ABD merkezli yatırım bankası Goldman Sachs, Türkiye ekonomisine ilişkin 2 Ekim tarihli değerlendirmesinde rezervler, mevduatlar, kredi büyümesi ve yabancı sermaye hareketlerine ilişkin verileri analiz etti.
Rapora göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) brüt rezervleri 30 Eylül itibarıyla bir haftada 9 milyar dolar gerileyerek 173 milyar dolara indi. Altın fiyatlarındaki değerleme etkisi dışarıda bırakıldığında haftalık rezerv kaybı 5 milyar dolar olarak hesaplandı.
Eylül ayının tamamında, altın değerleme etkisinden arındırılmış TCMB rezervleri 11 milyar dolar azaldı. İran savaşı öncesindeki seviyelerle karşılaştırıldığında toplam düşüş 43 milyar dolara ulaşırken, altın değerleme etkisi hariç gerileme 17 milyar dolar oldu.
Goldman Sachs, altın ve SDR varlıkları ile IMF'deki SDR pozisyonu dışarıda bırakılarak hesaplanan TCMB döviz likiditesinin de savaş öncesine kıyasla 13 milyar dolar daha düşük olduğunu belirtti.
Döviz mevduatlarında artış görüldü
Bankanın verilerine göre, 25 Eylül'e kadar olan haftada değerleme etkisinden arındırılmış döviz mevduatları 1,3 milyar dolar arttı. Altın mevduatlarında ise kayda değer bir değişiklik yaşanmadı.
Eylül ayında para piyasası fonlarından yaklaşık 13 milyar dolarlık çıkış gerçekleştiğini belirten Goldman Sachs, bu tutarın yaklaşık yarısının yurt içindeki döviz ve altın mevduatlarına yöneldiğini bildirdi.
Türk lirası mevduatlarda da yükseliş devam etti. 28 Eylül itibarıyla TL mevduatlar bir haftada 7 milyar dolar arttı.
Yabancıların hisse satışları devam etti
25 Eylül'e kadar olan haftada bankaların bilanço dışı döviz pozisyonu 1 milyar dolar yükseldi. Böylece bu pozisyon İran savaşı öncesindeki seviyenin bir miktar üzerine çıktı.
Aynı haftada yabancı yatırımcıların yerel borçlanma araçlarına 400 milyon dolarlık giriş yaptığı, hisse senetlerinden ise 400 milyon dolarlık çıkış gerçekleştirdiği görüldü.
Şubat ayından bu yana yerel borçlanma araçları ve hisse senetlerinde toplam yabancı sermaye çıkışı 3,4 milyar dolara ulaştı. Goldman Sachs, çıkışın ağırlıklı olarak yerel borçlanma araçlarından kaynaklandığını belirtti.
Kredi ve mevduat faizleri geriledi
25 Eylül haftasında TL mevduat faizleri 0,2 puan düşerek yüzde 43,4'e geriledi. Tüketici kredisi faizleri 0,5 puan azalışla yüzde 60,6'ya, ticari kredi faizleri ise 0,6 puan düşüşle yüzde 52,3'e indi.
Yıllıklandırılmış politika faizinin yaklaşık yüzde 45 olduğu varsayımında tüketici kredisi faizleri ile politika faizi arasındaki fark yaklaşık 16 puan olurken, ticari kredi faizlerindeki fark 8 puan seviyesinde kaldı. Mevduat faizleri ise politika faizinin yaklaşık 1,2 puan altında gerçekleşti.
TCMB fonlamasında negatif bakiye arttı
Goldman Sachs, 30 Eylül itibarıyla TCMB'nin bankalara sağladığı fonlamanın toplamının bir haftada 583 milyar TL artarak negatif 632 milyar TL'ye ulaştığını bildirdi. Banka, söz konusu görünümün bankacılık sisteminde likidite fazlasının devam ettiğine işaret ettiğini belirtti.
28 Eylül itibarıyla TL kredi büyümesi, üç aylık hareketli ortalamaya göre yıllıklandırılmış aylık hesaplamada yaklaşık 4 puan gerileyerek yüzde 31'e indi. Döviz cinsinden kredi büyümesi ise 0,5 puan artışla yüzde 12'ye çıktı.
TL ve döviz kredilerinin birlikte değerlendirildiği toplam ağırlıklı kredi büyümesi yüzde 27 seviyesinde kaldı. Goldman Sachs, bu seviyenin 2024 ortasında görülen en düşük oranlara yakın olduğunu kaydetti.