Bir araştırmaya göre toplam değeri 1,2 trilyon euro (1,4 trilyon dolar) olan Avrupalı teknoloji şirketleri son on yılda farklı ülkelerin borsalarında halka açıldı ya da yabancı alıcıların eline geçti. İsveçli özel sermaye grubu EQT AB tarafından danışmanlık şirketi McKinsey & Co. ile işbirliği içinde yürütülen çalışma, 2014 ile 2025 yılları arasında Avrupa dışı firmalar tarafından gerçekleştirilen yaklaşık 700 milyar euroluk satın almaları ve teknoloji şirketlerinin halka arzlarını kaydetti. Ocak ayı itibarıyla bu şirketlerin değerinin yaklaşık 1,2 trilyon euro’ya yükseldiği tahmin ediliyor.
Araştırma, çip üreticisi Arm Holdings ve Spotify Technologies gibi yerel devlerin daha derin sermaye havuzları için ABD’ye yönelmesiyle Avrupa’daki yetkililer ve sermaye piyasası uzmanları arasında giderek acil bir konu haline gelen sorunun boyutunu ortaya koyuyor. EQT’de erken aşama teknoloji bölümünün başkanı ve ortaklarından Victor Englesson’a göre bu göçün Avrupa için ekonomik sonuçları var. Şirketlerin büyüme odaklarını başka yerlere kaydırmasıyla iş fırsatlarında kayıp yaşanırken, yerel bilgi birikimi ve geleceğin teknoloji girişimcilerinin kaybı gibi ölçülmesi daha zor etkiler de ortaya çıkıyor.
“ABD Avrupa’ya kıyasla daha iyi iş çıkardı”
Englesson, “Bir Avrupalı şirket ABD’de halka açıldığında, ağırlık merkezi değişir, çoğu zaman da kalıcı olarak. Halka arz kararı finansal gibi görünür ancak aslında şirketinizin nerede büyüyeceğine dair bir karardır” dedi. EQT geçmişte bazı teknoloji varlıklarını diğer ülkelerde sattı veya halka arz etti. Bloomberg’in haberine göre şirket geçen yıl yapay zeka girişimi Sana’yı 1,1 milyar dolara Workday’e sattı ve siber sigorta şirketi CFC için New York’u olası bir halka arz yeri olarak değerlendiriyor.
İsviçre borsasını işleten SIX Group’un CEO’su Bjørn Sibbern, “ABD’nin yapıp Avrupa’nın gözden kaçırmış olabileceği şey, sermaye piyasalarını şirketleri finanse etmenin temel bir yolu olarak görmekti. ABD bu konuda Avrupa’ya kıyasla daha iyi iş çıkardı ve Avrupa’nın bunu yakalaması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
“Ek sermaye çekmesi kritik önem taşıyor”
Bu eğilimle mücadele etmek için Avrupa Birliği yerel kuantum bilişim, yapay zeka ve diğer derin teknoloji girişimlerini finanse etmek amacıyla 5 milyar euroluk Scale Europe Fund’ı oluşturuyor. EQT bu fonu yönetmek üzere kısa listeye kalan birkaç varlık yöneticisinden biri. Freshfields hukuk firmasının küresel işlemler grubunda danışman olan Laura Fruehauf, “Avrupa’nın ABD’li muadilleriyle rekabet edebilmesini sağlamak için piyasalarına ek sermaye çekmeye devam etmesi kritik önem taşıyor. Özellikle savunma, yapay zeka ve daha geniş anlamda derin teknoloji alanlarında, ‘Avrupalı şampiyon’ olarak markalanmak uluslararası oyunculara karşı rekabet avantajı olarak görülebilir” diyor.
ABD piyasalarının cazibesinin azaldığına dair işaretler de var. Ödeme şirketi SumUp daha önce ABD’de halka arzı değerlendirdikten sonra Avrupa’da bir borsada halka arz olasılığını araştırıyor. Kripto para komisyoncusu Bitpanda ise olası bir piyasa çıkışı için Frankfurt’u seçti. Avrupalı şirketlerin ayrıca kıyaslama endekslerine girebilmek ve New York’ta yerel ilgiyi çekebilecek büyüklükte bir ABD işine sahip olmak için ölçek kazanmaları gerekiyor. Aksi takdirde yatırımcıların gözünden kaçan hisselere dönüşme riskiyle karşı karşıya kalıyorlar. SIX Group’tan Sibbern, “ABD’de halka açılan birçok Avrupalı şirketin performansına baktığınızda, bunun her zaman harika bir yolculukla sonuçlanmadığını görürsünüz. Performans açısından, iyi performans göstermezseniz büyük bir okyanusta unutulma riski var” dedi.