Bu yıl binlerce göçmen Letonya'ya doğru akın etti ve 11 binden fazlası geri çevrildi. İki milyondan az nüfusa sahip bu Baltık ülkesinde, sadece birkaç yıl öncesine göre bunlar eşi benzeri görülmemiş rakamlar. Bilinmeyen sayıda kişi ülkenin sınır savunmasını aşarak geniş bir çitte boşluklar açtı ve daha yakın zamanda çitin altından tünel kazdı. Letonyalı yetkililer, verilen zararı hedefli bir kampanyanın parçası olarak nitelendirdi.
Letonyalı yetkililere göre suç çeteleri, Rusya ve Belarus'un desteğiyle göçmenleri ticari uçuşlarla Rusya ve Belarus'a çekiyor ve ardından sınıra gönderiyor. Yetkililer, Rusya ve Belarus hükümetlerinin zaman zaman göçmenlere Moskova veya Minsk'e charter uçuşları bile sunduğunu, ardından da onları Letonya, Litvanya, Polonya ve başka yerlerdeki ormanlık sınırlara götüren ulaşımı sağladığını söyledi. Ülkenin Dışişleri Bakanı Baiba Braze, göçmenlerin telefonlarından elde edilen coğrafi konum verilerinin bazılarının Rusya üzerinden seyahat ettiğini gösterdiğini belirtti.
Letonyalı yetkililere göre göçün siyasi açıdan tartışmalı bir konu olduğu Letonya'da Rusya'nın amacı, cumartesi günü yapılacak parlamento seçimleri öncesinde gerilimi artırmak ve Rusya'ya daha yakın politikacıların parlamentoya girmesine yardımcı olmak.
Letonya Devlet Sınır Muhafızları Başkanı General Guntis Pujats, “Parlamentoya Rusya'ya daha dost politikacıların girmesini sağlamak için durumu istikrarsızlaştırırlar” dedi. Rus yetkililer Letonya'nın suçlamalarını reddetti. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov bir kısa mesajında, “Bu, Letonya hükümetinden gelen son derece saçma açıklamaların en yenisi” dedi.
Letonya savunmasını güçlendiriyor
New York Times'ın haberine göre yakın zamanda Letonya-Belarus sınırına yapılan bir ziyarette, hızlı müdahale gücünün bir parçası olarak arazi araçlarıyla devriye gezen askerler görülürken, diğer askerler ayak izlerinin daha görünür olması için tozlu yolu tırmıklıyordu.
Bir zamanlar Belarus'la açık bir sınırın bulunduğu yerde, artık üzerinde dikenli tel bulunan yüksek çelik bir çit duruyor. Letonya'nın Belarus'la olan sınırının tamamı boyunca uzanan çitte video kameralar ve hareket sensörlerinin yanı sıra hayvanlarla insanları birbirinden ayırt etmeye yardımcı olan yapay zeka programları bulunuyor. Yakındaki bir karakolda sınır muhafızları, hareketleri takip ederek monitörleri izlerken gözetleme dronları tepelerinde uçuyordu.
Yetkililere göre göçmen planı, Kremlin'e atfedilen diğer son operasyonlara kıyasla daha örtülü olsa da Rusya'nın Batı'da anlaşmazlık yaratmaya yönelik daha geniş stratejisinin bir parçası. Yetkililer, amaçların aynı olduğunu söyledi: Ukrayna'yı destekleyen ülkelere bunun bedelini ödetmek ve topyekun savaş eşiğini aşmadan, inkar edilebilirliği koruyarak polis, ordu ve güvenlik hizmetlerinin kaynaklarını meşgul etmek. Letonyalı yetkililere göre Rusya ve müttefiki Belarus'un göçü bir silaha dönüştürmesi bu hedeflerin her birine uyuyor. Braze bir röportajda, “Bu, savaş endüstrisinin bir parçası. Geleneksel savaşın altında kalan bir saldırı yürütüyorlar ve buna yalnızca sabotajlar veya devlet destekli terör saldırıları değil, aynı zamanda sürekli düşmanca bilgi saldırıları, sürekli siber saldırılar da dahil; hepsi bunun parçası" ifadelerini kullandı.
