Elektrikli otomobil fırtınası dünyanın en önemli pazarlarını etkisi altına almaya devam ediyor. “Distruptive innovation” yani yıkıcı inovasyon tanımına iyi bir örnek teşkil eden elektrikli otomobiller, içten yanmalı motora sahip otomobillerin yaklaşık 130 yıllık hegemonyasını yıkmaya başladı -en azından bazı pazarlarda… Elon Musk, Tesla ile önce ABD’de sonra da Avrupa’da hızla büyürken Çin’de de fabrika kurmayı ihmal etmedi. Diğer yandan hava kirliliği ile boğuşan Çin, elektrikli otomobil gelişimine devlet desteğiyle başladı ve bugün özellikle Avrupalı markaların korkulu rüyası haline geldi.
Sadece teknoloji değil aynı zamanda satış fiyatlarıyla da göze çarpan Çinli üreticiler arasında BYD en dikkat çekenlerden biri. Seri üretim şarj edilebilir hibrit otomobil (PHEV) üretiminin öncüsü olan BYD, kendi geliştirdiği ve ürettiği batarya, elektrik motoru, invertör, batarya yönetim sistemi gibi parçaların yanı sıra otomobillerin birçok parçasını da kendi üretiyor. BYD’ye ait “Blade Battery” adlı LFP batarya teknolojisi halen endüstrideki en güvenli bataryalardan biri olarak biliniyor.
Şarj edilebilir batarya üretimi için 1995’te kurulan BYD, ilk önemli başarısını 2000 yılında Motorola’ya cep telefonu bataryası sağlayan ilk Çin şirketi olarak kazandı. Daha sonra Nokia ve Samsung gibi markalara da lityum iyon batarya sağlamaya başlayan BYD, 2003 yılında Xi’an Tsinchuan Auto’yu satın alarak otomobil sektörüne de giriş yaptı. İlk 15 yılda 5 milyon adetlik yeni enerji otomobil (elektrikli ve PHEV) üretime ulaşan BYD, sonraki 15 ayda 10 milyon adet bariyerini geçti. Böylece BYD, yeni enerji otomobil üretiminde dünyanın en büyüğü haline geldi.
BYD, Eylül 2024 rakamlarına göre Çin’de satılan elektrikli ve PHEV model sıralamasında ilk 10 modelden yedisini üretiyor. Çin’de hızla büyüyen BYD, Avrupa, Güney Amerika gibi pazarlara da giriş yaparken Tayland, Brezilya ve Macaristan’da otomobil üretimi için yatırım yapma kararı almıştı. Bu ülkelere 2024 yılında Türkiye de eklendi.
2023 yılı son çeyreğinde Atto 3 modeliyle Türkiye pazarına giriş yapan BYD, elektrikli otomobil ithalatında üçüncü ülkelere yönelik hazırlanan tebliğ nedeniyle yönünü PHEV model Seal U DM-i’a çevirmişti. BYD’nin Türkiye’de fabrika kurmasına ilişkin 8 Temmuz’da atılan imzalarla Türkiye’deki ilk Çinli otomobil yatırımı da resmileşti. Manisa’da 1 milyar dolar yatırımla kurulacak yıllık 150 bin adet kapasiteli fabrikada 5 bin kişiye istihdam sağlanacak. ÇED raporundaysa fabrikanın kapasitesi 200 bin, istihdam ise 12 bin kişi olarak görünüyor. Bu raporda Manisa’da kurulacak tesiste otomobil üretiminin yanı sıra batarya paketleme, koltuk, yakıt deposu üretimi gibi tesisler de yer alıyor.
Yatırım teşvik belgesi Resmi Gazete’de yayımlanmasa da daha önce yapılan açıklamada BYD’nin yatırım teşvik belgesi imzalandıktan sonra üçüncü ülkelere yönelik olarak ocak ayında elektrikli otomobil, eylülde de PHEV otomobil ithalatıyla ilgili yürürlüğe giren tebliğlerin yanı sıra Çin’den ithal edilen otomobillere uygulanan yüzde 40 ek mali yükümlülükten de muaf olacağı belirtilmişti. Bu da tüketicilerde BYD modellerinin son derece uygun fiyatlarla satışa sunulacağı beklentisi yaratmıştı. Örneğin daha önce 2 milyon 90 bin TL’den satışa sunulan SEAL U DM-i modeli için beklenti 1 milyon 600 bin – 1 milyon 650 bin TL seviyesindeydi ama açıklanan fiyat 1 milyon 850 bin TL oldu. DOLPHIN için de 1 milyon TL seviyesinde fiyat beklentisi varken 1 milyon 280 bin TL’lik fiyat açıklandı.
