İklim değişikliği, çevresel etkilerinin yanı sıra küresel ekonomi üzerinde de giderek büyüyen bir risk oluşturuyor. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu'nun (UNCTAD) Kasım 2026 tarihli Küresel Ticaret Güncellemesi raporuna göre, küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasına kıyasla 3 dereceye ulaşması halinde ekonomik kayıplar dünya Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYİH) yüzde 10’una eşdeğer olabilir. Ekvatora daha yakın konumdaki düşük gelirli ülkelerde ise kayıpların GSYİH’nin yüzde 17’sine ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Raporda, 2025’te küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi dönem seviyesinin yaklaşık 1,4 derece üzerine çıktığı belirtildi. Böylece 2015-2025 dönemi, kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en sıcak 11 yıllık dönem oldu. Mevcut eğilimlerin sürmesi halinde Paris Anlaşması’nın küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin aşılması bekleniyor.
İklim teknolojilerinde ticaret fırsatları büyüyor
UNCTAD, iklim değişikliğinin ekonomik maliyetlerine karşı mücadelede ticaret politikalarının ve uluslararası işbirliğinin önemine dikkat çekiyor. Rapora göre güneş ve rüzgar enerjisi değer zincirleriyle bağlantılı malların küresel ihracatı 2025’te 1,8 trilyon doları aştı. Bu ürünlerin ihracatı, diğer imalat sanayisi ürünlerine kıyasla daha hızlı büyüdü.
Güneş panelleri, bataryalar, su yönetimi sistemleri ve iklim koşullarına dayanıklı tarım ekipmanları gibi teknolojilerin daha erişilebilir hale gelmesi, hem emisyonların azaltılması hem de iklim değişikliğine uyum açısından önem taşıyor. Ancak ticaret engelleri ve yüksek maliyetler, özellikle gelişmekte olan ülkelerin bu teknolojilere erişimini zorlaştırabiliyor.
Raporda incelenen 41 teknoloji ihtiyacı değerlendirmesinin yarısından fazlasında, suyun toplanması ve depolanması ile tarımın iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılmasına yönelik teknolojiler öncelikli uyum ihtiyaçları arasında gösterildi. Emisyonların azaltılması içinse güneş enerjisi, hidroelektrik, biyoenerji ve düşük karbonlu ulaşım teknolojileri öne çıktı.
İklim taahhütlerinin uygulamaya geçirilmesi gerekiyor
UNCTAD, iklim değişikliğinin ekonomik etkilerini sınırlamak için mevcut taahhütlerin daha hızlı hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Kuruluş, iklim teknolojilerine uygun maliyetlerle erişimin artırılmasında uluslararası ticaret işbirliğinin belirleyici olabileceğini vurguladı.
Rapora göre 2016-2021 döneminde imzalanan ticaret anlaşmalarının yarısından fazlasında iklimle ilgili hükümlere yer verildi. Paris Anlaşması öncesindeki 1990-2015 döneminde bu oran yüzde 18 seviyesindeydi. Buna karşın iklim hükümlerinin yalnızca yüzde 7’si gümrük vergileri ve tarife dışı engellerin azaltılmasını ele alıyor.
UNCTAD, ticaret politikalarının iklim teknolojilerinin maliyetini ve erişilebilirliğini doğrudan etkilediğini belirterek, ülkeler arasında daha güçlü işbirliği, ortak standartlar ve gelişmekte olan ekonomilerin üretim kapasitesini artıracak destek mekanizmaları gerektiğine işaret etti.