Meksika makamları, organize suça karşı son on yılın en büyük darbesini indirdi. Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin (CJNG) lideri Nemesio Oseguera, düzenlenen bir operasyonla ölü ele geçirildi.
Meksika Savunma Bakanlığı, "El Mencho" lakaplı Oseguera'nın pazar sabahı Jalisco eyaletine bağlı Tapalpa kentinde istihbarat ve güvenlik birimlerince yürütülen bir federal operasyon sırasında öldürüldüğünü duyurdu. Bakanlık, Oseguera'nın "Mexico City'ye hava yoluyla nakli sırasında" aldığı yaralardan dolayı hayatını kaybettiğini açıkladı. Operasyonda Oseguera'nın yanı sıra altı CJNG üyesinin daha öldürüldüğü, üç askerin ise yaralandığı bildirildi.
Meksika hükümeti, ABD ile çift taraflı koordinasyon ve işbirliği çerçevesinde gerçekleştirilen operasyonda Amerikan makamlarından da ek istihbarat desteği alındığını vurguladı. Yetkililer, baskın sırasında "uçakları düşürebilecek ve zırhlı araçları yok edebilecek roketatarlar da dahil olmak üzere" çok sayıda silah ele geçirildiğini aktardı.
ABD'nin baskısı ve Sheinbaum'un yeni güvenlik stratejisi
59 yaşındaki Oseguera, 2009 civarında kurulan CJNG'yi Sinaloa Karteli ile birlikte Meksika'nın en güçlü iki suç örgütünden biri haline getirmişti. Grup, başta fentanil, kokain ve metamfetamin olmak üzere uyuşturucu trafiğinde kilit rol oynuyordu.
Bu operasyon, ABD Başkanı Donald Trump'ın Meksika'ya uyuşturucu baronlarına karşı harekete geçmesi yönünde uyguladığı yoğun baskının ardından geldi. Trump, bu süreçte iki ülke arasındaki hayati ticaret bağlantılarını bir koz olarak kullanmış, hatta Meksika topraklarına olası bir ABD müdahalesini bile gündeme getirmişti.
Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum'un kartellere yönelik operasyonları önemli ölçüde artırması dikkat çekiyor. Uzmanlar, Sheinbaum'un selefi tarafından benimsenen ve suç örgütlerinin genişlemesine izin verdiği gerekçesiyle eleştirilen "mermiler değil sarılmalar" politikasını sona erdirdiğini belirtiyor.
Sheinbaum, operasyona katılan yetkilileri tebrik etti. Devlet Başkanı X platformunda yaptığı paylaşımda, "Meksika'nın çoğu bölgesinin bu baskından etkilenmediğini ve tüm eyalet hükümetleri arasında tam bir koordinasyon sağlandığını" ifade etti. Sheinbaum, "Bilgili kalmalı ve sakinliğimizi korumalıyız." derken, bazı yolların hala kapalı olduğunu da kabul etti.
Sokaklar savaş alanına döndü: Uçuşlar iptal
Ancak El Mencho'nun ölüm haberi, özellikle Jalisco eyaleti ve çevresinde büyük bir infiale yol açtı. Kartel üyeleri ülke genelinde yolları kapatarak araçları ateşe verdi, işletmelere saldırdı ve yetkililerle çatışmaya girdi.
2026 FIFA Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacak şehirlerden biri olan Guadalajara'da silahlı grupların yolları kapatmak için araç lastiklerine ateş ettiği anlar sosyal medyada paylaşıldı. Güvenlik yetkilileri, devlete ait Banco del Bienestar'ın 20 şubesinin olaylardan etkilendiğini doğruladı. Eyalet hükümeti, okul dersleri de dahil olmak üzere pazartesi gününe kadar kamu faaliyetlerini iptal etti ve bazı bölgelerde toplu taşımayı durdurdu.
Şiddet olayları sadece Jalisco ile sınırlı kalmadı. Michoacán ve Guanajuato gibi eyaletlere de yayılan olaylarda birçok şehirde eczaneler ve marketler saldırıya uğradı. Olaylar spor müsabakalarını da etkiledi. Futbol ligi Liga BBVA MX, pazar akşamı Guadalajara ve Querétaro eyaletinde oynanması planlanan maçları ertelediğini duyurdu.
Jalisco kıyısında popüler bir tatil beldesi olan Puerto Vallarta'da da şiddet olayları yaşandı. Yerel medyanın yayınladığı videolarda bir Costco mağazasında çıkan yangınlar ve şehrin çeşitli yerlerinde yanan araçlardan yükselen dumanlar görüldü. Bu gelişmelerin ardından Air Canada, United Airlines, Volaris ve Viva Aerobus gibi hava yolu şirketleri kente olan uçuşlarını geçici olarak askıya aldı.
