Küresel petrol piyasaları, Orta Doğu’daki hassas ateşkes sürecine dair gelişmeleri bekliyor. ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasındaki zirveye odaklanan piyasalar Çarşamba günü değer kaybetti. Brent petrol vadeli işlemleri 1,18 dolar veya yüzde 1,09 düşüşle varil başına 106,59 dolara geriledi.
ABD Batı Teksas Intermediate (WTI) vadeli işlemleri ise 1,16 dolar veya yüzde 1,14 düşüşle 101,02 dolardan işlem gördü. Her iki gösterge de ABD ve İsrail'in Şubat sonunda İran'a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana 100 dolar sınırının üzerinde seyrediyor. Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması bu fiyat seviyelerinin korunmasında ana etken olmayı sürdürüyor.
Phillip Nova kıdemli piyasa analisti Priyanka Sachdeva, arz kesintilerine ilişkin endişelerin ve bölgedeki belirsizliğin petrol fiyatlarını desteklediğini belirtti. Sachdeva, piyasanın bölgeden gelen her güncellemeye son derece tepki verdiğini ve keskin dalgalanmaların süreceği uyarısında bulundu. Arz akışlarına yönelik herhangi bir tırmanma veya doğrudan tehdidin fiyatlarda yukarı yönlü ivmeyi hızla canlandırabileceği değerlendirmesini yaptı.
Hürmüz Boğazı ve arz kısıtları
Salı günü petrol fiyatları, kalıcı bir ABD-İran ateşkesine dair umutların azalmasıyla yüzde 3'ün üzerinde yükselmişti. Bu durum, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılma ihtimalini zayıflattı. 10 haftadır etkili bir şekilde kapalı olan boğazdaki tıkanıklık küresel büyüme endişelerini tetikledi.
Uydu görüntüleri, İran'ın ana ihracat merkezi olan Kharg Adası'nda son birkaç gündür herhangi bir tanker görülmediğini ortaya koydu. Bu gelişme, çatışmaların başlamasından bu yana ülkenin ana terminalinde yaşanan ilk uzun süreli duraklama olarak kayda geçti. ABD’nin Nisan ortasında İran limanlarına uyguladığı abluka, diplomatik çabalarda yeni bir tıkanıklık noktası oluşturdu.
Eurasia Group tarafından yayımlanan müşteri notunda, aksamanın süresi ve 1 milyar varili aşan arz kaybının petrol fiyatlarını yılın geri kalanında 80 doların üzerinde tutacağı öngörüldü. Trump ise salı günü yaptığı açıklamada, İransavaşını bitirmek için Çin'in yardımına ihtiyacı olduğunu düşünmediğini söyledi. Beyaz Saray'da konuşan Trump, "İran'ı büyük ölçüde kontrol altında tutuyoruz." ifadesini kullandı.
Küresel ekonomi ve enflasyon baskısı
İran ile devam eden savaş, dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD üzerinde etkilerini hissettirmeye başladı. Yükselen petrol fiyatları akaryakıt maliyetlerini artırırken, ekonomistler önümüzdeki aylarda bu durumun ikincil etkilerinin görülmesini bekliyor. ABD'de benzin fiyatları 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaşarak Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Trump üzerindeki siyasi baskıyı artırdı.
ABD'de Nisan ayında tüketici fiyatları üst üste ikinci ayda da keskin bir artış gösterdi. Bu durum, enflasyonda son üç yılın en büyük yıllık artışına yol açarken, Federal Rezerv'in faiz oranlarını bir süre daha sabit tutacağı beklentisini güçlendirdi. Yüksek faiz oranları borçlanmayı pahalılaştırarak petrol talebini potansiyel olarak olumsuz etkileyebiliyor.
Capital Economics müşteri notunda, gelişmiş ekonomilerde enflasyondaki belirgin artışın henüz reel harcamalarda bir daralmaya yol açmadığına dikkat çekildi. Notta, tüketici duyarlılığı ve işe alım niyetlerindeki yaygın düşüşün daha kötü günlerin habercisi olduğu vurgulandı. Bloomberg Economics analistleri ise yayımladıkları notta, ABD ve İran'ın düşük seviyeli çatışmalardan oluşan "yeni normal"e döneceği öngörüsünde bulundu.
Societe Generale analisti Ben Hoff, politika yapıcılar ve piyasalar için temel riskin vadeli işlemler ile fiziksel piyasa arasındaki zaman uyumsuzluğu olduğunu belirtti. Hoff, fiyatların yeniden açılma haberlerine anında tepki verdiğini, ancak fiziksel dengenin çok daha geç iyileştiğini hatırlattı. Öte yandan piyasadaki işlem hacmi geçen haftaya göre yaklaşık bir milyon kontrat azalarak düşüş gösterdi.
Uluslararası Enerji Ajansı ve OPEC, aylık petrol piyasası raporlarını bugün yayımlamaya hazırlanıyor. Amerikan Petrol Enstitüsü verilerine göre, ABD ham petrol stokları geçen hafta üst üste dördüncü haftada da düşüş kaydetti. Savaş, ham petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 90'ını Orta doğu'dan karşılayan Japonya gibi Asya ülkeleri için tedarik zincirlerini bozdu.
Japon rafineriler, alternatif arayışına girerek 2023'ten bu yana ilk kez Meksika petrolü satın aldı. Vietnam'ın devlet petrol şirketi de ekonomisi için hayati önem taşıyan bir süper tankerin geçişine izin verilmesi için ABD'ye çağrıda bulundu. Enverus analisti Carl Larry, petrol fiyatlarının yüksek kalmaya devam ettiğini belirterek piyasanın "daha uzun süre daha yüksek" beklentisini fiyatladığı değerlendirmesini yaptı.