bu algının hangi projeler üzerinden değişebileceğine dair örneklerden biri RMK Yachts’ın 55 metrelik Arcane Era ve Arcane Nova projeleriydi. Espen Øino International ve Volvo Penta’nın da yer aldığı oturumda temel tasarım hedefi, 500 gros tonun altında mümkün olduğunca geniş açık alanlar yaratmak olarak anlatıldı. Tahrik sisteminin seçimi bu denklemde yaşam alanlarını, konforu ve menzili doğrudan etkiliyor.
HVO biyoyakıtının teslimat sonrasındaki emisyonları azaltmada oynayabileceği rol de aynı tartışmanın parçasıydı. Tasarım kararları böylece yatın işletileceği yıllara uzanıyor. RMK’nın Yalova’da 2027’de faaliyete geçmesi planlanan 70 bin metrekarelik yeni yat inşa tesisi ise bu projelerin arkasındaki kapasite yatırımını gösteriyor.
Ares Yachts’ın Simena’sı farklı bir mühendislik sınavını temsil ediyordu. Dünyanın tamamlanmış en büyük keç armalı yelkenli yatları arasında yer alan proje, Piraye Şahinkaya Orhun, Design Unlimited’dan John Everett ve Taka Yacht Design’dan Tanju Kalaycıoğlu’nun katılımıyla ele alındı. Oturumun odağında, teknik özellikler listesinin gerisindeki kararlar ve verilen tavizler vardı. Böylesine özel bir projede tersanenin yetkinliğini anlamak için bitmiş tekne kadar o tekneye nasıl ulaşıldığını da bilmek gerekiyor.
Tekrar gelen armatör
Yeni sipariş kazanmanın güçlü referanslarından biri, mevcut müşterinin yeniden aynı tersaneyi seçmesi. SES Yachts’ın 40 metrelik yelkenlisi Grace III’ün aynı aile için inşa edilen beşinci yat olması, uzun vadeli ortaklık oturumuna somut bir dayanak sağladı. SES Yachts’tan Fatih Kapucu’nun yönettiği panelde Andrea Armas, Ege Mengi ve Melike Dilek, armatörün sözleşme öncesinde yapması gereken incelemeleri ve klas kuruluşunun projeye katkısını tartıştı.
Bu ilişkinin mali boyutu teslimattan çok önce başlıyor. Bir yatın tersanede bulunduğu dönemde riski kimin taşıdığı ve sigorta kapsamının nerede başlayıp bittiği, ayrı bir oturumda Türk P&I’dan Kaptan Değer Pamuk ve Lockton Omni’den Erdem Atabey tarafından ele alındı. Üretim takvimiyle sigorta ve sözleşme hükümleri arasındaki uyum, armatörün de tersanenin de neyi üstlendiğini bilmesini sağlıyor.
Yat yönetimi tartışmaları ise aynı ilişkiyi teslimat sonrasına taşıdı. Teknik ve operasyonel hizmetlerin yanında hukuki sorumluluk, şeffaflık ve dijital raporlama öne çıktı. Armatör açısından sahiplik deneyimi, harcamaların izlenebilmesini ve teknenin durumuna ilişkin güvenilir bilgiye erişmeyi de içeriyor. İnşa sırasında kurulan ilişkinin devamı, bu günlük işleyişte sınanıyor.
İkinci sahibin hesabı
Bir süperyatın ilk sahibine göre tasarlanması doğal. Ancak bu tercihler teknenin sonraki hayatını da belirliyor. Eski bir başhostes olan ve 12 yılını yat iç mekanlarında geçiren Tamara M. Madra’nın yönettiği tasarım paneli, konuya kullanım deneyimi üzerinden yaklaştı. Red Yacht Design’dan Cana Gökhan ve sanatçı Ornella Gallo Di Fortuna ile tartışılan mesele, kişiselleştirmenin zaman içinde ne kadar esneklik bırakabildiğiydi.
Özel sipariş bir sanat eserinin yatın kimliğine katılmasıyla ikinci sahibin tercihleri arasında nasıl bir ilişki kurulacağı, dekorasyonun ticari değerle buluştuğu noktalardan biri. İç mekana entegre edilen teknolojinin ahşap kaplamadan çok daha hızlı eskimesi de tasarım kararlarının ömrünü tartışmaya açıyor. Bugünün armatörü için alınan bir kararın sonraki satışta nasıl karşılanacağı, tasarımın ekonomik hesabına dahil edilmek zorunda.
Brokerlik oturumunda dijital platformların gerçekten iş üretip üretmediğinin ve yapay zekanın sunduğu bilginin güvenilirliğinin sorgulanması da bu çerçeveyi tamamladı. Daha fazla ilana ve veriye erişmek, alıcı adına tekneyi ve işlemin koşullarını değerlendirme ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Deneyimli brokerin katkısı, bilgiye ulaşmanın ötesinde o bilgiyi sınayabilmesinde aranıyor.
Üretim holündeki karşılık
Sektörün bugünkü ölçeğine nasıl geldiğini hatırlatan isimlerden biri Mehmet Karabeyoğlu’ydu. Yaşam boyu başarı ödülü alan, 1994’te suya indirilen 50 metrelik Turquoise’ın arkasındaki mühendis ve Proteksan Turquoise’ın kurucu ortaklarından Karabeyoğlu, Cem Akoğul’un yönettiği söyleşide el sıkışmayla yürüyen işlerden ayrıntılı sözleşmeler dönemine uzanan değişimi anlattı. Fiyatın yerini hangi rekabet avantajının alacağı ve yeşil dönüşümün ne kadarının gerçek mühendislik ilerlemesi olduğu, söyleşinin bugüne dönük sorularıydı.
TYFED Başkanı Levent Baktır’ın sektörün uluslararası alanda ortak bir sesle temsil edilmesi çağrısı da aynı ihtiyaca işaret ediyordu. Bir ülkenin yat inşasındaki itibarı, tek tek başarılı projelerin yanında müşterinin farklı tersanelerde karşılaştığı iş yapma biçimiyle oluşuyor.
Zirvenin ikinci gününde bu tartışmaların karşılığı Tuzla’da arandı. Bir grup katılımcı dokuz ayrı yuvarlak masada enerji verimliliğinden yat finansmanına uzanan konuları ele alırken diğer delegeler RMK Yachts, KRM Yacht Refit & Rebuild ve Mengi Yay Yachts’ı ziyaret etti. Yurt dışından gelen brokerler ve armatör temsilcileri, devam eden yeni inşa ve refit projelerini görüp ekiplerle bir araya geldi. Uluslararası müşteriye kapasitesini anlatmak isteyen bir tersane için üretim holünü açmak, sunumdaki iddiaları incelemeye açmak demek. Bir sonraki siparişe giden yolun önemli bir bölümü de burada başlıyor.