Amerika’nın en büyük kömür madencisi Peabody Energy’nin CEO’su Jim Grech’e göre Japonya, Kore ve Tayvan’daki müşteriler, enerji kıtlığından kaçınmak için elektrik üretiminde doğalgaz yerine kömüre daha fazla yönelmek amacıyla Peabody’den ek sevkiyatlar talep ediyor. Asya’daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kargolarının Hürmüz Boğazı’nın arkasında kalması nedeniyle bunların yerine geçecek kömür arayan tüm santral işletmecilerine yardım etmek istediğini söyleyen Grech, Peabody’nin Avustralya Yeni Güney Galler’deki madenlerini zaten tam kapasiteyle çalıştırdığını belirtiyor.
Wilpinjong Mine’da uzun yıllara yayılan bir genişleme halihazırda sürüyor ve 2030’a kadar üretim yıllık 10 milyon tona çıkarılacak. Peabody ayrıca Glencore ile ortak olduğu Wambo madeninde yılda 3,5 milyon ton üretim yapıyor ve Centurion metalürjik kömür madeninin kapasitesini artırıyor. Avustralya kömürünün neredeyse tamamı Japonya, Hindistan, Filipinler, Kore, Tayvan ve Vietnam’daki santrallere satılıyor.
“Dünya sorunlarla karşılaştığında kömüre dönüyor”
Kuzeydoğu Asya son yıllarda daha temiz doğalgaza yönelerek kömüre bağımlılığını azaltıyordu. Ancak şimdi aniden yılda milyonlarca ton ek kömür arayışına girdiler. Ocak ayında ABD Başkanı Donald Trump’ın Ulusal Kömür Konseyi başkanı olarak atanan 59 yaşındaki Grech, “Dünya enerji güvenliği sorunlarıyla karşılaştığında kömüre dönüyor. Başka seçenek yok” diyor. Japonya kömür üretimi üzerindeki kısıtlamaları gevşetmeye hazırlanıyor. Tayvan Hsinta kömür santralini yeniden devreye alacak; Kore kirlilik karşıtı sınırları kaldırdı. Hindistan ise gaz tükendiğinde yoğun talebe hazır olmak için kömür santrallerine bakım çalışmalarını hızlandırma talimatı verdi. Avrupa bile kapatılmış santralleri yeniden açmayı değerlendiriyor.
Kömür fiyatları ne kadar yükselebilir?
Katar’ın LNG ihracatının normale dönmesinin yıllar alabileceği uyarısının ardından, tüccarlar son bir ayda kömür fiyatlarını yüzde 20 artırarak Avustralya’nın Newcastle referans ihracat kömürü için ton başına 150 dolara çıkardı. Peki daha ne kadar yükselebilir? Enerji danışmanlığı Wood Mackenzie’de termal kömür araştırma başkanı Tony Knutson, “Eğer bu çatışma mayıstan daha uzun sürerse, ton başına 200 dolar kömür için şartlar uygun hale gelebilir” diyor. Bu seviyede bile kömür hala ucuz görünebilir. Küresel LNG fiyatları bir ayda iki katına çıkarak milyon BTU başına 20 dolara ulaştı. Knutson’a göre bu, Newcastle kömürü için ton başına 460 dolar ödemeye eşdeğer.
“Fiyatlar arttıkça gelirlerimiz de artıyor” diyen Grech’e göre Hürmüz ablukasının “domino etkisi”, Peabody’nin karayla çevrili Wyoming kömürüne olan iç talebi de artıracak. St. Louis merkezli Peabody, 2025’te 3,8 milyar dolar gelir ve 455 milyon dolar FAVÖK açıkladı. Dallas’taki Texas Capital’den analist Matthew Key’e göre bu yıl satışlar 4,6 milyar dolara veya daha fazlasına çıkabilir, FAVÖK ise 870 milyon dolara yükselebilir. Hisse başına karın, geçen yılki 46 sentlik zarardan 2,39 dolara çıkması bekleniyor. Hisse fiyatı 35,70 dolar seviyesindeyken bu, ileriye dönük 15’lik bir F/K oranına işaret ediyor.
Yeni yatırımcılar Peabody hisselerinin son bir yılda yüzde 130 ve Grech’in Haziran 2021’de göreve gelmesinden bu yana yüzde 400 artışını kaçırmış durumda. Grech daha önce Utah merkezli kömür şirketi Wolverine Fuels’in CEO’su ve Nexus Gas Transmission’ın başkanıydı. Peabody’ye katıldığında şirket hala dev bir operasyondu ancak yeşil enerji ve kaya gazı rekabeti ile büyük borçlar nedeniyle zorlanmıştı (borçlar daha sonra ödendi). Peabody 2017’de iflastan kaçınmayı başarmış ancak Covid nedeniyle talebin çökmesiyle 2020 sonlarında hisseleri yeniden dip seviyelere gerilemişti.
