Trump yönetiminin kamuoyuna "çökertilmiş" olarak sunduğu İran ordusunun durumu, kapalı kapılar ardında çok farklı bir tablo çiziyor. Bu ayın başında hazırlanan gizli değerlendirmelere göre İran, füze sahalarının ve yeraltı tesislerinin büyük bölümüne yeniden erişim sağladı.
Kıdemli yetkilileri en çok endişelendiren kanıt, İran’ın Hürmüz Boğazı boyunca konuşlu 33 füze sahasından 30’unu yeniden operasyonel hale getirmesi oldu. Bu durum, stratejik su yolundan geçen Amerikan savaş gemileri ve petrol tankerleri için doğrudan tehdit oluşturuyor.
Değerlendirmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklar, İran’ın mobil fırlatıcıları kullanarak füzeleri saha içinde farklı noktalara taşıyabildiğini belirtti. Bazı durumlarda füzeler doğrudan tesislerdeki sabit rampalardan ateşlenebiliyor. Raporlara göre boğaz hattındaki sahalardan sadece üçü tamamen erişilemez durumda kaldı.
İran genelindeki mobil fırlatıcıların ve savaş öncesi füze stokunun yaklaşık yüzde 70’i hâlâ kullanılabilir durumda bulunuyor. Bu stokta hem bölge ülkelerini hedef alabilen balistik füzeler hem de deniz hedeflerine yönelik seyir füzeleri yer alıyor.
Askeri istihbarat birimleri, uydu görüntüleri ve gözetleme teknolojilerine dayanarak İran’ın yeraltı depolama tesislerinin yüzde 90’ına yeniden eriştiğini raporladı. Kaynaklar, bu tesislerin şu anda "kısmen veya tamamen operasyonel" olarak değerlendirildiğini ifade etti.
Trump ve Hegseth’in iddiaları boşa çıktı
Bu bulgular, ABD Başkanı Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth’in aylardır süren "İran ordusu yok edildi" yönündeki güvencelerini temelinden sarsıyor. İran savaşının onuncu günü olan 9 Mart'ta Trump, CBS News kanalına verdiği mülakatta İran'ın füzelerinin "dağıldığını" ve askeri anlamda "hiçbir şeylerinin kalmadığını" iddia etti.
Savunma Bakanı Hegseth ise 8 Nisan’da düzenlediği basın toplantısında 28 Şubat’ta başlatılan "Epic Fury Harekâtı"nın İran ordusunu "yok ettiğini" ve "yıllarca savaşamaz hale getirdiğini" ileri sürdü. İstihbarat raporları ise bu açıklamadan henüz bir ay bile geçmeden ordunun toparlandığını gösteriyor.
Beyaz Saray sözcüsü Olivia Wales, istihbarat raporları sorulduğunda Trump’ın "İran ordusu ezildi" argümanını yineledi. Wales, "İran'ın askeri gücünü yeniden topladığını düşünenler ya hayal görüyor ya da Devrim Muhafızları'nın sözcülüğünü yapıyor." değerlendirmesini yaptı. Wales, Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı ve İran’ın durumunun iyi olduğunu öne sürmeyi "sanal vatana ihanet" olarak nitelediği paylaşımına da atıfta bulundu.
Pentagon sözcü vekili Joel Valdez ise habercilik anlayışını eleştirerek "New York Times ve diğerlerinin, Epic Fury Harekâtı’nı tarihi bir başarıdan başka bir şeymiş gibi göstermek için İran rejiminin halkla ilişkiler ajanı gibi davranması utanç vericidir." açıklamasında bulundu.
ABD mühimmat stokları alarm veriyor
İstihbarat raporları, Trump ve askeri danışmanlarının İran’a verilebilecek hasarı abarttığını, İran’ın direnç kapasitesini ise küçümsediğini gösteriyor. Olası bir çatışmanın yeniden başlaması durumunda ABD ordusu ciddi bir mühimmat kriziyle yüzleşebilir.
ABD ordusu; Tomahawk seyir füzeleri, Patriot önleme füzeleri ve ATACMS mühimmatı gibi kritik stoklarını şimdiden büyük oranda tüketti. Hürmüz Boğazı'nda 20'den fazla Amerikan savaş gemisi devriye gezerek ablukayı sürdürürken, olası bir yeni saldırı emri stokların daha da derinleşmesine yol açacak.
Savunma sanayii devleri Amerikan rezervlerini yenilemekte zorlanırken, Avrupalı müttefikler de endişeli bekleyişini sürdürüyor. Ukrayna adına milyarlarca dolarlık mühimmat satın alan müttefikler, ABD’nin kendi ihtiyaçları nedeniyle bu teslimatları askıya almasından korkuyor.
Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, Salı günü Temsilciler Meclisi’ndeki ifadesinde, "Şu an bize verilen görevler için yeterli mühimmatımız var." değerlendirmesini yaptı. Ancak sahadaki veriler bu güvenin kırılgan olduğunu gösteriyor.
Operasyonel tercihler ve üretim kısıtları
Askeri yetkililer, sığınak delici mühimmat stoklarının sınırlı olması nedeniyle yeraltı tesislerini tamamen imha etmek yerine girişlerini kapatmayı tercih ettiklerini belirtti. Ancak bu stratejinin sonuçları karmaşık oldu.
Planlamacılar, bu özel mühimmatın bir kısmını Asya'da Kuzey Kore veya Çin ile yaşanabilecek potansiyel savaşlar için saklamak zorunda kaldı. Savaş boyunca yaklaşık bin 100 uzun menzilli gizli seyir füzesi harcandı; bu rakam Amerikan stokunun neredeyse tamamına karşılık geliyor.
Ayrıca bir yıllık tedarik miktarının on katı olan binden fazla Tomahawk ve iki yıllık üretime denk gelen bin 300 Patriot füzesi ateşlendi. Lockheed Martin yılda 650 Patriot füzesi üretiyor ve bu rakamı 2 bine çıkarmayı planlıyor. Ancak roket motoru üretim kapasitesinin istenen hızda artırılamayacağı vurgulandı.
Pentagon sözcüsü Sean Parnell, "Misyonumuzu yerine getirmek için ihtiyacımız olan her şeye sahibiz. ABD ordusu halkımızı ve çıkarlarımızı korumak için derin bir yetenek cephaneliğine sahiptir." dedi.