Fransa, gelecek yılın bütçesine ilişkin parlamentodaki görüşmelerin çıkmaza girmesi üzerine bir aydan uzun süredir devam eden protestoları daha da genişletecek hayat pahalılığı kaynaklı grev ve protestolara hazırlanıyor. Ülkenin kamu ve özel sektöründeki başlıca sendikalar, ülke çapında seferberlik çağrısında bulundu. Bu çağrı, 2018 yılında ortaya çıkan Sarı Yelekliler ile eylül ayında kalabalık sınıfları, öğretmen yetersizliğini ve giderek kötüleşen okul binalarını protesto etmeye başlayan öğrenciler de dahil olmak üzere, farklı kesimlerden gelen şikayetleri bir araya getiriyor.
Siyasi ortam ise uzlaşma için pek elverişli görünmüyor. Ülkede cumhurbaşkanlığı seçimlerine yalnızca altı ay kala, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un muhalifleri kendi siyasi gündemlerini öne çıkarmaya ve kamuoyundaki öfkeyi siyasi platformlarını güçlendirmek için yönlendirmeye çalışıyor.
Fransa Ulusal Meclis Finans Komisyonu Başkanı ve Jean-Luc Mélenchon'un aşırı sol partisinin üyesi Eric Coquerel X platformunda yaptığı paylaşımda, "Lise ve öğrenci hareketlerinin talepleri, bütçe yasa tasarısının kabul edilmesine bağlı olmamalı" dedi. Coquerel, parlamentoda bu yılın bütçe ihtiyaçlarının düzenlenmesini amaçlayan görüşmeler sırasında hükümetin "ilave ödenekleri hızla devreye sokarak" karşılık verebileceğini belirtti.
Protestolara binlerce insan katıldı
Ekim ayının ortasında Fransa genelinde düzenlenen yürüyüşlere yarım milyondan fazla kişi katıldı. Gösteriler sırasında yaşanan şiddet olayları ve yağmalar, eylemlerin aksamasına, kamu binalarının ve mağazaların zarar görmesine neden oldu. Aynı zamanda Almanya, Belçika ve Portekiz de dahil olmak üzere Avrupa'nın başka ülkelerinde de protestolar meydana geldi.
Demiryolu işletmecisi SNCF’nin greve çıkmasıyla yerel ve bölgesel hatlarda ulaşımın aksamasını, yüksek hızlı tren seferlerinde ise bazı kesintiler yaşanmasını bekliyor. Paris metrosunun büyük bölümünün ise çalışması öngörülüyor. Liman işçileri de greve gitme çağrısında bulundu. Eğitim Bakanlığı, devlet ilkokullarındaki personelin yaklaşık yüzde 18'inin greve katılacağını tahmin ediyor. Protestocuların talepleri arasında asgari ücretin planlanandan daha yüksek oranda artırılması da bulunuyor.
Toplu taşıma işletmecisi RATP'nin açıklamasına göre Paris Emniyet Müdürlüğü, Paris'te en az 25 metro istasyonunu kapattı. Liman işçileri de greve gitme çağrısında bulundu. Protestocuların talepleri arasında asgari ücretin planlanandan daha yüksek oranda artırılması da bulunuyor.
Aşırı sağcı aday Marine Le Pen, siyasi kampanyasında kamu düzeni ve güvenlik boyutunu ön plana çıkarırken, Mélenchon sosyal meselelere ve polis şiddetine odaklandı. Macron ise şiddet olaylarının körüklenmesinden büyük ölçüde hızla yükselen enerji fiyatlarını, sosyal medyayı ve aşırı solu sorumlu tuttu. Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, geçen cumartesi günü olduğu gibi 70 bin polis memurunun görevlendirileceğini açıkladı.
Siyasi ve mali belirsizlik finans piyasalarına da yansıdı. Fransa ve Almanya'nın 10 yıllık devlet tahvillerinin getirileri arasındaki fark, algılanan riskin yakından takip edilen bir göstergesi olarak geçen ay 178 baz puana ulaştı. Euro Bölgesi'nde gösterge niteliği taşıyan Alman devlet borçlanma araçlarının getirileriyle karşılaştırıldığında bu fark, eylül ayının başındaki 85 baz puan seviyesinden önemli ölçüde yükseldi. Söz konusu seviyelere en son 2011'deki Euro Bölgesi borç krizinden bu yana yaklaşılmıştı.
Yatırımcılar Fransız tahvillerini satıyor
Yatırımcılar, kısmen bütçe açığına ilişkin endişeler ve azınlık hükümetinin harcama kesintilerini parlamentodan geçirip geçiremeyeceğine yönelik şüpheler nedeniyle son haftalarda Fransız tahvillerini satıyor. Ulusal Meclis, farklı muhalefet gruplarından gelen çok sayıda değişiklik önergesinin ardından çarşamba gecesi bütçe yasa tasarısını ilk okumada reddetti. Bu durum, orijinal taslağın görüşülmek üzere Senato'ya gönderileceği anlamına geliyor.
Hükümet, tasarıyı oylama yapılmaksızın geçirmek için Anayasa'nın 49.3. maddesine başvurabilir. Ancak bu durumda hükümet hakkında bir güvensizlik önergesi verilmesi mümkün olacak. Alternatif olarak hükümet, harcamaları ciddi biçimde sınırlandırmak ve vergi gelirlerini artırmak amacıyla bütçe teklifini bir kararnameyle yürürlüğe koyabilir. Böylece 2027 yılında bütçe açığını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ine düşürme hedefine ulaşmayı amaçlayabilir.
Bütçe açığının bu yıl ekonomik çıktının yüzde 5,4'üne yükselmesi beklenirken, artan borçlanma maliyetleri de baskıyı artırıyor. Ekonomi de sıkıntı yaşıyor: Üretim üçüncü çeyrekte geriledi ve aylık tüketici güveni 13 yılın en düşük seviyesine düştü.