Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı uzun yıllardır OECD ülkelerinin ortalamasının neredeyse 20 puan altında. 2024’ün son çeyreği itibarıyla kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 36. Bu rakam erkeklerin yarısı düzeyinde… TÜSİAD Sosyal Kalkınma Yuvarlak Masa Başkanı Yılmaz Yılmaz, üst yönetim kademelerine ve yönetim kurulu düzeyine çıkınca oranın daha da azaldığını vurguluyor.
Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) her yıl yayımladığı Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu 2024 sonuçlarına göre Türkiye ne yazık ki 146 ülke arasında 127’nci sırada yer alıyor. Yılmaz da “Uçurum çok büyük” diyor. Türkiye’yi bu endekste geri iten başlıkların yıllardır aynı olduğuna dikkat çeken Yılmaz, “Artık ekonomik katılım ve fırsatlar ile siyasette kadın konusunda küçük ilerlemeler yerine eş zamanlı ve büyük sıçramalar yapmalıyız. Kültürel değişim zamanı geldi. Eğer bu kültürel değişim gerçekleşmezse çağdaş ülkelerle aramızdaki fark daha da açılacak” diyor.
Yılmaz Yılmaz, bu konudaki eksiklikleri 2023, Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu’ndan verilerle vurguluyor: “Raporun ‘ekonomik katılım ve fırsatlar’ alt başlığına bakıldığında Türkiye yönetici pozisyonlarındaki kadın ve erkek oranı bakımından 146 ülke arasında 119’uncu sırada. Aynı endekste Türkiye’de yönetici pozisyonundaki kadınların oranı 2016’da yüzde 13.4 iken 2022’de yüzde 18.25’e çıkmış. OECD oranı ise yüzde 33.8’de. Bu da bizi OECD’de sondan üçüncü ülke yapıyor.”
Borsa İstanbul’un güncel verilerine bakıldığında da durum pek iç açıcı değil. Halka açık şirketlerdeki kadın yönetim kurulu üyesi oranı yüzde 18,61 düzeyinde. 2024 yılında borsada işlem gören ve yönetim kurulunda hâlâ hiç kadın üyesi olmayan 191 şirket bulunuyor. Yılmaz’a göre kota gibi bir uygulama olmadığı için Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) yüzde 25 hedefine “uy ya da açıkla” prensibi arzu edilen gelişmeye katkı sağlamıyor. Borsa İstanbul’da işlem gören halka açık şirketlerde yönetim kurulundaki kadın oranı yıllar içinde çok yavaş bir artış gösterdi.
Yılmaz, bu kapsamda Türkiye’de de yönetim kurulundaki kadın sayısına ilişkin bir kota uygulamasına ihtiyaç olduğuna inanıyor. Borsa İstanbul’da işlem gören halka açık şirketlerde “uy ya da açıkla” prensibine rağmen yönetim kurulundaki kadın oranının yıllar içinde çok yavaş bir artış gösterdiğini vurgulayarak, mevzuat anlamında bu yöndeki çalışmaları desteklediklerini söylüyor.
Kota uygulaması ile ivme artıyor
Yönetim kurullarında kadınların eşit temsili için çeşitli düzenlemeler ve kota uygulamaları Avrupa Birliği’nin (AB) uzun zamandır gündeminde. Avrupa Parlamentosu’nun 2022 yılında aldığı kararla halka açık şirketlerde icracı olmayan yönetim kurulu üyelerinin 2026 yılına kadar en az yüzde 40’ı veya tüm yönetim kurulu üyelerinin en az yüzde 33’ü kadın olmak zorunda. Yılmaz, kotanın yarattığı ivmeyi şöyle anlatıyor: “2021 yılında yalnızca Fransa yüzde 40 oranını aşmış durumdayken, bu sayı 2023 yılında Norveç, İtalya, İzlanda, Birleşik Krallık, Danimarka ve Hollanda ile beraber yedi ülkeye, 2024 yılının ilk yarısında da İspanya ve İrlanda’nın eklenmesiyle dokuz ülkeye ulaştı. Yani kota uygulaması bir anda burada çok ciddi bir gelişme yaratmış.”
TÜSİAD, bundan sonraki dönemde yönetim kurulunda kadın konusu kapsamında yol haritasını üç ana başlık çerçevesinde idare etmeyi hedefliyor. Kadın yönetici sayısını artırmak için aday havuzu kapasitesinin geliştirilmesine katkıda bulunmak temel öncelik. Kamuoyu farkındalığı yaratmanın yanı sıra kurumların yaptığı katkıların görünürlüğünün artırılması ve bu gelişmelerin veri odaklı izlenmesi de hedefler arasında.
İlerlemeyi tespit edip, ölçebilmek için mevcut durumun tespiti önemli. TÜSİAD bunun için düzenli ve karşılaştırılabilir veri üretip takip edilmesi için üyeleri için “yönetimde kadın temsili anketi” yapıyor. Yılmaz Yılmaz, bu anket ile halka açık şirketler dışında kalan şirketlerden de veri toplanmasına katkıda bulunmayı hedeflediklerini söylüyor ve ekliyor: “TÜSİAD, Türkiye’de iş dünyasının çok büyük bir çoğunluğunu temsil ediyor. Önümüzdeki yıllara da yayılacak şekilde bu konuda düzenli olarak veri toplanması ile iş dünyasının bu alanda genel bir röntgenini çekmek ve şirketlerin veri tutmasını desteklemek mümkün olabilecek.”
Yönetimde kadın: Söylemden eyleme / Haber Detay - Tıkla Oku
YKKD Başkanı Hande Yaşargil: Sorun arzda değil talepte / Haber Detay - Tıkla Oku