ABD’de 2021 yılında federal vergi mahkemesi hakimi Mark Holmes’a, Michael Jackson’ın 2009’daki ölümünde sahip olduğu önemli varlıkların değerini belirleme görevi verilmişti. ABD İç Gelir İdaresi (IRS) Jackson’ın adı, görüntüsü ve önemli müzik varlıkları üzerindeki mülkiyet haklarının değerini 500 milyon doların biraz altında hesaplamıştı. Jackson’ın miras yönetimi ise devasa borç yükünün ve çocuk istismarı suçlamalarının yarattığı itibar kaybının, bu varlıkların vergilendirilebilir değerini yaklaşık 5 milyon dolara düşürdüğünü savunmuştu. Holmes, kararında bu değeri yaklaşık 110 milyon dolar olarak belirledi ve Jackson’ın kazanç gücünün ilerleyen yıllarda azalacağını öngördü. Holmes kararında şöyle yazmıştı:
“Popüler kültür her zaman yoluna devam eder. Nasıl ki mezar Jackson’ın şöhretini yutacaksa zaman da mirasının gelirlerini sarsacaktır. Ne kadar iyi yönetilirse yönetilsin, geriye kalan varlıkların değeri, Jackson’ın telif haklarının süresi doldukça, imajı önemini yitirip ardından kamu malı haline geldikçe azalacaktır.”
Mirası daha da değerlendi
Ancak hakimin her iki öngörüsünün de yanlış çıktı. Popun Kralı’nın ölümünden 17 yılı aşkın süre sonra Jackson, gezegenin en popüler müzik sanatçılarından biri olmayı sürdürüyor ve ticari imparatorluğu her zamankinden daha değerli. Forbes’un tahminlerine göre son 12 ayda müziği, birden fazla canlı gösteri ve Hollywood yapımı biyografik filmi dahil olmak üzere 140 milyon dolar gelir elde eden girişimlerden oluşan bir ekosistemi yöneten mirasının bugünkü değeri 2 milyar doların üzerinde.
Bugün hayatta olsaydı dünyanın en zengin ikinci müzisyeni olacak, Jay-Z’nin hemen arkasında; Taylor Swift ve Paul McCartney’nin ise önünde yer alacaktı. Elbette kamuoyundaki algısının yeniden yükselmesini sağlayan ve savurgan harcamalarını sona erdirerek mali çöküşten bir eğlence imparatorluğuna dönüşümünü başlatan şey, zamansız ölümüydü.
Çocukları henüz pay alamadı
Bütün bu başarıya rağmen, Jackson’ın üç çocuğundan biri olan Paris Jackson (bu serveti büyükannesi Katherine ve hayır işleri için ayrılmış yüzde 20’lik payla birlikte miras alacak kişilerden biri), mirasın varlıklarının neredeyse hiçbirinin aile vakfına aktarılmadığını söyledi.
Paris, kasım ayının başında Los Angeles'taki bir hakimden kendisi ve erkek kardeşleri için varlıkların 600 milyon dolarlık bir bölümünün dağıtılmasını talep eden bir dilekçe sundu. Mirasın yöneticisi John Branca’nın, kendi kontrolünü mümkün olduğunca artırmak amacıyla veraset sürecini kasıtlı olarak yavaşlattığını öne sürdü. Paris’in dilekçesine göre miras kayıtlarında şu anda 850 milyon dolarlık nakit rezervi bulunuyor. Bu miktar, vakfa kısmi ödeme yapılmasına ve mevcut borçların karşılanmasına yetecek düzeyde.
