İlk kez Forbes Türkiye’nin Ekim 2025 sayısında yer verdiği, Harvard merkezli biyoteknoloji girişimi Thrombolytic Science International’in (TSI) kalp krizi ve inme tedavisi için geliştirdiği pıhtı çözücü molekülün klinik çalışmalarının Türkiye’de yapılması için anlaşmaya varıldı. TSI ABD tarafından Faz I klinik çalışması başarıyla tamamlanan patentli biyolojik büyük molekül ürünü TS01’in, Faz II ve Faz III çalışmalarının yürütülmesi amacıyla TSI Türkiye kuruldu.
TSI Başkanı Judith Gurewich’in eşi, Harvard Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Victor Gurewich’in keşfettiği TS01 adlı molekülün klinik çalışmaların tamamlanmasının ardından, üretim, satış ve ticarileştirme hakları TSI Türkiye bünyesinde yapılandırılacak. İlacın Orta Doğu, Körfez ve Türk Cumhuriyetleri’nde dağıtım ve satış hakları da TSI Türkiye bünyesinde olacak. Ayrıca Türkiye pazarı için özel bir fiyatlandırma modelinin uygulanmasına da karar verildi.
Türkiye’de fabrika kurulacak
Ortaklık anlaşması için Türkiye’ye gelen TSI Başkanı Judith Gurewich, projeye ilişkin açıklamalarda bulundu. Yeni molekülün sağlık sektöründe çığır açacağını vurgulayan Gurewich, söz konusu ilacın üretim merkezlerinden biri olarak Türkiye’yi planladıklarını vurguladı. Bunun için Türkiye’de fabrika yatırımı yapacaklarını, yer konusunda araştırmaların sürdüğünü söyledi. Türkiye’nin ilaç sektöründe güçlü bir altyapıya sahip olduğunun altını çizen Gurewich, ancak tamamının jenerik ilaç olması nedeniyle bu üretimin ekonomiye yeterince katkıda bulunamadığına işaret etti. Buna karşılık TS01’in üretiminde katma değerin Türkiye’de kalacağını vurgulayan Gurewich, şunları anlattı: “Söz konusu proje klinik çalışmalar, üretim ve satış haklarının Türkiye merkezli olarak kurgulanması bakımından özel bir öneme sahip. Çünkü proje Türkiye biyoteknoloji ekosistemi açısından öncü ve ilk olma niteliği taşıyor. Mevcut üretim ve Ar-Ge altyapısı temel alınarak bu modelin benzer projelere de uygulanmasının zaman içerisinde Türkiye’yi biyoteknoloji alanında faaliyet gösteren girişimler, araştırma ekipleri ve yatırımcılar için bir merkeze dönüştürmesini bekliyorum” dedi.
30 ülkeye ihracatı planlanıyor
TSI Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Kemal Oğuz Kalafat ise, Türkiye’nin ilk kez kendi molekülüne sahip olması bakımından bu projenin önemli olduğunu vurguladı. Tüm üretimi jenerik ilaç olan Türkiye’nin, ilaç sektöründe yıllık 6-7 milyar doları bulan açığının bulunduğunu ve bunun her geçen yıl yüzde 15 oranında büyüdüğünü belirten Kalafat, Türkiye’nin TS01 ile kendi molekülünü üreterek, MENA bölgesindeki 30 ülkeye ihraç edebileceğine işaret etti. Kalafat, Güney Kore, Hollanda, İrlanda, Çekya, Singapur gibi ülkelerin bu yolla kendi moleküllerini ürettiklerini ve böylece ilaç sektöründe büyük aşama kat ettiklerini söyledi.
“Bireysel yatırımcılar projeye dahil olabilecek”
TSI Türkiye Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Ruva Global Danışmanlık A.Ş. Kurucu ortağı Cengiz Aydemir de bu projenin Türkiye Sermaye Piyasaları Kurumu mevzuatına uygun olarak kurulmuş bir GSYF çatısı altında gerçekleştirilmesinin önemine işaret etti. Aydemir, “Kollektif bir sermayeye erişim mekanizması ile güvenli bir şekilde pek çok vatandaşımız veya şirketimiz yatırımcı olarak bu projeye dahil olabilecek. Bu başlı başına bir değer oluşturuyor. Bu proje ülke olarak sahip olduğumuz know how’ı, sermayeyi, finansmanı ortak bir yapı altında toplayarak ölçeklendirme hedeflerimizin biyoteknoloji alanındaki ilk örneklerinden biri olacak” dedi.
Unifon–Biotech GSYF Yatırım Komitesi Başkanı Prof. Dr. Abdulhakim Coşkun ise, Türkiye’nin öncü biyoteknoloji fonlarından biri olarak bu önemli projenin finansmanının sağlanmasında kritik bir rol üstlendiklerini belirtti. Dr. Coşkun, başta ilaç, hücresel terapiler ve gen tedavileri olmak üzere derin biyoteknoloji alanlarına özel önem verdiklerini ve Türkiye’de güçlü bir biyoteknoloji ekosisteminin kurulmasına katkı sağlamayı hedeflediklerini kaydetti.
Av. Cengiz Aydemir, Prof. Dr. Abdülhakim Coşkun, Albaraka Portföy Yönetimi A.Ş. Unifon – Biotech GSYF ve TSI ABD ortaklığında kurulan TSI Türkiye’nin Yönetim Kurulu Başkanlığını Dr. Kemal Oğuz Kalafat yapacak. Ruva Global’in danışmanlık yapacağı şirketin Yönetim Kurulu Başkan Vekili Av. Cengiz Aydemir, yönetim kurulu üyesi Brown Üniversitesi öğretim üyesi ekonomist Öner Tulum oldu. Molekülün klinik araştırma süreçlerini Mene Health Group yapacak. Projenin izin ve onay süreçleri için Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) ve Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) ile işbirliği yapılacak.