Geçen ay Anthropic CEO’su Dario Amodei, ABD'de yapay zeka veri merkezlerinin yaygınlaşmasının büyük yapay zeka laboratuvarlarının finansal ve teknolojik çıkarlarını giderek hükümetin siyasi çıkarlarına bağladığını savunan kapsamlı bir makale yayımladı. Teknoloji sektörünün hükümete meydan okuma konusundaki isteksizliğinden ve hükümetin “yapay zekaya yönelik aşırı düzenleme karşıtı politikaları” desteklemesinden yakındı. Çözüm önerisi ise siyasetin önüne politikayı koymaktı. Ne var ki, dokuz haneli devlet sözleşmeleri müzakere ederken siyasette mesfe koymak zor.
İlk olarak Axios tarafından bildirilen ve Anthropic ile ABD Savunma Bakanlığı arasında, savaş ve kurumsal kullanım senaryolarında ulusal güvenlik için yapay zeka geliştirmeye yönelik 200 milyon dolarlık bir sözleşme üzerine çıkan anlaşmazlık, Amodei’nin savunduğu ayrımın ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetiminde sağlanmasının zor olabileceğini gösteriyor. Anthropic CEO’su da bunun farkında, bu nedenle şirketi, rakipleri gibi lobi faaliyetlerini ve siyasi bağışlarını artırıyor.
Yasal beyanlara göre Anthropic ve OpenAI, 2025’te doğrudan lobi faaliyetleri için sırasıyla 3,13 milyon dolar ve 2,99 milyon dolar harcadı. Bunlar şimdiye kadarki en yüksek tutarlar. Buna ek olarak her iki şirket de Kaliforniya’da lobi yapmak için yaklaşık 300 bin dolar harcadı. Sırasıyla 830 milyar dolar ve 380 milyar dolar değer biçildiği bildirilen iki şirket, lobi faaliyetlerine ilk kez 2023’te başladı. Anthropic için 2025, belirli siyasi adayları destekleyen bağışları açıkladığı ilk yıl oldu.
Görüşleri ayrılıyor
Geçen hafta Anthropic, daha fazla yapay zeka düzenlemesini savunan siyasi bir kuruluş olan Public First Action’a 20 milyon dolarlık bağış yaptığını duyurdu. Şirket bu girişimi partiler üstü olarak tanıttı ancak desteklediği birçok politika Trump’ın, yapay zeka sorumlusu David Sacks’in ve genel sektörün düzenleme karşıtı eğilimiyle çelişiyor gibi görünüyor. OpenAI ile Anthropic’in politika çabaları arasındaki en görünür ayrışma, ocak ayında yürürlüğe giren Kaliforniya’nın yapay zeka güvenliği yasası konusunda yaşandı.
| Yapay zeka lobi faaliyetleri için en çok harcama yapan şirketler | ||
| 2024 | 2025 | |
| Meta | 24,4 milyon dolar | 26,2 milyon dolar |
| 14,8 milyon dolar | 16,5 milyon dolar | |
| Oracle | 11,8 milyon dolar | 11,5 milyon dolar |
| Microsoft | 10,3 milyon dolar | 10,1 milyon dolar |
| Palantir | 5,8 milyon dolar | 6 milyon dolar |
| Nvidia | 640 bin dolar | 4,9 milyon dolar |
| Anthropic | 720 bin dolar | 3,1 milyon dolar |
| OpenAI | 1,7 milyon dolar | 2,9 milyon dolar |
| Broadcom | 2,1 milyon dolar | 2,5 milyon dolar |
| Equinix | 1,2 milyon dolar | 1,7 milyon dolar |
| Scale AI | 710 bin dolar | 1,1 milyon dolar |
SB 53 diye anılan yasa büyük yapay zeka modeli üreticilerinin yeni modellerin güvenliğini değerlendiren kurallar ve önlemler oluşturmasını ve yeni modelleri piyasaya sürmeden önce bunları nasıl ele aldıklarını kendi kendilerine raporlamasını zorunlu kılıyor. Aksi takdirde para cezasıyla karşı karşıya kalacaklar. Her iki şirket de yasa üzerinde lobi yaptı. OpenAI’ın karşı çıktığı söylenirken Anthropic yasayı destekledi.
Ancak bu ayrım ne kadar önemli? Anthropic’te dolaylı hissesi bulunan Llama Ventures’tan Kyle Qi, “Kendinizi güvenliği savunan ya da güvenlik odaklı olarak konumlandırıyorsunuz ama bu daha çok bir tanıtım hamlesiydi” diyor. Yapay zeka düzenlemesini savunan Future of Life Institute’un ABD politika başkanı Michael Kleinman ise daha da açık konuşuyor: “Şirketlerin anlamlı bir mevzuatı gerçekten desteklediğini görene kadar düzenleme istedikleri yönündeki sözleri boş laftan ibaret."
