Son üç yılın büyük bölümünde Elon Musk’ın xAI şirketi, kurucu ortaklarından olduğu ve sonradan karşı karşıya geldiği OpenAI da dahil olmak üzere önde gelen yapay zeka laboratuvarlarıyla rekabet etmeye çalıştı. Bu çabalarının sonucu karmaşa yarattı: xAI’ın amiral gemisi ürünü olan sohbet botu Grok, teknolojik ilerlemelerini gölgede bırakan antisemitik yanıtları ve cinselleştirilmiş görselleri nedeniyle tepki çekti.
Şimdi Musk, daha güçlü yapay zeka sistemleri inşa etme çabalarını en başarılı girişimlerinden birinin desteğiyle hızlandırmaya çalışıyor. Pazartesi günü, xAI’ın SpaceX ile birleşeceğini duyurdu; böylece değeri 1,25 trilyon dolar olarak hesaplanan birleşik bir şirket ortaya çıktı. Bu ortaklık, xAI’ın yapay zeka geliştirme için kutsal üçlü sayılan daha fazla hesaplama gücü, yetenek ve veriye erişmesini sağlamaya aday.
Diğer yapay zeka girişimleri gibi xAI da yapay zeka modelleri geliştirmek için veri merkezleri, çipler ve diğer yatırımlara ayda neredeyse 1 milyar dolar harcayarak hızla nakit tüketiyor. Bu süreçte xAI, genç bir girişim için oldukça yüksek sayılabilecek 5 milyar dolarlık kurumsal borç biriktirdi. Buna rağmen, yapay zeka altyapısını büyütme ölçeği, veri merkezleri ve çiplere 1,4 trilyon dolardan fazla harcama taahhüdünde bulunan OpenAI’a kıyasla hala çok daha küçük.
SpaceX’in halka arzı gereken nakiti sağlayacak
Musk, SpaceX’in uzaya veri merkezleri yerleştirmeyi hedeflediğini söyledi. Bu bilim kurgu gibi görünen hedef, xAI için mevcut hesaplama gücünü dramatik biçimde artırmaya yardımcı olabilir. Musk bu hafta, “Uzun vadede, uzay tabanlı yapay zeka açıkça büyümenin tek yolu” dedi. Bu projelerin hayata geçip geçmeyeceğinden ve ne zaman gerçekleşeceğinden bağımsız olarak, SpaceX xAI’ın yeryüzündeki hesaplama ihtiyaçlarına da yardımcı olabilir.
Roket üreticisi şirket, bu tür yatırımları destekleyecek çok daha sağlıklı bir bilançoya sahip ve potansiyel olarak xAI’ın finansal görünümünü Wall Street için daha cazip hale getirebilir. Daha da önemlisi, uzay şirketi bu yıl halka arz olmayı planlıyor; bu da xAI için daha fazla nakit sağlayarak, halka arzı değerlendiren rakipleri OpenAI ve Anthropic’in önüne geçmesini muhtemel kılıyor.
“Uzay fırsatı olarak görülecek”
Buttonwood Funds’ın kurucu ortağı ve SpaceX ile xAI hissedarı olan Joseph Alagna, “Bu, onlara önemli miktarda sermaye sağlayacak; muhtemelen özel bir şirketten kendi başlarına toplayabileceklerinden çok daha fazla” dedi. Nationwide Funds Group’un baş piyasa stratejisti Mark Hackett ise yeni birleşik şirketin “en azından başlangıçta bir yapay zeka şirketinden ziyade bir uzay fırsatı olarak görüleceğini” söyledi. Hackett, “Sadece yapay zeka yatırımcılarıyla sınırlı kalmadan çok daha geniş bir yatırımcı tabanına ulaşabilirler” dedi.
Birleşik bir SpaceX–xAI halka arzı, halka açık piyasalardaki yatırımcıların son teknoloji üretken yapay zeka yatırımlarına olan birikmiş talebinin bir kısmını çekerek OpenAI’ın olası halka arzını da bir ölçüde zayıflatabilir. Aynı zamanda halka açılmak, dokuz haneli maaş paketlerinin konuşulduğu son derece rekabetçi bir piyasada xAI’ın yetenekleri işe alma ve elde tutma kapasitesini güçlendirebilir.
Kilit yöneticiler şirketten ayrıldı
Musk’ın girişimlerinde sıkça görüldüğü üzere, xAI uzun çalışma saatleri ve tükenmişlik ile anılır hale geldi. Çalışanlar uzun süredir internette 30 saati aşan vardiyalarda çalıştıklarını ya da ofiste uyuduklarını paylaşıyor. Eski bir xAI çalışanı olan Benjamin De Kraker daha önce X’te, “Çalışanların en yorgun, en uykusuz olmak için rekabet ettiği bir kurumsal ortam yarattığınızda bunun bir bedeli olur” diye yazmıştı.
Ancak xAI, özellikle ilk yıllarındaki birçok Musk şirketine kıyasla çok daha kalabalık bir pazarda rekabet ediyor. Musk hariç 11 kurucu üyeden üçü, mali işler direktörü ve hukuk müşaviri de dahil olmak üzere bazı kilit yöneticilerle birlikte şirketten ayrıldı. xAI’ın eski CFO’su Mike Liberatore, görevde sadece birkaç ay kaldıktan sonra geçen yıl OpenAI’a katıldı. Tükenmişlik riski elbette devam edecek ancak artık xAI yeni ve mevcut çalışanları, yakında halka açık bir şirkette değerli hisse opsiyonlarıyla cezbedebilir. Dahası, xAI roketleri ve uyduları uzaya gönderen, geniş saygı gören bir şirketin çatısı altında faaliyet gösteriyor.
SpaceX xAI’a değerli bir veri hattı da sağlayabilir. SpaceX’in uydu internet hizmeti Starlink, yakın zamanda gizlilik politikasını güncelleyerek; finansal ve konum verileri ile e-posta yoluyla yüklenen dosyalar ve sosyal medya dahil olmak üzere kullanıcıların kişisel bilgilerini model eğitimi amacıyla toplayabileceğini belirtti. Starlink ayrıca bu bilgileri xAI gibi birleştiği herhangi bir şirketle paylaşabiliyor.
Her türlü yeni veri xAI için yararlı olacak. Şu ana kadar Musk’ın X adlı sosyal ağı, Grok için temel eğitim verisi kaynağıydı. Buna karşılık OpenAI ve Alphabet’in Google’ı gibi rakipler, yayıncılar ve platformlarla içerik lisanslamak üzere anlaşmalar yaptı.
SpaceX olsun ya da olmasın, Musk’ın yapay zeka girişimi hala tartışmalı bir marka imajı ve uygunsuz görsellerin yayılması nedeniyle Grok’a yönelik artan yasal incelemeler dahil olmak üzere ciddi zorluklarla karşı karşıya. Olası bir yapay zeka balonuna ilişkin süregelen endişeler, şirket halka açıldıktan sonra birleşik yapıyı baskılayabilir. Ayrıca yalnızca ABD’de değil, Çin’de de model geliştiriciler arasında kıyasıya bir rekabet sürüyor.
OpenAI ve Anthropic dahil olmak üzere önde gelen girişimler, küresel yapay zeka yarışında önde kalmak için daha büyük teknoloji şirketleriyle yakın ortaklıklar kurdu. Musk’ın bahsi ise, kendi iş imparatorluğu içinde xAI için aynısını yapabileceği yönünde.