Türkiye, komşu ülkelerle elektrik ticaretinde son yıllarda değişen bir tabloyla karşı karşıya. Geçmişte ağırlıklı olarak Avrupa ülkelerine elektrik ihraç eden Türkiye’nin güney komşularına yönelik satışları artarken, Bulgaristan ile ticaret dengesi de tersine döndü.
Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember’in, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında yayımladığı rapora göre, Türkiye Ocak 2025-Ağustos 2026 döneminde elektrik ihracatından 500 milyon doların üzerinde gelir elde etti. Bu gelirin yarısından fazlası Irak ve Suriye’ye yapılan ihracattan kaynaklandı.
Türkiye’nin elektrik ihracatı 2025’te yaklaşık 4 teravatsaate (TWh) ulaşırken, ihracat geliri 360 milyon dolarla rekor kırdı. 2026’nın ilk sekiz ayındaki gelirler de eklendiğinde 20 aylık toplam 500 milyon doları aştı.
Irak en büyük ihracat pazarı haline geldi
Türkiye’nin elektrik ticaretinde 2010’lu yıllarda Bulgaristan ve Yunanistan öne çıkıyordu. Bulgaristan başlıca ithalat kaynağı, Yunanistan ise en büyük ihracat pazarıydı. Ancak Yunanistan’a ihracat 2022’den sonra geriledi. 2024’te 0,7 TWh’ye, 2025’te ise 0,5 TWh’ye düştü. Yunanistan’ın 2024’te net elektrik ihracatçısı konumuna geçmesi de bu değişimde etkili oldu.
Buna karşılık Irak’a yönelik ihracat, Temmuz 2024’te 300 megavatlık bağlantının yeniden açılmasıyla arttı. 2025’te işletmedeki bağlantı kapasitesinin iki katına çıkarılması, Irak’ı Türkiye’nin en büyük elektrik ihracat pazarı haline getirdi. Ancak ödemelerde yaşanan sorunlar nedeniyle ihracat Ağustos 2025’in sonlarında durdu. Mayıs 2026’da yeniden başlayan elektrik akışı, ağustos itibarıyla bağlantı kapasitesine yakın seviyelere ulaştı.
Suriye de Türkiye’nin önemli ihracat pazarlarından biri haline geldi. Altyapı koşullarındaki iyileşmeyle elektrik akışı düzenli hale gelirken, Türkiye son yıllarda bu ülkeye yılda yaklaşık 1 TWh elektrik ihraç etti. Birecik ile Halep arasındaki 500 megavatlık bağlantı da Eylül 2026’da yeniden işletmeye alındı.
Batıda ise Türkiye, 2024’ten bu yana Bulgaristan karşısında net elektrik ihracatçısı konumunda. 2026’nın ilk yedi ayında Bulgaristan’a 1,2 TWh elektrik ihraç edilirken, bu ülkeden yapılan ithalat yaklaşık 0,1 TWh’de kaldı.
İhracat kapasitesinin yalnızca yedide biri kullanılıyor
Ember’in analizine göre Türkiye’nin faaliyetteki sınır ötesi bağlantıları 2,6 gigavat (GW) ihracat ve 1,35 GW ithalat kapasitesine sahip. İşletmede olmayan hatlar da hesaba katıldığında toplam kapasite ihracatta 3,2 GW’a, ithalatta ise 2 GW’a çıkıyor.
Mevcut bağlantıların teknik potansiyeli, Türkiye’nin yılda 28 TWh’nin üzerinde elektrik ihraç etmesine imkan verebilir. Ancak finansal, düzenleyici ve siyasi engeller nedeniyle bu kapasitenin önemli bir bölümü kullanılamıyor. Gerçekleşen ihracat, teorik potansiyelin yaklaşık yedide biri düzeyinde kalıyor.
Türkiye’nin Gürcistan üzerinden yaptığı elektrik ithalatı da bölgesel ticarette önemli bir yer tutuyor. 2021’den bu yana bu bağlantı üzerinden yapılan ithalat 13 TWh’yi aştı. Hat, Gürcistan’ın yanı sıra Azerbaycan, Ermenistan ve Rusya gibi doğrudan işletmede bağlantısı bulunmayan ülkelerden gelen elektrik için de transit koridor işlevi görüyor.
Yenilenebilir enerji ihracat için fırsat yaratıyor
Ember’e göre Türkiye’nin elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payının artması, sınır ötesi ticaretin ekonomik önemini de yükseltiyor. Türkiye, 2025’te elektriğinin yüzde 43’ünü yenilenebilir kaynaklardan üretti. Ülkenin 2035’e kadar rüzgar ve güneş enerjisi kapasitesini üç katına çıkarma hedefi de bu potansiyeli destekliyor.
Güçlü sınır ötesi bağlantılar, hidroelektrik, rüzgar ve güneş üretiminin yükseldiği dönemlerde oluşan fazla elektriğin ihraç edilmesini sağlayabilir. Böylece üretim kısıtlamalarının ve çok düşük fiyatlardan satışın önüne geçilerek elektriğin ekonomik değeri artırılabilir.
Bu bağlantılar, elektrik üretiminde fosil yakıtların payının yüzde 89-98 arasında olduğu güney ve doğu komşularının arz güvenliği açısından da önem taşıyor. Özellikle yaz aylarında ciddi elektrik açığı yaşayan ülkeler, Türkiye’den sağlanan elektrikle arz kaynaklarını çeşitlendirebilir ve fosil yakıtlara bağımlılıklarını azaltabilir.
Raporda Avrupa ve Kafkasya arasındaki elektrik ticareti için de Türkiye’nin konumuna dikkat çekiliyor. Avrupa ile Kafkasya’yı Karadeniz’in altından bağlamayı amaçlayan denizaltı kablo projesine alternatif olarak Türkiye üzerinden bir kara bağlantısı kurulması, maliyetleri ve proje süresini azaltabilir.
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, Türkiye’nin Avrupa, Kafkaslar ve Orta Doğu arasında çift yönlü elektrik akışını yöneten bölgesel bir temiz enerji merkezine dönüşebileceğini belirtti. Alparslan, bunun için toplam enterkonneksiyon kapasitesi hedeflerinin komşu ülkeler bazında somut projelere dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.
Alparslan’a göre COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye, komşu ülkelerle sınır ötesi elektrik ticaretini güçlendirmek, enerji güvenliğini artırmak ve daha temiz, uygun maliyetli bir enerji sistemine geçişi hızlandırmak için önemli bir fırsata sahip.