Letonyalı yetkililer kısa süre önce, seçimler öncesinde beklenen göçmen artışını etkisiz hale getirme çabası olarak nitelendirdikleri Kurtadam Operasyonu'nu başlattı. Operasyon kapsamında ordu ve ulusal muhafızlar seferber edildi. Estonya ve Finlandiya gibi müttefik ülkeler de yardımcı olmak üzere sınır muhafızları gönderdi.
Sabotaj uyarıları
Avrupalı siyaset ve istihbarat yetkililerinden oluşan bir grup, son dönemde Rusya'nın Batı'ya yönelik yıllardır sürdürdüğü sabotaj kampanyasını yoğunlaştırmayı planladığı konusunda uyarılarda bulundu; hatta Baltık ülkelerinde veya başka bir yerde küçük çaplı bir sınır ihlali ya da saldırı düzenleyebileceğini belirttiler. Yetkililere göre böyle bir saldırı, bir üyeye yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayıldığını belirten NATO'nun 5. Maddesi'ni sınamak amacıyla kullanılabilir.
Alman yetkililer ağustos ayında, Rus istihbarat ajanlarını Ukrayna'ya gönderilmek üzere mallarla dolu kargo uçaklarını havaya uçurma planı yapmakla suçladı. Estonyalı yetkililer salı günü ise Rusya'nın güvenlik servislerinin, Ukrayna'ya tedarik sağlayan bir savunma teknolojisi şirketinde ağustos ayında çıkan yangının arkasında olduğunu öne sürdü. Letonya makamları da Rusya'ya karşı savaşta Ukrayna'ya silah sağlayan üreticilere yönelik terör saldırıları düzenlemeyi planlamakla Rusya yanlısı bir grubu suçladı. Güvenlik yetkilileri, Rusya'nın bir NATO ülkesine yönelik yakın zamanda gerçekleşecek bir askeri operasyon planladığına dair çok az işaret bulunduğu konusunda uyarıyor.
Yine de Letonya savunmasını güçlendiriyor. Bunun nedenlerinden biri de yetkililerin Ukrayna'ya verdiği desteğin ülkeyi Rusya'nın hedefi haline getirdiğini bilmesi. Mevcut verilerin bulunduğu en son dönem olan mayıs ayı itibarıyla Letonya, Ukrayna'ya yaklaşık 1,3 milyar dolar yardım sağlamıştı. Bu, Letonya'nın gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 1'ine denk geliyor ve küçük bir ülke için önemli bir katkı. Başbakan Andris Kulbergs kısa süre önce, ülkenin gelecek yıl GSYH'sinin yüzde 5'ini savunmaya harcayacağını söyledi.
Ukrayna savaşından bu yana göç sayısı arttı
Letonya, olası bir askeri saldırıyı önlemek amacıyla ülkenin doğusundaki Silene sınır kapısını 2023 yılında kapattı. Bir zamanlar Avrupa Birliği, Belarus ve daha ötesi arasında malların geçiş yaptığı hareketli bir transit bölgesi olan bu yer, artık ağır beton bloklar ve “kirpi” adı verilen tanksavar bariyerleriyle tahkim edilmiş durumda.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana sınırda görülen göçmen sayısı istikrarlı biçimde arttı. 2021'de yaklaşık 4.400 kişi geri çevrildi. 2025'e gelindiğinde bu sayı neredeyse üç katına çıktı. Bu artış, Letonya'yı kritik kaynakları başka alanlara yönlendirmeye ve Belarus'la olan sınır kapılarının biri hariç tamamını kapatmaya zorladı. Kulbergs, ağustos ayında Riga'daki bir konferansta yaptığı açıklamada, Letonya'nın Rusya ve Belarus sınırlarını güvence altına almak için 1 milyar dolardan fazla harcadığını söyledi.