Gelişen birçok ülkede olduğu gibi otobüsle şehirlerarası ulaşımın hâlâ popülaritesini koruduğu Türkiye’de de bilet pazarının büyüklüğü göz kamaştırıyor. Otobüs biletinde pazar 1,8 milyar dolara ulaşırken 3 milyar dolarlık hacmiyle uçak bileti de birçok girişimciyi cezbediyor. Transparency Market Research’ün yayımladığı verilere göre beklenti, 2021’de 4 milyar dolar seviyesine ulaşan küresel seyahat ve turizm pazarının 2031’e kadar her yıl ortalama yüzde 15,5 büyüyerek 16,2 milyar dolara yükselmesi. Bu da birçok şirketi online seyahat bileti ve otel rezervasyonu faaliyetine yönlendiriyor.
Enuygun.com, Bilet.com ve Obilet.com gibi şirketlerin faaliyet gösterdiği pazar gelecek vadedince yabancıların da radarına girmiş durumda. Bilet.com 2022 Eylül’de yurt dışından 1,2 milyon dolarlık yatırım alırken Obilet.com da 13 yılda aldığı 19,3 milyon dolarlık yatırımla ve geçen yıl ulaştığı 1,15 milyar dolarlık satış hacmiyle öne çıkıyor. Obilet için son dönüm noktası Fransa merkezli yolculuk paylaşımı şirketi BlaBlaCar’ın Ekim 2024’te çoğunluk hissesini satın alması oldu. Gizlilik anlaşması gereği rakam telaffuz etmeseler de bugüne kadar Obilet’e yapılan toplam yatırım miktarı satın alma bedeli hakkında fikir veriyor aslında.
BlaBlaCar CEO’su Nicolas Brusson uzun zamandır Obilet’in büyüme hikayesini takip ettiklerini belirterek “Türkiye’de otobüs sektörünün dijitalleşmesine başarıyla önderlik ettiğini gördük” diyor ve ekliyor: “Obilet’e yaptığımız yatırımla büyümelerinin büyük kısmını elde ettikleri Avrupa dışındaki pazarlarda sürdürülebilir mobiliteye erişim imkanlarını geliştirme misyonumuzu bir kez daha ortaya koyacağız.”
Brusson bu sözleriyle Avrupa dışında büyüme iddiasını Obilet’le birlikte pekiştireceklerini vurgularken bu zorlu pazarda hedeflerine ulaşmak kolay olmayabilir. Ancak Obilet Kurucu Ortağı ve CEO’su Yiğit Gürocak bu konuda kendilerine güveniyor. BlaBlaCar yöneticileriyle 2015 yılında tanıştıklarını, ancak o dönemde koşulların kendilerini tatmin edecek seviyede olmadığını belirterek, “Bizim de diğer ülkelere açılma hedefimiz olunca birbirimize finansalın ötesinde de katkılar sağlayabileceğimize inandığımız için onlarla şimdi ortak olmaya karar verdik” diyor.
“Yönetimi bize emanet ettiler”
Şirket yönetiminin kendilerine emanet edildiğini söyleyen Gürocak, bundan sonraki süreçte yurt dışında büyümek istediklerini ve bu hedeflerinde desteklendikleri sürece ortağı Ali Yılmaz’la birlikte CEO olarak görevlerine devam edeceklerini söylüyor. Toplam
çalışan sayısının 500’ü geçtiğini belirten Gürocak, bu yılki en önemli ajandalarının Türkiye’deki başarılı iş modelini küresel pazarlarda da uygulamaya devam etmek olduğunu söylüyor:
“Buradaki başarılı taktiklerimizi yurt dışında uygulayarak özellikle Doğu Avrupa ülkelerinde lider olmak istiyoruz. BlaBlaCar’la ortaklığımız da bunu destekliyor. Ayrıca Türkiye’deki kullanıcılarımıza sunduğumuz hizmetleri en üst düzeyde tutarak ana iş faaliyetimiz olan bilet ürünlerinde kusursuz hizmet vermek, otel rezervasyonu ve araç kiralama alanlarında da portföyümüzü bilet seviyesine çıkarmak istiyoruz. Nihayetinde de küresel seyahat şirketi olmayı hedefliyoruz.”
