Çinli bazı iş insanları için büyük bir servet kaynağı olan yapay zeka, devasa kazançlar sağlamayı ve yeni milyarderler yaratmayı sürdürüyor. Yapay zeka balonuna ilişkin küresel endişelere ve Çin'in yapay zeka yarışında geride bırakmaya çalıştığı ABD'nin uyguladığı ticaret kısıtlamalarına rağmen Forbes’un Çin’in En Zengin 100 Kişisi listenin ilk üç sırasında yer alan isimlerden ikisi, bu teknolojiyle yeni atılımlar gerçekleştirerek milyarlarca dolar kazandı. Ülkenin en zengin kişisi olan ByteDance kurucu ortağı Zhang Yiming'in serveti, kısmen şirketin Hollywood'u sinema kalitesinde videolar oluşturma yeteneğiyle endişelendiren Seedance video üretim modelleri sayesinde rekor seviye olan 84 milyar dolara ulaştı.
Düşük maliyetli, yerli yapay zeka modelini piyasaya sürmesinin üzerinden neredeyse iki yıl geçen DeepSeek'in kurucusu Liang Wenfeng, 46 milyar dolarlık net servetiyle artık Çin'in en zengin üçüncü kişisi konumunda. Devlet destekli şirket, bu yıl gerçekleştirdiği iki finansman turunun ardından 75 milyar doların üzerinde bir değerlemeye ulaşırken, eylül ayında en yeni modeli V4.1-Flash'ı piyasaya sürdü. Dünya genelindeki kullanıcıları yapay zeka modelleriyle buluşturan New York merkezli platform OpenRouter'a göre model, token hacmi bakımından dünya genelinde birinci sırada yer alıyor. DeepSeek'in teknolojisi, yapay zekanın işlem gücünü daha küçük alt kümelere bölerek ve yalnızca kullanıcı talepleriyle en çok ilgili bölümleri etkinleştirerek sınırlı bilgi işlem kapasitesiyle çalışmasını sağlıyor. Florida merkezli araştırma şirketi SemiAnalysis'e göre şirket, veri depolama gereksinimlerini azaltarak model performansını da optimize etti.
Listeye yeni giren altı kişi yapay zeka sektöründen
Bu yıl servetleri artan 33 liste üyesinden yedisi yapay zeka ile bağlantılı sektörlerde faaliyet gösteriyor. Listeye yeni giren yedi isimden altısı da aynı alanlarda çalışıyor. Hong Kong borsasında işlem gören ve Zhipu olarak da bilinen Z.AI şirketinin yönetim kurulu başkanı Liu Debing, 7,6 milyar dolarlık servetiyle listeye 58. sıradan giriş yaptı. Eylül ayında hisse senedi ve dönüştürülebilir tahvil satışı yoluyla 5 milyar dolar fon sağlayan şirketin GLM 5.3 Flash modeli, OpenRouter'a göre ağustos ayındaki lansmanından bu yana dünyanın en popüler üçüncü modeli oldu.
Listenin bir diğer yeni ismi ise optik alıcı-verici üreticisi Eoptolink Technology'nin yönetim kurulu başkanı Gao Guangrong. Gao, 4,78 milyar dolarlık servetiyle 99. sırada yer alıyor. Güneybatıdaki Leshan kentinde bulunan bir meslek okulundan mezun olduktan sonra yaklaşık on yıl boyunca yerel bir elektronik fabrikasında teknisyen olarak çalışan Gao, 2008 yılında optik ürünler satmak amacıyla Eoptolink'i kurdu. Daha sonra yüksek hızlı veri iletiminde kullanılan alıcı-vericilerin geliştirilmesine yönelen şirket, bugün Shenzhen borsasında işlem görüyor ve telekomünikasyondan bulut bilişime kadar yapay zeka altyapısı sektörlerinde faaliyet gösteren küresel müşterilere hizmet veriyor.
Olası engeller
Analistler, gelecek dönemde bazı engellerle karşılaşılabileceği konusunda uyarıyor. Washington merkezli bir politika araştırma kuruluşu olan Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) direktör yardımcısı Yasir Atalan'a göre, Çin'in yapay zeka modelleri dünya çapında yaygınlık kazanırken donald Trump yönetimi bu modellerin ABD'de kullanılmasını yasaklayabilir ve diğer ülkeleri de benzer adımlar atmaya zorlayabilir.
ABD, ekim ayında DeepSeek ürünlerinin federal sivil kurumlar tarafından kullanılmasını yasakladığını açıkladı. Aynı ay Çin de yapay zeka ile bağlantılı yaklaşık iki düzine teknolojiye yönelik ihracat kontrolü önlemleri önerdi. Ancak Şanghay merkezli hisse senedi araştırma şirketi 86Research'ün analisti Charlie Chai'ye göre, DeepSeek ve Z.AI modelleri de dahil olmak üzere halihazırda piyasada bulunan modellerin çoğunun bu kısıtlamalardan muaf tutulması muhtemel.
Araştırma şirketi Gavekal Dragonomics'in Pekin merkezli analisti Tilly Zhang'a göre, ABD'nin kapsamlı bir yasak getirmesi kendi açısından ters etki yaratabilir. Çünkü birçok Amerikan girişimi, maliyet açısından verimli oldukları için Çin yapay zeka modellerini tercih etme eğiliminde. Zhang, "Çin yapay zekasını engellemek, ABD'nin kendi yapay zeka teknolojilerinin yayılmasını ve benimsenmesini yavaşlatabilir" dedi.