2018 yılında pop yıldızı Dua Lipa ve babası Dukagjin Lipa, Kosova’nın başkenti Priştine’de Sunny Hill festivalini kurarak uluslararası sanatçıları ve ziyaretçileri Kosova’nın başkentine çekmeye başladı. Festival bu yıl üç gün boyunca 120 bin kişiyi ağırlayarak rekor kırdı. Gelenler arasında 60’tan fazla ülkeden ziyaretçiler vardı.
Dukagjin Lipa, gelecek beş yıl içinde Sunny Hill’in gecelik seyirci sayısını iki katına çıkararak yaklaşık 75 bin kişiye ulaştırmak istiyor. Bir röportajında, bu “ideal noktaya” ulaşmak için daha fazla arazi, altyapı ve finansman gerekeceğini söyledi. Hükümet desteğinin bu süreci hızlandırabileceğini ancak şu anda böyle bir görüşmenin yürütülmediğini belirtti. Sanatsal özgürlüğün önüne finansal getiriyi koyacak herhangi bir yatırımı ise kesinlikle reddetti.
Nüfusun dörtte biri 15 yaşından küçük
Lipa’nın bu hedefi 1,6 milyon nüfuslu ve Avrupa’nın en genç nüfusuna sahip ülkesinde karşılık buluyor. Ortalama yaş 35’in biraz altında. Nüfusun neredeyse dörtte biri ise 15 yaşından küçük. Buna rağmen birçok genç Kosovalı, özgürce seyahat edemeden büyüdü ve internette takip ettikleri yabancı müzisyenleri ülkelerinde canlı olarak nadiren görebildi. Sunny Hill bu izolasyona karşı bir güç oluşturdu. Lipalar, “Set Me Free” sloganıyla Schengen bölgesine erişim için lobi faaliyetleri yürütmek amacıyla festivali kullandı ve kampanyanın en tanınmış savunucuları haline geldi. 2024’te Kosovalılar 29 Avrupa ülkesine vizesiz seyahat hakkı kazandı.
Festival sırasında ailenin yarattığı etkinin ölçeği Priştine’nin her yerinde görülebiliyor. Sunny Hill pankartları sokakların üzerinde asılı duruyor, bileklik takan gençler kafe teraslarını dolduruyor ve otellerde boş oda kalmıyor. Hava karardıktan sonra kalabalıklar, şehrin dışındaki Bërnica’da bulunan festival alanına akın ederek Katy Perry, Lewis Capaldi ve Martin Garrix gibi yıldızların yanı sıra Arnavut ve yükselen Kosovalı sanatçıların performanslarını izliyor. Bir zamanlar otoyol inşaatından çıkan molozların döküldüğü alan artık şebekeye bağlı elektrik, acil durum erişim yolları ve belirlenmiş prodüksiyon ile hizmet alanlarının yanı sıra yeni dikilmiş 1.500’den fazla ağaca sahip.
Türk pop müziğinin son dönemde en çok konuşulan gruplarından Manifest de bu yıl Sunny Hill Festivali'nde sahne aldı. Dua Lipa sahne öncesinde grup üyelerini kuliste ziyaret etti.
31 Temmuz-2 Ağustos tarihleri arasında düzenlenen bu yılki etkinliğin üç günlük biletleri, en erken satın alanlar için 110 euro’dan (128 dolar) başladı. Sonraki indirimli satış grubunda 165 euro’ya, normal fiyatta ise 195 euro’ya yükseldi. Geçen yıl ülkedeki ortalama brüt aylık ücret 713 euro’ydu. Bilet, dört sahnede yaklaşık 50 sanatçının performansını kapsıyordu.
Festivalin ekonomik etkisi
Festival tarafından yaptırılan araştırmaya göre 2025 etkinliğinin doğrudan ekonomik etkisi 22 milyon euro olarak tahmin edildi. Lipa, araştırmanın henüz tamamlanmadığını belirterek bu yılki rakamın 50 milyon euro’ya aşmasını bekliyor. Ülkenin 12,46 milyar dolarlık ekonomisiyle kıyaslandığında mütevazı kalsa da festival hafta sonu, oteller, restoranlar ve ulaşım hizmeti sağlayıcılarının harcamalarında önemli bir artış yaratıyor.
Kosovalıların yaklaşık üçte biri yurt dışında, ağırlıklı olarak Almanya, İsviçre ve ABD’de yaşıyor ve bazıları seyahatlerini festivaldeki performanslara göre planlıyor. Anne ve babasının ekonomik nedenlerle Kosova’dan ayrılmasının ardından Basel’de doğan 22 yaşındaki Artan Berisha, “Kuzenlerimle bir araya gelip buraya gelmek benim için giderek bir geleneğe dönüşüyor” dedi.
Dua Lipa, 2016’da Kosova’daki ilk konseri için Priştine’ye geri döndü. Bu müzik kariyerini Londra’da sürdürmek üzere 15 yaşında şehirden ayrılmasından beş yıl sonraydı. Kalabalık, yükselen bir pop yıldızını görmek için gelmişti ancak ailesi için o gece, ülkenin onları eve kabul ettiği hissine kapıldı. İki yıl sonra Lipalar, bu duyguyu Sunny Hill’i kurmaya taşıdı. Sunny Hill, eski Priştine mahallelerinin adı olan Kodra e Diellit’in İngilizcesi. Festival, Dua ve babasının daha önce Kosova sanatını, kültürünü ve eğitimini desteklemek amacıyla kurduğu kâr amacı gütmeyen Sunny Hill Foundation’a destek sağlıyor. Kuruluşa fon toplama ve uluslararası ortaklıklar geliştirme imkanı sunuyor.
Kişisel ilişkilerini kullandı
Kosova, Avrupa’daki olağan müzik turnesi rotalarının dışında kaldığından, Dua Lipa festivali başlatmak için kişisel ilişkilerinden yararlandı. 2017’de onunla işbirliği yapan Garrix, “inanç sıçraması” olarak nitelendirdiği bu adımı atan ilk isimlerden biriydi. Artık menajerler Sunny Hill’i biliyor ve bazıları organizatörlere kendileri ulaşıyor.
Dua Lipa, kariyeri büyüdükçe festivale geri dönmeye devam etti ve 2025’te festivalin baş sanatçısı olarak sahne aldı. Bu yılki programda yer almadı ancak açılış gecesi için geri geldi. Kosova, onun başarısını neredeyse ulusal bir başarı olarak görüyor. Lipa, 2022’de fahri büyükelçi oldu ve 2025’te cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Kosova vatandaşlığı aldı. Arnavutçada “seviyorum” anlamına gelen Dua, bundan bir yıl önce Kosova’da yeni doğan kız çocuklarına verilen en popüler isim olmuştu.
Ükenin müzik sektörünün hala kat etmesi gereken uzun bir yol var. Sanatçıların sürdürülebilir bir kariyer inşa edebilmesi için ihtiyaç duyduğu daha geniş altyapıdan, güçlü telif hakkı koruması ve telif geliri tahsilat sistemlerinden plak şirketlerine ve hukuki desteğe kadar pek çok unsur eksik. Ancak festival standartları yükselterek ve sanatçılarla sektörün önemli isimlerini bir araya getirerek büyük bir ivme sağlıyor.