Uzmanlardan uyarılar ve ABD'nin tepkisi
Brookings'in devlet dışı silahlı aktörler girişimi direktörü Vanda Felbab-Brown, Jalisco'daki şiddetin tırmanma ihtimaline dikkat çekti. Felbab-Brown, "Şiddetin Meksika geneline, hatta sınırların ötesine yayıldığını görebiliriz. Ancak yeni liderin kim olduğu çabucak açıklanır ve herkes ona boyun eğerse, şiddetin boyutu ve suç ortamı üzerindeki etkisi daha sınırlı kalabilir." değerlendirmesini yaptı.
ABD cephesinden ise operasyona övgü geldi. Daha önce Meksika Büyükelçisi olarak görev yapan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Landau, X hesabından yaptığı paylaşımda, "Bu; Meksika, ABD, Latin Amerika ve dünya için harika bir gelişme. İyiler kötülerden daha güçlü." ifadesini kullandı. Buna rağmen ABD'nin Meksika Büyükelçiliği, etkilenen bölgelerdeki vatandaşlarına "oldukları yerde kalmaları" yönünde bir güvenlik uyarısı yayınladı. Kanada hükümeti de Meksika'ya yönelik seyahat uyarısını güncelleyerek vatandaşlarına "yüksek derecede dikkatli olmalarını" tavsiye etti.
El Colegio de La Frontera Norte'de profesör olan Jose María Ramos García, şiddetli misillemelerin "bu grupların sahip olduğu devasa kapasiteyi ve giderek daha güçlü hale geldikleri gerçeğini" yansıttığını söyledi. Ramos García, "Aynı zamanda devlete karşı bir meydan okumayı da temsil ediyorlar." dedi.
Küresel bir suç ağı ve El Mencho'nun yükselişi
ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesinin (DEA) en çok arananlar listesinin başında yer alan Oseguera için 15 milyon dolarlık ödül konulmuştu. Eski bir Michoacán polis memuru olan ve hapis yattıktan sonra ABD'den Meksika'ya sınır dışı edilen Oseguera, Sinaloa Karteli lideri Joaquin "El Chapo" Guzmán kadar dünya çapında tanınmasa da ülkedeki en büyük oyun kuruculardan biri haline gelmişti.
Analistler, Oseguera'nın ölümünün Guzmán'ın 2014'teki tutuklanmasından bu yana bir kartel liderine karşı gerçekleştirilen en önemli eylem olduğunu belirtiyor.
CJNG, uyuşturucu kaçakçılığının yanı sıra yakıt hırsızlığı, silah kaçakçılığı, haraç ve ham petrol kaçakçılığı gibi çok çeşitli yasa dışı faaliyetlerle de devasa bir gelir elde ediyordu. ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezine göre kartel; Avustralya, Kanada, Avrupa, Afrika ve Güney Amerika'ya uyuşturucu trafiğini yönetiyor. Hatta grup, 2020 yılında Mexico City güvenlik şefi olduğu dönemde Güvenlik Bakanı Omar Garcia Harfuch'a suikast girişiminde bulunmuştu.
Geçtiğimiz yıl ABD Dışişleri Bakanlığı, CJNG'yi "yabancı terör örgütü" olarak tanımlamış, bu da örgütle bağlantılı şirketler ve finans kurumları için daha büyük yaptırımların kapısını aralamıştı.
12 milyar dolarlık gelir
Meksika Evalúa düşünce kuruluşunda güvenlik uzmanı olan Armando Vargas, bu operasyonun Sheinbaum'un ABD ile ilişkilerinde bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Vargas, "Devlet Başkanı, El Mencho'nun düşüşünü güvenlik stratejisinin başarısının kanıtı olarak gösterecek. Bu ona, özellikle Donald Trump'tan gelen siyasi projesine yönelik tehditlere yanıt verme konusunda çok daha fazla yetenek sağlayacak." şeklinde konuştu.
Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin (CJNG) ana gelir kalemlerini kokain, metamfetamin ve fentanil kaçakçılığının yanı sıra yasadışı madencilik, cıva ticareti, akaryakıt hırsızlığı ve tarım sektöründen alınan haraçlar oluşturuyor. ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi (DEA) ve güvenlik analistlerinin raporlarına göre, örgütün yıllık toplam geliri 12-15 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Mart 2025'te ABD'de hüküm giyen örgüt yöneticilerinden Rubén Oseguera González'in kontrolündeki ağın 6 milyar dolarlık mal varlığına mahkeme kararıyla el konulmuştur.