Veraset süreci
Veraset hukuku konusunda uzmanlaşmış Keystone Law Group ortağı Roee Kaufman, mirasın vasiyetnamenin doğrulanması, borçların ödenmesi ve varlıkların dağıtılmasını kapsayan hukuki süreci hakkında, “Karmaşık varlıklara sahip olan veya davalara konu olan büyük mirasların veraset süreci, standart bir ila iki yıllık sürenin çok ötesine uzayabilir” dedi. Örneğin Prince, 2016 yılında vasiyetname bırakmadan ve büyük bir vergi borcuyla hayatını kaybettiğinde mirasının hukuki süreçten geçmesi altı yıl sürmüştü. Ancak Kaufman, “Bu ölçütle değerlendirildiğinde bile 17 yıl hala olağanüstü uzun bir süre” diye ekledi.
Bob Dylan’dan Beatles’a kadar pek çok ünlü ismi temsil etmiş olan Ziffren Brittenham bünyesindeki eğlence sektörü avukatı Branca, Jackson’ın vasiyetnamesinde adı geçen ve hala görevde olan tek miras yöneticisi. Ortak yönetici John McClain’in mayıs ayında hayatını kaybetmesinin ardından bu görev yalnızca Branca’ya kaldı. Branca, varlıkları tipik bir miras yöneticisinden çok daha aktif biçimde yönetti ve devam eden borçlar ile davalar bulunduğu sürece varlıkların veraset sürecinde tutulması gerektiğini savunuyor.
Jackson, 2009 yılında hayatını kaybettiğinde yaklaşık 500 milyon dolarlık borç yükü altındaydı. Ayrıca hala IRS’ye ödenmemiş bir vergi borcu bulunuyor. IRS, Jackson’ın ölüm anındaki miras değerinin yüzde 20’sine, yani beş yıl önce Holmes’un verdiği karara göre 22 milyon dolara hak kazanmış durumda. (Öngörülen vergi borcu bir dönem 700 milyon dolara kadar çıkmıştı.) Bu borç henüz kesin olarak çözüme kavuşturulmuş değil.
Dava sonuçlanana kadar miras aktarılamıyor
Miras yönetiminin bir sözcüsü Forbes’a yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Bayan Jackson’ın hukuk danışmanları, devam eden IRS davası başta olmak üzere çeşitli hukuki engeller ortadan kaldırılana kadar mirasın hayır amaçlı bağışlara ve mirasçılara ait bireysel vakıflara tam olarak aktarılmasının mümkün olmadığının farkında. Miras yöneticisinin ödemeleri alıkoyduğu veya kestiği yönündeki iddia tamamen uydurmadır.”
Bu dilekçe, Paris ve hukuk ekibinin son iki yılda muhasebe kayıtlarında daha fazla şeffaflık talep etmek ve Branca’nın yönetimini sorgulamak amacıyla sunduğu birkaç başvurudan biri. Bu girişimler karışık sonuçlar verdi. Paris, geçen haziran ayında üçüncü taraf hukuk firmalarına ödenen ve aşırı bulunduğu değerlendirilen 625 bin dolarlık primin geri alınmasını sağlayan bir karar kazandı. Ancak miras yönetimine yeni bir yönetici atanması önerisinde başarılı olamadı. Miras yönetimi tarafı bu öneriyi, kontrolü ele geçirmeye yönelik utanmazca bir girişim olarak değerlendirdi.
Kişisel harcamalarını mirasa yüklüyor iddiası
O tarihten bu yana her iki taraf da karşılıklı açıklamalarda bulunarak birbirlerinin iddialarını yalanladı. Miras yönetimi, mirasçılara halihazırda 200 milyon dolar dağıttığını, bunun 70 milyon dolarının doğrudan Paris’e ödendiğini iddia ediyor. Paris’in ekibi ise bu iddiayı reddediyor. Öte yandan Paris, miras yöneticilerinin ve hukuk firmalarının 2023 ve 2024 yılları için toplam 109 milyon dolar ücret talep ettiğini söylüyor. Karşı taraf ise bu rakamın abartıldığını savunuyor. Paris’in bir sözcüsü Forbes’a yaptığı açıklamada şöyle konuştu:
“Hiçbir söylem, Branca’nın miras fonlarını kullanarak kendisine özel jetlerle yapılan kişisel seyahatlerin masraflarını bile mirasa yüklediği gösterişli bir yaşam tarzı kurduğu gerçeğini gizleyemez. Bu savurgan harcamalar ve mali kötü yönetim, mirasçılara karşı taşıdığı güvene dayalı sorumlulukla tamamen çelişiyor ve çok uzun süredir denetimsiz kalıyor. Paris, vakfa kısmi ödeme yapılmasını talep etti. Branca bunu çok uzun zaman önce yapabilecek güce ve yükümlülüğe sahipti. Yıllarca süren gecikmelerin ardından Paris’in bizzat müdahale etmekten başka seçeneği kalmadı.”
