5 Kasım’da New York Borsası'nın açılış zilinin çalmasından kısa süre sonra başlayan hisse senedi piyasasındaki sert satış dalgası, gün içinde daha da şiddetlendi. Bu dalga Nvidia gibi hızla yükselen çip üreticilerinden Walmart gibi savunmacı liman olarak görülen şirketlere kadar her şeyi aşağı çekti. Ancak en ağır darbeyi, bu yılın başlarında borsayı art arda rekor seviyelere taşıyan ve aynı zamanda patlamaya mahkum bir balon oluştuğuna ilişkin endişeleri körükleyen yapay zeka patlamasının merkezindeki şirketler aldı.
ABD’de perşembe günü bu şirketleri çöküşe sürüklemek için gereken tek şey, Demokratların Kongre seçimlerindeki ezici zaferinin, sektörün baş döndürücü büyümesini ve bu büyümeyi mümkün kılan bilgisayar ekipmanlarına aktarılan yüz milyarlarca dolarlık yatırımı frenleyecek bir siyasi değişimin habercisi olabileceği ihtimaliydi. İşlem seansı sona erdiğinde Nasdaq 100 Endeksi yüzde 6'nın üzerinde düşmüştü. Bu, Mart 2020'de Covid-19'un tetiklediği sert piyasa çöküşünün zirvesinden bu yana yaşanan en büyük düşüştü.
Odak yapay zeka
Dünyanın en değerli şirketi Nvidia, Ocak 2025'ten bu yana en sert düşüşünü yaşayarak yüzde 9'dan fazla değer kaybetti ve bu yıl elde ettiği kazançların tamamını sildi. Dow Jones Sanayi Endeksi'ndeki 30 şirketin tamamı geriledi. S&P 500 yüzde 4,4 değer kaybederken, yakından takip edilen yarı iletken hisseleri endeksi pandemi başlangıcından bu yana en kötü gününü yaşayarak yüzde 12 düştü. Hedge fonların pozisyonlarını elden çıkardığına ilişkin spekülasyonlar yayılırken, piyasanın yükselen hisselerini takip eden sözde momentum stratejisine dayalı bir ETF, 10 yılı aşkın sürenin en kötü günlerinden birini yaşadı. Yatırımcılar ise güvenli liman olarak ABD Hazine tahvillerine yöneldi.
PenderFund Capital Management'ın baş yatırım sorumlusu Greg Taylor, internet ve konut balonlarının çöküşüne atıfta bulunarak, "2008 veya 2001'e dair anılarım canlanıyor. Her şey tek bir temaya ve o temanın çözülmesine odaklanmış durumda. Yapay zekaya aşırı derecede odaklandığımız ve bu alan piyasanın çok büyük bir bölümünü oluşturmaya başladığı için bunun yaşanması gerektiğini düşünüyorum” dedi.
ABD ara seçimlerinin etkisi
Satış dalgası, seçmenlerin yüksek benzin fiyatlarına duyulan öfke ve yapay zekanın etkilerine ilişkin kaygılar nedeniyle ABD ara seçimlerinde Donald Trump'a ve Cumhuriyetçi Partisi'ne ağır bir siyasi darbe indirmesinden bu yana Wall Street'te yaşanan baş döndürücü iki günlük süreci de noktaladı. Bu kaygılar, Teksas gibi yerlerde yapay zekaya güç sağlamak amacıyla hızla çoğalan veri merkezlerinin etkilerini de kapsıyordu.
İlk tepki, çarşamba günü hisse senetlerinin yükselmesine yol açtı. Yatırımcılar, siyasi açıdan bölünmüş bir Washington yönetiminin Trump'ın gücünü dengeleyeceğini ve enflasyonu yeniden alevlendirerek faiz oranlarını yükselten İran savaşının sona ermesini hızlandıracağını öngörüyordu. Ancak piyasanın düşüşünü fırsat bilerek hisse alan yatırımcılar, ibrenin yeniden tersine dönmesi ve ekonomide orantısız derecede büyük bir rol oynayan yapay zeka patlamasındaki olası çatlakların gündeme gelmesiyle zarar etti.
JonesTrading Institutional Services’in baş piyasa stratejisti Michael O'Rourke, "Çok erken harekete geçtiler. Gelecek yıl için açıklanan kazanç tahminleri, bu hisselerin düşük fiyat/kazanç oranlarına sahipmiş gibi görünmesine neden oluyor. Ancak böyle bir politika değişikliği yaşanıyorsa, bu durum veri merkezlerinin inşasına yönelik ekonomik ve politik ortamda yapısal bir değişim anlamına gelir. Dolayısıyla bu tahminler artık geçerliliğini yitiriyor” dedi.
Hisse senedi piyasasında sığınılacak çok az yer kalınca yatırımcılar yeniden ABD devlet tahvillerinin güvenli limanına yöneldi. Perşembe günü Hazine tahvillerine güçlü alımlar geldi ve tüm vadelerde getiriler 12 baz puana kadar gerileyerek eylül başından bu yana en düşük seviyelerine indi. Vadeli işlem hacimleri ise 20 günlük ortalamaların yaklaşık yüzde 40 üzerine çıktı. Bloomberg ABD Hazine Tahvilleri Endeksi'ne göre ABD devlet borçlanma araçları, yıl içinde yüzde 2,8'e varan kayıplarının ardından toparlanarak yıl genelinde neredeyse başabaş seviyeye geldi.
Nasdaq 100 daha da derin bir düzeltme sürecine girdi. Endeks, 2,3 trilyon dolarlık piyasa değerini silerken 6 Ekim'de ulaştığı rekor seviyenin yaklaşık yüzde 15 altına geriledi. Temmuz sonundan bu yana ilk kez yatırımcılar, önümüzdeki üç aylık dönemde Invesco QQQ Trust Series 1 Borsa Yatırım Fonu'nda kısa vadeli dalgalanmalara karşı korunmak için SPDR S&P 500 ETF Trust'a kıyasla uzun vadeli dalgalanmalara karşı korunmaktan daha fazla ödeme yapıyor. Bu durum, hisse senetlerinin bundan sonra hangi yöne gideceğine ilişkin belirsizliğin arttığına işaret ediyor.
Empower'ın baş yatırım stratejisti Marta Norton, "Satış dalgalarını seven biri olarak, bu kez biraz daha temkinli davranıyorum" dedi. Norton, yalnızca "son derece sağlıklı olan ve birçok geleneksel değerleme ölçütüne göre ucuz görünen şirketlere" yatırım yapmaya devam ettiğini söyledi.