Türkiye’de kendileri gibi “360 derece” seyahat işi yapan rakipleri olmadığını belirten Gürocak, içeride satın alma yapmayı düşünmediklerini vurguluyor. Yurt dışında büyüme konusunda ise satın alma fırsatlarını değerlendireceklerini söylüyor. Dışarıda büyümek istedikleri pazarlar konusundaki ipuçlarını ise şu sözleriyle veriyor:
“Bizim işimiz Brezilya ve Hindistan gibi gelişmekte olan ülkelerde de çok popüler. Uçak, tren tek başına seyahat ihtiyacını karşılamaya yetmediği için çok sayıda otobüs firması var. Uzak coğrafyalara birkaç seyahat gerçekleştirdik, firmalarla görüştük ama oralarda başarılı olmanın yöntemi kültür farklılığı, zaman ve uzaklık açısından buradan yürütülebilecek gibi görünmüyor. Orada yerel ekiplere ihtiyacımız var. O yüzden satın almalar yapabiliriz.”
2024’te 45 milyonun üzerinde biletleme ve rezervasyon işlemine aracılık eden Obilet’in kayıtlı üye sayısı 12 milyonu aşmış. Bölgedeki en popüler uygulama olduklarını söyleyen Gürocak, web sitesine ulaşım sağlayan kişi sayısının 250 milyona ulaştığını belirtiyor. Şu anda 50’den fazla ülkede bilet satan Obilet, 18 dilde, 33 para birimiyle işlem yapıyor.
“Bilet alacak platform yoktu”
Yiğit Gürocak Bilkent Üniversitesi Endüstri Mühendisliği’nde ikinci sınıftayken, Ali Yılmaz da son sınıf öğrencisi… Öğrenci kulübünde iş hayatından farklı insanları misafir ederek hikayelerini dinleyip ilham alan Gürocak ve Yılmaz’ın hayallerini dinledikleri girişimciler bir noktada kesiştirmiş. Ancak ortaklığa başlamaları birçok girişimcininkinden farklı. Ortada hiçbir iş fikri olmadan önce güçlü yanlarını güzel tamamladıklarına kanaat getirerek ortak olmaya karar vermişler.
Öğrenci oldukları için şehirlerarası yolculuk hepsinin en önemli ihtiyacı, ancak fark ediyorlar ki “memlekete gitmek” için otobüs bileti bulabilecekleri bir platform yok. Böylece bu işi yapmak için kolları sıvıyorlar. Aslında kendilerini caydıracak bir alternatif olmaması da iş modelini cazip kılıyor. Çünkü Türkiye’de o dönemde yaklaşık 400 tane otobüs firması var ve hiçbirinin merkezi büyük şehirler değil çoğu yöresel. Gürocak ve Yılmaz işte o zaman anlıyorlar bugüne kadar bu işin neden yapılmadığını. Zira 81 ili tek tek gezip otobüs firmalarının sahiplerini ikna etmek gerekiyor. O dönemde İnternet’ten bilet satışına sıcak bakan yöneticilerin olmaması da bir handikap. Meslek nesilden nesile geleneksel yöntemle ilerlediği için onları ikna etmek de hiç kolay olmuyor.
Gürocak o günleri şöyle anlatıyor: “Ne yazılım bilgimiz vardı ne bir şirket kurup muhasebesini yapma becerimiz. O yüzden bir öğrenci projesi olarak düşünüp, başarısız olursa öğrendiklerimiz bundan sonraki işlerimizde bize yol gösterici olur diye yola koyulduk.”
“Anadolu’daki firmalarla tek tek görüştük”
Sadece iki kişi ve 50 bin TL sermayeyle başladıkları işte otobüs firmalarıyla tek tek görüşüp müşterilerle kendileri ilgileniyorlar, reklamları kendileri verip faturaları kesiyorlar. Şirket 2015 yılına kadar hiçbir yatırım alamıyor. Devlet hibelerine başvuruyorlar, yatırımcılarla görüşüyorlar ama kimsenin ilgisini çekmeyi başaramıyorlar. Ancak bunun ileri vadede nasıl avantaja dönüştüğünü şöyle anlatıyor Gürocak:
“Şirketimizin hissesini en başta giriş sermayelerine satmamış olduk, yüzde 100’ü Ali ve bana ait. 20’li yaşlarının başında iki öğrencinin kurduğu iş 2015 yılında 1 milyon adet bilet satar hale gelmişti. Yani üç yılda o zamanın kuruyla 15 milyon dolar ciro yapmıştık. Dolayısıyla yatırımcıların bize bakışı değişti. Çünkü rüştünü hem bize hem ailemize hem de yatırımcılara ispat etmişti işimiz.”