Branca ise mahkemeye sunduğu belgelerde, Paris’in kendisini “süregelen beceriksizlikle” suçlamasına, geçmişteki başarılarını göstererek karşılık verdi. 2009 yılında yönetimi devraldığından beri Branca ve McClain, Jackson’ın en değerli varlıklarından bazılarının satışını yönetti. Bunlar arasında 2016 yılında Sony’ye 750 milyon dolara satılan ATV şarkı kataloğu ile 2024 yılında 600 milyon dolara satılan Jackson’ın kendi orijinal kayıtlarının ve müzik yayın haklarının yarısı da bulunuyor.
Ayrıca toplamda 3,5 milyar dolardan fazla gelir elde eden yeni iş alanları oluşturdular. Bu rakam Forbes’un tahminlerine dayanıyor. Jackson, son 17 yılın 13’ünde Forbes’un dünyanın en çok kazanan ölü ünlüleri listesinde zirvede yer aldı. Bu paranın bir bölümü borçların, borç faizlerinin, vergilerin ve Jackson’ı çocuk istismarıyla suçlayan kişilerle ilgili neredeyse kesintisiz hukuki mücadelelerin giderlerini karşılamak için kullanıldı. Bunlar arasında, Jackson’ın asistanı Frank Cascio’nun kardeşlerinin yakın zamanda açtığı dava da bulunuyor. Söz konusu davanın ağustos ayında özel tahkime gönderilmesine karar verilmişti.
Branca ve McClain’in yapımcıları arasında yer aldığı Michael adlı biyografik film, anlaşmazlığın tamamını küçük ölçekte özetleyen bir örnek niteliğinde. Filmin dünya çapındaki gişede elde ettiği 1 milyar dolarlık gelir, bir müzisyenin hayatını konu alan biyografik filmler arasında şimdiye kadarki en yüksek rakam. Filmin başarısı, Branca’nın dehasını da Jackson’ın kendisinden bağımsız olarak devam eden ticari değerini de kanıtlayabilir.
Üç aşamalı erişim
Vergi anlaşmazlığı çözüme kavuşup veraset davası kapandıktan sonra Jackson’ın vasiyetnamesine göre bu servet aile vakfına aktarılacak. Çocuklar ise bu servete 30, 35 ve 40 yaşlarında olmak üzere üç aşamada erişebilecek. Prince 29, Paris 28 ve Bigi şu an 24 yaşında. Vasiyetname, Branca’yı yalnızca mirasın yöneticisi değil, aynı zamanda vakfın mütevellisi olarak da atadı. Bu da veraset süreci sona erdikten sonra bile devam eden ticari faaliyetleri yönetmeye ve para dağıtımlarını denetlemeye devam edeceği anlamına geliyor.
Branca ve hukuk firması yönetim ücretleri almaya devam edecek. Hatta veraset sürecinin sona ermesiyle birlikte faaliyetlerini çok daha az şeffaflık ve yargı denetimi altında yürütmeleri söz konusu olabilir. Miras yönetiminden memnun olmayan aile üyelerinin, servetin bu kadar büyümüş olması nedeniyle, o aşamada Branca’nın güvene dayalı sorumluluklarını ihlal ettiğini kanıtlaması daha da zorlaşabilir.