Küresel petrol piyasalarında fiyatlar, Orta Doğu'daki diplomatik gelişmelerin etkisiyle düşüşe geçti. ABD Başkanı Donald Trump'ın salı günü İran'a yapılması planlanan askeri harekatı durdurduğunu açıklaması piyasalardaki arz endişelerini bir miktar hafifletti.
Dün 112,72 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 112,10 dolardan tamamladı. Asya işlemlerinde temmuz vadeli Brent petrolün varili yüzde 2 oranında yani 2,26 dolar azalarak 109,84 dolara kadar geriledi. Uluslararası piyasalarda güncel olarak Brent petrol işlemlerine 110,33 dolardan devam ediliyor.
Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün haziran vadeli kontratları yüzde 1,1 azalarak 107,44 doları gördü. En aktif işlem gören temmuz vadeli WTI kontratı ise 1,63 dolar veya yüzde 1,6 azalarak 102,75 dolara indi. Brent petrolde teknik olarak 111,49 doların direnç, 109,26 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.
Trump'tan askeri harekatı erteleme kararı
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri liderlerinin kendisiyle iletişime geçtiğini bildirdi. Trump, bu liderlerin ciddi müzakereler yürütüldüğü gerekçesiyle İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik planlanan askeri saldırıyı ertelemelerini istediklerini ifade etti.
Beyaz Saray'da düzenlenen bir etkinlikte konuşan Trump, saldırı planlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Trump, "Bunu bir süreliğine erteledim, umarım sonsuza kadar olur, ama muhtemelen sadece bir süreliğine. Çünkü İran ile çok büyük görüşmeler yaptık ve bunların ne sonuç vereceğini göreceğiz." dedi.
ABD Başkanı ayrıca, Tahran'ın nükleer silah elde etmesini önleyecek bir anlaşmaya varma konusunda çok iyi bir şansları olduğunu dile getirdi. Kabul edilebilir bir anlaşmaya varılamaması halinde ABD'nin saldırmaya hazır olduğu ancak kesin bir tarih belirlenmediği vurgulandı.
İran cephesi ve diplomatik trafik
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran'ın pozisyonunun Pakistan aracılığıyla ABD'ye iletildiğini doğruladı. Bekayi konuyla ilgili daha fazla detay vermekten kaçındı.
İsminin açıklanmasını istemeyen Pakistanlı bir yetkili ise İslamabad'ın iki taraf arasında yeni bir teklif ilettiğini ancak ilerlemenin yavaş olduğunu kaydetti.
Öte yandan, İran'ın yarı resmi haber ajansı Tasnim bir iddia ortaya attı. Ajans, müzakereler sürerken Washington'ın Tahran'ın petrol ihracatına yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmayı kabul ettiğini bildirdi. Ancak konunun hassasiyeti nedeniyle ismini vermeyen bir ABD'li yetkili bu haberi yalanladı.
Hürmüz Boğazı'nda abluka ve arz endişeleri
Orta Doğu'daki çatışma, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapalı tutuyor. ABD donanmasının ablukası, İran'ın Hark Adası petrol terminalini en az 10 gündür atıl durumda bıraktı. Bu durum Tahran'ın petrol gelirlerini keserken piyasadan milyonlarca varil petrolün çekilmesine neden oldu.
ABD'de ise Stratejik Petrol Rezervi'nden geçen hafta 9,9 milyon varil ile rekor düzeyde petrol çekildi. Enerji Bakanlığı verilerine göre bu hamle, stokları yaklaşık 374 milyon varil ile Temmuz 2024'ten bu yana en düşük seviyeye indirdi.
Reuters anketine katılan dört analist, 15 Mayıs'ta sona eren haftada ABD ham petrol stoklarının ortalama 3,4 milyon varil düştüğünü tahmin etti. Enerji Bilgi İdaresinin resmi verileri 20 Mayıs'ta açıklaması bekleniyor.
Rus petrolüne yaptırım muafiyeti
Petrol fiyatlarındaki düşüşü destekleyen bir diğer gelişme ABD Hazine Bakanlığından geldi. Bakan Scott Bessent, enerji sıkıntısı yaşayan ülkelerin tankerlere halihazırda yüklenmiş Rus petrolünü satın alabilmesine imkan tanıyan yaptırım muafiyetini 30 gün uzattıklarını duyurdu.
Bessent, X sosyal medya hesabından karara ilişkin bir açıklama yayımladı. Bakan, "Bu uzatma ilave esneklik sağlayacak ve ihtiyaç duyuldukça bu ülkelerle belirli lisanslar sağlamak için çalışacağız. Bu genel lisans, fiziki ham petrol piyasasının istikrara kavuşmasına yardımcı olacak ve petrolün enerji açısından en kırılgan ülkelere ulaşmasını sağlayacak." değerlendirmesini yaptı.
Analistlerin piyasa değerlendirmeleri
Muriel Siebert & Co Baş Yatırım Sorumlusu Mark Malek, Başkan'ın planlanmış saldırıyı iptal etmesinin olumlu bir gelişme olduğunu belirtti. Malek, "Plan değişikliği, müzakerelerdeki durumun ne kadar rastlantısal olduğunu gösteriyor." ifadesini kullandı.
KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer ise Trump'ın sinyalinin acil baskıyı bir miktar hafiflettiğini ancak temel risklerin sürdüğünü söyledi. Waterer, "Piyasa şimdi Trump'ın yorumlarının gerilimi azaltmaya yönelik gerçek bir değişimi mi yoksa sadece taktiksel bir duraklamayı mı temsil ettiğini izliyor." dedi. Analist, fiyatların yönünü belirleyecek asıl unsurun İran'ın tepkisi ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker hareketleri olacağını vurguladı.
ING analistleri de müşterileriyle paylaştıkları notta arz kesintilerine dikkat çekti. Analistler, "İnsan petrol piyasasının bu manşetlere giderek daha fazla duyarsızlaşacağını düşünebilir. Ancak arz kesintilerinin boyutu önemli ve petrol akışının durduğu her geçen gün daha da endişe verici hale geliyor." değerlendirmesinde bulundu.