Apple’ın piyasa değeri bir trilyon dolar sınırını aştıktan sonra geçen yedi buçuk yıl içinde yatırımcılar, büyük teknoloji şirketlerinin halka açık piyasalarda 13 haneli değerlemelere ulaşmasına alıştı. Şimdi sırada daha fazlası var. Tesla’nın kurucusu ve dünyanın en zengin insanı Elon Musk’ın kontrolündeki uzay şirketi SpaceX, gelecek aylarda dev bir halka arz planladığının sinyalini verdi. Şirketin yapay zeka sektöründeki rakipleri de OpenAI ve Anthropic de bu yıl halka açılmayı planlıyor ve bu şirketlerin de özel piyasalardaki değerlemeleri şimdiden yüz milyarlarca dolara yükselmiş durumda.
SpaceX’in halka arzının 50 milyar dolara kadar kaynak toplaması bekleniyor. Bu gerçekleşirse, 2019’da Saudi Aramco’nun 29,4 milyar dolarlık halka arzıyla kırılan rekoru geride bırakacak. Bloomberg’in haberine göre SpaceX, 1,75 trilyon doların üzerinde bir değerleme hedefleyebilir ancak halka açık piyasalardaki yatırımcıların bu değerlemeyi destekleyecek şekilde hisse satın almaya hazır olup olmayacağı belirsiz.
SpaceX, uzay sektöründe görece zayıf bir oyuncu olmaktan çıkıp milyarlarca dolarlık devlet sözleşmeleri alan ve ABD uzay programının temel direklerinden biri haline gelen dev bir havacılık şirketine dönüştü. Roket fırlatma işinin yanı sıra SpaceX, şirketin ana nakit akışı kaynağı haline gelen uydu tabanlı genişbant internet hizmeti Starlink’e de sahip. Şubat ayında xAI’ın tamamen hisse karşılığı satın alınmasının ardından SpaceX artık Grok adlı, yüksek maliyetli bir yapay zeka girişiminin de sahibi. Bu girişimin amiral gemisi ürünü Grok adlı yapay zeka asistanı. Daha önce Twitter olarak bilinen mikroblog platformu X de şirketin iş portföyünü tamamlıyor.
SpaceX’in olası halka arzı, küçük ve büyük yatırımcıların Musk’ın hızla “uzay ve yapay zekayı birleştiren dev teknoloji gücü” vizyonuna ortak olma fırsatı bulacağı büyük bir piyasa gösterisine dönüşebilir. Ancak şüpheyle yaklaşan bazı kişiler, Musk’ın sektörünün açık ara lideri olan SpaceX’i, kalabalık bir rekabet alanındaki birçok oyuncudan biri olan xAI’ı finanse etmek için zayıflatabileceğinden yatırımcıların endişe duyabileceğini söylüyor.
SpaceX neden halka arz planlıyor?
SpaceX’in özellikle Starlink sayesinde güçlü bir nakit akışına sahip olduğuna inanılıyor olsa da şirketin en büyük hedeflerini finanse etmek için çok daha fazla paraya ihtiyacı olacak. Bloomberg’in haberine göre SpaceX, aralık ayında çalışanlara gönderilen bir notta halka arz gelirlerinin Starship roketinin geliştirilmesine, uzayda yapay zeka veri merkezlerinin kurulmasına ve Ay’da bir üs oluşturulmasına harcanacağını belirtti. SpaceX, halka açılmak yerine özel piyasalardan sermaye toplamaya devam etmeyi de tercih edebilirdi. Ancak xAI’ın satın alınmasıyla birlikte şirketin finansman ihtiyacının ciddi şekilde arttığı görülüyor. Şirketin finansallarına yakın kaynaklara göre xAI, yapay zeka modellerinin eğitimi ve gerekli bilişim altyapısının maliyetlerini karşılamak için ayda yaklaşık 1 milyar dolar nakit tüketiyor.
Ayrıca halka açık bir şirket olmak ve daha geniş piyasalardan fon toplayabilmek, SpaceX’in yapay zeka işinin, kendileri halka açılmadan önce OpenAI ve Anthropic gibi rakiplerinden daha hızlı para toplamasına yardımcı olabilir. Bu şirketlerin hepsi yapay zeka hedefleri için yüz milyarlarca dolar harcıyor.
SpaceX hangi değerleme ve işlem büyüklüğünü hedefliyor?