Göz dolduran rakamlara sahip oldukları noktada yatırımcılarla görüşmeye başlıyorlar. Gürocak üniversiteden mezun olunca da Yılmaz’la birlikte “Ver elini İstanbul…” O sırada ilgi gösteren yatırımcıların sayısı artınca melek yatırımcı Aslanoba Capital ve global yatırımcı Earlybird’de karar kılıyorlar.
“Tasarruf için karanlık odayı seçtik”
Aldıkları 1,8 milyon dolarlık yatırımla artık ofis kurmanın zamanı geldiğine inandıklarını söyleyen Gürocak, yine de temkinli olduklarını söylüyor. “Gayrettepe’de arkadaşlarımızın ofisine taşındık. Bize camı olan bir oda önerdiler ama biz paramızı daha iyi kullanmak için apartman boşluğuna bakan küçük odaya yerleştik. Sonra 10 kişilik ekip olduk. Diğer girişim başarısız olunca ofis komple bize kaldı.”
Pandemi dönemi hariç her yıl iki kat büyümeyi başardılar. Pandemide ulaşım sektörü büyük darbe alınca kendileri de kontak kapattılar ama iki yıl boyunca kimseyi işten çıkarmadılar. Ancak bu dönem onlar için yeni bir deneyim fırsatı yarattı. O yıllarda manuel biletleme operasyonuna girişerek 15 kişilik bir kadroyla 7/24 vardiyayla çalışıp otobüs firmalarına bilet satış yazılımı da sunmaya başladılar.
Asıl başarı ise karşılarına çıkan büyük sorunları fırsata dönüştürmelerinde... 2016’da ana sağlayıcıları olan Biletal anlaşmasını sonlandırma kararı verip birden rakip haline geldi. Ancak bu da onları yıldırmadı ve 2021’e kadar firmaları tek tek transfer ettiler. 2017’de uçak bileti satışına girdiler. Mecburi çeşitlenme ve büyüme hamlesi Biletal’ı almalarına da fırsat yarattı. 2021’de yaptıkları bu satın alma Anadolu’nun ilk teknoloji şirketi devri olduğu için önem taşırken yurt dışına açılan kapıları da oldu.
Başkalarının başladığı yaşta onlar girişim döngüsünü tamamladı
Obilet’in 2015’te yerli yatırımcı Aslanoba Capital ve global yatırımcı Earlybird Digital East’in (daha sonra adı Bek Ventures oldu) 1,8 milyon dolarıyla başlayan yatırım süreci 2017 ve 2018’de Bek Ventures’ın sırasıyla 1,5 ve 4 milyon dolarlık yatırımıyla devam etti. 2019’da Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) da yatırımcılar arasına katılarak Bek Ventures’la birlikte 5 milyon, 2021 yılında da 7 milyon dolarlık yatırım gerçekleştirdiler. Böylece 10 yıl içinde de yatırımlarını realize edip çıktılar.
Yiğit Gürocak 13 yılda bir girişimci olarak yaşam sürecini neredeyse tamamladıklarını belirterek “Bir şirket kurduk, yatırım aldık, çok kritik zamanlarda önemli stratejik aksiyonlar alarak hayatta kalmayı başardık, bir şirket satın alması gerçekleştirdik, en sonunda da şirketin yatırımcılarına teşekkür edip vizyonumuzun kesiştiği küresel bir firmayla yola devam ettik” diyor.
Birçok girişimcinin işe adım attığı bir yaşta bu döngüyü tamamlamışlar. O yüzden başka bir girişime adım atıp atmayacaklarını merak ediyoruz. “Daha önce de olduğu gibi biz Ali’yle geminin hâlâ dümenindeyiz. Önümüzdeki yıllarda da devam edeceğiz. Hem genciz hem bu şirketi çok seviyoruz. Bu işi çok iyi biliyoruz, aklımızda henüz yapma fırsatı bulamadığımız pek çok şey ve bizi bundan sonra desteklemeye devam edecek bir ortağımız var. O yüzden de şu anda şirketi nasıl büyüteceğimizi düşünüyoruz” diyor Gürocak.