Martin Varsavsky, başlattığı tüm girişimleri takip etmekte zorlanıyor. Onlarca girişiminden birkaçı bir milyar doların üzerinde değere ulaştı. Ancak bu kış sessizce piyasaya çıkan Certuma, belki de şimdiye kadarki en büyük fikri olabilir. Varsavsky girişiminin, ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nden (FDA) onay alan ilk yapay zeka doktoru olmasını hedefliyor.
Forbes’a konuşan Varsavsky, “Şu anda olan şey şu: Tanıdığınız herkes, muhtemelen siz de dahil, sağlık sorunlarını yapay zekaya soruyor. Ama sonra ne oluyor, harekete geçmek istediğinizde? Yapay zeka size harika ve doğru bir teşhis sunduktan sonra ‘Ben doktor değilim’ diyor” dedi ve yapay zekanın reçete yazmaktan görüntüleme randevusu almaya kadar yanıtlayabileceği tüm soruları sıraldı: “Ben ‘Ben doktor değilim’ sorununu, FDA tarafından tanınan ve eyaletler tarafından kabul edilen bir yapay zeka geliştirerek çözmek istiyorum.”
Yapay zeka doktorları, Covid-19 pandemisi sırasında tele-tıbbın yaptığı gibi önemli bir sorunu çözmeye yardımcı olabilir. Amerika Birleşik Devletleri’nde 100 milyondan fazla insan birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimde engellerle karşılaşıyor. Aynı zamanda ilçelerin yaklaşık yüzde 46’sında kardiyolog yok; kırsal bölgelerde bu oran yüzde 86’ya çıkıyor.
Certuma’nın erken hedef listesinde idrar yolu enfeksiyonları ve boğaz ağrıları da dahil olmak üzere 25 tıbbi durum bulunuyor. Bunların hepsi yaygın sağlık sorunları ve birinci basamak doktorlarının zamanının büyük kısmını alıyor ancak standart protokollerle tedavi ediliyor. Şirketin baş tıbbi sorumlusu Dr. Armando Cuesta, “Tıbbi riski düşük ve yönetim karar ağaçları çok iyi tanımlanmış durumları değerlendiriyor” diyor. Amaç, Certuma’nın yapay zeka doktorunun hem bu durumları teşhis etmesi hem de temel tedaviyi sunması.
Yapay zeka doktorun en tehlike yanı
Bir yapay zeka doktorunun en büyük tehlikesi, hastaya zarar verebilecek hatta daha kötüsü ölümüne neden olabilecek hatalı tavsiye veya yanlış tedavi sunması ve güvenlik önlemlerinin bu hataları yakalayamaması. Bu fikir aynı zamanda doktor olmanın ne anlama geldiğine dair sorular da doğuruyor: Bir doktorun işinin bazı kısımlarını otomatikleştirmek mümkün olsa da karar verici rolünde bir insanın yerini almak rahatsız edici bir düşünce.
Varsavsky, teknolojide güvenlik önlemleri geliştirmenin savaşın yalnızca yarısı olduğunun farkında. Diğer yarısı ise yasal onayı almak olacak. Austin, Teksas merkezli Certuma’yı kurmak için Joe Lonsdale’in 8VC fonunun liderlik ettiği bir turda 60 milyon dolar değerleme üzerinden 10 milyon dolar başlangıç yatırımı topladı. Şirket aynı anda hem ABD’de hem de Varsavsky’nin memleketi Arjantin’de çalışıyor. Burada klinik deneyler çok daha ucuza yapılabilir ve ayrıca ülkenin başkanı Javier Milei ile bağlantıları bulunuyor. Buradan ABD’de onaylı bir yapay zeka doktoruna ulaşmak uzun bir yol ancak Varsavsky’nin bunu başarma şansı var. Daha önce Kuzey Amerika’nın en büyük doğurganlık klinikleri zincirini kurdu ve FDA denetimi gerektiren tıp-teknoloji kesişiminde şirketler kurma konusunda ciddi deneyime sahip. Forbes’a göre serveti en az 700 milyon dolar.
Yasal süreç belirsiz
Bir yapay zeka doktorunun FDA onayı almasının yolu henüz bilinmiyor. Kurum, radyoloji raporlarını analiz etmek veya felçleri hızlıca tespit etmek gibi belirli klinik kullanım alanları için algoritmaları onayladı. Ancak test isteyebilen, reçete yazabilen veya birden fazla durumu teşhis edebilen bir “doktor” olarak yapay zekayı onaylamak, muhtemelen her kullanım senaryosunun tek tek geliştirilmesini gerektirecek. Örneğin önce idrar yolu enfeksiyonları için onay alınması, ardından diğer durumlara geçilmesi gerekebilir.
