Temmuz ayında TBMM gündemine getirilen ve 24 Temmuz’da Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yasayla taşıt araçlarının Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) oranlarını belirleme yetkisi Cumhurbaşkanı’na verildi. Aynı tarihli Resmi Gazete’de yeni ÖTV düzenlemesiyle ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi de yayımlandı. Her ne kadar ÖTV düzenlemesi bekleniyor olsa da yeni ÖTV oranları sektör yetkilileri ve tüketiciler tarafından olumlu karşılanmadı. Yapılan eleştirilerin merkezinde motor hacmi ve matrah sistemine devam edilmesi, içten yanmalı motorlu araçlarda sistemin daha karmaşık hale getirilmesi, elektrikli ve şarj edilebilir hibritlerde ÖTV’nin yükseltilmesi yer alıyor.
Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) Başkanı Ali Haydar Bozkurt konuyla ilgili yaptığı açıklamada en son Kasım 2022’de matrah güncellemesi yapıldığını, enflasyon nedeniyle matrahların kısa sürede geçerliliğini yitirdiğini, bunun da 1,6 litreye kadar motorlu tüm modellerin en üst vergi dilimine yükselmesiyle tüketicilerin mağdur olduğunu söyledi. Matrah sisteminin devam etmesi nedeniyle benzer bir durumun yaşanabileceğine dikkat çeken Bozkurt, kalıcı ve uzun vadeli bir vergi sistemine ihtiyaç olduğuna dikkat çekti.
Halen otomobiller üzerinde çok yüksek bir vergi yükü bulunduğunu söyleyen Bozkurt vergi sisteminin yeni teknolojileri yansıtacak şekilde tamamen değiştirilmesi gerektiğini savunuyor. 4x4 pikaplarda ÖTV oranının yüzde 4’ten yüzde 50’ye çıkarılmasını da eleştiren Bozkurt, siparişi verilmiş ve yolda olan araçlar nedeniyle sektörün yanı sıra bu tip araçlara ihtiyaç duyan inşaat, madencilik gibi sektörlerin de zarar göreceğine dikkat çekti. Ali Haydar Bozkurt, bu gelişmelerin sonucunda yılın ikinci yarısının otomotiv sektörü açısından çok daha zorlu geçeceğini düşündüklerini söyledi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan yapılan açıklamadaysa yeni ÖTV sisteminin, motor silindir hacmi, elektrikli menzil ve batarya kapasitesi dikkate alınarak düzenlendiği, yeni sistemin esas olarak cari açığın azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla yapıldığı vurgulandı. Yapılan değişikliklerin hem indirim hem de artış yönlü etkiler içermesi nedeniyle düzenlemenin yıllık bazda net enflasyon etkisinin 0,0019 puan olacağı öngörülmüş.
Peki, yeni düzenlemeyle neler değişti? Daha önce 1,6 litreye kadar motor hacmine sahip otomobillerde matraha göre yüzde 45, 50, 60, 70 ve 80 oranlarında ÖTV uygulanıyordu. Kanun teklifinde 80 hariç tüm oranlar kaldırılmıştı. Ancak Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde 1,4 litreye kadar motor hacminde sahip otomobiller için ayrı bir bölüm açıldı ve matraha göre ÖTV oranları yüzde 70, 75, 80 ve 90 olarak belirlendi. 1,4 - 1,6 litre arasında motor hacmine sahip otomobillerin ÖTV oranlarıysa matraha göre yüzde 75, 80, 90 ve 100 oldu. Bu oranlarla matrahı düşük otomobillerde yaklaşık 40 - 60 bin TL indirim söz konusu olacak. Türkiye’de üretilen Fiat Egea, Renault Clio, Hyundai i20 gibi modellerin düşük matrahlı versiyonlarında fiyat düşüşü olması bekleniyor. Bu sayede otomobil pazarında yerli payının artması ve cari açığın azaltılması bekleniyor. Bu noktada bazı ithal modellerin de daha uygun fiyatlarla satılabilme olasılığı da bulunuyor.
Hibrit ve şarj edilebilir hibrit (PHEV) araçların da ÖTV oranları arttı. Özellikle Türkiye’de üretilen Toyota Corolla ve C-HR’ın hibrit versiyonlarını ilgilendiren ÖTV oranı yüzde 70 olurken motor hacmi 1,6 litreyi aşmayan şarj edilebilir hibritlerin de ÖTV oranları yüzde 15 artarak matraha göre yüzde 45 ve 75 oldu.
Yeni ÖTV düzenlemesinde en önemli tartışma alanlarından biri elektrikli otomobillerin ÖTV oranlarında yaşanıyor. Özellikle Togg’un desteklenmesine yönelik beklentiye rağmen motor gücü 160 kW’ın altında ve matrahı 1milyon 650 bin TL’nin altında olan otomobillerde ÖTV yüzde 25’e matrahı daha yüksek olanlarda yüzde 55’e yükseltildi. Daha önce bu oranlar 1 milyon 450 bin TL matrah için yüzde 10 ve 40’tı. Togg T10X Uzun Menzil ve Tesla Model Y SR’ın fiyatları eğer sadece ÖTV artışı eklenirse 2 milyon 80 bin TL ve 2 milyon 113 bin TL seviyesine yükselecek. Buna karşılık daha önce matrah nedeniyle üst dilime geçen bazı modeller yüzde 25 dilimine inebileceği için 300 bin TL civarında ucuzlayıp 2 milyon 300 bin - 2 milyon 400 bin TL civarında fiyatlanabilecek. Tabii tüm bu fiyat değişiklikleri markaların kendi belirleyecekleri fiyat pozisyonlanmalarına, stoklarına ve döviz fiyatlarına bağlı olarak değişebilir.