ABD’de faiz indirimi konusunda Merkez Bankası’nın (Fed) bağımsızlığını tehlikeye atan sert bir tartışma yaşanıyor. Başkan Donald Trump, ekonominin canlanması ve devletin faiz ödemelerinin azalması için Fed’in bir an önce faiz indirmesini istiyor. Fed Başkanı Jerome Powell ise direniyor ve Trump’ın gümrük vergilerinin enflasyonu yukarı çektiğini savunuyor.
Powell’ı faiz oranlarını düşürmek için çok geç kaldığı gerekçesiyle neredeyse her gün eleştiren Trump, temmuz ayının ilk günlerinde görevden alacağına dair önemli sinyaller verdi. Powell’ın insanların ev almasını zorlaştıran bir “mankafa” olduğunu savunan Trump, faiz oranlarını düşüren bir Fed başkanı seçeceğini, borçlanma maliyetlerinin yüzde 1’e düşmesi gerektiğini söyledi. “ABD’de faizler en az üç puan yüksek” dedi.
Görevden alma haberleri Hazine tahvili faizlerinin de fırlamasına neden oldu; 10 yıllıkların faizi yüzde 4,2’den kritik yüzde 5 seviyesine iyice yaklaştı, beş yıllıklar yüzde 4’ü aştı.
Trump’ın Fed’e ve Powell’a yönelik artan saldırgan tutumu yatırımcıları tedirgin ederken, ABD’nin en büyük bankası JPMorgan’ın Başkanı Jamie Dimon, merkez bankasının bağımsızlığı konusunda beklenmedik bir uyarı yaptı.
Bunun üzerine Trump, piyasalarda yaşanacak dalgalanmaları göze alamayarak geri adım attı. Powell’ın görevden alınmayacağı konusundaki haberlerin yoğunlaşmasıyla ABD Doları rahatladı. Dolar, temmuzun ilk 20 gününde euro karşısında yüzde 1,5 ve Japon Yeni’ne karşı yüzde 3,5 değer kazandı.
Trump, Powell’ı her yönden sıkıştırmaya çalışıyor, istifa ederse sevineceğini söylüyor. Bütçe Direktörü Russell Vought’un Powell’a gönderdiği bir mektupta, Fed’in tarihi yönetim binasında yapılan 2,5 milyar dolarlık tadilat projesindeki maliyet aşımlarından Trump’ın son derece rahatsız olduğunu yazması da sözlü saldırıların bir örneği...
Powell ise yaşanan bu dramatik gelişmelere rağmen duruşunu neredeyse hiç değiştirmedi. Kongre Komitesi’nde yaptığı konuşmada ekonominin sağlam kaldığını, ancak gümrük vergilerinin fiyatları artırabileceğini söyledi. Nitekim temmuz ortasında haziran enflasyonunun beklenmedik artışla yıllık yüzde 2,7’ye çıktığı açıklandı.
Powell ve diğer Fed yetkilileri, bu yaz fiyat artışlarının hızlanmasını beklediklerini söylüyor. Bu nedenle enflasyonun ne kadar artacağı, ne kadar süreceği ve ekonominin fiyatlar üzerindeki baskıyı hafifletecek kadar yavaşlayıp yavaşlamayacağı netleşene kadar faiz oranlarını düşürmekte isteksiz davranıyorlar. Faiz kararından önce enflasyonun tamamıyla kontrol altında olduğuna dair güçlü işaretler ile işgücü piyasasının da zayıfladığına dair belirtileri görmek istiyorlar.
Faiz indirimlerinin sonbahara doğru başlaması bekleniyor. Piyasa 16 - 17 Eylül Fed toplantısında 25 baz puan faiz indirimi bekliyor. Aynı oranda indirimlerin ekim ve aralıkta sürmesi beklentisi güçlü...
Politika faizine ilişkin kararların alındığı Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantıları 30 Temmuz’un ardından 17 Eylül, 29 Ekim ve 10 Aralık’ta yapılacak. Dünyanın en büyük vadeli ve opsiyonlu işlemler borsası CME Group’un anketine göre, eylül toplantısında 25 baz puan indirim bekleyenlerin oranı yüzde 50,8 ve faizin yüzde 4,25 - 4,50 aralığında sabit kalacağını düşünenlerin oranı ise yüzde 47,1.
Ekim toplantısında ise faizin yüzde 4 - 4,25’e düşeceğini düşünenlerin oranı yüzde 49, yüzde 3,75 - 4 seviyesine ineceğini öngörenlerin oranı ise yüzde 26.