Öz tüketim amaçlı lisanssız enerji üretimi uzun süredir sadece sektör profesyonellerinin aşina olduğu bir kavram değil. Evinin ya da işyerinin elektrik ihtiyacını karşılamak isteyen bireylerin de gündemine çoktan girmiş durumda. Çatı üstü güneş uygulamaları ve büyük ölçekli rüzgar türbini kurulumları oldukça yaygın ve bu alanda piyasada sayısız oyuncu var. Peki yanınızda çantayla taşıyabileceğiniz kadar küçük sistemleri görmüş müydünüz? Taşınabilir akıllı güneş sistemleri ve küçük rüzgar türbini pazarına odaklanan Furkan Yazıcı, 2018’de TÜBİTAK’a sunduğu yelpaze şeklindeki güneş sistemi projesi kabul edilince, İTÜ Arı Teknokent’te Tumurly Teknoloji’yi kurarak Türkiye’de bu alandaki ilk aktif oyuncu oldu.
İlham kaynağını ayçiçeğinden aldığını söyleyen Yazıcı, yazılım altyapısıyla yön değiştiren yelpaze şeklindeki akıllı güneş sisteminden sonra 2019’da daha da bakir olan mikro ölçekli rüzgar piyasasına girdi. İstanbul Ümraniye’de iki ayrı fabrikada 800 watt’tan (W) 3 kilowatt’a (kW) kadar güneş sistemleri ve 250 W’tan 10 kW’a kadar rüzgar türbini üreten Tumurly, üretimin yüzde 85’ini Birleşik Krallık ve Kanada’nın da dahil olduğu 42 ülkeye ihraç ediyor. Tumurly’nin yüzde 75 ev tipi bireysel kullancıya hitap eden, 30 kilowatt-saate (kWh) kadar elektrik depolama opsiyonu bulunan Tumurly’nin ürünleri yurt içinde ağırlıklı askeri alanda ve telekomünikasyon sektöründe kullanılıyor.
İTÜ Arı Teknokent’ten geçen yıl sonunda 50 bin dolar yatırım alan Tumurly asıl rüzgar türbininde büyüyor. Yazıcı, yeni çıktığı turda yüzde 10’dan fazla hisse devretmek istemediği için maksimum 1 milyon dolar yatırım almak istiyor. Yurt içinden Gedik Yatırım, Dünya Yatırım, Eksim Holding, Boğaziçi Vantures ve Arya’nın yanı sıra yurt dışından Norveç merkezli Ecopluss AS ve bir Alman şirketiyle görüşmeler sürüyor. Tumurly’nin değerlemesi yatırım turundan bağımsız olarak yakın zamanda Sistem Global tarafından 14 milyon dolar olarak hesaplandı.
“75 ülkeye ihracat yaparak global bir marka olmak istiyoruz” diyen Furkan Yazıcı şirket değerlemesini 100 milyon dolara çıkartıp 2027 sonunda halka açmayı planlıyor. Virtue Market Research’ün verilerine göre dünyada taşınabilir güneş sistemi pazarı 37 milyar dolar, küçük ölçekli rüzgar türbini pazarı 11 milyar dolar büyüklüğe sahip. Türkiye’de ise pazan büyüklüğü sırasıyla 115 milyon ve 175 milyon dolar olarak tahmin ediliyor.
Mühendislik merakı
İlk, orta ve liseyi memleketi Rize’de okuyan Furkan Yazıcı çocukluktan itibaren meraklı olduğu mühendislik eğitimine 2005’te Pamukkale Üniversitesi’nde elektrik – elektronik mühendisliği bölümünde başladı, üçüncü sınıfta Erasmus programıyla Almanya’ya giderek Biberach ve Ulm üniversitelerinde tamamladı. Ardından yine Almanya’da Mannheim Üniversitesi’nde Otomasyon ve Enerji Sistemleri yüksek lisansı yapan Yazıcı, 2011’de kendi ifadesiyle iyi derecede İngilizce ve Almanca konuşabilen bir mühendis olarak Tükiye’ye döndü.
Yazıcı biraz da girişkenliği sayesinde ünlü otomotiv ve havacılık şirketi Rolls-Royce’un güç sistemleri bölümünde uygulama mühendisi olarak çalışmaya başladı. Bir ay sonra şirket tarafından Almanya’ya gönderilen Yazıcı hem sertifikasyon eğitimleri aldı hem de dünyanın farklı coğrafyalarında (Somali, Moritanya) çalışma tecrübesi kazandı.
TÜBİTAK’a proje sundu
Askerlik dönüşünde bir yıl daha Rolls-Royce’ta çalışıp ayrılan Yazıcı, uzmanlığına ve gelecekteki girişimciliğinin altyapısını oluşturmaya uygun gördüğü için bu kez Almanya’nın ticari araç devi MAN’ı gözüne kestirdi: “Linkedln’den ulaştım, telefonu aldım konuştum, ‘Ben MAN’ı çok seviyorum, ama iş ilanınız bile yok’ dedim. Yarım saatte işi bağladım.”
2015’de MAN’ın Marine (deniz taşımacılığı) bölümünde satış koordinatörü olarak çalışmaya başlayan Furkan Yazıcı, burada da gemi makinelerinde deneyim fırsatı buldu. Yazıcı’nın kafasında girişimcilik fikri elektrik mühendisliği eğitiminin etkisiyle yenilenebilir enerji alanında şekillendi. 2017’de, MAN’da çalışmaya devam ettiği dönemde geceleri çalışarak hazırladığı taşınabilir güneş sistemleri projesiyle TÜBİTAK’ın Ar-Ge Proje Desteği Programı’na başvurdu.
