Küresel emtia piyasaları 2026 yılına girerken, geride bıraktığımız 2025 yılına "kızıl metal" bakır damgasını vurdu. Londra Metal Borsası'nda (LME) işlem gören bakır, yıl genelinde yaklaşık yüzde 42 değer kazanarak sanayi metalleri arasında liderliğe oturdu. Bakırın libresi ise 2025'te yüzde 41,9 artış göstererek 2009 yılından bu yana görülen en hızlı yıllık yükselişini kaydetti.
Fiyatlardaki bu sert yükselişte, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirim döngüsü, yapay zeka yatırımları ve arz tarafındaki kritik kesintiler belirleyici oldu.
Yapay zeka ve veri merkezleri talebi körükledi
Analistler, 2025'te yaşanan yükselişi sadece dönemsel bir dalgalanma olarak değil, yapısal bir değişimin işareti olarak görüyor. Özellikle yapay zeka (AI) teknolojisinin ihtiyaç duyduğu veri merkezlerinin inşası, bakır talebinde yeni bir ana sütun oluşturdu.
Veri merkezleri için gerekli olan yüksek kapasiteli enerji hatları, transformatörler ve soğutma altyapıları bakırı vazgeçilmez kılıyor. Sektör uzmanlarına göre, veri merkezi geliştiricileri, bakır maliyeti toplam bütçenin küçük bir kısmını oluşturduğu için fiyata bakmaksızın alım yapmayı sürdürdü. Yapay zeka ve elektrifikasyon kaynaklı bu talep artışının, küresel bakır tüketimini 2035 yılına kadar üçte bir oranında artırması bekleniyor.
Arz krizleri yılı: Madenler talebe yetişemedi
Talep tarafındaki bu iştaha karşın, 2025 yılı arz güvenliği açısından zorlu geçti. Dünyanın en büyük ikinci bakır madeni olan Endonezya'daki Grasberg ocağında meydana gelen kaza, küresel arzın yaklaşık yüzde 3,2'sini etkileyerek fiyatları yukarı itti. Buna Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki sel felaketleri ve Şili'deki madenlerde yaşanan kaya patlamaları da eklenince küresel arz zincirinde ciddi sıkıntılar baş gösterdi.
Trump etkisi: ABD'ye bakır akını yaşandı
ABD Başkanı Donald Trump'ın ticaret politikaları da 2025 fiyatlamalarında ana oyunculardan biriydi. Trump'ın bakır ithalatına yönelik tarife getirme planları, tüccarların gümrük vergileri devreye girmeden önce ABD'ye metal yığmasına neden oldu.
Yılın sonlarına doğru ABD'ye 650 bin tondan fazla metal girişi yaşanırken, bu durum ABD dışındaki piyasalarda arz sıkışıklığı yaratarak fiyatları küresel ölçekte destekledi. Trump'ın Temmuz ayında bakır ithalatına yüzde 50 tarife getireceği yönündeki açıklamalarıyla bakırın libresi 5,92 dolarla rekor kırmıştı.
2026 beklentisi: Arz açığı kapıda
Ak Yatırım Uluslararası Piyasalar Stratejisti Uraz Çay, 2026 yılına dair beklentilerin pozitif olduğunu belirterek, "Bakırın yeşil enerji dönüşümünden savunmaya, sanayiden yapay zeka veri merkezlerine kadar uzanan bir yelpazede yapısal olarak birçok yeni temada yer bulması 2025-2030 arası tahminlerde talep tarafını pozitif etkiliyor" değerlendirmesinde bulundu.
Çay, 2025'in son çeyreğinde yaşanan Endonezya maden kapanışlarının arz-talep dengesini bozduğunu ve 2026 için arz açığı öngörülerini gündeme getirdiğini vurguladı.
Uluslararası finans kurumları da yeni yıl için "açık" uyarısında bulunuyor. JP Morgan, arz kesintileri ve yapay zeka kaynaklı talep artışını gerekçe göstererek 2026 yılında 330 bin tonluk bir arz açığı öngörüyor. Kurum, 2026 genelinde bakır fiyatlarının ton başına ortalama 12.075 dolar seviyesinde seyretmesini bekliyor.