Soya fasulyesi, kahve ve diğer önemli tarım ürünlerini kapsayan Bloomberg Tarım Spot Endeksi, eylül ayında sona eren üç aylık dönemde yüzde 13 yükseldi. Bu artış, Mart 2022’den bu yana endekste görülen en güçlü çeyreklik yükseliş oldu.
Fiyatlardaki hareketlilikte özellikle Karadeniz bölgesindeki gelişmeler etkili oldu. Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların son aylarda yeniden şiddetlenmesi, tahıl ve yağlı tohum ihracatında kritik bir merkez olan bölgeden küresel piyasalara yapılan sevkiyatlara ilişkin endişeleri artırdı.
Arzın daralabileceği beklentisi, özellikle ithalata bağımlı Asya ve Afrika ülkelerindeki alıcıları alternatif tedarik kaynaklarına yöneltti.
Kötü hava koşulları da arz endişelerini artırıyor
Tarım piyasalarındaki baskıyı yalnızca jeopolitik gelişmeler oluşturmuyor. ABD ve Avrupa başta olmak üzere önemli üretim bölgelerinde görülen aşırı hava olayları, buğday ve mısır üretimine ilişkin beklentileri olumsuz etkiliyor.
Güçlenmeye devam eden El Nino hava olayının da tarımsal üretim üzerindeki riskleri artırması bekleniyor. Özellikle palm yağı ve kakao gibi ürünlerde üretim tahminleri hava koşullarından olumsuz etkilenirken, Hindistan'ın son 10 yılın en zayıf muson sezonlarından birini geçirmesi de hasat ve gıda fiyatlarına yönelik endişeleri artırdı.
Gözler Çin'in talebinde
Tahıl fiyatlarını destekleyen bir diğer unsur ise Çin'in ABD'den soya fasulyesi alımlarını sürdürmesi oldu. ABD ile Çin arasında tarım ticaretine ilişkin beklentilerin iyileşmesi de piyasadaki fiyatlamalara yansıdı.
İki ülke liderleri arasındaki zirvenin ardından Pekin'in buğday ve mısır da dahil olmak üzere bazı ABD tarım ürünlerine yönelik gümrük vergilerini azaltacağı, ancak ABD menşeli soya fasulyesine uygulanan ek vergilerin devam edeceği açıklandı.
Piyasalarda arz kaynaklı belirsizliklerin yanı sıra Rusya-Ukrayna arasındaki olası barış görüşmeleri ve Çin'in tarım ürünleri alımlarındaki seyir yakından izleniyor. Ancak tahıl fiyatlarında daha kalıcı bir toparlanma yaşanabilmesi için Çin talebinin sürdürülebilir biçimde artması gerektiği belirtiliyor.