İmalat sektöründe faaliyet koşulları son iki buçuk yıldır aylık bazda bozulma gösteriyor. Eylülde yeni siparişlerdeki düşüş önceki aya göre biraz daha hızlandı. Uluslararası talebin zayıf kalması nedeniyle yeni ihracat siparişleri de geriledi.
Talepteki zayıflık, üretim üzerinde de baskı oluşturdu. İmalatçılar eylülde üretimi üst üste dördüncü ay azalttı. Üretimdeki düşüş ağustosa kıyasla daha belirgin oldu.
Şirketler siparişlerdeki yavaşlamaya uyum sağlamak amacıyla istihdam, satın alma faaliyetleri ve stoklarını da azalttı.
Maliyet baskısı arttı
Ortadoğu’daki savaşın etkisiyle yakıt, petrol ve taşımacılık maliyetlerinde yaşanan artış, üreticilerin girdi maliyetlerini yükseltti. Ham madde fiyatlarındaki artışın da etkisiyle girdi fiyatları enflasyonu eylülde son dört ayın en yüksek seviyesine çıktı.
Yükselen maliyetlerin ürün fiyatlarına yansıtılmasıyla nihai ürün fiyatları enflasyonu da dört ayın zirvesine ulaştı.
Deniz taşımacılığındaki gecikmeler ve bazı malzemelerde yaşanan tedarik sorunları da teslimat sürelerinin uzamasına neden oldu.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Türk imalat sektörünün eylülde de Ortadoğu’daki savaşın etkilerini hissettiğini belirtti. Harker, üçüncü çeyrekte görünümün önemli ölçüde değişmediğini ve jeopolitik belirsizliğin büyümeyi sınırlamaya devam ettiğini söyledi. Bununla birlikte, PMI’ın üçüncü çeyrek ortalamasının ikinci çeyreğin biraz üzerinde olmasının toparlanmaya yönelik temkinli sinyaller verdiğini ifade etti.
10 sektörden dokuzunda üretim geriledi
İSO Türkiye Sektörel PMI verilerine göre, eylülde takip edilen 10 sektörün dokuzunda üretim yavaşladı. Üretimini artıran tek sektör gıda ürünleri oldu. Gıda sektöründe üretim yedi ay sonra ilk kez yükseldi.
Üretimdeki en belirgin düşüş ise kimyasal, plastik ve kauçuk ürünleri sektöründe görüldü. Yeni siparişleri artan tek sektör de gıda ürünleri olurken, en hızlı gerileme ağaç ve kağıt ürünlerinde yaşandı.
Yeni ihracat siparişlerinde ise gıda ürünlerinin yanı sıra kara ve deniz taşıtları sektörü de büyüme bölgesine geçti.
İstihdam tarafında yalnızca iki sektörde artış kaydedildi. Kara ve deniz taşıtları sektöründe çalışan sayısı beşinci ayda da yükselirken, elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe istihdam son üç ayda ikinci kez arttı. İstihdamdaki en belirgin düşüş ağaç ve kağıt ürünlerinde gerçekleşti.
Satın alma faaliyetleri ise ağustosta tüm sektörlerde gerilemesinin ardından eylülde üç sektörde arttı. En güçlü artış gıda ürünlerinde görüldü.
Girdi maliyetlerindeki yükseliş sektörlerin büyük bölümünde devam ederken, maliyet artışının en hızlı olduğu sektör kara ve deniz taşıtları oldu. Nihai ürün fiyatlarında en sert artış ana metal sanayisinde, en sınırlı yükseliş ise giyim ve deri ürünlerinde kaydedildi.