Tüm işaretler, SpaceX’in halka arzda 50 milyar dolara kadar fon toplamayı ve 1,75 trilyon doların üzerinde bir değerleme hedeflediğini gösteriyor. Asıl soru, bu değerlemenin halka açık piyasalarda gerçekten sürdürülebilir olup olmadığı. Analistler şirketleri gelecekteki kazançlarına, büyüme potansiyellerine, sektör rekabetine ve kar marjlarına göre değerlendirir. Ancak değerleme yüzde yüz kesinlik sunmuyor. Özellikle yükseliş eğilimindeki piyasalarda yatırımcılar bazen bir şirketin hisseleri için finansal temellerin ötesindeki faktörlere dayanarak yüksek fiyat ödemeye razı olabilir. Bazı yatırımcılar SpaceX’in uzay faaliyetlerinin görünürdeki devasa potansiyelinin, şirketin mevcut finansallarının normalde destekleyebileceğinden daha yüksek bir fiyatı haklı çıkarabileceğini düşünebilir. Ancak xAI ile ilgili zorluklar bu cazibeyi azaltabilir.
Halka açılmanın riskleri var mı?
SpaceX için halka arzın dezavantajı, şirketin her çeyrek finansallarını kamuya açıklamak zorunda kalması ve Wall Street analistleri ile halka açık piyasa yatırımcılarına hesap vermesi olacak. Ayrıca hisse fiyatının dalgalı olması veya kötü haberler nedeniyle sert düşmesi şirketin planlarını da sekteye uğratabilir.
SpaceX halka arzı ne zaman?
Herhangi bir aksaklık olmazsa Musk, SpaceX’i en erken Haziran 2026’da halka açabilir. Bloomberg’e göre SpaceX, halka arz başvurusu üzerinde çalışmaları için Wall Street’in en büyük bankalarını seçti. Bu başvuru, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (SEC) talep ettiği finansal açıklamaları içeriyor ve yatırımcılar yatırım kararı vermeden önce bunları görmek isteyecek. Genellikle süreç gizli bir başvuruyla başlar. Buna rağmen SpaceX bu adımı attığını kamuya duyurabilir. Bloomberg’e göre bunun mart ayında gerçekleşmesi mümkün.
Teklifin büyüklüğü Wall Street için eşi görülmemiş olabileceğinden bankacılar SpaceX’i halka açma sürecine katılmak için sıraya girmiş durumda ve büyük bankaların çoğu bir şekilde sürece dahil olacak. Ancak finans kuruluşları için asıl prestij, halka arzın liderliğini üstlenmek ve pazarlama, fiyatlandırma ve hisse dağıtımı gibi kritik kararlarda yer almaktan geliyor. Şu aşamada Bank of America, Citigroup, Goldman Sachs, JPMorgan Chase ve Morgan Stanley’in sürece dahil ana bankalar olduğu doğrulanmış olsa da rolleri henüz net değil.
xAI satın alımı olası SpaceX halka arzını nasıl etkiliyor?
Herkes SpaceX’in halka arz öncesinde xAI’ı satın almış olmasından memnun değil. Bunun nedeni xAI’ın büyük miktarda nakit tüketmesi ve özellikle Starlink olmak üzere SpaceX’in ana işlerinin cazibesini potansiyel olarak azaltması. Bir uzay şirketine yatırım yaptığını düşünen yatırımcılar artık büyük ölçüde yapay zekaya da maruz kalmış durumda. Yapay zeka sektörüne olumsuz bakan yatırımcılar için bu, yüksek riskli rekabette potansiyel bir kaybedeni de portföylerinde taşımak anlamına gelebilir. Eğer SpaceX karmaşık bir holding gibi görülürse bu durum şirketin umduğundan daha düşük bir değerlemeye yol açabilir.
Musk ise roketler, uzay tabanlı internet, yapay zeka ve sosyal medyayı kapsayan bir iş yapısının “dikey entegre bir inovasyon motoru” oluşturduğunu düşünüyor. Bu yapı özellikle uzayda veri merkezleri kurma fırsatını değerlendirmeye yardımcı olacak. Pitchbook’tan bir analiste göre tüm bu işlerin tek çatı altında toplanması benzersiz bir teklif oluşturuyor: “Starlink’in abone büyümesi, fırlatma pazarındaki hakimiyeti ve doğrudan cep telefonlarına hizmet altyapısı, halka açık piyasalarda başka hiçbir yerde olmayan bir profil.”