Kurum tarafından yatırımcılara gönderilen değerlendirme notunda, savaş sonrası süreçte rafinasyon tarafındaki maliyetlerin hızla yükseldiği ve nihai tüketiciye yansıyan akaryakıt fiyatlarının petrol fiyatlarını gölgede bırakmaya başladığı belirtildi.
Rafineri kaynaklı baskı öne çıkıyor
JPMorgan analistleri, piyasadaki mevcut tablonun klasik bir ham petrol krizinden farklı ilerlediğini ifade etti. Analizde, yaşanan sürecin giderek daha fazla “rafinasyon ve son kullanıcı yakıt krizi” görünümü aldığı vurgulandı.
Banka, özellikle rafineri kapasitesi ve işlenmiş ürün arzındaki sıkışmanın, enerji piyasalarındaki yeni kırılma noktası olabileceğine işaret etti.
Benzin ve motorinde artış daha sert oldu
Değerlendirmeye göre savaşın başlamasından bu yana ABD piyasalarında benzin ve motorin vadeli kontratlarındaki yükseliş, Brent petroldeki artışı aştı.
Asya tarafında ise tablo daha çarpıcı bir görünüm sergiledi. Bölgedeki akaryakıt maliyetlerinde çok daha keskin yükselişler yaşandığı aktarıldı.
Pazartesi günü Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,9 artışla 104,21 dolara yükseldi. Ancak yıl başından bu yana kaydedilen yüzde 71’lik artışın, akaryakıt ürünlerindeki fiyat yükselişinin gerisinde kaldığı belirtildi.
Yüksek fiyatlar tüketimi baskılıyor
Uzmanlara göre akaryakıt maliyetlerindeki hızlı yükseliş, küresel ölçekte tüketici talebini zayıflatmaya başladı.
Bu durumun piyasadaki arz-talep dengesini yeniden kurabilecek temel unsur olabileceği değerlendiriliyor.
S&P Global Energy verilerine göre küresel yakıt tüketimindeki yavaşlama, 2007-2009 küresel finans krizinin en sert dönemindeki düşüş hızının iki katına ulaşabilecek seviyeye geldi.
“Kritik eşik aşıldı”
S&P Global Energy Küresel Yakıtlar ve Rafinasyon Araştırma Başkanı Daniel Evans, piyasada artık geri dönüşü zor bir sürece girildiğini söyledi.
Evans, “Rubicon geçildi” değerlendirmesinde bulunurken, kısa vadede ham petrol arzını rahatlatabilecek güçlü bir gelişme beklemediklerini ifade etti.
Uzmanlara göre enerji piyasalarında yeniden denge sağlanabilmesi için talepte belirgin bir gerileme yaşanması gerekebilir.