Shenzhen Orta Dereceli Halk Mahkemesi, Çinli emlak geliştiricisi Evergrande'nin kurucusunun yargılandığı davaya ilişkin açıklama yaptı. WeChat üzerinden paylaşılan açıklamada, eylül 2023'ten beri gözaltında olan Hui Ka Yan'ın duruşmada suçlamaları kabul ettiği belirtildi. Mahkeme heyeti, pazartesi ve salı günleri görülen davaya ilişkin nihai kararın ileri bir tarihte verileceğini bildirdi.
Hui; kamu mevduatlarını yasa dışı toplama, dolandırıcılık ve kurumsal rüşvet suçlamalarıyla hakim karşısına çıktı. Şirket kurucusu ayrıca yasa dışı borç verme, fonların yasa dışı kullanımı ve kurallara aykırı bilgi ifşasıyla da suçlandı. Çin Evergrande Grubu ve şirketin ana kara emlak kolu olan Evergrande Real Estate Group'un da hileli menkul kıymet ihraç ettiği iddia edildi.
Duruşmaya, şirketin geçmişteki fon toplama süreçlerine katılan temsilciler ve ülkenin yasama organı Ulusal Halk Kongresi üyeleri iştirak etti. Hong Kong mahkemesinin atadığı tasfiye memurları ve Shenzhen belediye hükümeti iddialara ilişkin yorum yapmadı.
Zirveden iflasa giden süreç
Henan eyaletinde kırsal bir köyde büyükannesi tarafından büyütülen eski çelik teknisyeni Hui, servetini düşük fiyatlı evler inşa ederek kazandı. 1996 yılında Guangzhou'da kurulan Evergrande, hızlı ciro elde etmek için agresif bir büyüme stratejisi izledi. Şirket, arazi alımlarını desteklemek için krediler topladı ve evleri düşük kar marjlarıyla sattı.
Emlak devi, 2020 yılına gelindiğinde yıllık 700 milyar yuan (103 milyar dolar) satış rakamına ulaştı. Forbes verilerine göre, 2017 yılında 45,3 milyar dolar net servetiyle Asya'nın en zengin adamı olan Hui'nin serveti 2023 itibarıyla 3 milyar dolara geriledi. Geçtiğimiz on yılda yüksek kaldıraçlı projeleri hakkında sorgulanan Hui, şirketin yüksek cirosunun ve varlık değerinin borçlarını karşılamak için yeterli olduğunu savundu.
Çinli yetkililerin 2020 yılında emlak sektöründeki aşırı borçlanmaya yönelik kısıtlamaları sonrası şirket darboğaza girdi. Finansman bulamayan şirketlerin alacaklılara ve müşterilere olan yükümlülükleri sürdürülemez hale geldi. Bu durum, dünyanın en büyük ikinci ekonomisini aşağı çekerek Çin içindeki ve dışındaki finansal sistemleri sarstı.
Krizin ortasında kalan Evergrande'nin 300 milyar doları aşan borç yükünün Finlandiya'nın gayrisafi yurt içi hasılasına denk olduğu belirtiliyor. Şirket, 2024 yılında Hong Kong mahkemesinin verdiği tasfiye kararıyla tamamen çöktü. Varlıklarının yüzde 90'ından fazlası ana karada bulunan şirketin hisseleri 2025'te Hong Kong Borsası'ndan çıkarıldı.
İktidar çevrelerinden poker kulübüne
Sürekli büyüyen borç yükü, şirketi düzene sokması konusunda uyarıda bulunan düzenleyicileri uzun süredir endişelendiriyordu. Tüm bu uyarılara rağmen Hui, 1 Temmuz 2021'de Çin Komünist Partisinin yüzüncü yıl kutlamalarında Tiananmen Meydanı'nda oldukça rahat bir tavır sergilemişti. Bu davet, birçok kişi tarafından milyarder iş insanına resmi bir destek gösterisi olarak kabul edilmişti.
Yeni girişimlerden çekinmeyen Hui, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in tutkusu olan elektrikli arabalar ve futbol alanlarında da yatırımlar yaptı. Ana kara dışında Hong Konglu iş insanlarıyla sıkı ilişkiler kurarak yatırım anlaşmalarının yapıldığı "poker kulübü" adlı grubun çekirdek üyesi oldu.
Kaynaklardan biri, Hui'nin kulübe ilk getirildiğinde çok sakin olduğunu ve bilerek oyunlarda para kaybederek New World Development grubunun kurucusu Cheng Yu Tung'un sevgisini kazandığını aktardı. İzahnameye göre Cheng, şirketin 2009'daki halka arzından bir yıl önce Evergrande'ye 150 milyon dolar yatırım yaptı. Bu hamle, şirketin agresif büyümesinin ardından gelen finansal kriz sırasındaki dar boğazı aşmasına yardımcı oldu.
"Her şey parti tarafından verildi"
Geçmişte düşük profilli kalması ve işkolikliğiyle tanınan Hui, diğer çalışanların da kendi çalışma tarzını takip etmesini talep ediyordu. Şirketin kurucusu, 2018 Çin Yardım Ödülleri'nde üst üste sekizinci kez kazanan olarak yaptığı konuşmada, Evergrande'nin son 22 yılda toplam 185 milyar yuan vergi ödediğini ve 10 milyar yuandan fazla bağış yaptığını söylemişti.
Başarısını devlet politikalarına bağlayan Hui, "Ülkenin yükseköğrenimi reforme etme politikası olmasaydı, köyden ayrılamazdım. Ülke bana her ay 14 yuan burs vermeseydi, üniversiteyi bitiremezdim." dedi.
Konuşmasının devamında Hui, "Ülkenin iyi reform ve dışa açılma politikası olmasaydı, Evergrande bugünkü haline gelemezdi. Bu nedenle, Evergrande ve benim sahip olduğumuz her şey Parti (Çin Komünist Partisi) ülke ve toplum tarafından verilmiştir." ifadesini kullandı.