Fransız çizer ve animasyoncu Emile Cohl’un 1908 yılında “Fantasmagorie” ile animasyon dünyasının temellerini atmasının üzerinden 117 yıl geçti. Bugün artık sinema dünyası, ortaya çıktığı dönemde “çocuk işi” olarak nitelendirilip küçümsenen animasyon filmlerinin gişe rekorlarını konuşuyor. Geçen yıl “Ters Yüz 2”nin 155 milyon dolarla yılın en iyi gişe açılışını yapması gibi… Ancak bu rakamlar sinema sektörünün güllük gülistanlık günler geçirdiği anlamına gelmiyor. Küresel ölçekte olduğu gibi yerli sinema da gişe verilerini yükseltmek için çetin bir sınav veriyor.
Türk Sineması geçen yıl toparlanma sinyalleri vermesine karşın pandemi öncesindeki izleyici sayısının oldukça gerisinde kaldı. 2018’de 64 milyon olan izleyici sayısı, 2024’te 33 milyonda kaldı. Bu olumsuz tabloya karşın sektördeki daralmadan sıyrılan ve yapımcıların umut tazelediği bir alan var: Animasyon. 2024 yılında Türkiye’de en çok izlenen ilk 50 film arasında 17 yapım animasyon türündeydi. Üstelik bu filmlerin dokuzu, toplam 5,5 milyon izleyici barajını aşmayı başaran yerli yapımlar oldu. Böylece Türk animasyon filmleri, dünyanın en büyük animasyon stüdyolarının karşısında yükselerek uluslararası arenada dikkat çekmeyi başardı.
Yerli animasyonun beyazperdedeki yükselişinin pandeminin getirdiği engelleri aşarak sektöre yeni bir dinamizm kazandırdığı aşikar. Box Office verilerine göre “Rafadan Tayfa Hayrimatör”, 2,8 milyon seyirciyle yılın gişe lideri olarak 307 milyon TL hasılat elde etti. İzleyici tercihlerini doğru okumak açısından 2024’ün diğer dikkat çeken yapımlarını da gözden kaçırmamakta yarar var. Tüm dünyada fırtına gibi esen yabancı animasyon filmi “Ters Yüz 2” (2,4 milyon izleyici), yerli komedi filmi “Lohusa” (2,1 milyon izleyici) yerli gişede öne çıkanlar arasında. İlk 10’da yer alan yabancı animasyonlar arasında ise “Çılgın Hırsız 4”, “Moana 2” ve “Kung Fu Panda 4” gibi yapımlar yer alırken yerli animasyonlar bayrağı devralma sinyalleri veriyor. Zira bu yapımları “Kral Şakir: Devler Uyandı”, “Pırıl: Sayıların Gizemi”, “Mustafa”, “Kaptan Pengu ve Arkadaşları 4: Buzuldaki Sır” gibi yerli animasyon filmleri izliyor.
“Dumansız ağır sanayi” olarak nitelendirilen animasyon sektörü, BEBKA (Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı) tarafından yayımlanan animasyon sektörü raporuna göre küresel pazarda 2023’te 404 milyar dolarlık bir pazar hacmine ulaştı. Türkiye’de ise sektörün büyüklüğü tahmini olarak 1 milyar dolar civarında. Türkiye’nin animasyon serüveni son 15 yılda devlet desteği ve 2008’de TRT Çocuk’un kurulmasıyla hız kazanmış durumda. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2005 - 2023 yılları arasında 27 uzun metrajlı animasyon film projesine toplamda 33 milyon TL’lik destek sağladı.
Sektöre yapılan yatırımların artması ve eğitim programlarının katkılarıyla yerli film sektörü her geçen gün çıtasını yükseltiyor ve daha kaliteli yapımlarla karşımıza geliyor. Öyle ki 2009 yılından itibaren Looney Tunes, Örümcek Adam ve Batman gibi yabancı kahramanların egemenliğinde olan ekranlar, yerli çizgi film karakterleriyle renklenmeye başlamış durumda. Bu karakterler arasında “Rafadan Tayfa” serisinin kahramanları ilk göze çarpanlar arasında. “Mustafa” gibi desteklenen uzun metraj animasyon projelerden bir diğeri de Rafadan Tayfa serisinin son filmi “Kapadokya” olmuştu. Anlaşılan o ki Rafadan Tayfa, 2018’de “Dehliz Macerası” ile başladığı yolculuğu bir ilham verici başarı öyküsüne dönüştürmüş durumda.
27 Aralık 2024’te vizyona giren “Rafadan Tayfa: Kapadokya”, üçüncü haftasında 1,1 milyon seyirciyi geçerek büyük bir çıkış yaparken 2025 yılı için şimdiden gişe şampiyonluğuna oynuyor. 2023’te “Galaktik Tayfa” 2,8 milyon seyirciye ulaşmış, geçen yıl ise “Hayrimatör” de gişe lideri olarak animasyonların başarısını sürdürmüştü. Bu tablo, bize yalnızca gişe verilerini göstermiyor: Türk animasyon sektörünün artık yabancı yapımlara bağımlılıktan kurtulduğunu ve küresel ölçekte rekabet edebilecek bir seviyeye geldiğini de başarıyla kanıtlıyor.
Türk animasyonunun yükselen yıldızı: Rafadan Tayfa / Haber Detay - Tıkla Oku