Grech göreve geldiğinden beri Avustralya’daki yüksek kârlı metalürjik kömür üretimini artırmaya odaklandı. 2024’te Anglo American’dan 3,8 milyar dolara kömür madenleri satın almaya çalıştı ancak Anglo’nun bir madenindeki yangın nedeniyle anlaşma iptal edildi.
2025’te kömür tüketimi rekor kırdı
Tüm kötü imajına rağmen kömür hiçbir zaman ortadan kaybolmadı. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre geçen yıl küresel kömür tüketimi rekor seviyede 9 milyar tona ulaştı. Grech, “Küresel ısınmanın en büyük suçlusu” diye kabul ediyor, “ama insanlar yine de daha fazlasını kullanmaya devam ediyor.” Alternatif enerjiye yönelen Çin toplamın yarısından fazlasını tüketirken, ABD’de kömür kullanımı yılda 500 milyon tona geriledi, bu on yıl öncesinin yarısı. Ancak geçen yıl Trump politikaları sayesinde yüzde 13 arttı. Kaya gazı devrimi kömürün düşüşünün başlıca nedeni. On beş yıl önce ABD elektriğinin yüzde 47’si kömürden sağlanırken bugün bu oran yüzde 16’ya düştü. Bu oran rüzgar ve güneş enerjisi oranını sadece biraz üstü.
Peabody’nin portföyünde potansiyelinin altında performans gösteren varlıklardan biri Wyoming’deki Powder River Havzası’nda bulunan North Antelope Rochelle madeni. Amerika’nın tonaj bakımından en büyük madeni olan bu açık ocak işletmesinde dev kepçeli vinçler kömürü adeta konak büyüklüğündeki kamyonlara yüklüyor. Peabody geçen yıl burada yaklaşık 80 milyon ton üretim yaptı. Bu on yıl önceki 100 milyon tonluk seviyenin oldukça altında. Ancak savaş kaynaklı yeni talep bunu değiştirebilir. Fiyatlar Covid dönemindeki ton başına 11,50 dolardan 15 dolara yükselirken kârlılık da ton başına 1 doların altından 2 dolara çıktı.
Peabody’nin Wyoming kömürü için şu anda bir ihracat yolu bulunmuyor, mevcut ihracat terminallerine çok uzak olduğu için ekonomik değil. ABD yılda yaklaşık 40 milyon ton kömür ihraç ediyor. Bu yıllık 1 milyar tonluk deniz taşımacılığı pazarında küçük bir pay (yarısından fazlası Endonezya tarafından sağlanıyor). En büyük ihracatçı, Pennsylvania ve Batı Virginia kömürünü Baltimore ve Virginia’daki James River üzerinden sevk eden Core Natural Resources. Foresight Energy ise Illinois kömürünü Louisiana’daki Mississippi Nehri üzerinden ihraç ediyor. Artık kârının yarısından fazlasını Avustralya’dan elde eden Peabody, yıllardır Wyoming kömürünü ihraç etmeye çalışıyor. On yıldan fazla süre önce Seattle’da 500 milyon dolarlık bir ihracat terminali planı engellenmişti. Şimdi Kaliforniya Oakland için planlanan bir terminalden umutlu (geliştirici şehirle açtığı iki davayı kazandı). Ayrıca Meksika’nın Guaymas kentinde yılda 30 milyon ton sevkiyat yapabilecek 700 milyon dolarlık bir liman projesi de bulunuyor.
Veri merkezleri için bile kömür gerekebilir
Grech ihracata bütüncül yaklaşıyor. Diğer şirketler ne kadar çok ihracat yaparsa, iç piyasada o kadar boşluk oluşuyor ve bu da Peabody’ye yarıyor. Powder River Havzası madenleri doğudaki yeraltı madenlerine göre daha ekonomik şekilde kapasite artırabildiği için pazar payı kazanabilir. Elektrik talebi hızla artarken, yeni yapay zeka veri merkezlerini beslemek için kömür bile gerekebilir.
Grech’e göre Hürmüz Boğazı ne kadar uzun süre kapalı kalırsa, enerji politikası yetkilileri kömürün kolay stoklanabilen acil durum yakıtı olarak değerini o kadar iyi anlayacak. İran, Ukrayna savaşı ya da Japonya’daki Fukushima felaketi gibi arz-talep dengesini bozan her olayda dünya kömüre geri dönüyor. “Hayatım boyunca kömür için savaş yapıldığını görmedim. Dünyanın ‘kömür kıtlığı yüzünden enerji krizi yaşayacağız’ dediği bir durum hiç olmadı.”