Yapay zeka artık saniyeler içinde restoran, doktor ya da çatı ustası önerebiliyor. Ancak kullanıcıların önemli bir karar verirken bu önerilere ne kadar güvendiği hâlâ tartışmalı.
Pew Research Center'ın araştırmasına göre ABD'li yetişkinlerin yüzde 49'u yapay zeka sohbet robotlarını kullanıyor. Bu oran 2024'te yüzde 33'tü. Ancak yapay zeka tarafından oluşturulan arama özetlerine güven sınırlı kalıyor. Bu sonuçlarla karşılaşanların yalnızca yüzde 6'sı bunlara çok fazla güvendiğini söylüyor.
Yelp'in araştırması da benzer bir tablo ortaya koyuyor. Katılımcıların yüzde 65'i son altı ayda yapay zeka destekli bir arama aracı kullandığını belirtirken, yalnızca yüzde 15'i bu araçların sonuçlarına büyük ölçüde güvendi. Yüzde 63'ü ise yapay zeka yanıtlarını başka kaynaklardan kontrol etti.
Yapay zeka cevapları ucuzlattı, doğrulamayı değerli hale getirdi
Buradaki temel çelişki açık: Yapay zeka cevap üretmeyi kolaylaştırırken, o cevabın doğru olduğunu kanıtlamak daha önemli hale geliyor.
Bu durum Yelp gibi platformların geleceği açısından da yeni bir tablo yaratıyor. Birkaç yıl önce yapay zekanın, kullanıcı yorumlarını özetleyerek Yelp'i gereksiz hale getireceği düşünülüyordu.
Ancak bugün tam tersi bir gelişme yaşanıyor.
Yelp'in verileri yapay zeka için değer kazanıyor
OpenAI, temmuz ayında Yelp'in puan, yorum, fotoğraf ve işletme bilgilerini ChatGPT'de kullanmak üzere lisansladı. Kullanıcılar artık ChatGPT üzerinden Yelp aracılığıyla restoran rezervasyonu yapabilecek veya bekleme listesine katılabilecek. Ev hizmetleri için fiyat teklifi taleplerinin de sisteme eklenmesi planlanıyor.
Böylece yapay zeka şirketleri, yıllardır biriktirilmiş güvenilir yerel işletme verilerine ihtiyaç duyduklarını gösteriyor.
Yelp tarafından finanse edilen bir araştırmada da şirketin ChatGPT, Gemini, Google AI Mode ve Perplexity'deki içerik alıntılarında rakiplerinden daha fazla öne çıktığı görüldü. Araştırmaya göre Yelp yaklaşık 512 bin 700 alıntıyla en yakın ev hizmetleri platformunun 3,4 katına ulaştı.
Ancak burada önemli bir risk var. ChatGPT kullanıcıyla ilişkiyi yönetirken Yelp yalnızca veri sağlayan şirkete dönüşebilir. Bu durumda Yelp'in verileri değerli olsa da marka görünürlüğü azalabilir.
Asıl değer yorumların kendisinde değil
Yapay zekanın temel sorunu, her zaman doğru bilgi üretmemesi.
Büyük dil modelleri olası cevapları tahmin ediyor. Bu nedenle güvenilir ve doğrulanabilir verilere ihtiyaç duyuyor. Araştırmalar da kaliteli verilerle beslenen daha küçük ve uzmanlaşmış modellerin, bazı görevlerde çok daha büyük modelleri geride bırakabildiğini gösteriyor.
Nature'da yayımlanan bir araştırmada, 45 milyon bilimsel makaleye dayanan OpenScholar adlı daha küçük bir model GPT-4o'yu bazı zorlu görevlerde geride bıraktı. GPT-4o'nun güncel literatüre ilişkin atıflarının yüzde 78 ila yüzde 90'ının hatalı olduğu görülürken, OpenScholar insan uzmanlarla benzer kaynak doğruluğuna ulaştı.
Bu nedenle yapay zeka çağında asıl rekabet avantajı yalnızca en güçlü modele sahip olmak olmayabilir. Modelin dayandığı güvenilir veri çok daha önemli hale gelebilir.
Yelp'in asıl avantajı 20 yıllık birikim
Yelp'in elinde 330 milyondan fazla yorum, 8,4 milyon işletme konumu ve yaklaşık 500 milyon fotoğraf bulunuyor. Ancak şirketin asıl avantajı yalnızca bu büyük veri seti değil.
Yelp, yıllardır hangi yorumların güvenilir olduğunu belirleyen bir sistem kuruyor. İşletmelerin puanlarını etkileyen yorumlar yüzlerce kriter üzerinden değerlendiriliyor ve çalışanların bu sistemi manuel olarak değiştirmesine izin verilmiyor.
2025'te platforma gönderilen yorumların yüzde 70'i tavsiye edildi. Yüzde 17'si tavsiye edilmedi, yüzde 11'i kaldırıldı ve yüzde 2'si kullanıcılar tarafından geri çekildi. Tavsiye edilmeyen yorumlar ise tamamen silinmiyor; kullanıcılar bunlara ulaşabiliyor ancak işletmenin puanına dahil edilmiyor.
Bu sistemin bir maliyeti var. Yelp bazı gerçek yorumları da filtreleyebiliyor. Ancak şirket, her yorumu eşit ağırlıkta değerlendiren bir sistemin kolayca manipüle edilebileceğini savunuyor.
Geleceğin değeri: Güvenilir kanıt
Yapay zeka geliştikçe cevap üretmek daha kolay ve ucuz hale gelecek. Buna karşılık güvenilir bilgiyi doğrulamak daha değerli olacak.
Yelp'in hikayesi bu dönüşümün iyi bir örneği. Şirket, yapay zekanın yükselişini öngörerek değil, kendi iş modelinin gereği olarak 20 yıl boyunca güvenilir kullanıcı verisi biriktirdi.
Bugün ise bir zamanlar sıradan görünen bu veri, yapay zeka şirketleri için değerli bir kaynağa dönüşüyor.
Bu durum yalnızca Yelp için geçerli değil. Hastanelerin klinik sonuçları, bankaların işlem geçmişleri, üreticilerin operasyonel verileri ve üniversitelerin eğitim sonuçları da geleceğin önemli rekabet avantajları olabilir.
Çünkü yapay zeka çağında herkes cevap üretebilir. Asıl farkı yaratacak olan, o cevabın neden doğru olduğuna dair güvenilir kanıta kimin sahip olduğu olacak.