Arama

Şi ve Putin APEC zirvesine Batı’yı eleştirerek başladı

Çin lideri Şi Cinping ve Rus mevkidaşı Vladimir Putin, Çin’de düzenlenen APEC zirvesi kapsamında bir araya geldi. Şi serbest ve açık ticaret ile yatırıma destek çağrısında bulunurken Putin de Batı’nın yaptırımlarının sert bir dille eleştirdi.

18 Kasım 2026, 10:55

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya lideri Vladimir Putin, Çin'in güneyindeki teknoloji merkezi Shenzhen'de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi kapsamında açıklamalarda bulundu. Çin lideri Cinping, ticari korumacılığın karşısında durma sözü verirken, Rus mevkidaşı Putin Batı'nın yaptırımlarını eleştirdi. İki lider, ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirecekleri kritik öneme sahip üçlü görüşmenin zeminini hazırladı. 

Üç liderin 19 Kasım Perşembe günü zirve kapsamında bir araya gelmesi ve Rusya'nın Ukrayna ile savaşı, ABD'nin İran'daki savaşı ile ticaret, yapay zeka ve nükleer silahlar gibi diğer gerilim noktalarını ele alması bekleniyor. Söz konusu görüşme, ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği arasında 1945 yılında düzenlenen Yalta Konferansı ile karşılaştırılıyor. Bu konferans, nüfuz alanlarını resmileştirmiş, İkinci Dünya Savaşı sonrası dünya düzeninin temelini atmış ve büyük güçlerin küçük ülkeler üzerinde dayattığı anlaşmaların simgesi haline gelmişti. Görüşme, özellikle Avrupa ve Asya'daki küçük ekonomilerin liderlerini de tedirgin etti. Bu liderler, dünyanın en büyük askeri güçlerinin kendi çıkarlarını göz ardı etmesinden endişe duyuyor. 

ABD ile ticaret gerilimi

Şi açılış konuşmasında, ülkesini küresel sahnede istikrarlı bir ortak olarak göstermeye çalışarak, “serbest ve açık ticaret” olarak nitelendirdiği yaklaşımın desteklenmesi çağrısında bulundu. Bu açıklamayla Şi, Trump döneminde gümrük vergilerini artıran ve daha sert bir dış politika benimseyen başlıca ekonomik rakibi ABD'den farklı bir görüntü ortaya koymaya çalıştı.

Şi'nin açıklamaları, Washington'ın Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş yapay zeka çiplerine Çin'in erişimini daha da kısıtlayacağını duyurmasının ardından geldi. Bu adım, Pekin ile kırılgan durumdaki ticari ateşkesi daha da karmaşık hale getirebilir. Çin ise misilleme yapacağına söz verdi. Şi, iş dünyasının üst düzey yöneticilerinden oluşan bir dinleyici kitlesine yaptığı konuşmada şunları söyledi:

“Dünya Ticaret Örgütü'nün merkezinde yer aldığı kurallara dayalı çok taraflı ticaret sistemini kararlılıkla savunmalı, serbest ve açık ticaret ile yatırımları desteklemeli, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarını ve sorunsuz işleyişini korumalıyız.”

Batı’nın Çin endişesi

Batılı ticaret ortakları, Çin'i tüketicilerinin aleyhine olacak şekilde imalat sektörünü destekleyen politikalar uygulayarak yıllık 1 trilyon doları aşan ticaret fazlası vermekle eleştiriyor. Pekin, büyüme modelinin hala dünyanın en zengin ekonomilerine yetişmeye çalışan bir ülke için uygun olduğunu savunuyor. Ancak Washington, Brüksel ve diğer başkentler, Çin'in tedarik zincirleri üzerindeki hakimiyetinin ülkeye jeopolitik nüfuz sağladığı konusunda endişeli. Ayrıca Çin'in politikalarının kendi sanayilerine ve istihdamlarına tehdit oluşturduğunu belirtiyorlar.

Şi, Çin'in sanayi altyapısına yatırım yapmayı ve diğer ülkelere de fayda sağlayacak yeni teknolojiler geliştirmeyi sürdüreceğini söyledi. Dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin gümrük vergilerini düşüreceğini ve pazarlarını daha fazla açacağını belirten Şi, korumacılığa ve tek taraflılığa karşı durmaya devam edeceklerini de sözlerine ekledi.