BYD Türkiye Genel Müdürü İsmail Ergun, basın toplantısında yaptığı açıklamada 2024 yılında 6 bin adetlik satışa ulaşmayı planladıklarını, HAN ve SEAL modellerinin fiyatlarını bu ay açıklayacaklarını ve 2026’da Türkiye pazarında en çok satan ilk üç marka arasına girmek istediklerini söyledi. Bu da 100 bin adedin üzerinde satış anlamına geliyor. Ergun’un “Türkiye’de artık satışa başlayabileceğimiz konusunda bilgilendirildik” sözleri de dikkat çekiciydi. Türkiye’ye üretim yatırımını BYD, distribütörlük ise ALJ tarafından yapılıyor.
Türkiye pazarına altı modelle tekrar dahil olan BYD, 2025’in üçüncü çeyreğinde “SEALION 7” adlı fastback SUV modelini de getirecek. SEALION 7’nin dört tekerlekten çekişli yani çift motorlu versiyonu 390 kW (530 HP) güç ve 690 Nm torka sahip. Bu versiyon 0 - 100 km/s hızlanmasını 4,5 saniyede tamamlıyor ve WLTP karma kullanım ölçümüne göre 502 km menzil sunuyor.
TÜRKİYE’DE SATILAN MODELLER
BYD, Türkiye pazarına beşi elektrikli, biri PHEV olmak üzere toplam altı farklı modelle yeniden giriş yaptı.
DOLPHIN (1.280.000 TL)
2024 AutoBest Ödülü’nün sahibi olan DOLPHIN, 150 kW (204 HP) güç ve 290 Nm tork üreten elektrik motoruyla 0 - 100 km/s hızlanmasını 7 saniyede tamamlıyor ve 160 km/s hıza ulaşıyor. WLTP karma kullanım ölçümlerine göre 427 km menzil sunan 60,4 kWsa bataryalı DOLPHIN, 88 kW DC şarj ile bataryasını yüzde 30’dan yüzde 80’e 29 dakikada doldurabiliyor.
ATTO 3 (1.490.000 TL)
C-SUV segmentindeki Ato 3, 150 kW (204 HP) güç ve 310 Nm tork üreten elektrik motoruyla 0 - 100 km/s hızlanmasını 7,3 saniyede tamamlıyor ve 160 km/s hıza ulaşıyor. WLTP karma kullanım ölçümüne göre 420 km menzil sunan Ato 3’ün bataryası 110 kW DC şarj istasyonunda yüzde 10’dan yüzde 80’e 35 dakikada şarj oluyor.
SEAL U EV (1.790.000 TL)
D-SUV sınıfındaki elektrikli model SEAL U EV’de 160 kW’lık (218 HP) elektrikli motor bulunuyor. 0 - 100 km/s hızlanmasını 9,6 saniyede tamamlayan SEAL U EV, 87 kWsa’lik bataryasıyla 500 km menzil sunuyor. SEAL U EV’nin bataryası, 140 kW DC şarj hızıyla 28 dakikada yüzde 30’dan yüzde 80’e şarj edilebiliyor.
SEAL U DM-i (1.850.000 TL)
D-SUV segmentindeki SEAL U DM-i modeli, 145 kW’lık (197 HP) elektrik motoru ve 72 kW (98 HP) gücündeki 1,5 litrelik benzinli motora sahip bir PHEV. Sistem gücü 160 kW (218 HP) olan SEAL U DM-i, 18.3 kWsa kapasiteli bataryasıyla 80 kilometre elektrikli sürüş menzili sunuyor. Hibrit kullanımda toplam menzil için 1.080 kilometreye kadar ulaşabildiği şeklinde.
SEAL
D segmenti sedan SEAL, toplam 390 kW (530 HP) güç üreten iki elektrik motoruyla donatılmış. Dört tekerlekten çekişli SEAL, 0 - 100 km/s hızlanmasını sadece 3,8 saniyede tamamlıyor ve 82,5 kWsa’lik bataryasıyla 520 km menzile ulaşıyor. 150 kW DC şarj kapasitesiyle batarya yüzde 30’dan yüzde 80’e 26 dakikada ulaşıyor.
HAN
E segmenti sedan HAN iki elektrik motoruyla toplam 380 kW (517 HP) güce sahip. Dört tekerlekten çekişli HAN, 0 - 100 km/s hızlanmasını 3,9 saniyede tamamlıyor ve 180 km/s hıza ulaşıyor. 521 km menzil sunan HAN’ın 85,4 kWsa bataryası, 120 kW DC şarjda yüzde 30’dan yüzde 80’e 30 dakikada ulaşıyor.