ABD’de yayımlanan bir KPMG anketine göre şirketler, ABD Başkanı Donald Trump’ın tarifelerinin maliyetini giderek daha fazla tüketicilere yansıtıyor ve fiyatları artırmaya devam etmeyi planlıyor. Bu durum, Trump’ın daha fazla tarife uygulama sözü vermesine rağmen, tüketicilerin Trump’ın tarifelerinin yükünü üstlendiğini gösteriyor. Ancak yüksek mahkemenin bazı tarifeleri hukuka aykırı bularak iptal etmesinin şirketlerin planlarını nasıl etkileyeceği henüz belirsizliğini koruyor.
Öne çıkanlar
• KPMG’nin yıllık geliri bir milyar doların üzerinde olan şirketlerde görev yapan 300 üst düzey yöneticiyi kapsayan anketine göre büyük şirketlerin yüzde 34’ü artık tarifelerle ilgili maliyetlerinin çoğunu tüketicilere yansıtıyor.
• Bu oran, Eylül 2025’te maliyetlerinin çoğunu yansıtan şirketlerin yüzde 21’inden ve Trump’ın kapsamlı tarife politikasını açıklamasından kısa süre sonra, Mayıs 2025’te yüzde 13 olan seviyeden yükseldi.
• Ankete katılan yöneticilerin yarısından fazlası (yüzde 55), şirketlerinin gelecek altı ay içinde fiyatları en az yüzde 15 daha artıracağını söyledi.
• Anket, 9-24 Şubat tarihleri arasında gerçekleştirildi. Bu tarih aralığı büyük ölçüde, yüksek mahkemenin 20 Şubat’ta Trump’ın kapsamlı tarife politikasını iptal etmesinden öncesine denk geliyor. Ancak Trump, tarifeleri diğer yasalar kapsamında yeniden uygulama sözü verdi.
• Karar şirketlerin tarife faturalarını düşürebilecek olsa da birçok işletmenin ithalat ücretleri için ödediklerinin ötesinde fiyatları artırdığı görülüyor. Liderlerin yüzde 37’si tarifelerden etkilenmeyen ürünlerde de fiyat artırdıklarını, yüzde 19’u ise fiyatları tarife maliyetlerinin ötesine çıkardıklarını bildirdi.
• Yöneticiler genel olarak tarifeler nedeniyle şirketlerinin daha az satış yaptığını belirtti. Katılımcıların yüzde 82’si yurtdışı satışlarda, yüzde 61’i ise yurtiçi satışlarda düşüş olduğunu ifade etti.
Trump gümrük vergileri
Trump, Yüksek Mahkeme kararının ardından küresel olarak yüzde 10’luk gümrük vergileri uyguladı ancak ABD’deki yasalar gereği bu tarifeler en fazla 150 gün yürürlükte kalabiliyor. Trump, diğer yasalar kapsamında belirli sektörlere veya ülkelere yönelik tarifeler getirebilir ve bunu yapacağını da söyledi. Ancak bunların nasıl şekilleneceği ve şirketlerin nasıl tepki vereceği henüz net değil. Ticaret uzmanları daha önce Forbes’a, çok çeşitli ürünlerin bulunması nedeniyle perakende ve tüketim mallarına yeniden tarife uygulamanın en zor alanlardan biri olabileceğini söylemişti. Yüksek mahkeme kararından sonra KPMG tarafından yapılan bir takip anketinde, katılımcıların yüzde 50’si hala şirketlerinin yatırım planlarını ve stratejilerini uygulama konusunda düşük güven duyduklarını belirtti. Bu da, Trump’ın en büyük tarife paketinin iptal edilmesine rağmen ticaret konusunda belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor.
Gümrük vergisi iadeleri ne olacak?
Yüksek mahkemenin Trump’ın tarifelerini iptal eden kararı, mahkemenin tarifelerin başından beri hukuka uygun olmadığına hükmetmesi nedeniyle, ithalatçılara daha önce ödedikleri tarifelerin iade edilmesinin önünü açtı. Mahkeme kararından sonra yapılan ankete katılan iş liderlerinin yüzde 62’si iade almayı beklediklerini belirtirken, yalnızca yüzde 28’i bu iadeleri aktif olarak takip edeceğini söyledi. İade peşinde koşma konusunda kararsız olan yüzde 28’lik kesim ile iade talep etmeyeceklerini söyleyen yüzde 9’luk kesimin çoğu, hukuki süreçlerin maliyetinin, alınacak iade tutarını aşabileceğinden endişe duyduklarını ifade etti.
Trump yönetimi ise daha sonra mahkemede, ithalatçıların iade başvurusu yapabileceği bir sistem kuracağını açıkladı. Bu açıklama, bir yargıcın yönetimin şirketleri iadeleri tek tek dava açarak talep etmeye zorlayamayacağına hükmetmesinin ardından geldi. İadelerin şirketlerin fiyat artışı planlarını nasıl etkileyeceği veya bu iadelerin tüketicilere yansıtılıp yansıtılmayacağı ise belirsizliğini koruyor. Bu sırada tüketiciler, ödedikleri tarife kaynaklı fiyat artışlarının geri ödenmesini talep ederek şirketlere karşı giderek daha fazla toplu dava açıyor.
Arka plan
Trump, Nisan 2025’te neredeyse tüm ülkelere geniş kapsamlı tarifeler uyguladı ancak bu tarifeler tam anlamıyla ağustos ayında yürürlüğe girdi. Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında getirilen bu tarifeler, ekonomistler tarafından fiyatları artıracağı ve ekonomiye zarar vereceği yönündeki yaygın endişelere rağmen başkanın ekonomi politikasının merkezinde yer aldı. Küçük işletmeler ve Demokrat eyalet başsavcıları tarifelere karşı mahkemede başarılı bir mücadele yürüttü. İki alt mahkeme ve ardından Yüksek Mahkeme, Trump’ın IEEPA kapsamında bu tarifeleri uygulama yetkisine sahip olmadığına hükmetti. Trump, “şimdiye kadarki en önemli davalardan biri” olarak nitelendirdiği bu karara sert tepki gösterdi ve tarifeleri diğer yasalar kapsamında uygulamaya devam edeceğini söyledi. Anketler, Trump’ın tarifelerinin Amerikan kamuoyu nezdinde genel olarak popüler olmadığını gösteriyor. Yüksek mahkeme kararından sonra yapılan bir Harris Poll araştırması, Cumhuriyetçilerin bile yüzde 64’ünün tarifelerin fiyatları artırdığına inandığını ortaya koydu.