Bu süreç daha da karmaşık hale gelebilir. ABD’de doktor lisansını hükümet değil, eyaletler veriyor. Bu nedenle reçete yazma gibi bazı yetkilerin denetimi yerel otoritelerde olabilir. Bu durum eyaletler ile hükümet arasında bir çekişmeye yol açabilir. Ayrıca, tıptaki her yeni teknolojide olduğu gibi sigortanın bunu nasıl karşılayacağı sorusu da var. Bunun zor bir süreç olacağını belirten Varsavsky, “Ama yaptığım pek çok şey acılı, zor ve uzun; sonunda karşılığını veriyor” diye ekledi.
Yapay zeka doktorlarına odaklanmadan önce 65 yaşındaki Varsavsky servetini telekom, biyoteknoloji ve doğurganlık alanlarında kurdu. Forbes, onun Prelude Fertility ile ilk dönemlerini 2016’da yazmıştı Buenos Aires’te doğdu; babası bir astrofizikçi ve akademisyendi. Kuzeni 1970’lerde Arjantin ordusu tarafından öldürüldükten sonra, genç yaşta ailesiyle ABD’ye göç etti. İlk işini Columbia Üniversitesi’nde yüksek lisans yaparken kurdu: New York’un SoHo bölgesindeki endüstriyel binaları konut loftlarına dönüştürmek. 1991’de, uluslararası aramaların çok pahalı olduğu bir dönemde düşük maliyetli uzun mesafe görüşmeler sunmak için ilk telekom şirketi Viatel’i kurdu.
1995’te Madrid’e taşındıktan sonra, İspanyol geniş bant operatörü Jazztel dahil birçok telekom şirketi kurdu. Bu şirket 2014’te Orange tarafından 4,4 milyar dolara satın alındı. Her şey yolunda gitmedi: Avrupa merkezli bulut bilişim şirketi Einsteinet’in “tamamen başarısız olduğunu” ve kendisine yaklaşık 50 milyon dolara mal olduğunu söylüyor.
Fikirleri şirketlere dönüştürmek
2015’te Prelude’u kurduğunda, eşi Nina ile çocuk sahibi olmakta zorlanıyordu. Doğurganlık tedavileri sektöründe bir fırsat olduğunu düşündü. 2016’ya gelindiğinde, Lee Equity Partners tarafından desteklenen Prelude, tahmini 35 milyon dolar gelirle kara geçmişti. 2019’da Inception Fertility ile birleşerek Kuzey Amerika’nın en büyük doğurganlık klinikleri ağı haline geldi. Bugün 83 şehirde 2 bin 300 çalışanı var. Genç kadınlara yumurta dondurma hizmetlerini pazarlama fikri artık ana akım haline geldi. Ayrıca embriyoloji laboratuvarlarını otomatikleştirmeye çalışan Overture Life ve üç günlük IVF girişimi Gameto adlı iki şirket daha kurdu. Certuma, Varsavsky’nin şu anda CEO’su olduğu tek şirket. “Her üç dört yılda bir, güçlü bir iş fikrim olduğunda onu düşünmeyi bırakamıyorum. Bu dünyaya bu işi yapmak için geldim. Yapmayı sevdiğim şey bu; fikirleri şirketlere dönüştürmek. Bu benim hayat misyonum.”
Varsavsky, yapay zekanın bir gün büyük veri miktarlarını işleme yeteneği sayesinde hastalara insan doktorlardan daha iyi sonuçlar sağlayacağına inanıyor. Ancak şu anda yapay zeka hala hastalar için tehlikeli olabilecek şekilde hatalı çıkarımlar yapabiliyor. Kısa vadede Certuma, yapay zekasını geliştirmeye ve klinik deney stratejisini belirlemeye odaklanıyor. Daha önce Medicare ve Medicaid Hizmetleri Merkezleri’nde operasyonlardan sorumlu başkan yardımcısı olan şirketin CFO’su Jenni Main, “FDA hala bunun nasıl yapılacağını düşünüyor” diyor. Certuma’nın onay için farklı parçaları ayrı ayrı sunup mümkün olduğunca fazla klinik veri toplayarak riskleri netleştirmesinin muhtemel bir yaklaşım olduğunu düşünüyor. Varsavsky’ye göre ABD’deki Donald Trump yönetimi yapay zeka doktorlarına özellikle açık olabilir. Girişimci, yasal onay almanın yüz milyonlarca dolara mal olabileceğini ve bunun yatırımcılardan toplanması gerekeceğini öngörüyor ancak bunun rekabet avantajı sağlamanın en iyi yolu olduğunu düşünüyor. “Bu son derece rekabetçi bir alan olacak. En iyi yapay zekayı ve onay alan ilk sistemi inşa etmek istiyoruz”