Katmanlar aralandığında, federal düzeyde benzerlikler ayrılıklardan daha belirgin. Hem Anthropic hem de OpenAI için 2025 lobi öncelikleri arasında ulusal güvenlik ve yapay zeka altyapısı yer aldı. Resmi kurumlar giderek daha fazla yapay zeka sistemi kullanıyor. Ağustos ayında OpenAI ve Anthropic, devlet kurumlarının modellerini 1 dolara kullanmasına yönelik anlaşmalar duyurdu. Elon Musk’ın xAI şirketi de eylül ayında 0,42 dolarlık benzer bir ortaklık açıkladı. 2024’te OpenAI, kullanım politikalarındaki “askeri ve savaş” uygulamalarını yasaklayan ifadeyi sessizce kaldırdı. Washington’a verilen mesaj basit: daha hızlı ölçeklenme ABD’nin rekabet gücünü artırır.
Ekim ayında Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikası Ofisi’ne yazdığı mektupta OpenAI’ın küresel ilişkilerden sorumlu başkanı Chris Lehane, “Yapay zekada dünyaya liderlik etmenin ulusal güvenlik zorunluluğu aynı zamanda ekonomimizi güçlendirmek için yüzyılda bir gelen bir fırsat sunuyor” diye yazdı. Hükümeti, “federal kurumların benimsemesi de dahil olmak üzere” öncü yapay zeka sistemlerinin ABD ulusal güvenlik çıkarlarını korumasını sağlamaya çağırdı.
İhracat kısıtlamaları tartışması
Anthropic’in başvuruları, ihracat kontrollerine ve yapay zeka yasasına açıkça atıfta bulunuyor. Ekim ayında sunulan yasa tasarısı, ABD’li müşterilere ihracattan önce ön alım hakkı tanıyarak Çin ve Rusya gibi rakiplere gelişmiş yapay zeka çiplerinin satışını daha da kısıtlamayı amaçlıyor. Konu yeniden aciliyet kazandı: Nvidia, ABD ve Çinli yetkililer arasındaki yıllar süren müzakerelerin ardından gelişmiş H200 çiplerini Çinli şirketlere satma izni aldı. OpenAI’ın ihracat kontrolleri konusunda lobi yapıp yapmadığı belirsiz ancak CEO Sam Altman bu kontrollerin etkinliğini sorguladı. Forbes’a verdiği demeçte “Trump’ın görevi Amerika’nın kazanmasını sağlamak. Ben ise misyonumuzu tüm insanlık için görüyorum… burada bir gerilim var" ifadelerini kullandı.
Bir diğer mesele de kapasite inşası. Öncü yapay zekanın geliştirilmesi ve dağıtılması devasa veri merkezleri gerektiriyor. Anthropic, OpenAI ve Google ile Meta gibi köklü şirketler kapasiteyi artırmak için yarışıyor. İzin süreçlerinin karmaşıklığı, enerji darboğazları, inşaat gecikmeleri ve yerel muhalefetin projeleri yavaşlattığını savunuyorlar. JLL’ye göre 2025’te veri merkezi projelerinin yarısından fazlası en az üç ay gecikti. Mali taahhütler de devasa boyutta. OpenAI, gelecek sekiz yıl içinde bu projelere yaklaşık 1,4 trilyon dolar harcamayı taahhüt etti; üstelik bunun tamamını nasıl finanse edeceğine dair net bir plan olmadan.
İzin süreçlerini hızlandırmaya çaışıyorlar
Her iki şirket de buna uygun şekilde lobi yapıyor. Anthropic, veri merkezi altyapısına yönelik federal izin süreçlerini hızlandırmayı amaçlayan temmuz tarihli bir başkanlık kararnamesi üzerine lobi yaptı. OpenAI ise ekim mektubunda, tesisleri daha hızlı devreye almak için vergi kredileri ve diğer sübvansiyonların yanı sıra enerji ve çevre izin süreçlerinin sadeleştirilmesini talep etti. Anthropic benzer politikaları destekledi ve yakın zamanda yeni veri merkezlerinin şebekeye bağlanmasıyla ilişkili elektrik maliyetlerini karşılayacağını açıkladı.
ABD'de yapay zeka düzenlemeleri kasım ayındaki ara seçimlerin önemli bir mücadele alanı haline geliyor; adaylar ve varlıklı hayırsever kuruluşlar pozisyonlarını duyurmak için milyonlar harcıyor. Ancak şimdilik saha şirketlerin elinde. Yapay zeka modellerini yazan şirketler, Washington’daki en büyük çekleri de yazıyor.