Pandemi döneminde dünyada yaşanan parasal bolluk sayesinde milyar dolarlık yatırımlar alan fintekler bugünlerde eski şaşaalı günlerinden oldukça uzakta. 2020 ila 2022 yılları arasında sayıları hızla artan fintekler arasında kârlılığı ve operasyonel verimliliği düşük, hikayesi zayıf olanlar artık yatırımcılara ulaşmakta zorlanıyor. Bugün gelinen noktada sektör aktörlerinin üzerinde uzlaştıkları görüş “konsolidasyon kaçınılmaz” oluyor. Tablo ölçeklenmiş fintekler açısından bakınca olumlu... Onlar küçükleri alarak daha da büyüyecek.
Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi’nin son yayımladığı Türkiye Fintek Genel Görünümü raporuna göre yeni kurulan fintek şirketlerinin sayısı azalıyor. Çalışmaya göre 2022’de 43 yeni fintek şirketi kurulumu gerçekleşirken 2023’te bu sayı 35’e geriledi. Zorlu ekonomik ortam ve global yatırım arenasındaki değişim 2024’te kendini daha fazla hissettiriyor.
En son açıklanan ağustos ayı verisine göre 2024’ün ilk yedi ayında kurulan fintek şirket sayısı yediye düştü. Bugün Türkiye’de ödemeler alanında 278, bankacılık teknolojileri alanında 115, blokzincir alanında 104, geri kalanları çeşitli alanlarda olmak üzere 700’ü aktif toplam 870 fintek şirketi var. Bunların çoğu fintek ekosistemini destekleyen teknoloji şirketleri. Bu alanda aktif 82 şirket var. Önümüzdeki dönemde bu sayı azalacak ama yine muhtemelen bu alanda Türkiye’de yeni unicorn’lar doğacak.
Büyükler ligi hareketli
Sektörde yatırım iştahı devam ediyor ama yatırımlar ağırlıklı olarak büyükler ligindeki oyuncular arasında gerçekleşiyor. Son yatırım işlemlerinin neredeyse tamamı büyükler liginde gerçekleşti.
Yine ağustos ayı verilerine göre bu yıl içinde toplam tutarı 182 milyon dolar olan 16 yatırım gerçekleşirken yedi fintek şirketi 109 milyon dolar karşılığında çıkış yaptı. Altı şirket ise toplam 52 milyon dolara satın alma gerçekleştirdi. Bu rakamlara eylül ayı başında Türkiye’nin en büyük fintek şirketlerinden biri olan Colendi’nin Londra merkezli SETL’ı satın alması dahil değil. Bu satın alma Colendi’nin 100 milyon aktif finansal kullanıcıya hizmet veren dünyanın en büyük fintek şirketlerinden ve bölgedeki sayılı unicorn’dan biri olma hedefine daha da yaklaştırdı.
Colendi ile ilgili önemli bir gelişme de kasım ayında gerçekleşti ve dijital banka kurmak için BDDK’ya yaptıkları başvuru onaylandı. Şirket 2025’in ilk çeyreğinde faaliyete geçmek üzere hazırlıklarına tam gaz devam ediyor.
Fintek sektöründe bu yılın önemli gelişmelerden biri de Türkiye’de 120 binden fazla e-ticaret sitesinin ödeme alt yapısını sunan İyzico’nun 87 milyon dolara Paynet’i satın almasıydı.
Yatırımcıların beklentisi değişti
İyzico Genel Müdür Yardımcısı Şebnem Dağ Güven, bol para döneminin bitişinin ardından yaşanan süreci, “Artık fikir değil, bu fikirden nasıl para kazanacağınızı göstermeniz ve kâr elde etmeniz önemli” diye özetliyor. HASO (Hemen Al Sonra Öde) CEO’su Kerem Özgür Araç ise fintek sektöründe rekabetin artması nedeniyle kâr marjlarının düştüğünü ve bu nedenle konsolidasyonların kaçınılmaz hale geldiğini savunuyor. Genel olarak son yıllarda dünyada yatırımcı beklentilerinde ciddi değişim yaşandığını söyleyen Araç, yatırımcıların artık bir finteke yatırım yaparken hacim ve gelir beklentileri ile operasyonel verimliliğine bakarak değerleme yaptığını vurguluyor.
İsminin açıklanmasını istemeyen bir sektör temsilcisi de 2025’ten itibaren özellikle ödeme sistemlerindeki fintekler arasında konsolidasyonların artacağını söylüyor. “Yakın zamanda yatırım almış veya büyük birleşmeler yapan şirketlerin ikinci ve üçüncü birleşmeler yapacağını düşünüyorum” diyor.
Forbes Türkiye’nin temmuz ayı sayısında da detaylıca yazdığımız gibi “Fintek Baharı” devam edecek.
“Dünyada parti bitti”
İyzico Genel Müdür Yardımcısı Şebnem Dağ Güven, 2025 birleşme ve satın almaların daha çok pazar payı artırma, lisans alma gibi nedenlerle gerçekleşeceğini düşünüyor. 2022 öncesi dönemi ise “dünyada bir parti vardı” diye özetleyen Güven, “Fonlar ucuzdu ve herkes yatırım alabiliyordu” diyor. 2022’den itibaren ekonomik konjonktürdeki değişim ile yerli ve yabancı yatırımcıların kriterlerinin değiştiğini söyleyen Güven, “Yatırımcıların fikirlerden nasıl para kazanılacağını görme isteği arttı. Türkiye’de de kullanıcı sayısı hikayesine dayalı milyar dolarlık değerlemeler artık mümkün görünmüyor” diyor. Konsolidasyon beklentilerini kuvvetlendiren bir başka gelişme ise şirket sayılarındaki artış. Güven “Bugün Türkiye’de 82 tane ödeme kuruluşu var; ama 80 tane banka yok ki” diyerek mevcut şirket sayısının fazlalığına işaret ediyor. Bu kadar çok oyuncunun kendisi için değer yaratması giderek güçleşecek. Güven’e göre konsolidasyon kaçınılmaz. Bunun da 2025’te başlayıp 2026’da devam edeceğini öngörüyor.
“Rekabet arttı, komisyonlar düştü”
Ödeme sistemleri alanındaki fintek sayısının artması ve buna bağlı olarak kâr marjlarının azalması özellikle küçük ölçekli firmaları zorluyor. Sektörde son yıllarda bu etkinin hissedildiğini söyleyen HASO CEO’su Kerem Özgür Araç, “Artan rekabet nedeniyle daha uygun fiyatlama politikaları finteklerin kârlılıkları üzerinde baskı yaratıyor” diyor. Ödeme sistemleri alanında faaliyet gösteren finteklerin ana müşterileri banka ve finans kuruluşları. Rekabet komisyon oranlarını düşürmüş durumda. Araç, “Artık farklı bir duruma geçildiğini düşünüyorum. 2025 finteklerin konsolidasyonlarla güçlenip kârlılığı artırmaya çalışacakları bir dönem olacak. Birleşme ve satın almalarda artış yaşanacak” diyor.