The Asia Group'un ortağı ve dijital uygulamalar bölümünün başkanı George Chen, Şi'nin mesajının Küresel Güney ülkelerinin çoğunda karşılık bulmasının muhtemel olduğunu ve Pekin'in teknoloji stratejisini Washington'ın yaklaşımından farklılaştırma çabalarını güçlendirdiğini söyledi.

Trump'ın Asya ziyareti, Cumhuriyetçi Partisi'nin ara seçimlerdeki yenilgisinden bu yana gerçekleştirdiği ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor. Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang ile ilgili iddialar ve Çinli olduğu düşünülen bir casusa ilişkin şüpheler de gerilimi artırıyor. Buna rağmen analistlerin çoğu, Trump ve Şi'nin ilişkileri görece istikrarlı tutmasını bekliyor. İki liderin Shenzhen'de gerçekleştirecekleri görüşmenin ardından, aralık ayında Miami'de düzenlenecek G20 zirvesinde yılın dördüncü görüşmesini yapmaları planlanıyor.

Putin yaptırımları eleştirdi

Putin, Ukrayna'nın dört yıldır devam eden savaşında Rusya için büyük bir darbe niteliği taşıyan ve Kırım'ı Rusya'ya bağlayan hayati Kerç kara köprüsünü imha etmesinin ardından konuştu. Şi'den sonra sahneye çıkan Putin, konuşmasında Batılı güçleri “eski hegemonlar” olarak nitelendirdi. Avrupa'nın “aşağılayıcı bir gerileme” içinde olduğunu söyleyen Putin, Ukrayna'yı işgalinin ardından Rusya'ya uygulanan Rusya karşıtı yaptırımların geri teptiğini ve bunun yerine ülkesini daha da güçlendirdiğini savundu.

Putin, “Deneyimler, ekonomik hakimiyetin ve fiili baskının geleneksel araçlarının büyük ölçüde etkisini yitirdiğini ve caydırıcı güçlerinin önemli bir bölümünü kaybettiğini gösterdi. Yaptırımlar, gümrük vergileri ve ihracat kısıtlamaları hala belirli ölçüde caydırıcı etki yaratabilse de büyümeyi durdurmaları, rakip ekonomileri çökertmeleri ise mümkün değil” dedi.  Daha sonra gerçekleştirilen ikili görüşmede Şi ve Putin, uluslararası sahnede “istikrarlı ve olumlu bir şekilde işlediğini” söyledikleri ortaklıklarından dolayı birbirlerini övdü. İki lider, “çok kutuplu bir dünya” hedefini ilerletecek daha fazla adım atma sözü verdi.

Üçlü görüşmeye yönelik beklentiler

APEC zirvesi öncesinde Trump Manila'da, Güney Çin Denizi'ndeki ihtilaflı bölgeler nedeniyle Pekin ile yaşadığı gerilim giderek artan Filipinler ile savunma iş birliğini derinleştirme sözü verdi. Trump daha önce Çin'de Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile görüşme ihtimalini gündeme getirmişti ancak bu görüşme henüz doğrulanmadı.

Kremlin, bu hafta Yalta Konferansı ile yapılan karşılaştırmaları “siyaset bilimcilerin oyunları” olarak nitelendirerek reddetti. Ancak görüşmenin küresel meseleler üzerinde büyük bir etkisi olacağını belirtti. Pekin ise üçlü görüşmenin dünya barışını teşvik edeceğini açıkladı. Salı günü Tayvan ve Japonya, Rus uçaklarının hava sahalarına yönelik ihlallerini gündeme getirdi. Putin dünyayı “çalkantılı” olarak tanımladı ancak ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların “masaya oturarak” çözülebileceğini söyledi. Putin, “Bu nedenle Rusya, Çin ve ABD liderleri arasında yaklaşan üçlü görüşmeden önemli ölçüde fayda sağlanmasını bekliyorum” ifadelerini kullandı. 
 


Sayfa Sonu

Yüklenecek başka sayfa yok