Küresel petrol piyasalarında arz endişeleri, diplomatik belirsizliklerin gölgesinde yeniden tırmanışa geçti. Enerji piyasası katılımcıları, Orta Doğu'daki savaşa ilişkin gelişmeleri değerlendirirken petrol fiyatları salı sabahı kazançlarını artırdı.
Ekranlara yansıyan brent petrol canlı verilerine göre, uluslararası referans kabul edilen brent petrol fiyatı yüzde 0,31 artışla 100,25 dolar seviyesinde bulunuyor. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolü ise yüzde 1,51 değer kazanarak 89,46 dolardan işlem görüyor.
Geçen haftanın son işlem gününde 112 doları aşan fiyatlar, pazartesi günü sert bir satış dalgasıyla yüzde 11 civarında düşerek 99 dolar seviyelerine kadar gerilemişti. Bu düşüşün arkasında, ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları etkili olmuştu.
Diplomatik çelişkiler piyasayı dalgalandırdı
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, ABD ve İran'ın Orta Doğu'daki düşmanlıkların çözülmesi konusunda son iki gündür verimli görüşmeler yaptığını bildirmekten memnuniyet duyduğunu yazdı. Trump, Savaş Bakanlığı'na İran'ın enerji altyapısına yönelik tüm askeri saldırıları beş günlük bir süre için erteleme talimatı verdiğini duyurdu.
Ancak Tahran yönetimi, hafta sonu Washington ile herhangi bir müzakere yürütüldüğünü kesin bir dille yalanladı. İran, bu temas iddialarını piyasaları manipüle etme girişimi olarak nitelendirip reddetti. İran savaşının geleceğine dair endişeler yeniden hız kazandı.
Interactive Brokers Kıdemli Ekonomisti José Torres, Wall Street'teki coşkuya rağmen Tahran'ın müzakereleri yalanlamasının ardından petrolün en düşük seviyelerinden oldukça uzaklaştığını ifade etti. Uzatılmış bir savaş riskinin piyasanın bir numaralı gündem maddesi olmaya devam ettiğini vurguladı.
Yatırımcıların brent petrol yorum raporlarını inceleyen Torres, kritik enerjiyi etkileyen saldırılar göz önüne alındığında bir anlaşma olsa bile ulaşımdaki kesintilerin maliyetleri yıl başına göre yüksek tutacağına dair gerginlik bulunduğunu değerlendirmesini yaptı.
Hürmüz Boğazı krizi ve talep yıkımı riski
Savaş çıkana kadar küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık yüzde 20'sini idare eden Hürmüz Boğazı'nda trafik neredeyse durma noktasına geldi. İran devlet medyası pazar günü, düşmanlarıyla bağlantılı gemiler hariç boğazdan güvenli geçişe izin verileceğini bildirdi.
Vitol Group Amerika CEO'su Ben Marshall, petrol piyasalarının tamamen Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların ne zaman normale döneceğine odaklandığını aktardı. Marshall, boğazdaki kesinti nedeniyle her hafta piyasadan 70 milyon varil arzın eksildiğini söyledi.
Fiyatların 100 doların üzerinde kalmasının talep yıkımına yol açacağını belirten Marshall, 120 dolar bandının aşılması durumunda bu yıkımın ciddi boyutlara ulaşacağı konusunda uyardı. Olası bir barış anlaşmasının fiyatları düşürebileceğini ancak boğaz açılmadıkça günlük 10 milyon varil petrolün piyasa dışında kalacağını hesapladıklarını anlattı.
Bu süreçte Asyalı alıcıların petrol türünden ziyade sevkiyat hızına önem verdiği ve rotalarını ABD'ye çevirdikleri gözlemleniyor.
Tedarik zincirlerinde uzun vadeli hasar endişesi
Houston'da düzenlenen yıllık CERAWeek konferansında bir araya gelen dünyanın önde gelen enerji yöneticileri, çatışmanın kalıcı etkilerine dikkat çekti. TotalEnergies CEO'su Patrick Pouyanne, krizin sadece yüksek enerji fiyatlarıyla sınırlı kalmayacağını, tedarik zincirlerinin geneline yayılacağını ifade etti.
Pouyanne, teknoloji ve tıp sektörleri için kritik olan Orta Doğu kaynaklı helyum sevkiyatlarının aksamasını en büyük riskler arasında gösterdi.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise mevcut fiyat artışlarının henüz talebi baltalayacak seviyeye ulaşmadığını savundu. Wright, savaşın başlamasından bu yana benzin fiyatlarının yüzde 30'dan fazla artarak galon başına 4 dolarla 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördüğünü doğruladı.
Ancak Wright, ABD'nin bu çatışmaya girmekten başka seçeneği olmadığını dile getirdi. Bakan Wright, enerji piyasalarındaki tansiyonu düşürmek adına Stratejik Petrol Rezervi'nden salımlar yapıldığını ve sevkiyatların Çin'e yönlendirildiğini hatırlatarak bu adımların piyasa istikrarını korumayı hedeflediğini belirtti.
Sektör temsilcileri, diplomatik kanallardan gelen çelişkili açıklamaların brent petrol grafik eğrilerindeki volatiliteyi ciddi şekilde artırdığı konusunda hemfikir görünüyor. Uzmanlar, güncel brent petrol fiyatları üzerindeki bu savaş baskısının küresel enflasyonu doğrudan etkilemeye devam edeceğini belirtiyor.