İspanya, İran'a yönelik "Sonsuz Öfke Operasyonu" kapsamındaki uçuşlara hava sahasını kapattı. Karar, Rota ve Moron de la Frontera askeri üslerinin kullanımının yasaklanmasının ardından geldi. Bu hamleyle birlikte İspanya, çatışmadaki teknik tarafsızlık politikasını daha da belirginleştirdi.
Savunma Bakanı Margarita Robles, pazartesi günü Madrid'de kararı doğrulayarak, "İran'daki savaşla ilgili eylemler için ne askeri üslerin ne de hava sahasının kullanılmasına izin veriyoruz." dedi. İlk olarak askeri kaynaklara dayandırılan bu gelişmeyi El Pais gazetesi duyurdu.
Alınan karar, İran savaşına dahil olan uçakların İspanya'nın etrafından dolaşmasını zorunlu kılıyor. Ancak El Pais'in haberine göre acil durumlar bu transit veya iniş yasağının dışında tutuluyor.
Ekonomi Bakanı Carlos Cuerpo da Cadena Ser radyosuna yaptığı açıklamada, "Bu karar, tek taraflı ve uluslararası hukuka aykırı olarak başlatılan bir savaşa katılmama kararının bir parçasıdır." ifadesini kullandı.
Başbakan Pedro Sanchez ise mecliste yaptığı konuşmada, "Amerika Birleşik Devletleri'ne bu yasa dışı savaş için Rota ve Moron üslerinin kullanımını reddettik. Yakıt ikmal uçakları da dahil olmak üzere İran'daki operasyonları içeren tüm uçuş planları reddedildi." bilgisini verdi.
Televizyonda yayınlanan bir ulusa sesleniş konuşmasında da Sanchez kararlılıklarını vurguladı. Başbakan, "Sırf birinden gelecek misilleme korkusuyla dünya için kötü olan ve değerlerimize aykırı bir şeye suç ortağı olmayacağız." dedi. İran savaşının milyonlarca insanın hayatıyla Rus ruleti oynamak riski taşıdığını da sözlerine ekledi.
ABD uçakları alternatif rotalara yöneldi
Amerika Birleşik Devletleri, İspanya'nın vetosu üzerine 15 yakıt ikmal uçağını Rota ve Moron üslerinden taşıdı. Uçaklar, Fransa veya Almanya'daki diğer üslere sevk edildi.
Bu uçakların savaştaki lojistik rolü hayati önem taşıyor. Daha önce Romanya'ya da konuşlandırılan bu uçaklardan biri Irak'ta düşerek altı mürettebatın ölümüne neden oldu. Suudi Arabistan'daki bir üsse yapılan İran saldırısında ise beş uçak hasar gördü.
Washington yönetimi, B-52H ve B-1B bombardıman uçaklarını İspanya'da konuşlandırmak istemişti. Madrid yönetiminin ret yanıtı vermesi üzerine bu uçaklar Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia ve İngiltere'deki Fairford hava üslerine yönlendirildi.
İngiltere'den kalkan bombardıman uçaklarının rotası İspanya'nın yasağı nedeniyle uzadı. Bu uçaklar artık Fransa üzerinden veya İber Yarımadası'nın etrafından dolaşıp Cebelitarık Boğazı'nı kullanıyor. Uçaklara, Fransa'nın güneyindeki Istres-Le-Tube üssünde ve Azorlar'daki Lajes Hava Üssü'nde yakıt ikmali yapılıyor.
Missouri'deki Whiteman üssünden kalkan B-2 Spirit bombardıman uçakları ise İspanyol hava sahasına girmiyor. Bu uçaklar Cebelitarık Boğazı'nı kullanarak transit geçiş yapıyor. İspanya'nın kamu kuruluşu Enaire'ye bağlı Sevilla Hava Trafik Kontrol Merkezi bu uçaklara sadece seyir desteği veriyor.
İkili anlaşmalar ve askeri destek sürüyor
İspanya'nın hava sahası yasağına rağmen ikili anlaşmalar kapsamındaki görevler yürürlükte kalmaya devam ediyor. Avrupa'da konuşlu yaklaşık 80.000 kişilik Amerika Birleşik Devletleri birliklerine yönelik lojistik destek her zamanki gibi sürüyor.
Rota deniz üssünde bulunan beş Amerikan Arleigh Burke sınıfı muhrip de operasyonlarda savunma amaçlı rol alıyor. USS Oscar Austin, USS Roosevelt ve USS Berkeley muhripleri, İsrail'i korumak için Doğu Akdeniz'e taşındı. Bu gemiler, Türkiye hava sahasını ihlal eden üç balistik füzeyi durdurdu.
İspanya ordusunun on yıldır İncirlik'te bulundurduğu Patriot füze bataryası da bu saldırıları izledi. Bu batarya, üsse yerleştirilen ikinci bir Amerikan Patriot bataryasıyla koordineli çalışıyor. İspanyol bataryasının Azorlar bölgesindeki seyir füzeleri ve insansız hava araçlarını etkisiz hale getirme konusunda uzmanlaştığı belirtiliyor.
Trump'tan ticareti kesme tehdidi geldi
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İspanya'nın bu tutumuna çok sert tepki gösterdi. Trump, üslerin kullanımına izin vermediği için Madrid yönetimiyle ticareti tamamen kesmekle tehdit etti.
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ile görüşen Trump, gazetecilere "İspanya korkunçtu." değerlendirmesini yaptı. Trump, "İspanya ile tüm ticareti keseceğiz. İspanya ile hiçbir şey yapmak istemiyoruz." dedi.
Trump ayrıca Hazine Bakanı Scott Bessent'e net bir talimat verdiğini söyledi. Başkan, İspanya ile tüm finansal ve ticari ilişkilerin kesilmesini istediğini ifade etti.
Tüm bu tehditlere rağmen İspanyol hükümeti hassas dengesini korumaya çalışıyor. Ülke, yasa dışı gördüğü bir savaşa müdahil olmayı reddederken, aynı zamanda nato ve avrupa birliği taahhütleri doğrultusunda Türkiye ve Kıbrıs'ın savunmasına katkıda bulunmaya devam ediyor. Uzmanlar, savaşın sivil hedeflere yönelmesi halinde durumun avrupalı ortaklar için daha da karmaşıklaşacağını belirtiyor.