Küresel petrol piyasalarında gözler ABD stok verilerine ve Orta Doğu'daki gelişmelere çevrildi. Artan arz beklentileri fiyatlar üzerinde doğrudan baskı yarattı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı yüzde 1,70 kayıpla 84,55 dolara geriledi. Brent petrolün varili ise yüzde 0,90 düşüşle 92,30 dolardan işlem gördü.
Fiyatlardaki düşüşte ABD stok verilerindeki belirgin artış etkili oldu. Amerikan Petrol Enstitüsü verilerine göre, 13 Kasım haftasında ABD ham petrol stokları 5,28 milyon varil arttı. Aynı dönemde benzin stokları 5,12 milyon varil yükseldi. Damıtılmış ürün stoklarında ise 351 bin varillik artış görüldü. Piyasalar şimdi resmi stok verilerini bekliyor. Öte yandan Uluslararası Enerji Ajansı ve Goldman Sachs da küresel bir arz fazlasına geçişin sinyallerini verdi.
Orta Doğu'da karşılıklı saldırılar sürüyor
Piyasalardaki arz rahatlığına rağmen Orta Doğu'da tansiyon yüksek kalmaya devam ediyor. ABD ve İran arasındaki karşılıklı askeri müdahaleler sürüyor. Bahreyn savunma kuvvetleri, ülkeye yönelik İran hava saldırılarını engellediğini duyurdu. Bahreyn, bölgedeki ABD Donanması'nın Beşinci Filosu'na ev sahipliği yapıyor.
Bu saldırı, İran insansız hava araçlarının Bahreyn'deki bir ABD askeri radarını vurmasının ardından gerçekleşti. ABD ise misilleme olarak İran'ın Keşm Adası'ndaki bir füze fırlatma sahasını vurdu. Bölgedeki deniz trafiği de doğrudan hedef alınmaya devam ediyor. Umman açıklarında, Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir LPG tankeri füzeyle vuruldu. Olayın ardından mürettebat gemiyi tahliye etmek zorunda kaldı.
Yemen'deki İran destekli Husiler de bölgesel enerji altyapısını hedef aldı. Husiler, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı boru hattındaki iki pompa istasyonuna beş insansız hava aracı fırlattı. Bu boru hattı, Hürmüz Boğazı'nı bypass ederek Yanbu limanına petrol taşımak için kullanılıyor.
Tüm bu jeopolitik gerilime ilişkin konuşan Raymond James analisti Pavel Molchanov, Basra Körfezi'ndeki periyodik alevlenmelerin son dokuz ay boyunca hayatın bir gerçeği olduğunu ve petrol fiyatları üzerindeki etkilerinin zamanla azaldığını söyledi. Molchanov, topyekün bir savaşa dönülmediği sürece petrol piyasasının bu olaylara alıştığını ifade etti.
Diplomatik cephede ise Umman ve Katar'ın arabuluculuğunda görüşmeler sürüyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, diplomasi yoluyla çıkmazdan kurtulmayı ciddi şekilde takip ettiklerini belirtti. Diğer yandan, Çin'deki APEC zirvesinde Donald Trump'ın Şi Cinping ve Vladimir Putin ile üçlü bir görüşme yapması planlanıyor. Görüşmede İran ve Ukrayna konularının ele alınması bekleniyor. Trump, ara seçimlerden bu yana İran'a yönelik topyekün bir çatışmadan kaçınmıştı.
Hürmüz Boğazı'nda küçük tankerler devrede
Süper tankerlere yönelik artan saldırılar, petrol taşımacılığında zorunlu bir yöntem değişikliğine yol açtı. Şirketler, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatı sürdürmek için büyük hedefler yerine daha küçük gemilere yöneldi. LSEG analistleri, bölgesel arzın alternatif rotalar üzerinden toparlanmaya devam etse de son gemi verilerinin mevcut koşullar altında Hürmüz üzerinden akışların normalleşmesinin hala mümkün olmadığını gösterdiği değerlendirmesini yaptı.
Vortexa verilerine göre, Suezmax ve Aframax tipi gemilerle yapılan taşımacılık son iki ayda hızla arttı. Ekim ayında bu gemilerin taşıdığı hacim günlük 2 milyon varili aşarak savaş döneminin zirvesine ulaştı. Bu lojistik hamle, toplam günlük ihracatın çatışmaların başından bu yana en yüksek seviye olan 11,4 milyon varile çıkmasına yardımcı oldu.
Normal şartlarda Hürmüz Boğazı'ndaki ticaretin yüzde 72'sini, 2 milyon varil kapasiteli süper tankerler (VLCC) oluşturuyordu. Ancak bu gemilerin hedef haline gelmesi ve bazılarının operasyon dışı kalması dengeleri değiştirdi. Süper tankerlerin yarısından daha az kapasiteye sahip olan küçük gemiler, ağırlıklı olarak Irak, Kuveyt ve Katar'dan petrol yüklüyor. Bu gemiler petrolü ya Hürmüz'ü geçtikten sonra diğer gemilere aktarıyor ya da doğrudan Hindistan gibi limanlara yelken açıyor.
Örneğin, Lucia A adlı Suezmax tipi gemi haziran ayından bu yana Irak'tan en az dört kargo aldı. Gemi bunları Umman Körfezi'nde bekleyen gemilere veya Kızıldeniz'deki Mısır limanı Ain Sukhna'ya teslim etti. Gemi bu ayın başlarında beşinci Irak sevkiyatını yükledi. Bir diğer Suezmax olan Ture ise geçen hafta üçüncü Irak kargosunu aldı. Gemi daha önce Rusya limanlarından Hindistan'a petrol taşıyordu.
Daha küçük gemiler güvenlik avantajının yanı sıra navlun maliyetlerinde de büyük kazanç sağlıyor. Savaşın başından bu yana süper tanker fiyatları hızla yükseldi. Şu anda bir Suezmax'in Körfez'den Çin'e gidiş maliyeti, aynı rotadaki bir süper tankerin üçte biri ile yarısı arasında değişiyor.