PayPal artık eBay’den daha az değerli. Şirketlerin 2015’te ayrılmasından bu yana ilk kez, eski iştirak olan PayPal’ın piyasa değeri eski ana şirketinin altına düştü. eBay’in piyasa değeri yaklaşık 42 milyar dolar. PayPal’ınki ise yaklaşık 40 milyar dolara geriledi. Bu değişim, PayPal hisselerinin salı günü yüzde 17 düşmesinin ardından geldi. Hisse senedi son beş yılda yaklaşık yüzde 85 değer kaybetti. Bu düşüş, hayal kırıklığı yaratan bir bilanço raporunu izledi. PayPal, 8,68 milyar dolarlık gelir ve hisse başına 1,23 dolarlık kar açıkladı; bu rakamların her ikisi de Wall Street’in sırasıyla 8,8 milyar dolar ve hisse başına 1,28 dolar olan beklentilerinin altında kaldı. Şirket, çevrim içi harcamaların yavaşladığını ve özellikle Apple Pay kaynaklı rekabetin yoğunlaştığını söyledi. Ayrıca bu yıl için kâr büyümesi beklentisini tek haneli düşük seviyelere çekti; bu oran, yaklaşık yüzde 8 olan beklentilerin oldukça altında.
eBay, PayPal’ı Temmuz 2002’de tamamı hisse senedinden oluşan ve yaklaşık 1,5 milyar dolar değerindeki bir anlaşmayla satın aldı. O dönemde eBay, alıcılar ve satıcıların internet üzerinden para transferi yapabilmesine ihtiyaç duyuyordu. PayPal bu hizmeti sağladı. Ödemeler, açık artırmalardan daha hızlı büyüdü. Yatırımcılar daha sonra iki iş kolunun ayrı ayrı daha iyi performans göstereceğini savundu. Şirketler Temmuz 2015’te ayrıldı.
Yıllar boyunca PayPal açık ara kazanan gibi görünüyordu. Ayrılık sırasında eBay’in değeri yaklaşık 35 milyar dolardı. PayPal ise yaklaşık 49 milyar dolar ediyordu. Temmuz 2021’deki pandemi sırasında PayPal’ın piyasa değeri yaklaşık 360 milyar dolara yükseldi; bu da iki şirket arasındaki farkı rekor seviye olan 315 milyar dolara çıkardı ve PayPal’ı eBay’in sekiz katı büyüklüğe taşıdı.
Rekabet arttı
Ancak ödeme pazarı artık rekabetle dolu. 2000’lerin başında PayPal bir kazanan olsa da bugün Apple Pay, Google Pay, Stripe ve Zelle pazar payı için kıyasıya mücadele ediyor. Bu durum en çok bireysel ödemelerde belirgin. Büyük ABD bankalarına ait, kişiden kişiye ödeme hizmeti olan Zelle 2017’de piyasaya sürüldü. İlk tam yılında Zelle, 119 milyar dolarlık ödeme işledi; bu rakam, PayPal’ın eşler arası ödeme uygulaması Venmo’nun işlediği 62 milyar doların neredeyse iki katıydı. Bu ikiye bir oran birkaç yıl boyunca korundu ancak 2023’e gelindiğinde Zelle yaklaşık 800 milyar dolarlık işlem hacmine ulaşırken Venmo 276 milyar dolarda kaldı. Bugün fark daha da açılmış durumda. Zelle, 2024’te yıllık 1 trilyon doların üzerinde hacim işledi ve 2025’te 1,2 trilyon dolarlık hacim açıklaması bekleniyor; Venmo ise 2025’te yaklaşık 320 milyar dolarlık işlem gerçekleştirdi. Güvenilir ödeme seçeneklerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, çoğu tüketici artık işlemi hangi şirketin gerçekleştirdiğini düşünmeyi bıraktı. PayPal hala büyük hacimlerde ödeme işliyor ancak daha az sayıda alışverişçi ödeme sırasında onu özellikle tercih ediyor.
Çareyi yapay zekada arıyor
Şimdi PayPal kendine yeni bir rol arıyor. Şirket bu hafta bir liderlik değişikliği açıkladı ve uygulamanın beklentilerin gerisinde kaldığını söyledi. Yönetim, büyümeyi yeniden başlatmanın bir yolu olarak yapay zekaya yöneliyor. Analistler bu yaklaşımı “ajan tabanlı ticaret” olarak adlandırıyor. Bunun anlamı, yapay zekanın alışverişçileri aramadan ödemeye kadar tek ve kesintisiz bir süreçte yönlendirmesi.
Kanadalı yatırım bankası Canaccord Genuity, ocak ayındaki bir raporunda bunun PayPal’ın eBay bünyesinde olduğu dönemden bu yana en umut verici fikri olabileceğini söyledi. Kurum, PayPal’ın satıcılar ve tüketicilerden oluşan ağını önemli bir avantaj olarak gösterdi. Satıcılar tek bir entegrasyonla birden fazla yapay zeka platformuna ulaşabilir. Bir yapay zeka arama sonucundan ödeme adımına geçmek yalnızca birkaç tıkla gerçekleştirilebilir. Analist, ajan tabanlı ticaretin, tabiri caizse eBay’den bu yana PayPal’ın en iyi kullanım alanı olabileceğini belirtti. Ancak tüm bunlar, henüz büyük ölçekte var olmayan bir pazara bağlı. Yatırımcılar ise PayPal’ı bugün daha yavaş büyüme ve daha sert rekabet koşullarına göre fiyatlıyor.
PayPal, eBay’de yabancıların birbirlerinden ürün alıp satmasına yardımcı olmak için kurulmuştu. Şimdi ise piyasa, PayPal’ın kendisini yıllar süren rekabet ve yavaşlayan büyümenin ardından yeniden fiyatlanan ikinci el bir ıvır zıvır gibi görüyor. Yapay zekaya yapılan bahis, PayPal’ın çevrim içi ticarette neden hala önemli olduğunu gösterecek yeni bir gerekçe yaratma çabası. Bu hikaye kanıtlanana kadar, hisse senedi bir büyüme şirketinden çok bir sonraki alıcısını bekleyen bir varlık gibi görünüyor.