Dünyanın en zengin kişisi olan Elon Musk, Tesla'nın maaş paketinin 19 Aralık'ta mahkeme tarafından onaylanmasının ardından 700 milyar doların üzerinde servete sahip ilk kişi oldu ve son hesaplamalara göre 2024 yılında hayır kurumlarına 474 milyon dolar bağışladı. Ancak 2023’te olduğu gibi, Musk Vakfı’nın hafta başında yayımlanan son vergi beyannamesine göre bağışların çok büyük bir kısmı Musk’ın kontrol ettiği kuruluşlara aktarıldı. Ayrıca vakıf, ABD Gelir İdaresi’nin (IRS) yasal olarak her yıl dağıtılmasını zorunlu kıldığı asgari yüzde 5’lik oranın hala gerisinde kalıyor.
Bu yıl en büyük bağışı alan kuruluş, Musk tarafından 2021’de Teksas’ın Austin kentinde bir okul ve ileride bir üniversite kurup yönetmek amacıyla oluşturulan kar amacı gütmeyen The Foundation oldu. Vakfın vergi belgeleri, Musk’ın geçen yıla kıyasla bağışını iki kattan fazla artırarak “okul operasyonları ve programlarını desteklemek” için 370 milyon dolar verdiğini gösteriyor.
Musk, ilk kar amacı gütmeyen okulunu 2014 yılında Kaliforniya’nın Hawthorne kentinde açtı. Ad Astra (Latince yıldızlara doğru) adı verilen bu okul, kendi çocuklarını ve SpaceX çalışanlarının çocuklarını eğitmek amacıyla hizmet verdi. On yıl sonra bu okul, Musk’ın en yeni eğitim girişiminin temelini oluşturdu: Teksas’ın Bastrop kentinde SpaceX tesisinin yakınında yer alan bir Ad Astra ilkokulu. Yeni Ad Astra okulu için planlar, STEM ağırlıklı bir müfredat ve Montessori tarzı bir eğitim yaklaşımını içeriyordu. Ancak New York Times’ın aktardığı üzere, Teksas Sağlık ve İnsan Hizmetleri eyalet kurumuna ait son belgeler, tesisin bu ilk hedeften saptığını ve artık on çocuk için “lisanslı bir çocuk bakım programı” olarak faaliyet gösterdiğini ortaya koyuyor. Musk, 2023’ten bu yana bir üniversite açma planlarıyla ilgili kamuoyuyla herhangi bir bilgi paylaşmadı.
Musk Vakfı’nın ikinci en büyük bağışı olan toplam 35 milyon dolar ise henüz bir hayır kurumuna gitmemiş olabilir. Bunun nedeni, Musk’ın bu parayı Fidelity Charitable bünyesindeki bağışçı tavsiyeli bir fona (Donor-Advised Fund – DAF) aktarması. Bu tür fonlar, bağışlar için bir tür hayırseverlik banka hesabı işlevi görür; paranın gelecekte bağışlanmak üzere tutulmasına olanak tanır ve hiçbir zaman dağıtılmasını zorunlu kılmaz. DAF’lere katkıda bulunanlar, parayı fiilen hayır kurumlarına dağıtmadan önce vergi avantajı elde edebilir ve ne kadar bağış yaptıklarını ya da kime verdiklerini açıklamak zorunda değil.
Vakıf 7 milyon doların üzerindeki üçüncü en büyük bağışını Teksas’taki en büyük kar amacı gütmeyen sağlık sistemi olan Baylor Scott & White Healthcare’e gönderdi. Bu kuruluş, geniş bir hastane ve hasta bakım merkezi ağı ile Baylor Scott & White Health Plan adlı sigorta şirketini işletiyor. Musk ayrıca çoğunlukla sağlık ve eğitim girişimlerini ve doğal afet yardımlarını desteklemeye odaklanan diğer kar amacı gütmeyen kuruluşlara daha küçük bağışlar yaptı. Bu yıl yeni bağış alanlar arasında Los Angeles’taki Holokost Müzesi ve Avrupa Yahudi Derneği olmak üzere iki Yahudi kuruluşu da bulunuyor. Musk 2024’ün başlarında, eski adı Twitter olan sosyal medya platformu X’te yaptığı bir paylaşım nedeniyle antisemitik görüşler savunmakla suçlanmıştı. Musk bu iddiaları, İsrail’e ve Auschwitz’teki Holokost ölüm kampına yaptığı ziyaretlerle defalarca reddetmeye çalıştı.
Toplamda Musk Vakfı, 2010’dan bu yana 1,1 milyar doların üzerinde bağış dağıttı. Buna rağmen vakıf hala büyük kısmı muhtemelen Tesla hisselerinde olmak üzere 14,7 milyar dolarlık varlığa sahip.
İşte Musk Vakfı’nın 2024’teki en büyük bağışlarını yatırdığı kurumlar:
The Foundation
Tutar: 370 milyon dolar (üç ayrı bağışın toplamı)
Amaç: STEM odaklı okullar için finansman.
Fidelity Charitable
Tutar: 35 milyon dolar (iki ayrı bağışın toplamı)
Amaç: Açıklanmayan kar amacı gütmeyen kuruluşlara yönelik finansman.
Baylor Scott & White Healthcare
Tutar: 7,1 milyon dolar
Amaç: ABD’deki en büyük kar amacı gütmeyen sağlık merkezlerinden birinin desteklenmesi.
X Prize Foundation
Tutar: 5,4 milyon dolar
Amaç: Karbon giderme teknolojilerinde yeniliği ödüllendiren bir ödül için finansman.
Windward School
Tutar: 5 milyon dolar
Amaç: Musk’ın oğlunun 2024’te mezun olduğu Los Angeles’taki hazırlık okulunun desteklenmesi.
The Seton Fund
Tutar: 5 milyon dolar
Amaç: Teksas’taki bağlantılı tıp merkezlerinde sağlık girişimlerinin desteklenmesi.
Austin Habitat for Humanity
Tutar: 5 milyon dolar
Amaç: Austin, Teksas’ta uygun fiyatlı konut ve topluluk geliştirme projelerinin finansmanı.
Digital Harbor Foundation
Tutar: 3,2 milyon dolar
Amaç: Baltimore’da ve ABD genelinde STEM eğitimi ile gençlerin dijital okuryazarlığının geliştirilmesi.
Austin'deki Teksas Üniversitesi
Tutar: 3,2 milyon dolar
Amaç: Üniversitenin faaliyetleri ve eğitim programlarının desteklenmesi.
The St. Bernard Project
Tutar: 2,4 milyon dolar
Amaç: Merkezi New Orleans’ta bulunan ulusal bir kar amacı gütmeyen kuruluşta afet yardımı çalışmalarının desteklenmesi.