Strazburg’da düzenlenen Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda yapılan oylamada, yabancı yatırımların denetlenmesine ilişkin düzenleme 508 milletvekilinin desteğiyle kabul edilirken, 64 üye karşı oy kullandı.
Kabul edilen kurallara göre AB üyesi tüm ülkelerde savunma sanayii, yarı iletken teknolojileri, yapay zekâ, kritik ham maddeler ve finansal hizmetler gibi hassas alanlara yönelik yabancı yatırımlar zorunlu güvenlik incelemesinden geçirilecek.
Yeni sistemle birlikte, kamu düzeni ve güvenliğini tehdit edebilecek risklerin önceden belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amaçlanıyor.
AB Komisyonu ile ülkeler arasında koordinasyon artacak
Düzenleme kapsamında ulusal yatırım inceleme kurumları ile AB Komisyonu arasındaki bilgi paylaşımı ve koordinasyon da güçlendirilecek. Böylece sınır ötesi güvenlik risklerine karşı ortak hareket edilmesi ve daha hızlı karar alınması hedefleniyor.
Ayrıca yalnızca yatırımın görünen merkezi değil, şirketin gerçek kontrol yapısı da dikkate alınacak. Kağıt üzerinde AB merkezli görünen ancak fiilen AB dışındaki kişi, şirket veya devletlerin kontrolündeki yatırımlar da denetime tabi olacak.
Çin ve jeopolitik gerilimler etkili oldu
AB son yıllarda özellikle Çin bağlantılı yatırımların limanlar, enerji altyapıları, çip üretimi ve kritik madenler üzerindeki etkisinin artmasından rahatsızlık duyuyordu.
Covid-19 pandemisiyle başlayan tedarik zinciri sorunları, ardından Rusya-Ukrayna savaşı ve yükselen küresel gerilimler, Avrupa’nın stratejik alanlarda dışa bağımlılığının ciddi güvenlik riskleri oluşturabileceğini ortaya koydu.
Bu gelişmelerin ardından AB yönetimi, ekonomik güvenliği korumak ve stratejik sektörlerde kontrolü elinde tutmak amacıyla yabancı yatırımlara yönelik denetim mekanizmasını sertleştirme kararı aldı.
Kurallar 18 ay sonra yürürlüğe girecek
Yeni düzenleme, AB Konseyi’nin resmi onay sürecinin tamamlanmasının ardından 18 ay içinde uygulamaya alınacak. Böylece tüm üye ülkelerde ortak standartlara dayalı daha sıkı bir yabancı yatırım denetim sistemi devreye girmiş olacak.