Yapay zeka dünyasında dengeleri değiştirecek bir gelişme yaşandı. OpenAI, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamayla, önümüzdeki haftalarda ChatGPT içerisinde reklam testlerine başlayacağını duyurdu. Şirketin bu hamlesi, doğrudan sohbete dayalı bir yapay zeka robotuna reklam entegre eden ilk büyük girişimlerden biri olması nedeniyle sektörde bir dönüm noktası olarak nitelendiriliyor.
Planlanan test süreci, ilk etapta Amerika Birleşik Devletleri’ndeki "ücretsiz katman" (free tier) ve şirketin aylık 8 dolarlık yeni "ChatGPT Go" aboneliğini kullanan yetişkin kullanıcıları kapsayacak. Aylık 20 dolarlık Plus, 200 dolarlık Pro ile Business ve Enterprise gibi premium paket aboneleri ise bu süreçten etkilenmeyecek ve reklamsız deneyime devam edecek.
Mali tablolar OpenAI’ı zorluyor
Şirketin bu stratejik dönüşünün arkasında, sürdürülemez boyutlara ulaşan finansal baskılar yatıyor. Fortune ve The Information tarafından incelenen finansal belgelere göre; OpenAI’ın 2025 yılına kadar yıllık gelirinin 20 milyar doları aşması beklense de şirket, yapay zeka altyapı hedeflerini finanse etmek için büyük bir hızla nakit tüketiyor.
Projeksiyonlara göre şirketin zararlarının 2026 yılına kadar yaklaşık 14 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Nakit yakma oranının (cash burn rate) 2027’ye kadar gelirlerin yüzde 57’si seviyesinde seyredeceği tahmin ediliyor. Girişimin, 2029 veya 2030 yıllarında nakit akışını pozitife çevirebilmesi için, o tarihe kadar kümülatif olarak 115 milyar dolarlık bir kaynağı tüketmesi gerekecek.
Bu devasa maliyetlerin temel sebebi ise yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için gereken bilgi işlem gücü. OpenAI, bulut ve çip devleriyle ortaklıklar kurarak veri merkezleri inşa etmeyi ve önümüzdeki sekiz yıl içinde yapay zeka altyapısına 1,4 trilyon dolara varan harcama yapmayı planlıyor.
Ücretsiz kullanıcılar "altın madeni" olarak görülüyor
ChatGPT’nin tahmini 800 milyon haftalık aktif kullanıcısının yalnızca küçük bir bölümü ücretli abonelik kullanıyor. Kullanıcı tabanının yüzde 90’ının ücretsiz sürümde olduğu düşünüldüğünde, reklam modeli şirket için potansiyel bir gelir kapısı olarak görülüyor. OpenAI, kullanıcıların ayda 8 ila 20 dolar ödemek yerine, ara sıra sponsorlu öneriler görmeyi tercih edeceğine yönelik bir bahis oynuyor.
Reklamlar nasıl görünecek?
Şirketin açıklamasına göre yeni reklam formatı, internet kullanıcılarının alıştığı geleneksel banner veya "pop-up" reklamlardan farklı olacak. Reklamlar, ChatGPT’nin verdiği yanıtların en altında, etiketlenmiş ve organik cevaptan net bir şekilde ayrıştırılmış olarak sunulacak.
OpenAI, sistemin çalışma prensibini şu sözlerle açıkladı: "Başlangıç olarak, mevcut sohbetinize dayalı alakalı bir sponsorlu ürün veya hizmet olduğunda, reklamları ChatGPT'deki yanıtların altında test etmeyi planlıyoruz."
Kullanıcılar, gördükleri reklamın neden karşılarına çıktığını öğrenebilecek veya bir reklamı kapatıp gerekçesini bildirebilecek. Ayrıca şirket, 18 yaşın altında olduğu bilinen veya tahmin edilen hesaplarda reklam göstermeyeceğini; sağlık, ruh sağlığı veya siyaset gibi hassas konularda da reklamların yer almayacağını taahhüt etti.
Sam Altman'ın "U" dönüşü ve güven sorunu
Bu karar, OpenAI CEO’su Sam Altman’ın geçmişteki söylemleriyle çelişmesi nedeniyle de dikkat çekiyor. Altman, daha önce reklamlardan "nefret ettiğini", bunun bir "son çare" olduğunu ve reklamı yapay zeka ile birleştirmenin "benzersiz bir şekilde rahatsız edici" olduğunu ifade etmişti. Ancak şirketin yıllık nakit yakma oranının 17 milyar dolara ulaşması ve 2026 sonunda 1 trilyon dolar değerlemeyle halka arz ihtimalinin masada olması, kârlılık baskısını artırdı.
OpenAI, kullanıcıların güven endişelerini gidermek için beş temel ilke belirledi:
- Misyon Uyumu: Reklamlar yapay zekayı herkes için erişilebilir kılmaya hizmet edecek.
- Yanıt Bağımsızlığı: Reklam verenler, yapay zekanın ürettiği cevapları asla etkilemeyecek.
- Gizlilik: Kullanıcı verileri reklam verenlere satılmayacak.
- Kullanıcı Kontrolü: Kişiselleştirme seçenekleri kapatılabilecek.
- Uzun Vadeli Değer: Şirket, sosyal medya platformlarının aksine "etkileşim süresini uzatmaya" yönelik bir optimizasyon yapmayacak.
Şirket açıklamasında Meta ve TikTok gibi platformlara dolaylı bir gönderme yaparak, "ChatGPT'de harcanan zaman için optimizasyon yapmıyoruz. Gelir yerine kullanıcı güvenine ve kullanıcı deneyimine öncelik veriyoruz" ifadelerini kullandı.
Rekabet kızışıyor: Kullanıcılar kaçacak mı?
Piyasa analistleri, OpenAI’ın bu hamlesinin riskli olabileceğine dikkat çekiyor. Emarketer analisti Jeremy Goldman, "Reklamlar hantal veya fırsatçı hissettirirse, kullanıcılar kolayca rakip sohbet robotlarına geçebilir" uyarısında bulundu.
OpenAI’ın rakiplerinden Anthropic (Claude) henüz bir reklam planı açıklamazken, Google (Gemini) ve Microsoft (Copilot) halihazırda kendi reklam ekosistemlerine sahip devler olarak farklı bir rekabet avantajına sahip. Ancak Goldman’a göre OpenAI’ın bu adımı, "reklamsız tasarım" iddiasındaki rakipleri de kendi gelir modellerini netleştirmeye zorlayabilir.
Gelecekte "interaktif reklamlar" gelebilir
OpenAI, test sürecinden elde edilecek geri bildirimlerle reklam modelini küresel pazara açmayı hedefliyor. Şirket ayrıca gelecekte reklamların statik birer öneri olmaktan çıkıp, sohbetin bir parçası haline gelebileceğinin sinyalini verdi.
Yapılan açıklamada, "Yakında bir reklam görebilir ve bir satın alma kararı vermek için ihtiyaç duyduğunuz soruları doğrudan sorabilirsiniz" denildi. Bu model, kullanıcıların seyahat veya alışveriş gibi konularda araştırma yaparken, reklamı yapılan ürün hakkında yapay zekaya detaylı soru sorabilmesine olanak tanıyacak.