Genelde arazide ve çatı üstünde uygulanan güneş enerji sistemlerini mikro ölçeğe indirip taşınabilir hale getirerek bireysel müşterilere hitap etmeyi amaçlayan projesi TÜBİTAK tarafından kabul edilince Furkan Yazıcı, 2018’de MAN’daki işinden ayrılarak Tumurly Teknoloji’yi kurdu: “Ben Rizeliyim, kültürümüzde ‘tumurly’ bereket anlamına gelir. Anne-babalar çocuklarına yemek yerken ‘Tabağında tumurly bırakma israf olmasın’ derler. Yaptığımız iş tasarruf ettiriyor zaten, bereketi olsun diye adını koyalım dedik.”
Önce farklı disiplinlerden gelen bir mühendis ekibi kuran Yazıcı, istediği gibi bir ekip kuramadığını itiraf ediyor: “Her şeye kendim yetişmeye çalışıyorum çünkü iyi bir ekip kuramadım, bu da benim başarısızlığımdı.” Sonunda bütün yazılımı, donanımı, mekanizmayı kendisi tasarlamak durumunda kalmış.
Büyüme rüzgarla geldi
Patentini aldıktan sonra ürünlerini iç piyasada sınırlı sayıda fabrikalara ve bireysel kullanıcılara satan Yazıcı, 2019’da yine Tumurly markasıyla bu kez küçük ölçekli rüzgar türbini tasarladı ve asıl büyümesini rüzgarla yaptı. Küçük rüzgar türbini daha bakir bir piyasa olduğu için Tumurly’nin ürünleri ilgi gördü ve hızlı bir satışa başladı. Üretim için İstanbul Çavuşbaşı’nda ikinci fabrikayı kuran Furkan Yazıcı, türbin parçalarının (rotor, bobinaj) temininde dışardan ustalardan destek aldıktan ve testleri de yaptıktan sonra seri üretime geçti.
“Reklam filmlerimiz yayınlanınca dünyadan kamyon kamyon talep geldi” diyen Yazıcı rüzgar türbinin güneş sistemine göre daha fazla ilgi görmesini şöyle açıklıyor: “Bir türbini iki haftada ama güneş sistemini sekiz haftada üretebiliyoruz. Güneş sistemi 750 kg ve ortalama 30 bin dolar. Rüzgar türbini çok daha hafif ve ucuz. Türbin ağırlığı 25 - 50 kg arası, fiyatı kW başına bin dolardan başlıyor. Ayrıca hızlı kurulabilir bir ürün. 2019’da Lübnan’da yaşanan krizde ülkeye yüzer santrallerle elektrik veren Karpowership ödeme alamadığı için elektrik vermeyi durdurmuştu. O dönemde Beyrut’a kamyon dolusu rüzgar türbini gönderdik.”
Norveç ordusuna sattı
Şu anda ayda 100 adet türbin üretimi yapabilen Tumurly’nin ürünleri hem yurt içinde hem dünyada geniş bir kullanım alanına sahip. Yurt içinde Aselsan, Aspilsan kullanıyor. Bakü – Tiflis – Ceyhan (BTC) boru hattında vana istasyonlarının elektrik ihtiyacı için kullanılıyor. Enerjisa’nın Bandırma’daki üretim tesisinde enerji tasarrufu sağladığı için tercih ediliyor. Dünyada Norveç ordusunda, İngiltere, Kanada, Ekvador, Meksika ve Brezilya’da (São Paulo Hava Limanı) kullanılıyor. “Off-grid” (şebeke bulunmayan) bölgelerin çok olduğu Afrika kıtası Tumurly’nin ihracatından yüzde 30 pay alıyor. Türbinler Fas, Cezayir, Somali, Kenya, Tunus, Çad ve Moritanya’dan büyük talep görüyor.
Sektörde Ankara merkezli Soyut ve Halbes firmaları da var ancak çok küçük, örneğin 1 kW’a kadar rüzgar türbini üretip satabilen oyuncu pazarda yok denilebilir. Çünkü bu iki firma portföyünde küçük ölçekli türbinlere yer verse de bu alanda aktif değil. Daha çok endüstriyel kullanımı yaygın olan 50 - 250 kW türbin üretim ve satışında söz sahibi. Dünyada ise mikro ölçekli rüzgar türbinlerinde öne çıkan şirketler arasında Bergey, Aeolos ve Northern Power’ı saymak mümkün. Güneşte de çatı üstü uygulama yapan firmaları saymazsak yerli rakibi yok. Dünyada en sıkı rakibi ise Amerika merkezli Smart Flower.
TÜBİTAK’ın yüzde 40 oranındaki yerli üretim desteğini arkasına alan Tumurly’nin girişimcisi Furkan Yazıcı, her şeyi çok hızlı yapmak istiyor bu yüzden de kendisine uyum sağlayacak ekibi kurmakta zorlanıyor. Özgüveni ve girişkenliğiyle kurduğu ilişkiler başarılı olmasını sağladı, bundan sonrası kurumsal bir yapıya evrilmesine bağlı.